ಜಗದ್ಗುರುಂ ಮಂಜುಘೋಷಂ ನತ್ವಾ ವಾಕ್ಕಾಯಚೇತಸಾ |
ಅಶ್ವಘೋಷೋ ವಜ್ರಸೂಚೀಂ ಸೂತ್ರಯಾಮಿ ಯಥಾಮತಮ್ || ||
ವೇದಾಃ ಪ್ರಮಾಣಂ ಸ್ಮೃತಯಃ ಪ್ರಮಾಣಂ
ಧರ್ಮಾರ್ಥಯುಕ್ತಂ ವಚನಂ ಪ್ರಮಾಣಮ್ |
ಯಸ್ಯ ಪ್ರಮಾಣಂ ಭವೇತ್ಪ್ರಮಾಣಂ
ಕಸ್ತಸ್ಯ ಕುರ್ಯಾದ್ವಚನಂ ಪ್ರಮಾಣಮ್ || ||

ಇಹ್ ಭವತಾ ಯದಿಷ್ಟಂ ’ಸರ್ವವರ್ಣಪ್ರಧಾನಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣವರ್ಣ’ ಇತಿ |

ವಯಮತ್ರ ಬ್ರೂಮಃ,

. ಕೋsಯಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ನಾಮ ?

೧.೧.    ಕಿಂ ಜೀವಃ,

೧.೨.    ಕಿಂ ಜಾತಿಃ,

೧.೩.    ಕಿಂ ಶರೀರಂ,

೧.೪.    ಕಿಂ ಜ್ಞಾನಂ,

೧.೫.    ಕಿಮಾಚಾರಃ,

೧.೬.    ಕಿಂ ಕರ್ಮಃ,

೧.೭.    ಕಿಂ ವೇದ ಇತಿ !

೧.೧.    ತತ್ರ ಜೀವಸ್ತಾವದ್ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ನ ಭವತಿ |

೧.೧.೧. ಕಸ್ಮಾತ್ ವೇದಸ್ಯ ಪ್ರಾಮಾಣ್ಯಾತ್ | ಉಕ್ತಂ ಹಿ ವೇದೇ
ಓಂ ಸೂರ್ಯಃ ಪಶುರಾಸೀತ್ ಸೋಮಃ ಪಶುರಾಸೀತ್
ಇಂದ್ರಃ ಪಶುರಾಸೀತ್ | ಪಶವೋ ದೇವಾಃ |
ಆದ್ಯಂತೇ ದೇವಪಶವಃ | ಶ್ವಪಾಕಾ ಅಪಿ ದೇವಾ ಭವಂತಿ |
ಅತೋ ವೇದಪ್ರಾಮಾಣ್ಯಾನ್ಮನ್ಯಾಮಹೇ ಜೀವತ್ವಾದ್
ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ನ ಭವತಿ |

೧.೧.೨ ಭಾರತ ಪ್ರಾಮಾಣ್ಯಾದಪಿ | ಉಕ್ತಂ ಹಿ ಭಾರತೇ –
            ಸಪ್ತವ್ಯಾಧಾ ದಶಾರ್ಣೇಷು ಮೃಗಾಃ ಕಾಲಂಜರೇ ಗಿರೌ ||
            ಚಕ್ರವಾಕಾಃ ಶರದ್ವೀಪೇ ಹಂಸಾಃ ಸರಸಿ ಮಾನಸೇ || ||
            ತೇsಪಿ ಜಾತಾಃ ಕುರುಕ್ಷೇತ್ರೇ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ ವೇದಪಾರಗಾಃ || ||

ಅತೋ ಭಾರತಪ್ರಾಮಾಣ್ಯಾದ್ ವ್ಯಾಧಮೃಗಂಸಚಕ್ರವಾಕ
ದರ್ಶನ ಸಂಭಾವಾನ್ಮನ್ಯಾಮಹೇ ಜೀವಸ್ತಾವದ್ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ನ ಭವತಿ |

೧.೧.೩. ಮಾನವಧರ್ಮಪ್ರಾಮಾಣ್ಯಾದಪಿ | ಉಕ್ತಂ ಹಿ ಮಾನವೇ ಧರ್ಮೇ
ಅಧೀತ್ಯ ಚತುರೋ ವೇದಾನ್ಸಾಂಗೋಪಾಂಗೇನ ತತ್ತ್ವತಃ ||
            ಶೂದ್ರಾತ್ಪ್ರತಿಗ್ರಹಗ್ರಾಹೀ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಜಾಯತೇ ಖರಃ || ||
            ಖರೋ ದ್ವಾದಶಜನ್ಮಾನಿ ಷಷ್ಟಿಜನ್ಮಾನಿ ಸೂಕರಃ ||
            ಶ್ವಾನಃ ಸಪ್ತತಿಜನ್ಮಾನಿಇತ್ಯೇವಂ ಮನುರಬ್ರವೀತ್
ಅತೋ ಮಾನವಧರ್ಮಪ್ರಾಮಾಣ್ಯಾಜ್ಜೀವಸ್ತಾವದ್ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ನ ಭವತಿ || ೬ ||

೧.೨    ಜಾತಿರಪಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ನ ಭವತಿ |

೧.೨.೧ ಕಸ್ಮಾತ್ ಸ್ಮೃತಿ ಪ್ರಾಮಾಣ್ಯಾತ್ | ಉಕ್ತಂ ಹಿ ಸ್ಮೃತೌ –
ಹಸ್ತಿನ್ಯಾಮಚಲೋ ಜಾತ ಉಲೂಕ್ಯಾಂ ಕೇಶಪಿಂಗಲಃ |
            ಅಗಸ್ತ್ಯೋsಗಸ್ತಿ ಪುಷ್ಪಾಚ್ಚ ಕೌಶಿಕಃ ಕುಶ ಸಂಭವಃ || ||
            ಕಪಿಲಃ ಕಪಿಲಾಜಾತಃ ಶರಗುಲ್ಮಾಚ್ಚ ಗೌತಮಃ
            ದ್ರೋಣಾಚಾರ್ಯಸ್ತು ಕಲಶಾತಿತ್ತಿರಿಸ್ತಿತ್ತಿರೀ ಸುತಃ || ||
            ರೇಣು ಕಾs ಜನಯದ್ರಾಮಮೃಷ್ಯಶೃಂಗಮುನಿಂ ಮೃಗೀ |
            ಕೈವರ್ತಿನ್ಯಜನಯದ್ ವ್ಯಾಸಂ ಕುಶಿಕಂ ಚೈವ ಶೂದ್ರಿಕಾ || ||
            ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರಂ ಚಂದಾಲೀ ವಸಿಷ್ಠಂ ಚೈವ ಊರ್ವಶೀ |
            ತೇಷಾಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೀ ಮತಾ ಲೋಕಾಚಾರಾಚ್ಚ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾಃ || ೧೦ ||
          ಅತಃ ಸ್ಮೃತಿಪ್ರಾಮಾಣ್ಯಾನ್ಮನ್ಯಾಮಹೇ ಜಾತಿಸ್ತಾವದ್ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ನ ಭವತಿ |

೧.೨.೨ ಅಥ ಮನಸ್ಯೇ ಮಾತಾ ವಾsಬ್ರಾಹ್ಮಣೀ ಭವೇತ್ | ತೇಷಾಂ ಪಿತಾ
ಬ್ರಾಹ್ಮಣಸ್ತತೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಭವತೀತಿ | ಯದ್ಯೇವಂ ದಾಸೀ
ಪುತ್ರಾ ಅಪಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಜನಿತಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ ಭವೇಯುಃ |
ನ ಚೈತದ್ ಭವತಾಮಿಷ್ಟಮ್ |

೧.೨.೩ ಕಿಂ ಚ| ಯದಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಪುತ್ರೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಸ್ತರ್ಹಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ
ಭಾವಃ ಪ್ರಾಪ್ನೋತಿ! ಇದಾನೀನೇಷು ಬ್ರಾಹ್ಮಣೇಷು ಪಿತರಿ ಸಂದೇಹಾದ್ |
ಗೋತ್ರಬ್ರಾಹ್ಮಣಮಾರಭ್ಯ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೀನಾಂ ಶೂದ್ರಾಭಿ
ಗಮನದರ್ಶನಾತ್ | ಅತೋ ಜಾತಿಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ನ ಭವತಿ |

೧.೨.೪ ಮಾನವಧರ್ಮಪ್ರಾಮಾಣ್ಯಾದಪಿ ಉಕ್ತಂ ಹಿ ಮಾನವೇ ಧರ್ಮೇ
            ಸದ್ಯಃ ಪತತಿ ಮಾಂಸೇನ ಲಾಕ್ಷಯಾ ಲವಣೇನ |
            ತ್ರ್ಯಹಾಚ್ಛೂದ್ರಶ್ಚ ಭವತಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಃ ಕ್ಷೀರವಿಕ್ರಯೀ || ೧೧ ||
            ಆಕಾಶಗಾಮಿನೋ ವಿಪ್ರಾಃ ಪತಂತೇ ಮಾಂಸಭಕ್ಷಣಾತ್ |
            ವಿಪ್ರಾಣಾಂ ಪತನಂ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ತತೋ ಮಾಂಸಾನಿ ವರ್ಜಯೇತ್ || ೧೨ ||

ಅತೋ ಮಾನವಧರ್ಮಪ್ರಾಮಾಣ್ಯಾಜ್ಜಾತಿಸ್ತಾವದ್ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ನ ಭವತಿ.

೧.೨.೫ ಯದಿ ಹಿ ಜಾತಿಬ್ರಾಹ್ಮಣಃ ಸ್ಯಾತ್, ಸದಾ ಪತನೇ ಶೂದ್ರಭಾವೋ
ನೋಪಪದ್ಯತೇ | ಕಿಂ ಖಲು ದುಷ್ಟೋs ಫ್ಯಶ್ವಃ ಸೂಕರೋ ಭವೇತ್ |
ತಸ್ಮಾಜ್ಜಾತಿರಪಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ನ ಭವತಿ |

೧.೩    ಶರೀರ ಮಪಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ನ ಭವತಿ | ಕಸ್ಮಾದ್ |

೧.೩.೧ ಯದಿ ಶರೀರಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಃ ಸ್ಯಾತ್ ತರ್ಹಿ ಪಾವಕೋSಪಿ ಬ್ರಹ್ಮಹಾ ಸ್ಯಾದ್ |

೧.೩.೨. ಬ್ರಹ್ಮಹತ್ಯಾ ಚ ಬಂಧೂನಾಂ ಶರೀರದಹನಾದ್ ಭವೇದ್ |
ಬ್ರಾಹ್ಮಣಶರೀರನಿಷ್ಯಂದಜಾತಾಶ್ಚ ಕ್ಷತ್ರಿಯ ವೈಶ್ಯ ಶೂದ್ರಾ ಅಪಿ
ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾಃ ಸ್ಯುಃ | ನ ಚೈತದ್ ದೃಷ್ಟಮ್ |

೧.೩.೩ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಶರೀರವಿನಾಶಾಚ್ಚ ಯಜನಯಾಜನಾಧ್ಯಯನಾಧ್ಯಪನ
ದಾನ ಪ್ರತಿಗ್ರಹಾದೀನಾಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಶರೀರಜನಿತಾನಾಂ ಫಲಸ್ಯ
ವಿನಾಶಃ ಸ್ಯಾತ್ | ನ ಚೈದಿಷ್ಟಮ್ | ಅಥೋ ಮನ್ಯಾಮಹೇ
ಶರೀರಮಪಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ನ ಭವತಿ |

೧.೪    ಜ್ಞಾನಮಪಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ನ ಭವತಿ| ಕುತಃ | ಜ್ಞಾನಬಾಹುಲ್ಯಾದ್ |
ಯೇ ಯೇ ಜ್ಞಾನವಂತಃ ಶೂದ್ರಾಸ್ತೇ ಸರ್ವ ಏವ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾಃ ಸ್ಯುಃ |
ದೃಷ್ಯಂತೇ ಚ ಕ್ವಚಿತ್ ಶೂದ್ರಾ ಅಪಿ ವೇದ ವ್ಯಾಕರಣ ಮೀಮಾಂಸಾ
ಸಾಂಖ್ಯ ವೈಶೇಷಿಕ ಲಗ್ನಾ ಜೀವಿ ಕಾದಿ ಸರ್ವ ಶಾಸ್ತ್ರಾರ್ಥ ವಿದಃ |
ನ ಚ ತೇ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾಃ ಸ್ಯುಃ | ಅತೋ ಮನ್ಯಾಮಹೇ
ಜ್ಞಾನಮಪಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ನ ಭವತಿ |

೧.೫    ಆಚಾರೋs ಪಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ನ ಭವತಿ | ಕುತಃ | ಯದ್ಯಾಚಾರೋ
ಬ್ರಾಹ್ಮಣಃ ಸ್ಯಾತ್ ತದಾ ಯೇ ಯ ಆಚಾರವಂತಃ ಶೂದ್ರಾಸ್ತೇ
ಸರ್ವೇ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾಃ ಸ್ಯುಃ | ದೃಷ್ಯಂತೇ ಚ ನಟ ಭಟ ಕೈವರ್ತ
ಭಂಡ ಪ್ರಭೃತಯಃ ಪ್ರಚಂಡತರ ವಿವಿಧಾಚಾರವಂತೊ ನ ಚ ತೇ
ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ ಭವಂತಿ | ತಸ್ಮಾದಾಚಾರೋs ಪಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ನ ಭವತಿ!

೧.೬    ಕರ್ಮಾಪಿ ಬ್ರಾಹ್ಮನೋ ನ ಭವತಿ | ಕುತಃ | ದೃಷ್ಯಂತೇಹಿ ಕ್ಷತ್ರಿಯ
ವೈಶ್ಯ ಶೂದ್ರಾ ಯಜನ ಯಜನಾಧ್ಯಯನಾಧ್ಯಾಪನ ದಾನ ಪ್ರತಿಗ್ರಹ
ಪ್ರಸಂಗ ವಿವಿಧಾಧನಿ ಕರ್ಮಾಣಿ ಕುರ್ವಂತೋ ನ ಚತೇ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ
ಭವತಾಂ ಸಂಮತಾಃ | ತಸ್ಮಾತ್ಕರ್ಮಾಪಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ನ ಭವತಿ |

೧.೭    ವೇದೇ ನಾಪಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋನ ಭವತಿ |
ಕಸ್ನ್ಮಾದ್ ರಾವಣೋ ನಾಮ ರಾಕ್ಷಸೋs ಭೂತ್ ತೇನಾಧೀತಾಶ್ಚತಾರೋ
ವೇದಾಃ ಋಗ್ವೇದೋ ಯಜುರ್ವೇದಃ ಸಾಮವೇದೊs ಥರ್ವ ವೇದಶ್ಚೇತಿ |
ರಾಕ್ಷಸಾನಾಮಪಿ ಗೃಹೇ ಗೃಹೇ ವೇದವ್ಯಾವಹಾರಃ ಪ್ರವರ್ತತ ಏವ |
ನಚತೇ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾಃ ಸ್ಯುಃ | ಅತೋ ಮನ್ಯಾಮಹೇ ವೇದೇನಾಪಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ
ನ ಭವತೀತಿ |

೨.        ಕಥಂ ತರ್ಹಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ತ್ವಂ ಭವತಿ?

೨.೧    ಉಚ್ಯತೇ –
ಬ್ರಾಹ್ಮಣತ್ವಂ ಶಾಸ್ತ್ರೇಣ ಸಂಸ್ಕಾರೈರ್ನ ಜಾತಿಭಿಃ |
            ಕುಲೇನ ವೇದೇಬ್ನ ಕರ್ಮಣಾ ಭವೇತ್ತತಃ || ೧೩ ||
ಕುಂದೇಂದು ಧವಲಂ ಹಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣತ್ವಂ ನಾಮ ಸರ್ವಪಾಪಸ್ಯಾಪಾಕರಣ ಮಿತಿ |

೨.೨    ಉಕ್ತಂಹಿ – ವ್ತತತಪೋನಿಯಮೋಪವಾಸದಾನ ದಮಶಮ ಸಂಯಮೋ ಪಚಾರಾಚ್ಚ |

೨.೩    ತಥಾ ಚೋಕ್ತಂ ವೇದೇ –
ನಿರ್ಮಮೋ ನಿರಹಂಆರೋ ನಿಃಸ್ಸಂಗೋ ನಿಷ್ಪರಿಗ್ರಹಃ |
            ರಾಗದ್ವೇಷವಿನಿರ್ಮುಕ್ತಸ್ತಂ ದೇವಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಂ ವಿದುಃ || ೧೪ ||
          ಸರ್ವ ಶಾಸ್ರೇs ಪ್ಯುಕ್ತಂ
ಸತ್ಯಂ ಬ್ರಹ್ಮ ತಪೋ ಬ್ರಹ್ಮ ಚೇಂದ್ರಿಯನಿಗ್ರಹಃ |
            ಸರ್ವ ಭೂತೇ ದಯಾ ಬ್ರಹ್ಮ ಏತದ್ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಲಕ್ಷಣಮ್ || ೧೫ ||
            ಸತ್ಯಂ ನಾಸ್ತಿ ತಪೋ ನಾಸ್ತಿ ಚೇಂದ್ರಿಯ ನಿಗ್ರಹಃ |
            ಸರ್ವ ಭೂತೇ ದಯಾ ನಾಸ್ತಿ ಏತಚ್ಚಾಂಡಾಲ ಲಕ್ಷಣಮ್ || ೧೬ ||
            ದೇವಮಾನುಷನಾರೀಣಾಂ ತಿರ್ಯಗ್ಯೋನಿಗತೇಷ್ವಪಿ |
            ಮೈಥುನಂ ನಾಧಿಗಚ್ಛಂತಿ ತೇ ವಿಪ್ರಾಸ್ತೇ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾಃ ಇತಿ || ೧೭||

೨.೪    ಶುಕ್ರೇಣಾಪ್ಯುಕ್ತಂ :
ಜಾತಿರ್ದೃಶ್ಯತೇ ತಾವದ್ ಗುಣಾಃ ಕಲ್ಯಾಣಕಾರಕಾಃ ||
            ಚಂಡಾಲೋs ಪಿ ಹಿ ತತ್ರಸ್ಥಸ್ತಂ ದೇವಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಂ ವಿದುಃ || ೧೮ ||
ತಸ್ಮಾನ್ನ ಜಾತಿರ್ನ ಜೀವೋನ ಶರೀರಂ ನಾಜ್ಞಾನಂ ನಾ ಚಾರೋ ನ
ಕರ್ಮ ನ ವೇದೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಇತಿ |

೩.       ಅನ್ಯಚ್ಚ ಭವತೋಕ್ತಂ |

೩.೧    ಇಹ ಶೂದ್ರಾಣಾಂ ಪ್ರವ್ರಜ್ಯಾ ನ ವಿಧೀಯತೇ | ಬ್ರಾಹ್ಮಣಶುಶ್ರೂಷೈವ
ತೇಷಾಂ ಧರ್ಮೋ ವಿಧಿಯತೇ |

೩.೨    ಚತುರ್ಷು ವರ್ಣೀಷ್ವಂತೇ ವಚನಾತ್ತೇ ನೀಚಾ ಇತಿ |
ಯದ್ಯೇವಮಿಂದ್ರೊsಪಿ ನೀಚಃ ಸ್ಯಾತ್ |
’ಶ್ವಯುವಮಘೋನಾಮತದ್ದಿತ’ ಇತಿ ಸೂತ್ರವಚನಾತ್ |
ಶ್ವಾ ಇತಿ ಕುಕ್ಕುರಃ | ಯುವಾ ಇತಿ ಪುರುಷಃ | ಮಘವಾ ಇತಿ
ಸುರೇಂದ್ರಃ | ತಯೋಃಶ್ವಪುರುಷಯೋರಿಂದ್ರ ಏವ ನೀಚಃ ಸ್ಯಾತ್ |
ನ ಚೈತದ್ ದೃಷ್ಟಂ | ಕಿಂಹಿ ವಚನ ಮಾತ್ರೇಣ ದೋಷೋ ಭವತಿ |

೩.೩    ತಥಾ ಚ | ಉಮಾಮಹೇಶ್ವ ರೌ ದಂತೋಷ್ಠಮಿತ್ಯಪಿ ಲೋಕೇ
ಪ್ರಯುಜ್ಯತೇ | ನ ಚ ದಂತಾಃ ಪ್ರಾಗುತ್ಪನ್ನಾಃ ಉಮಾವಾ | ಕೇವಲಂ
ವರ್ಣಸಮಾಸಮಾತ್ರಂ ಕ್ರಿಯತೇ |  ಬ್ರಹ್ಮಕ್ಷತ್ರವಿಟ್‍ಶೂದ್ರಾ ಇತಿ |
ತಸ್ಮಾದ್ಯಾ ಭವದೀಯಪ್ರತಿಜ್ಞಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಶುಶ್ರೂಷೈವ ತೇಷಾಂ
ದರ್ಮೋ, (ಸಾ) ನ ಭವತಿ |

೪.       ಕಿಂ ಚಾನಿಶ್ಚಿತೋSಯಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಪ್ರಸಂಗಃ |
          ಉಕ್ತಂ ಹಿ ಮಾನವೇ ಧರ್ಮೇ-
ವೃಷಲೀಫೇನಪೀತಸ್ಯ ನಿಃ ಶ್ವಾಸೋಪಹತಸ್ಯ |
            ತತ್ರೈವ ಪ್ರಸೂತಸ್ಯ ನಿಷ್ಕೃತಿರ್ನೋಪಲಭತೇ || ೧೯ ||
            ಶೂದ್ರೀಹಸ್ತೇನ ಯೋ ಭುಂಕೇ ಮಾಸಮೇಕಂ ನಿರಂತರಮ್ |
            ಜೀವಮಾನೋ ಭವೇಚ್ಛೂದ್ರೋ ಮೃತಃ ಶ್ವಾನಶ್ಚ ಜಾಯತೇಃ || ೨೦ ||
            ಶೂದ್ರೀಪರಿವೃತೋ ವಿಪ್ರಃ ಶೂದ್ರಿ ಗೃಹಮೇಧಿನೀ |
            ವರ್ಜಿತಃ ಪಿತೃದೇವೇನ ರೌರವಂ ಸೋSದಿಗ ಚ್ಚತಿ || ೨೧ ||
          ಅತೋsಸ್ಯ ವಚನಸ್ಯ ಪ್ರಾಮಾಣ್ಯಾದನಿಯತೋSಯಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಪ್ರಸಂಗಃ |
೫.       ಕಿಂ ಜಾನ್ಯತ್| ಶೂದ್ರೋsಪಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಭವತಿ| ಕೋ ಹೇತುಃ|
ಇಹ ಹಿ ಮಾನವೇ ಧರ್ಮೆ ಅಭಿಹಿತಮ್ –
ಅರಣೀಗರ್ಭಸಂಭೂತಃ ಕಠೋ ನಾಮ ಮಹಾಮುನಿಃ |
            ತಪಸಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಜಾತ ಸ್ತಸ್ಮಾಜ್ಜಾತಿರಕಾರಣಮ್ || ೨೨ ||
            ಕೈವರ್ತೀಗರ್ಭಸಂಭೂತೋ ವ್ಯಾಸೋ ನಾಮ ಮಹಾಮುನಿಃ |
            ತಪಸಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಜಾತಸ್ತಸ್ಮಾಜ್ಜಾತಿರಕಾರಣಮ್ || ೨೩ ||
            ಊರ್ವಶೀಗರ್ಭಸಂಭೂತೋ ವಸಿಷ್ಠೋSಪಿ ಮಹಾಮುನಿಃ |
ತಪಸಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಜಾತಸ್ತಸ್ಮಾಜ್ಜಾತಿಕಾರಣಮ್ || ೨೪ ||
ಹರಿಣೀಗರ್ಭಸಂಭೂತ ಋಷ್ಯಶೃಂಗೋ ಮಹಾಮುನಿಃ |
ತಪಸಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಜಾತಸ್ತಸ್ಮಾಜ್ಜಾತಿರಕಾರಣಮ್ || ೨೫ ||
            ಚಂಡಾಲೀಗರ್ಭಸಂಭೂತೋ ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರೋ ಮಹಾಮುನಿಃ |
            ತಪಸಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಜಾತಸ್ತಸ್ಮಾಜ್ಜಾತಿರಕಾರಣಮ್ || ೨೬ ||
ತಾಂಡೂಲೀಗರ್ಭಸಂಭೂತೋ ನಾರದೋ ಹಿ ಮಹಾಮುನಿಃ |
ತಪಸಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಜಾತಸ್ತಸ್ಮಾಜ್ಜಾತಿರಕಾರಣಮ್ || ೨೭ ||
            ಯತಾತ್ಮಾ ಯತಿರ್ಭವತಿ ವಿಜಿತಾತ್ಮಾ ಜಿತೇಂದ್ರಿಯಃ |
            ತಪಸಾ ತಾಪಸೋ ಜಾತೋ ಬ್ರಹ್ಮಚರ್ಯೇಣ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ||೨೮ ||
ತೇ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೀಪುತಾಸ್ತೆ ಲೋಕಸ್ಯ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾಃ |
ಶೀಲಶೌಚಮಯಂ ಬ್ರಹ್ಮ ತಸ್ಮಾತ್ಕುಲಮಕಾರಣಮ್ || ೨೯ ||
ಶೀಲಂ ಪ್ರಧಾನಂ ಕುಲಂ ಪ್ರಧಾನಂ
ಕುಲೇನ ಕಿಂ ಶೀಲವರ್ಜಿತೇನ |
ಬಹವೋ ನರಾ ನೀಚ ಕುಲ ಪ್ರಸ್ತೂತಾಃ |
ಸ್ವರ್ಗ ಗತಾಃ ಶೀಲಮುಪೇತ್ಯ ಧೀರಾಃ || ೩೦ ||

೬.        ಕೇ ಪುನಸ್ತೇ ಕಠವ್ಯಾಸವಸಿಷ್ಠಋಷ್ಯಶೃಂಗ ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರ
ಪ್ರಭೃತಯೋ ಬ್ರಹ್ಮರ್ಷಯೋ ನೀಚಕುಲಪ್ರಸೂತಾಸ್ತೇ
ಚ ಲೋಕಸ್ಯ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾಃ | ತಸ್ಮಾದಸ್ಯ ವಚನಸ್ಯ ಪ್ರಮಾಣ್ಯಾ
ದಪ್ಯನಿಯತೋSಯಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಪ್ರಸಂಗಃ ಇತಿ | ಶೂದ್ರ
ಕುಲೋSಪಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಭವತಿ |

೭.        ಕಿಂ ಚಾಪ್ಯನ್ಯದ್ ಭವಧೀಯಮತಮ್ –
ಮುಖತೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಜಾತೋ ಬಾಹುಭ್ಯಾಂ ಕ್ಷತ್ರಿಯಸ್ತಥಾ |
ಉರುಭ್ಯಾಂ ವೈಶ್ಯಃ ಸಂಜಾತಃ ಪದ್ಭ್ಯಾಂ ಶೂದ್ರಕ ಏವ || ೩೧ ||
ಅತ್ರೋಚ್ಯತೇ | ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ ಬಹುವೋ ನ ಜ್ಞಾಯಂತೆ |
ಕುತೋ ಮುಖತೋ ಜಾತ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ ಇತಿ | ಇಹ ಹಿ ಕೈವರ್ತ
ರಜಕಚಂಡಾಲಕುಲೇಷ್ಟಮಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾಃ ಸಂತಿ | ತೇಶಾಮಪಿ
ಚೂಡಾಕರಣಮುಂಜದಂಡ ಕಾಷ್ಠಾದಿಭಿಃ ಸಂಸ್ಕಾರಾಃ ಕ್ರಿಯಂತೇ |
ತೇಷಾಮಪಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಸಂಜ್ಞಾ ಕ್ರಿಯತೇ | ತಸ್ಮಾದ್ ಬ್ರಾಹ್ಮಣವತ್
ಕ್ಷತ್ರಿಯಾದಯೋSಪೀತಿ ಪಶ್ಯಾಮಃ |

೮.        ಏಕ ವರ್ಣೋ, ನಾಸ್ತಿ ಚಾತುರ್ವರ್ಣ್ಯಮಿತಿ | ಅಪಿ ಚ|
ಏಕ ಪುರುಷೋತ್ಪನ್ನಾನಾಂ ಕಥಂ ಚಾತುರ್ವರ್ಣ್ಯಂ| ಇಹ ಕಶ್ಚಿದ್
ದೇವದತ್ತ ಏಕಸ್ಯಾಂ ಸ್ತ್ರೀಯಾಂ ಚತುರಃ ಪುತ್ರಾನ್ ಜನಯತಿ ನ ಚ
ತೇಷಾಂ ವರ್ಣಭೇದೋSಸ್ತಿ | ಅಯಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋSಯಂ ಕ್ಷತ್ರಿಯೋSಯಂ
ವೈಶ್ಯೋSಯಂ ಶೂದ್ರ ಇತಿ, | ಕಸ್ಮಾದ್ | ಏಕಪಿತೃಕತ್ಪಾದ್ |
ಏವಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾದೀನಾಂ ಕಥಂ ಚಾತುರ್ವರ್ಣ್ಯಮ್ |

೮.೧      ಇಹ ಹಿ ಗೋಹಸ್ತ್ಯಶ್ವಮೃಗಸಿಂಹವ್ಯಾಘ್ರಾದೀನಾಂ ಪದವಿಶೇಷೋ
ದೃಷ್ಟಃ | ಗೋಪದಮಿದಂ, ಹಸ್ತಿಪದಮಿದಂ ಅಶ್ವಪದಮಿದಂ ಮೃಗ
ಪದಮಿದಂ ಸಿಂಹಪದಮಿದಂ ವ್ಯಾಘ್ರಪದಮಿತಿ | ನಚ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾದೀನಾಂ
ಬ್ರಾಹ್ಮಣಪದಮಿದಂ ಕ್ಷತ್ರಿಯಪದಮಿದಂ ವೈಶ್ಯಪದಮಿದಂ
ಶೂದ್ರ ಪದಮಿದಮಿತಿ | ಅತಃ ಪದವಿಶೇಷಾಭಾವಾದಪಿ ಪಶ್ಯಾಮ ಏಕವರ್ಣೊ,
ನಾಸ್ತಿ ಚಾತುರ್ವರ್ಣ್ಯಮಿತಿ |

೮.೨    ಇಹ ಗೋಮಹಿಷಾಶ್ವಕುಂಜರಖರವಾನದಭಾಗೈಡಕಾದೀನಾಂ
ಭಗಲಿಂಗವರ್ಣಸಂಸ್ಥಾನಮಲಮೂತ್ರಗಂಧದ್ವನಿವಿಶೇಷೋ ದೃಷ್ಟಃ
ನ ತು ಬ್ರಾಹ್ಮನಕ್ಷತ್ರಿಯಾದೀನಾಂ | ಅತೋಪ್ಯವಿಶೇಷಾದೇಕ ಏವ ವರ್ಣ ಇತಿ |
೮.೩    ಅಪಿ ಚ | ಯಥಾ ಹಂಸಪಾರಾವತಶುಕಕೋಕಿಲಶಿಖಂಡಿ
ಪ್ರಭೃತೀನಾಂರೂಪವರ್ಣಲೋಮತುಂಡವಿಶೇಷೋ ದೃಷ್ಟಃ
ನ ತಥಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣದೀನಾಮ್ | ಅತೋಪ್ಯವಿಶೇಷಾದೇಕ ಏವ ವರ್ಣ ಇತಿ |

೮.೪    ಯಥಾ ವಟಬಕುಲಪಲಾಶಾಶೋಕತಮಾಲನಾಗಕೇಶರಶಿರೀಷ
ಚಂಪಕಪ್ರಭೃತೀನಾಂ ವೃಕ್ಷಾಣಾಂ ವೀಶೇಷೋ ದೃಶ್ಯತೇ | ಪದತೋ
ದಂಡತಶ್ವ ಪತ್ರತಶ್ಚ ಪುಷ್ಪತಶ್ಚ ಫಲತಶ್ಚ ತ್ವದಸ್ಥಿಬೀಜರಸಂಗಂಧತಶ್ಚ
ನ ತಥಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಕ್ಷತ್ರಿಯವಿಟ್‍ಶೂದ್ರಾಣಾಮ್ ಅಂಗ
ಪ್ರತ್ಯಂಗವಿಶೇಷೋ ನ ಚ ತ್ವಂಗ್‍ಮಾಂಸಶೋಣಿತಾಸ್ಥಿಶುಕ್ರಮಲವರ್ಣ
ಸಂಸ್ಥಾನವಿಶೇಷಣಂ ನಾಪಿ ಪ್ರಸವವಿಶೇಷೋ ದೃಶ್ಯತೇ | ತತೋSಪ್ಯ
ವಿಶೇಷಾದೇಕ ಏವ ವರ್ಣೋ ಭವತಿ |

೮.೫    ಅಪಿ ಭೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಸುಖದುಃಖಜೀವಿತಬುದ್ಧಿವ್ಯಾಪಾರ
ವ್ಯವಹಾರಮರಣೋತ್ಪತ್ತಿಭಯಮೈಥುನೋಪಚಾರ ಸಮತಯಾ
ನಾಸ್ತ್ಯೇವ ವಿಶೇಷೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾದೀನಾಮ್ | ಇದಂ ಚಾವಗಮ್ಯತಾಮ್ |

೮.೬    ಯಥೈಕವೃಕ್ಷೋತ್ಪನ್ನಾನಾಂ, ಫಲಾನಾಂ, ನಾಸ್ತಿ ವರ್ಣ ಬೇದ
ಉದುಂಬರಪಣಸಫಲವದ್ | ಉದುಂಬರಸ್ಯಹಿ ಫಣಸಸ್ಯ ಚ ಫಲಾನಿ
ಕಾನಿಚಿತ್ ಶಾಖಾತೌ ಭವಂತಿ ಕಾನಿಚಿದ್ ದಂಡತಃ ಕಾನಿಚಿತ್
ಸ್ಕಂಧತಃ ಕಾನಿಚಿನ್ಮೂಲತಃ | ನ ಚ ತೇಷಾಂ ಭೇದೋSಸ್ತೀದಮ್ |
ಬ್ರಾಹ್ಮಣಫಲಮಿದಂ ಕ್ಷತ್ರಿಯಫಲಮಿದಂ
ವೈಶ್ಯಫಲಂ ಇದಂ ಶೂದ್ರಫಲಮಿತಿ | ಏಕವೃಕ್ಷೋತ್ಪನ್ನತ್ವಾತ್ |
ಏವಂ ನರಾಣಾಮಪಿ ನಾಸ್ತಿ ಭೇದಃ ಏಕಪುರುಷೋತ್ಪನ್ನತ್ವಾತ್ |

೮.೭    ಅನ್ಯಚ್ಚ ದೂಷಣಂ ಭವತಿ | ಯದಿ ಮುಖತೋ ಜಾತೋ ಭವತಿ
ಬ್ರಾಹ್ಮಣೊ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ್ಯಾಃ ಕುತ ಉತ್ಪತ್ತಿಃ | ಮುಖಾದೇವೇತಿ ಚೇದ್ |
ಹತಂ ತರ್ಹಿ ಭವತಾಂ ಭಗಿನೀಪ್ರಸಂಗಃ ಸ್ಯಾತ್ | ತಥಾ ಗಮ್ಯಾಗಮ್ಯಂ
ನ ಸಂಭಾವ್ಯತೇ | ತಚ್ಚ ಲೋಕೇSತ್ಯಂತವಿರುದ್ದಮ್ | ತಸ್ಮಾದನಿಯತಂ
ಬ್ರಾಹ್ಮಣ್ಯಮ್ |

೯.       ಕ್ರಿಯಾವಿಶೇಷೇಣ ಖಲು ಚಾತುರ್ವರ್ಣ್ಯವ್ಯವಸ್ಥಾ ಕ್ರಿಯತೇ |
ತಥಾ ಚ | ಯುಧಿಷ್ಠಿರಾಧ್ಯೇಷಿತೇನ ವೈಶಂಪಾಯನೇನಾಭಿಹಿತಂ
ಕ್ರಿಯಾವಿಶೇಷತ್ ಚಾತುರ್ವರ್ಣ್ಯ ಮಿತಿ |
ಪಾಂಡೋಸ್ತು ವಿಶ್ರುತಃ ಪುತ್ರಃ ವೈ ನಾಮ್ನೊ ಯುಧಿಷ್ಠಿರಃ
            ವೈಶಂಪಾಯನಮಾಗಮ್ಯ ಪ್ರಾಂಜಲಿಃ ಪರಿಪೃಚ್ಛತಿ || ೩೨ ||
            ಕೇ ತೇ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾಃ ಪ್ರೋಕ್ತಾಃ ಕಿಂ ವಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಲಕ್ಷಣಮ್ |
            ಏತದಿಚ್ಛಾಮಿ ಭೋ ಜ್ಞಾತುಂ ತದ್ ಭವಾನ್ ವ್ಯಾಕರೋತು ಮೇ || ೩೩ ||

ವೈಶಂಪಾಯನ ಉವಾಚ

.      ಕ್ಷಾಂತ್ಯಾದಿಭಿರ್ಗುಣೈರ್ಯುಕ್ತ ಸ್ತ್ಯಕ್ತದಂಡೋ ನಿರಾಮಿಷಃ |
            ಹಂತಿ ಸರ್ವಭೂತಾನಿ ಪ್ರಥಮಂ ಬ್ರಹ್ಮಲಕ್ಷಣಮ್ || ೩೪ ||

.      ಯದಾ ಸರ್ವ ಪರದ್ರವ್ಯಂ ಪಥಿ ವಾ ಯದಿ ವಾ ಗೃಹೇ |
            ಅದತ್ತಂ ನೈವ ಗೃಹ್ಣಾತಿ ದ್ವೀತಿಯಂ ಬ್ರಹ್ಮಲಕ್ಷಣಮ್ || ೩೫ ||

.      ತ್ಯಕ್ತ್ವ ಕ್ರೂರಸ್ವಭಾವ ತು ನಿರ್ಮಮೋ ನಿಷ್ಪರಿಗ್ರಹಃ |
            ಮುಕ್ತ ಶ್ಚರತಿ ಯೋ ನಿತ್ಯಂ ತೃತೀಯಂ ಬ್ರಹ್ಮಲಕ್ಷಣಮ್ || ೩೬||

.      ದೇವ ಮಾನುಷನಾರೀಣಾಂ ತಿರ್ಯಗ್ಯೋನಿಗತೇಷ್ಪಪಿ |
            ಮೈಥುನಂ ಹಿ ಸದಾ ತ್ಯಕ್ತಂ ಚತುರ್ಥ ಬ್ರಹ್ಮಲಕ್ಷಣಮ್ || ೩೭ ||

.      ಸತ್ಯಂ ಶೌಚಂ ದಯಾ ಶೌಚಂ ಶೌಚಮಿಂದ್ರಿಯ ನಿಗ್ರಹಃ |
            ಸರ್ವಭೂತದಯಾ ಶೌಚಂ ತಪಃ ಶೌಚಂಚ ಪಂಚಮಮ್ || ೩೮ ||
            ಪಂಚಲಕ್ಷಣಸಂಪನ್ನ ಈದೃಶೋ ಯೋ ಭವೇದ್ ದ್ವಿಜಃ |
            ತಮಹಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಂ ಬ್ರೂಯಾಂ ಶೇಷಾಃ ಶೂದ್ರಾ ಯುಧಿಷ್ಠಿರ || ೩೯ ||
            ಕುಲೇನ ಜಾತ್ಯಾ ವಾ ಕ್ರಿಯಾಭಿರ್ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಭವೇತ್ |
            ಚಂಡಾ ಲೋSಪಿ ಹಿ ವೃತ್ತಸ್ಥೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಃ ಯುಧಿಷ್ಠಿರ || ೪೦ ||
          ಕಿಂ ಚ ಭೂಯೋ ವೈಶಂಪಾಯನೇನೋಕ್ತಮ್ –
ಏಕವರ್ಣಮಿದಂ ಪೂರ್ಣಂ ವಿಶ್ವಮಾಸೀದ್ಯುಧಿಷ್ಠಿರ |
            ಕರ್ಮಕ್ರಿಯಾವಿಶೇಷಣ ಚಾತುರ್ವರ್ಣಂ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತಮ್ || ೪೧ ||
            ಸರ್ವೇ ವೈ ಯೋನಿಜಾ ಮರ್ತ್ಯಾಃ ಸರ್ವೇ ಮೂತ್ರಪುರೀಷಿಣಃ |
            ಏಕೇಂದ್ರಿಯೇಂದ್ರಿಯಾರ್ಥಾಶ್ಚ ತಸ್ಮಾಚ್ಛೀಲಗುಣೈ ರ್ದ್ವಿಜಾಃ || ೪೨ ||
            ಶೂದ್ರೋSಪಿ ಶೀಲಸಂಪನ್ನೋ ಗುಣಗವಾನ್ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಭವೇತ್ |
            ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋSಪಿ ಕ್ರಿಯಾಹೀನಃ ಶೂದ್ರಾತ್ಪ್ರತ್ಯವರೋ ಭವೇತ್ || ೪೩ ||
          ಇದಂ ಚ ವೈಶಂಪಾಯನವಾಕ್ಯಮ್ –
ಪಂಚೇಂದ್ರಿಯಾರ್ಣವಂ ಘೋರಂ ಯದಿ ಶೂದ್ರೋS ಪಿ ತೀರ್ಣವಾನ್ |
            ತಸ್ಮೈ ದಾನಂ ಪ್ರದಾತವ್ಯಮಪ್ರಮೇಯಂ ಯುಧಿಷ್ಠಿರ || ೪೪ ||
            ನಜಾತಿರ್ದೃಶ್ಯತೇ ರಾಜನ್ ಗುಣಾಃ ಕಲ್ಯಾಣಕಾರಕಾಃ |
            ಜೀವಿತಂ ಯಸ್ಯ ಶರ್ಮಾರ್ಥೇ ಪರಾರ್ಥೇ ಯಸ್ಯಜೀವಿತಮ್ || ೪೫ ||
            ಅಹೋರಾತ್ರಂ ಚರೇತ್ಕ್ಷಾಂತಿಂ ತಂ ದೇವಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಂ ವಿದುಃ |
            ಪರಿತ್ಯಜ್ಯ ಗೃಹವಾಸಂ ಯೇ ಸ್ಥಿತಾ ಮೋಕ್ಷಕಾಂಕ್ಷಿಣಃ |
            ಕಾಮೇಷ್ವಸಕ್ತಾಃ ಕೌಂತೇಯ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾಸ್ತೇ ಯುಧಿಷ್ಠಿರ || ೪೬ ||
            ಅಹಿಂಸಾ ನಿರ್ಮಮತ್ವಂ ಚಾಮತ ಕೃತ್ಯಸ್ಯ ವರ್ಜನಮ್ |
            ರಾಗದ್ವೇಷನಿವೃತ್ತಿಶ್ಚ ಏತದ್ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಲಕ್ಷಣಮ್ || ೪೭ ||
            ಕ್ಷಮಾ ದಯಾ ದಮೋ ದಾನಂ ಸತ್ಯಂ ಶೌಚಂ ಸ್ಮೃತಿರ್ಘುಣಾ |
            ವಿದ್ಯಾವಿಜ್ಞಾನಮಾಸ್ತಿಕ್ಯಮೇತದ್ ಬ್ರಾಹಣ ಲಕ್ಷಣಂ || ೪೮ ||
            ಗಾಯತ್ರೀಮಾತ್ರಸಾರೋSಪಿ ವರಂ ವಿಪ್ರಃ ಸುಯಂತ್ರಿತಃ |
            ನಾಯಂತ್ರಿತಶ್ಚತುರ್ವೇದೀ ಸರ್ವಾಶೀ ಸರ್ವವಿಕ್ರಯೀ || ೪೯ ||
            ಏಕರಾತ್ರೋಷಿತಸ್ಯಾಪಿ ಯಾ ಗತಿಬ್ರಹ್ಮ ಚಾರಿಣ: |
            ತತ್ಕ್ರತುಸಹಸ್ರೇಣ ಪ್ರಾಪ್ನುವಂತಿ ಯುಧಿಷ್ಠರ || ೫೦ ||
            ಪಾರಗಂ ಸರ್ವ ವೇದಾನಾಂ ಸರ್ವತೀರ್ಥಾಭಿಷೇಚನಮ್ |
            ಮುಕ್ತಶ್ಚರತಿ ಯೋ ಧರ್ಮಂ ತಮೇವ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಂವಿದುಃ || ೫೧ ||
            ಯದಾ ಕುರುತೇ ಪಾಪಂ ಸರ್ವಭೂತೇಷು ದಾರುಣಮ್ |
            ಕಾಯೇನ ಮನಸಾ ವಾಚಾ ಬ್ರಹ್ಮ ಸಮ್ಪದ್ಯತೇ ತದಾ || ಇತಿ || || ೫೨ ||
            ಅಸ್ಮಾಭಿರುಕ್ತಂ ಯದಿದಂ ದ್ವಿಜಾನಾಂ ಮೋಹಂ ನಿಹಂತುಂ ಹತ ಬುದ್ಧಿಕಾನಾಮ್|
            ಗೃಹ್ಣಂತು ಸಂತೋ ಯದಿ ಯುಕ್ತ ಮೇತನ್ ಮುಂಚಂತ್ವಥಾಯುಕ್ತಮಿದಂ
            ಯದಿ ಸ್ಯಾತ್ || ೫೩ ||
            ಕೃತಿರಿಯಂ ಸಿದ್ದಾಚಾರ್ಯಶ್ವಘೋಷಪಾದಾನಾಮಿತಿ || ಶುಭಮ್ ||