ಸಸ್ಯಗಳು ಸಮೃದ್ಧಿಯಾಗಿ ಬೆಳೆದು ನಿರೀಕ್ಷಿತ ಫಲ ಬಿಡಲು ೧೬ ಪೋಷಕಾಂಶಗಳ ಅವಶ್ಯಕತೆ ಇದೆ. ಅವುಗಳನ್ನು ಈ ಮುಂದಿನಂತೆ ಮೂರು ಭಾಗಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ.

೧. ಪ್ರಧಾನ ಪೋಷಕಾಂಶಗಳು: ಸಾರಜನಕ, ರಂಜ, ಮತ್ತು ಪೊಟ್ಯಾಷ್.

೨. ಅಪ್ರಧಾನ ಪೋಷಕಾಂಶಗಳು: ಕ್ಯಾಲ್ಸಿಯಂ, ಮೆಗ್ನೀಷಿಯಂ ಮತ್ತು ರಂಜಕ

೩. ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಪೋಷಕಾಂಶಗಳು: ಕಬ್ಬಿಣ, ಮ್ಯಾಂಗನೀಸ್, ಬೋರಾನ್, ತಾಮ್ರ, ಸತು, ಮಾಲಿಬ್ಡಿನಂ, ಕ್ಲೋರಿನ್ ಮತ್ತು ಸಿಲಿಕಾನ್.

ಈ ಪೋಷಕಾಂಶಗಳು ಗೊಬ್ಬರಗಳಿಂದ ದೊರೆಯುತ್ತವೆ. ನಿಗದಿತ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಪೋಷಕಾಂಶಗಳನ್ನು ಪೂರೈಕೆ ಮಾಡುವುದು ಒಂದು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಕ್ರಮವಾಗಿದೆ.

ಸಾವಯವ ಗೊಬ್ಬರಗಳು

ಸಾವಯವ ಗೊಬ್ಬರಗಳಿಂದ ಹಲವು ಪೋಷಕಾಂಶಗಳು ಸಸ್ಯಗಳಿಗೆ ದೊರೆಯುತ್ತವೆ. ಸಾರಜನಕ, ರಂಜಕ ಮತ್ತು ಪೊಟ್ಯಾಷ್‌ಗಳಲ್ಲದೇ ಇನ್ನಿತರ ಲಘು ಪೋಷಕಾಂಶಗಳೂ ತಕ್ಕಮಟ್ಟಿಗೆ ದೊರೆಯುತ್ತವೆ.

ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಈ ಗೊಬ್ಬರಗಳು ಮಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ಸತ್ವ ಉಳಿಯುವಂತೆ ಮಾಡಿ ಮಣ್ಣಿನ ರಚನೆಯನ್ನು ಉತ್ತಮಗೊಳಿಸುವುವು. ಇವಲ್ಲದೇ ಸಾವಯವ ಗೊಬ್ಬರಗಳ ಬಳಕೆಯಿಂದ ಮಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ನೀರು ಹಿಡಿದಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಹೆಚ್ಚುತ್ತದೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಸಸ್ಯಗಳಿಗೆ ಸಾವಯವ ಗೊಬ್ಬರಗಳ ಪೂರೈಕೆ ಬಹು ಉಪಯೋಗವೆಂದೇ ಹೇಳಬಹುದು.

ಕೊಟ್ಟಿಗೆ ಗೊಬ್ಬರ, ಕಾಂಪೋಸ್ಟ್, ಎರೆಹುಳು ಗೊಬ್ಬರ, ಹಸಿರೆಲೆ, ಬೇಸಿಕ್ ಸ್ಲ್ಯಾಗ್, ಮೂಳೆ, ಮೀನಿನ ಪುಡಿ ಇತ್ಯಾದಿ ಗೊಬ್ಬರಗಳು ಸಾವಯವ ಗೊಬ್ಬರಗಳಾಗಿವೆ. ಇತ್ತೀಚಿಗೆ ಈ ಗೊಬ್ಬರಗಳ ಬಳಕೆ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತಿದೆ. ಇವುಗಳ ಬಳಕೆಯಿಂದ ಮಣ್ಣೀನ ಮೇಲೆ ಯಾವುದೇ ದುಷ್ಪರಿಣಾಮಗಳಾಗುವುದಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಅವು ಭೂಮಿಯ ಫಲವತ್ತತೆಯನ್ನು ಕಾಯ್ದುಕೊಂಡು ಹೋಗುತ್ತವೆ.

. ಕೊಟ್ಟಿಗೆ ಗೊಬ್ಬರ: ತೋಟಗಾರಿಕೆ ಬೆಳೆಗಳಿಗೆ ಕೊಟ್ಟಿಗೆ ಗೊಬ್ಬರ ಹೆಚ್ಚು ಉಪಯುಕ್ತ. ಇದನ್ನು ’ಹಟ್ಟಿ ಗೊಬ್ಬರ’, ’ತಿಪ್ಪೆ ಗೊಬ್ಬರ’ ಮುಂತಾಗಿ ಕರೆಯುವರು.

ತಯಾರಿಸುವ ವಿಧಾನ : ಕೊಟ್ಟಿಗೆ ಗೊಬ್ಬರ ತಯಾರಿಸುವುದು ತುಂಬಾ ಸುಲಭ. ಆದರೆ ಯಾವುದಕ್ಕೂ ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಪದ್ಧತಿ ಅನುಸರಿಸಬೇಕಾಗುವುದು. ಸುಮಾರು ಆರು ಮೀ, ಉದ್ದ, ಎರಡು ಮೀ. ಅಗಲ ಮತ್ತು ಒಂದು ಮೀ. ಆಳ ಇರುವಂತೆ ಗುಂಡಿ ತಯಾರಿಸಬೇಕು. ಅವಶ್ಯಕತೆಗನುಗುಣವಾಗಿ ಉದ್ದವನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಗುಂಡಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಎತ್ತರವಾಗಿರುವ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿದ್ದರೆ ಒಳ್ಳೆಯದು. ನೆಲ ಸಮತಟ್ಟಗಿದ್ದಲ್ಲಿ ಗುಂಡಿ ತೋಡುವಾಗ ಹೊರಗಿನ ನೀರು ಒಳ ಸೇರದಂತೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೊಳಿಸಬೇಕು. ನಂತರ ಗುಂಡಿಯಲ್ಲಿ ೩೦ ಸೆಂ.ಮೀ. ಎತ್ತರದವರೆಗೆ ಹುಲ್ಲು-ಕೂಳೆಗಳು, ಕಸಕಡ್ಡಿ ಮತ್ತು ದನದ ಸಗಣಿಯ ಮಿಶ್ರಣವನ್ನು ತುಂಬಬೇಕು. ಆಮೇಲೆ ಮಣ್ಣನ್ನು ತೆಳು ರಾಡಿ ಮಾಡಿ ಮಿಶ್ರಣದ ಮೇಲೆ ಸುರಿಯಬೇಕು. ಹೀಗೆ ಒಂದೊಂದೇ ಪದರವನ್ನು ತುಂಬಿಸುತ್ತಾ ಭೂಮಿಯ ಸಮಪಾತಳಿಯಿಂದ ಮೇಲಕ್ಕೆ ೬೦ ಸೆಂ.ಮೀ. ಎತ್ತರದವರೆಗೆ ತುಂಬಬಹುದು. ಭೂಮಿಯಿಂದ ಮೇಲೆ ಬರುವ ಪದರಗಳನ್ನು ಗೋಪುರದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ತುಂಬುವುದು ಸೂಕ್ತ. ಇದಾದ ಮೇಲೆ ಮಣ್ಣು ಮತ್ತು ಸಗಣಿ ರಾಡಿ ತಯಾರಿಸಿ ಗೋಪುರವನ್ನು ಮೆತ್ತಬೇಕು. ಒಳಗಿನ ಮಿಶ್ರಣ ಹಸಿಗೊಳಿಸಲು ನೀರು ಹನಿಸುವ ಡಬ್ಬಿಯಿಂದ ನೀರು ಪೂರೈಸಬೇಕು. ಈ ಕೆಲಸ ಪೂರ್ತಿಯಾದ ಮೇಲೆ ತುಂಬಿದ ಮಿಶ್ರಣದ ಪದರಗಳು ಕೆಳಕ್ಕೆ ಕುಸಿಯಬಹುದು. ಆಗ ಮೊದಲಿನಂತೆ ಪದರು ತುಂಬಿ ರಾಡಿ ಬಳಿಯುವ ಕ್ರಮವನ್ನೇ ಅನುಸರಿಸಬೇಕು. ಸುಮಾರು ಆರು ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಕಳಿತು ಉತ್ತಮ ಕೊಟ್ಟಿಗೆ ಗೊಬ್ಬರ ಸಿದ್ಧವಾಗುತ್ತದೆ.

. ಕಾಂಪೋಸ್ಟ್‌: ಕೈತೋಟದಲ್ಲಿ ಸುಲಭವಾಗಿ ಕಾಂಪೋಸ್ಟ್  ತಯಾರಿಸಬಹುದು. ಕಾಂಪೋಸ್ಟ್ ಗೊಬ್ಬರದಿಂದ ವಿವಿಧ ಪೋಷಕಾಂಶಗಳು ದೊರೆಯುತ್ತವೆ. ಸಾವಯವ ಗೊಬ್ಬರಗಳ ಪೈಕಿ ಇದೊಂದು ಉತ್ತಮ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಗೊಬ್ಬರವಾಗಿದೆ.

ತಯಾರಿಸುವ ವಿಧಾನ : ಸುಮಾರು ೨ ಮೀ. ಉದ್ದ, ೭೫ ಸೆಂ.ಮೀ. ಅಗಲ ಮತ್ತು ೪೫ ಸೆಂ.ಮೀ. ಆಳದ ಗುಣಿ ತೆಗೆದರೆ ಅನುಕೂಲ. ಕಾಂಪೋಸ್ಟ್ ಗೊಬ್ಬರ ತಯಾರಿಕೆಗೆ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಹಣ್ಣು, ತರಕಾರಿಗಳ ತ್ಯಾಜ್ಯ ವಸ್ತುಗಳು, ಸಸ್ಯಗಳ ವಿವಿಧ ಭಾಗಗಳು, ಹುಲ್ಲು, ಸಗಣಿ ಇತ್ಯಾದಿಗಳನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ನಮಗೆ ದೊರೆಯುವ ನಿರುಪಯೋಗಿ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ತೋಟದ ಎಲ್ಲ ಕಡೆ ಬಿಸಾಡುವುದರ ಬದಲು ಪ್ರತಿನಿತ್ಯ ಒಂದೆಡೆ ಸೇರಿಸಿ ಸಣ್ಣದಾಗಿ ಕತ್ತರಿಸಿ ತೋಡಿದ ಗುಂಡಿಯಲ್ಲಿ ಹರಡಬೇಕು. ಒಂದು ಪದರವಾದ ಮೇಲೆ ಸಗಣಿ ರಾಡಿಯನ್ನು ಅದರ ಮೇಲೆ ಹರಡಬೇಕು ಹಾಗೂ ಪದರಗಳು ತೇವ ಅಥವಾ ಹಸಿಯಾಗಿರುವಂತೆ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ಇದೇ ರೀತಿಯಾಗಿ ಭೂಮಿಯ ಸಮಪಾತಳಿಯಿಂದ ಸುಮಾರು ೪೫ ಸೆಂ.ಮೀ. ಮೇಲೆ ಪದರಗಳನ್ನು ಹಾಕುತ್ತಾ ಹೋಗಬೇಕು. ನಂತರ ಮಣ್ಣಿನ ರಾಡಿಯಿಂದ ಮೇಲೆ ಮೆತ್ತಬೇಕು.

ಹೀಗೆ ತಯಾರಿಸುವ ಕಾಂಪೋಸ್ಟ್ ಗೊಬ್ಬರ ಸುಮಾರು ನಾಲ್ಕು ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಸಿದ್ದವಾಗುವುದು. ಅದೇ ಗುಂಡಿಯನ್ನು ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಕಾಂಪೋಸ್ಟ್ ಗೊಬ್ಬರ ತಯಾರಿಕೆಗೆ ಬಳಸಬಹುದು. ಒಂದು ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಮೂರು ಬಾರಿ ಕಾಂಪೋಸ್ಟ್ ಗೊಬ್ಬರ ತಯಾರಿಸಿ ಬೆಳೆಗಳಿಗೆ ಪೂರೈಸಬಹುದು. ನಮ್ಮ ಕೈತೋಟಕ್ಕೆ ಬೇಕಾಗುವ ಕಾಂಪೋಸ್ಟ್ ಗೊಬ್ಬರ ಪ್ರಮಾಣ ತಿಳಿದು ನಾವೇ ಅದನ್ನು ತಯಾರಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು.

. ಎರೆಹುಳು ಗೊಬ್ಬರ : ಎರೆಹುಳು ಗೊಬ್ಬರವನ್ನು ಸುಲಭವಾಗಿ ಕೈತೋಟದಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಬಹುದು. ಕೈತೋಟದ ಬೆಳೆಗಳಿಗೆ ತುಂಬಾ ಉಪಯುಕ್ತ ಗೊಬ್ಬರ ಇದಾಗಿದೆ. ಇದು ಮಣ್ಣಿನ ಫಲವತ್ತತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಫಸಲು ನೀಡಲು ಸಹಕಾರಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ಎರೆಹುಳುಗಳಿಂದ ಈ ಗೊಬ್ಬರ ತಯಾರಾಗುವುದು. ಈ ಹುಳುಗಳು ಸಾವಯವ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ತಿಂದು ಜೀರ್ಣಿಸಿಕೊಂಡು ಅನಗತ್ಯ ವಸ್ತುವನ್ನು ವಿಸರ್ಜಿಸುತ್ತವೆ. ಹಿಕ್ಕೆಗಳ ರೂಪದಲ್ಲಿರುವ ಎರೆ ಗೊಬ್ಬರದ ಕೆಲವು ಮುಖ್ಯ ಪ್ರಯೋಜನಗಳೆಂದರೆ:

  • ಮಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ಹ್ಯೂಮಸ್ ಪ್ರಮಾಣ ಹೆಚ್ಚಾಗುವುದು. ಇದರಿಂದ ಬೆಳೆಗಳಿಗೆ ಪೋಷಕಾಂಶಗಳು ಸುಲಭವಾಗಿ ದೊರೆಯುತ್ತವೆ.
  • ಭೂಮಿಯ ರಚನೆ ಸುಧಾರಣೆಯಾಗುವುದು ಮತ್ತು ಭೂಸವಕಳಿ ನಿಲ್ಲುವುದು.
  • ಎರೆ ಗೊಬ್ಬರದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಸಾರಜನಕ, ರಂಜಕ ಮತ್ತು ಪೊಟ್ಯಾಷ್ ಅಂಶಗಳು ಹಾಗೂ ಕೆಲವು ಲಘು ಪೋಷಕಾಂಶಗಳೂ ದೊರೆಯುತ್ತವೆ.
  • ಎರೆ ಗೊಬ್ಬರ ಪೂರೈಸಿದ ಬೆಳೆಗಳಿಗೆ ಕೀಟ-ರೋಗಗಳ ಬಾಧೆ ಕಡಿಮೆ.
  • ಎರೆ ಗೊಬ್ಬರ ಪೂರೈಕೆಯಿಂದ ಖರ್ಚು ಕಡಿಮೆ. ಅಧಿಕ ಇಳುವರಿ ಪಡೆಯಲು ಸಾಧ್ಯ.
  • ಎರೆ ಗೊಬ್ಬರದಲ್ಲಿ ಕಳೆಗಳ ಬೀಜವಿರುವುದಿಲ್ಲ.

ತಯಾರಿಸುವ ವಿಧಾನ : ಗೊಬ್ಬರ ತಯಾರಿಕೆಗೆ ಹುಳು ಸಾಕಣೆ ಮಾಡಬೇಕಾಗುವುದು. ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ಅಥವಾ ಸಿಮೆಂಟ್ ತೊಟ್ಟಿಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಕಣೆ ಮಾಡಬಹುದು.

ಒಂದು ಮೀ. ಉದ್ದ, ಒಂದು ಮೀ. ಅಗಲ ಮತ್ತು ೪೫ ಸೆಂ.ಮೀ. ಆಳದ ತೊಟ್ಟಿಗಳು ಕೈತೋಟದಲ್ಲಿ ಗೊಬ್ಬರ ತಯಾರಿಸಲು ಅನುಕೂಲವಾಗುತ್ತವೆ. ಈ ತೊಟ್ಟಿಯ ತಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮೊದಲು ಏಳೂವರೆ ಸೆಂ.ಮೀ. ದಪ್ಪ ಪದರವಾಗಿ ಎಲೆ, ಹುಲ್ಲು ಇತ್ಯಾದಿ ಕೊಳೆಯುವ ಸಾವಯವ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ತುಂಡರಿಸಿ ಹಾಕಬೇಕು. ನಂತರ ಏಳೂವರೆ ಸೆಂ.ಮೀ. ದಪ್ಪವಾಗಿ ಕೊಟ್ಟಿಗೆ ಗೊಬ್ಬರ ಅಥವಾ ಸಗಣಿ ಹರಡಬೇಕು. ಈ ಕೊಟ್ಟಿಗೆ ಗೊಬ್ಬರದ ಪದರಗಳ ಮೇಲೆ ಸುಮಾರು ೧೩೦೦-೧೩೫೦ ಎರೆಹುಳುಗಳನ್ನು ಬಿಡಬೇಕು. ಆಮೇಲೆ ಹಣ್ಣು-ತರಕಾರಿಗಳ ತ್ಯಾಜ್ಯ ವಸ್ತು, ಹಸಿರೆಲೆ ಇತ್ಯಾದಿಗಳನ್ನು ಪುಡಿ ಮಾಡಿ ತೆಳುವಾದ ಸಗಣಿ ರಾಡಿಯಲ್ಲಿ ಮಿಶ್ರಣ ಮಾಡಿ ಹರಡಬೇಕಜು ಮತ್ತು ತೊಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ತೇವಾಂಶ ಕಾಪಾಡಲು ಮೇಲಿಂದ ಮೇಲೆ ನೀರು ಸಿಂಪಡಿಸುತ್ತಿರಬೇಕು. ಎರೆಹುಳು ಪೂರೈಸಿದ ಸಾವಯವ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ತಿಂದು ಜೀರ್ಣಿಸಿಕೊಂಡು ತೊಟ್ಟಿಯ ಮೇಲ್ಪದರದಲ್ಲಿ ಎರೆಗೊಬ್ಬರವನ್ನು ಹೊರಬಿಡುತ್ತವೆ. ಈ ಗೊಬ್ಬರವನ್ನು ಹೊರ ತೆಗೆದು ಕೈತೋಟದಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗಿಸುವರು.

ರಾಸಾಯನಿಕ ಗೊಬ್ಬರಗಳು

ಇವುಗಳನ್ನು ’ರಸಗೊಬ್ಬರ’ಗಳು ಎಂತಲೂ ಕರೆಯುವರು. ಸಾವಯವ ಗೊಬ್ಬರಗಳನ್ನುಪಯೋಗಿಸಿ ತೋಟ ಮಾಡಬಹುದಾದರೂ ಬೆಳೆಗಳಿಂದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಉತ್ಪನ್ನ ಅಥವಾ ಆದಾಯ ಹೊಂದಲು ರಸಗೊಬ್ಬರಗಳನ್ನುಪಯೋಗಿಸಲೇಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಆಹಾರದ ಕೊರತೆ ಈಡೇರಿಸಲು ರಸಗೊಬ್ಬರಗಳನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸುವುದು ಅನಿವಾರ್ಯವಾಗಿದೆ. ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಉಪಯೋಗಿಸಿಕೊಂಡು ಆಧುನಿಕ ರೀತಿಯ ಬೇಸಾಯ ಮಾಡುವುದು  ನಮಗೆ ಅಗತ್ಯವೆನಿಸಿದೆ. ಇಂತಹ ಆಧುನಿಕ ಬೇಸಾಯದಲ್ಲಿ ರಸಗೊಬ್ಬರಗಳ ಪಾತ್ರ ದೊಡ್ಡದು.

ಸಾವಯವ ಗೊಬ್ಬರಗಳ ಜೊತೆಗೆ ರಸಗೊಬ್ಬರಗಳನ್ನುಪಯೋಗಿಸುವುದು ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಯೋಜನಕಾರಿ. ರಸಗೊಬ್ಬರಗಳು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಸಾರಜನಕ, ರಂಜಕ ಮತ್ತು ಪೊಟ್ಯಾಷ್ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತವೆಯಲ್ಲದೇ ಕ್ಯಾಲ್ಸಿಯಂ, ಮೆಗ್ನೀಷಿಯಂ ಮತ್ತು ಗಂಧಕಯುಕ್ತ ರಸಗೊಬ್ಬರಗಳೂ ಲಭ್ಯ ಹಾಗೂ ಲಘು ಪೋಷಕಾಂಶಗಳಾದ ತಾಮ್ರ, ಸತು, ಮಾಲಿಬ್ಡಿನಂ ಇತ್ಯಾದಿಗಳನ್ನೂ ಈ ಗೊಬ್ಬರಗಳು ಒದಗಿಸುತ್ತವೆ.

ರಸಗೊಬ್ಬರದ ಚೀಲಗಳ ಮೇಲೆ ಅವುಗಳಲ್ಲಿನ ಪೋಷಕಾಂಶಗಳ ಶೇಕಡವಾರು ಪ್ರಮಾಣ ನಮೂದಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇದನ್ನು ಲೆಕ್ಕ ಹಾಕಿಕೊಂಡು ಉಪಯೋಗಿಸಬೇಕು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಯೂರಿಯಾದಲ್ಲಿ ಶೇ. ೪೬ ರಷ್ಟು ಸಾರಜನಕ ಇರುತ್ತದೆ. ಅಂದರೆ ಒಂದು ಕಿ.ಗ್ರಾಂ. ಯೂರಿಯಾದಲ್ಲಿ ೪೬೦ ಗ್ರಾಂ.ಗಳಷ್ಟು ಸಾರಜನಕವಿದೆ ಎಂದು ಅರ್ಥ. ಇದೇ ರೀತಿ ರಂಜಕ ಒದಗಿಸುವ ಸೂಪರ್‌‌ಫಾಸ್ಪೇಟ್‌ನಲ್ಲಿ (ಶೇ. ೧೬) ರಂಜಕ ಮತ್ತು ಪೊಟ್ಯಾಷ್ ಒದಗಿಸುವ ಮ್ಯೂರೇಟ್ ಆಫ್ ಪೊಟ್ಯಾಷ್‌ನಲ್ಲಿ (ಶೇ. ೬೦) ಪೊಟ್ಯಾಷ್ ರಸಗೊಬ್ಬರಗಳಿವೆ. ಬೆಳೆಗಳಿಗೆ ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಿದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ರಸಗೊಬ್ಬರಗಳನ್ನು ಪೂರೈಕೆ ಮಾಡಬೇಕು. ಸಾರಜನಕ, ರಂಜಕ ಮತ್ತು ಪೊಟ್ಯಾಷ್ ಈ ಮೂರೂ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಸಂಯುಕ್ತ ರಸಗೊಬ್ಬರಗಳೂ ದೊರೆಯುತ್ತವೆ. ಅಗತ್ಯತೆಗೆ ಅನುಸಾರವಾಗಿ ಅವುಗಳನ್ನು ಬಳಸಬೇಕು.

ಶಿಫಾರಿತ ಗೊಬ್ಬರಗಳ ಪೂರೈಕೆ

ಕೈತೋಟದಲ್ಲಿ ಗಿಡಗಳಿಗೆ ಕ್ರಮಬದ್ಧವಾಗಿ ಗೊಬ್ಬರಗಳನ್ನೊದಗಿಸಬೇಕು. ಪೋಷಕಾಂಶಗಳನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳುವಾಗ ಸೂಚಿಸಿದಂತೆ ಗಿಡಗಳ ಅವಶ್ಯಕತೆಯನ್ನೂ ಗಮನಿಸಬೇಕು. ನಾವು ಪೂರೈಸುವ ಗೊಬ್ಬರ ಸಾವಯವ ಇಲ್ಲವೇ ರಸಗೊಬ್ಬರವಾಗಿರಬಹುದು. ಆದರೆ ಅವುಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸುವ ಸಮಯ ಮತ್ತು ಪ್ರಮಾಣ ಮುಖ್ಯ. ಸಾವಯವ ಗೊಬ್ಬರಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಪೂರೈಸುವುದರಿಂದ ತೊಂದರೆ ಏನೂ ಇಲ್ಲ. ಆದರೆ ರಸಗೊಬ್ಬರಗಳನ್ನು ನಿಗದಿತ ಪ್ರಮಾಣದಂತೆ ಬಳಸಬೇಕು. ಸಾಧ್ಯವಾದ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಪೂರೈಸುವ ಗೊಬ್ಬರಗಳಲ್ಲಿ ಸಾವಯವ ಗೊಬ್ಬರಗಳ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿಕೊಂಡು ರಸಗೊಬ್ಬರಗಳ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸುವುದು ಒಳೀತು. ಎಳೆಯ ಸಸಿಗಳ ಮೇಲೆ ಕೆಲವು ರಾಸಾಯನಿಕಗಳು ದುಷ್ಪರಿಣಾಮವನ್ನುಂಟು ಮಾಡುವುದರಿಂದ ರಸಗೊಬ್ಬರಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸುವಾಗ ಸಸ್ಯದ ಕಾಂಡಕ್ಕೆ ಹಾಗೂ ಇತರ ಭಾಗಗಳಿಗೆ ತಾಗದಂತೆ ಎಚ್ಚರ ವಹಿಸಬೇಕು.

ಕುಂಡಗಳಲ್ಲಿನ ಸಸ್ಯಗಳಿಗೆ ಮಿಶ್ರಣವಾಗಿ ನಾಟಿಗೆ ಮುನ್ನವೇ ಸಾವಯವ ಗೊಬ್ಬರ ಉಪಯೋಗಿಸಬೇಕು. ಅದೇ ರೀತಿ ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ಬೆಳೆಯುವ ಸಸ್ಯಗಳಿಗೂ ಬಿತ್ತನೆ ಅಥವಾ ನಾಟಿಗೆ ಮುನ್ನವೇ ಸಾವಯವ ಗೊಬ್ಬರಗಳನ್ನು ಮಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಬೆರೆಸಬೇಕು. ಬಹುವಾರ್ಷಿಕ ಬೆಳೆಗಳಿಗೆ ಮಳೆಗಾಲ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುವ ಮುನ್ನವೇ ಮೇಲುಗೊಬ್ಬರವಾಗಿ ಸಾವಯವ ಗೊಬ್ಬರಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಬೇಕಾಗುವುದು. ಗೊಬ್ಬರಗಳನ್ನು ಎರಡು ಸಮ ಕಂತುಗಳಲ್ಲಿ ಕೊಡುವುದು ಲಾಭದಾಯಕ.

ಸಾವಯವ ಗೊಬ್ಬರಗಳು

ಶೇಕಡಾವಾರು ಪೋಷಕಾಂಶಗಳ ಪ್ರಮಾಣ

ಸಾರಜನಕ

ರಂಜಕ

ಪೊಟ್ಯಾಷ್

ಕೊಟ್ಟಿಗೆ ಗೊಬ್ಬರ ೦.೪-೧.೫ ೦.೩-೦.೯ ೦.೩-೦.೯
ಕಾಂಪೋಸ್ಟ್ ಗೊಬ್ಬರ ೦.೫-೧.೦ ೦.೪-೦.೮ ೦.೮-೧.೨

ಎರೆಗೊಬ್ಬರದ ಪೌಷ್ಟಿಕತೆ : ಎರೆಗೊಬ್ಬರವು ಸಗಣಿ ಗೊಬ್ಬರಕ್ಕಿಂತ ಎರಡು ಪಟ್ಟು ರಂಜಕ ಮತ್ತು ಐದು ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿನ ಪೊಟ್ಯಾಷ್ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಹಾಗೂ ಎರೆಗೊಬ್ಬರದಲ್ಲಿ ಕಬ್ಬಿಣ, ಮೆಗ್ನೀಷಿಯಂ, ಸತು ಮತ್ತು ಬೋರಾನ್ ಅಂಶಗಳೂ ಲಭಿಸುತ್ತವೆ. ಸಾರಜನಕ, ರಂಜಕ ಮತ್ತು ಪೊಟ್ಯಾಷ್‌ಗಳು ಇತರ ಸಾವಯವ ಗೊಬ್ಬರಗಳಾದ ಮೀನಿನ ಗೊಬ್ಬರ, ಬೂದಿ, ಬೇವಿನ ಹಿಂಡಿ ಮುಂತಾಗಿ ದೊರೆಯುತ್ತವೆ. ಎಲುಬಿನ ಪುಡಿಯಲ್ಲಿ ಸಾರಜನಕದ ಜೊತೆಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ರಂಜಕ ದೊರೆಯುವುದು.

ಇನ್ನು ಗಿಡಗಳಿಗೆ ಗೊತ್ತುಪಡಿಸಿದ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಪೋಷಕಾಂಶಗಳನ್ನು ಸೂಕ್ತವಾದ ಸಮಯಕ್ಕೆ ಕೊಡಬೇಕಾಗುವುದು. ತಜ್ಞರು ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಿದ ಪೋಷಕಾಂಶಗಳ ಪ್ರಮಾಣ ಯಾವುದಕ್ಕೆ ಎಷ್ಟು? ಎಂಬ ವಿವರಗಳನ್ನು ಕೋಷ್ಟಕ ೧ ಮತ್ತು ೨ ರಲ್ಲಿ ಕೊಡಲಾಗಿದೆ.

ಕೋಷ್ಟಕ : ಹಣ್ಣಿನ ಗಿಡಗಳಿಗೆ ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಿರುವ ಪೋಷಕಾಂಶಗಳು

 

ತರಕಾರಿ ಬೆಳೆಗಳಿಗೆ ರಸಗೊಬ್ಬರಗಳನ್ನೊದಗಿಸುವಾಗ ಪ್ರತಿ ಎಕರೆ ಅಥವಾ ಹೆಕ್ಟೇರು ಜಮೀನಿಗೆ ಬೇಕಾಗುವ ಸಾರಜನಕ, ರಂಜಕ ಮತ್ತು ಪೊಟ್ಯಾಷ್‌ಗಳನ್ನು ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಲಾಗುವುದು. ಆದರೆ ಕೈತೋಟದ ಪ್ರದೇಶ ತುಂಬಾ ಚಿಕ್ಕದಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಪ್ರತಿ ಚ.ಮೀ. ಗೆ ಬೇಕಗುವ ಪೋಷಕಾಂಶಗಳನ್ನು ಲೆಕ್ಕ ಹಾಕಿಕೊಂಡು ಪೂರೈಸಬೇಕಾಗುವುದು. ಒಂದು ಎಕರೆ = ೪,೦೪೭ ಚ.ಮೀ.

ಪ್ರತಿ ಎಕರೆ/ಹೆಕ್ಟೇರ್‌ಮತ್ತು ಚ.ಮೀ.ಗೆ ಬೇಕಾಗುವ ಸಾರಜನಕ, ರಂಜಕ ಮತ್ತು ಪೊಟ್ಯಾಷ್‌ಗಳ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಕೋಷ್ಟಕ ೨ರಲ್ಲಿ ಕೊಡಲಾಗಿದೆ. ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಪ್ರತಿ ಚ.ಮೀ. ಗೆ ನೀಡಬೇಕಾದ ಪೋಷಕಾಂಶಗಳನ್ನು ಲೆಕ್ಕ ಹಾಕಿದ ಮೇಲೆ ನಾವು ಕೈತೋಟದಲ್ಲಿಯ ಬೆಳೆಗಳ ವಿಸ್ತೀರ್ಣವನ್ನು ಚ.ಮೀ.ಗಳಲ್ಲಿ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಬೇಕಾಗುವ ಒಟ್ಟು ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಕಂಡು ಹಿಡಿಯಬಹುದು.

ಉದಾಹರಣೆ : ಟೊಮಾಟೊ ಮಿಶ್ರ ತಳಿಗಳಿಗೆ ಪ್ರತಿ ಚ.ಮೀ.ಗೆ ಬೇಕಾಗುವ ಸಾರಜನಕ : ರಂಜಕ: ಪೊಟ್ಯಾಷ್‌ಗಳು (ಗ್ರಾಂಗಳಲ್ಲಿ) ಈ ರೀತಿ ಇದೆ. ೨೫:೨೫:೨೫ ಈಗ ಸುಮಾರು ೧೦ ಚ.ಮೀ.ಗಳಲ್ಲಿ ಮಿಶ್ರ ಟೊಮಾಟೊ ತಳಿಯನ್ನು ಬೆಳೆಯಲಾಗುತ್ತಿದೆ ಎಂದಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಿ. ಈಗ ಬೇಕಾಗುವ ಸಾರಜನಕ: ರಂಜಕ: ಪೊಟ್ಯಾಷ್ ಪ್ರಮಾಣ ೨೫೦:೨೫೦:೨೫೦ ಗ್ರಾಂಗಳು.

ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ತರಕಾರಿ ಬೆಳೆಗಳಿಗೆ ರಸಗೊಬ್ಬರಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸುವಾಗ, ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಿದ ಸಾರಜನಕದ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಶೇ. ೫೦ ರಷ್ಟು ಬಿತ್ತನೆ ಅಥವಾ ನಾಟಿ ಮಾಡುವ ಮುನ್ನ ಪೂರೈಸುವರು. ಉಳಿದ ಶೇ. ೫೦ ರಷ್ಟನ್ನು ಬಿತ್ತನೆ ಅಥವಾ ನಾಟಿ ಮಾಡಿದ ೪-೬ ವಾರಗಳ ನಂತರ ಮೇಲುಗೊಬ್ಬರವಾಗಿ ಪೂರೈಸುವರು. ಮತ್ತೆ ಕೆಲವು ಬೆಳೆಗಳಿಗೆ ಒಂದೇ ಬಾರಿಗೆ ಪ್ರಥಮ ಹಂತದಲ್ಲಿಯೇ ಎಲ್ಲ ಪೋಷಕಾಂಶಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸುವರು.

ಕೋಷ್ಟಕ : ವಿವಿಧ ತರಕಾರಿ ಬೆಳೆಗಳಿಗೆ  ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಿರುವ ಪೋಷಕಾಂಶಗಳು

 


 

* * *