ಸಂಶೋಧನಾ ವಿಧಾನಗಳ ತಾತ್ವಿಕ ನೆಲೆಗಳು ಸಂಶೋಧಕರನ್ನು ಹಾಗೂ ಸಂಶೋಧನೆಗೆ ಒಳಗಾಗುವ ಸಂಗತಿಗಳನ್ನು ಹೇಗೆ ಪರಿಭಾವಿಸಿಕೊಂಡಿವೆ ಎನ್ನುವುದರ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯನ್ನು ಹಿಂದಿನ ಅಧ್ಯಾಯನದಲ್ಲಿ ನೋಡಿದ್ದೇವೆ. ಹಾಗೆಂದು ಸಂಶೋಧಕರ ದೃಷ್ಟಿಕೋನವನ್ನು ಮತ್ತು ಸಂಶೋಧನೆಯನ್ನು ಸಂಶೋಧನಾ ವಿಧಾನಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ತಾತ್ವಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆಗಳು ಮಾತ್ರ್ರ ಪ್ರಭಾವಿಸುವುದಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ; ಅವುಗಳನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿದ ಸಂಗತಿಗಳು ಕೂಡ ಪ್ರಭಾವಿಸುತ್ತದೆ.[1] ಸಂಶೋಧನೆ ನಿರ್ವಾತದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲ; ಯಾವುದೋ ಒಂದು ಚಾರಿತ್ರಿಕ ಘಟ್ಟದಲ್ಲಿನ ಸಾಮಾಜಿಕ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ. ಆ ಸಾಮಾಜಿಕ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ ಒಳ್ಳೆಯ ಸಮಾಜದ ಕಲ್ಪನೆಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟಿಕೊಡುವ ಹಲವಾರು ತಾತ್ವಿಕ ನಿಲುವುಗಳು, ಸಮಾಜಿಕ ಏಣಿಶ್ರೇಣಿಗಳು, ಅಧಿಕಾರ ಸಂಬಂಧಗಳು, ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ಥಾನಮಾನಗಳು ಇತ್ಯಾದಿಗಳು ಇವೆ. ಅಷ್ಟು ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಇವೆಲ್ಲ ತಮ್ಮದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಶೋಧನೆಯನ್ನು ಪ್ರಭಾವಿಸಬಹುದು.[2] ಹಿಂದಿನ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ಸಂಶೋಧಕರು ಮತ್ತು ಸಂಶೋಧನೆಗೆ ಒಳಪಡುವ ಸಂಗತಿಗಳ ಮೇಲೆ ಗಮನಹರಿಸುವ ಭರದಲ್ಲಿ ಸಂಶೋಧನಾ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ನಡೆಯುವ ಸಮಾಜ, ಸಮುದಾಯ, ವಿಚಾರ ಇತ್ಯಾದಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಗಮನಹರಿಸಿಯೇ ಇಲ್ಲ. ಈ ಎಲ್ಲ ಸಂಗತಿಗಳು ಸಂಶೋಧಕರ ದೃಷ್ಟಿಕೋನವನ್ನು ಮತ್ತು ಆ ಮೂಲಕ ಸಂಶೋಧನೆಯನ್ನು ಹೇಗೆ ಪ್ರಭಾವಿಸುತ್ತವೆ ಎನ್ನುವುದರ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯನ್ನು ಈ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಅಧ್ಯಾಯದ ವಿವರಗಳನ್ನು ಎರಡು ಭಾಗದಲ್ಲಿ ನೀಡಲಾಗಿದೆ. ಸಮಾಜ ಸಮಶೋಧನೆ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿನ ಸ್ಥಿತಿಗತಿ ಮತ್ತು ಆ ಚಾರಿತ್ರಿಕ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ರೂಢಿಸಿಕೊಂಡ ಕೆಲವೊಂದು ಗುಣಗಳು ಇಂದು ಕೂಡ ಯಾಕೆ ಸಮಾಜ ಸಂಶೋಧನೆಯ ಭಾಗವಾಗಿವೆ ಎನ್ನುವ ವಿವರಗಳನ್ನು ಭಾಗ ಒಂದರಲ್ಲಿ ನೀಡಲಾಗಿದೆ. ಸಾಮಾಜಿಕ ಏಣಿಶ್ರೇಣಿಗಳು, ಅಧಿಕಾರ ಸಂಬಂಧಗಳು, ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ಥಾನಮಾನಗಳು ಇತ್ಯಾದಿಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಶೋಧನೆ ನಡುವೆ ಇರುವ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಭಾಗ ಎರಡರಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಭಾಗ ೧

ಇಂದು ವಿವಿಧ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿರುವ ಸಂಶೋಧನೆ ವಸಾಹತು ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಬಂದ ಪಶ್ಚಿಮದ ಕೊಡುಗೆ. ಶಿಸ್ತುಬದ್ಧ ಸಂಶೋಧಕರೆಂದು ಅಂದು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದವರೆಂದರೆ ಮಾನವಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು.[3] ತಮ್ಮದಲ್ಲದ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಬೇಕೆನ್ನುವುದು ಮಾನವಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರಿಗೆ ಅವರ ಅಧ್ಯಯನ ವಿಧಾವದಲ್ಲೇ ಅಡಕವಾಗಿರುವ ಒಂದು ಶರತ್ತು.[4] ಆದುದರಿಂದ ಅವರು ಪರಕೀಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡುವುದು ಅನಿವಾರ್ಯವಾಗಿತ್ತು. ಪರಕೀಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಅಧ್ಯಯನಕಾರರಾಗಿ ಅವರು ನೆಲೆಗೊಳ್ಳುವ ಸಂದರ್ಭ ಮತ್ತು ಅವರ ಹಿನ್ನಲೆ ಅಧ್ಯಯನಕಾರರಾಗಿ ಅವರ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ಪ್ರಭಾವಿಸಿವೆ. ಅಧಿಕಾರ ಮತ್ತು ನೈತಿಕತೆಯ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಪರಕೀಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಳ ಅಧ್ಯಯನಕಾರರು ಯಜಮಾನಿಕೆ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಇದ್ದರು. ವಸಾಹತು ಸರಕಾರ ಅವರ ಅಧಿಕಾರದ ಹಿನ್ನಲೆಯನ್ನು ಸಾರಿದರೆ, ಬಿಳಿಯರು ಎಲ್ಲ ರೀತಿಯಿಂದ ಮುಂದುವರಿದ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗೆ ಸೇರಿದವರು ಎನ್ನುವುದು ಅವರ ನೈತಿಕ ಯಜಮಾನಿಕೆಯನ್ನು ಗಟ್ಟಿಗೊಳಿಸಿದ್ದವು. ಮೇಲಿನ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಅವರಲ್ಲಿ ಕೆಲವೊಂದು ನಂಬಿಕೆಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಸಿದ್ದವು. ಒಂದು, ತಾವು ಹುಟ್ಟಿ ಬೆಳೆದ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಿಂತ ತಾವು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡುವ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಳು ಹಲವಾರು ವಿಚಾರಗಳಲ್ಲಿ (ವಿಜ್ಞಾನ, ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ, ಸಂಪತ್ತು, ಕೆಲವೊಂದು ಮೌಲ್ಯಗಳು ಇತ್ಯಾದಿಗಳ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ) ಶತಮಾನಗಳಷ್ಟು ಹಿಂದೆ ಇವೆ. ಎರಡು, ತಮ್ಮ ಅಧ್ಯಯನ ಉದ್ದೇಶ ಕೇವಲ ಆ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಳನ್ನು ಅರ್ಥ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಮಾತ್ರ ಅಲ್ಲ; ಅವುಗಳನ್ನು ಉದ್ಧಾರ ಮಾಡುವುದು ಕೂಡ ಆಗಿದೆ ಎಂದು ನಂಬಿದ್ದರು. ಹೀಗೆ ಅಧ್ಯಯನಕಾರರು ಒಂದು ಬಗೆಯ ಮಾನವತಾ ಯಜಮಾನಿಕೆ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯನ್ನು ರೂಢಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಯಿತು. ಇಂತಹ ಯಜಮಾನಿಕೆ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯ ಮುಖ್ಯ ಲಕ್ಷಣವೆಂದರೆ ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗುವ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಅಥವಾ ವ್ಯಕ್ತಿ ಅಥವಾ ಸಮುದಾಯ ಎಲ್ಲ ಬಗೆಯಲ್ಲೂ ಕೆಳಗಿನ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆದು ಸಂಶೋಧಕರು ತಮಗೆ ಅರಿವಿಲ್ಲದೆ ಮೇಲಿನ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಅವರಿಸಿಕೊಂಡಿರುತ್ತಾರೆ.[5]

ವಸಾಹತುಗಳು ಬಂದು ಹೋದವು. ಆದರೆ ಅವು ಬಿಟ್ಟು ಹೋದ ಸಂಶೋಧನಾ ವಿಧಾನ ಮತ್ತು ಸಂಶೋಧಕರು ರೂಢಿಸಿಕೊಂಡ ಮಾನವತಾ ಯಜಮಾನಿಕೆ ಪ್ರವೃತ್ತಿ ನಮ್ಮನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಹೋಗಲಿಲ್ಲ.[6] ಅದಕ್ಕೆ ಎರಡು ಕಾರಣಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಬಹುದು. ಒಂದು. ಥಿಯರಿಯ ಸಮಸ್ಯೆ ಅಥವಾ ಸಮಾಜವಿಜ್ಞಾನದ ಹುಟ್ಟಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸಮಸ್ಯೆ. ಎರಡು ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಶೋಧನಾ ವರ್ಗದ ಸಮಸ್ಯೆ. ಮೊದಲಿಗೆ ಥಿಯರಿ ಸಮಸ್ಯೆ ಏನೆಂದು ಪರಿಶೀಲಿಸುವ. ಸಮಾಜವಿಜ್ಞಾನದ ಮೂಲತಃ ಪಶ್ಚಿಮದ ಕೊಡುಗೆ. ಸಮಾಜ ವಿಜ್ಞಾನದ ಬಹುತೇಕ ಥಿಯರಿಗಳು ಪಶ್ಚಿಮದ ಸಮಾಜಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ರೂಪುಗೊಂಡಿವೆ. ಅಷ್ಟು ಮಾತ್ರವಲ್ಲ ಸಮಾಜವಿಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಬಳಕೆಯಾಗುವ ಹಲವಾರು ಪಾರಿಭಾಷಿಕ ಪದಗಳು (ಕೆಟಗರಿಗಳು) ಪಶ್ಚಿಮದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿವೆ. ಸಮಾಜ, ಅರ್ಥ, ರಾಜಕೀಯ ಶಾಸ್ತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಯೂನಿವರ್ಸಾಲಿಟಿ ಹೇಗೆ ಅಂತರ್ಗತಗೊಂಡಿತು ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮದ ಅನುಭವಗಳು ಹೇಗೆ ಸಮಾಜ ಥಿಯರಿಗಳಿಗೆ ಸಾಮಗ್ರಿ ಒದಗಿಸಿವೆ ಇತ್ಯಾದಿ ವಿವರಗಳನ್ನು ಅಧ್ಯಾಯ ಒಂದರಲ್ಲಿ ನೀಡಲಾಗಿದೆ.[7] ವಸಾಹತು ಮತ್ತು ನಂತರದ ಆಧುನೀಕರಣದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿ ಬೆಳೆದ ಸಮಾಜವಿಜ್ಞಾನ ಭಾರತ ಮತ್ತು ಇತರ ಅಭಿವೃಧ್ದಿಶೀಲ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಪಸರಿಸಿತು. ಆದರೆ ಇವು (ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿ ಬೆಳೆದ ಥಿಯರಿಗಳು ಮತ್ತು ಪರಿಭಾಷಾ ಪದಗಳೂ) ನಮ್ಮ ಅಥವಾ ಪೂರ್ವದ ಅಥವಾ ಪಶ್ಚಿಮೇತರ ಸಮಾಜಗಳ ವಾಸ್ತವತೆಯನ್ನು ಹಿಡಿದುಕೊಡುವಲ್ಲಿ ಶಕ್ತವಾಗಿಲ್ಲ. ಆದರೂ ಈ ಥಿಯರಿಗಳು ವಸಾಹತೋತ್ತರ ನಮ್ಮ ಬದುಕನ್ನು ಅವರಿಸಿಕೊಂಡಿವೆ. ಇಂದು ಕೂಡ ನಾವು ನಮ್ಮನ್ನು ಪಶ್ಚಿಮದ ಈ ಥಿಯರಿಗಳ ಮೂಲಕ ನೋಡುವ ಮತ್ತು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಪರಿಪಾಟ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡಿರುವುದು ನಮ್ಮ ಹಿಂದಿನ ದಾಸ್ಯ ಮನೋಭಾವನೆಯನ್ನು ಯಾವುದೋ ಒಂದು ವಿಧದಲ್ಲಿ ಮುಂದುವರಿಸುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತಿದೆ ಅಥವಾ ಪಶ್ಚಿಮದ ಶ್ರೀಮಂತ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಇಂದು ದೂರ ಇದ್ದುಕೊಂಡೆ ಈ ಥಿಯರಿಗಳ ಮೂಲಕ ನಮ್ಮ ಮೇಲೆ ಹಿಡಿತ ಸಾಧಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅವರ ಈ ಹಿಡಿತದಿಂದ ಪಾರಾಗಲು ನಮಗೆ ನಮ್ಮದೇ ಥಿಯರಿಗಳು ಹಾಗೂ ವಿಧಾನಗಳು ಬೇಕೆನ್ನುವುದು ಸಮಾಜವಿಜ್ಞಾನ ಥಿಯರಿಯ ಹುಟ್ಟಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಚರ್ಚೆ ಹೇಳುತ್ತದೆಯೆಂದು ಅಧ್ಯಾಯ ಒಂದರಲ್ಲಿ ನೋಡಿದ್ದೇವೆ.[8]

ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಶೋಧನಾ ವರ್ಗ ರೂಪುಗೊಂಡ ಚಾರಿತ್ರಿಕ ಘಟ್ಟ ಎರಡನೇ ಕಾರಣದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಪಶ್ಚಿಮದ ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ ಆಧುನಿಕ ಭಾರತ ನಿರ್ಮಿಸಬಹುದೆನ್ನುವ ದೂರದ ಕನಸು ಸ್ವತಂತ್ರ ಭಾರತದ್ದು. ಅದಕ್ಕಾಗಿ ಎಲ್ಲ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲೂ ಆಧುನಿಕ ಜ್ಞಾನಕ್ಕೆ ವಿಶೇಷ ಮಹತ್ವ ನೀಡಲಾಯಿತು. ಎಲ್ಲ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲೂ ತಕ್ಕಮಟ್ಟಿನ ಆಧುನಿಕ ಜ್ಞಾನ ರೂಢಿಸಿಕೊಂಡವರೆಂದರೆ ನಮ್ಮ ಸಮಾಜದ ಮೇಲ್ವರ್ಗದ ಜನರು. ಇದರರ್ಥ ಕೆಳವರ್ಗದಿಂದ ಯಾರೂ ಆಧುನಿಕ ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆದು ಜ್ಞಾನ ರೂಢಿಸಿಕೊಂಡಿರಲಿಲ್ಲವೆಂದಲ್ಲ. ಅವರೂ ಇದ್ದರು. ಆದರೆ ಅವರ ಸಂಖ್ಯೆ ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಕಡಿಮೆ ಇತ್ತು.[9] ವಿವಿಧ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಆಧುನಿಕ ಜ್ಞಾನ ರೂಢಿಸಿಕೊಂಡ ಮೇಲ್ವರ್ಗದ ಜನರು ಬಹುತೇಕ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಶೋಧಕರಾಗಿ ಕೂಡ ಮುಂಚೂಣಿಗೆ ಬಂದರು. ಬಿಳಿಯ ಸಂಶೋಧಕರು ತಮ್ಮದಲ್ಲದ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಏನೆಲ್ಲ ಕಲ್ಪನೆಗಳನ್ನು ರೂಡಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರೋ ಹೆಚ್ಚು ಕಡಿಮೆ ಅವೆಲ್ಲವನ್ನು ಈ ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಶೋಧಕರು ತಮ್ಮದೇ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ರೂಢಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಅದಕ್ಕೆ ಮುಖ್ಯ ಕಾರಣ ನಮ್ಮ ಜಾತಿಪದ್ಧತಿ ಅಥವಾ ನಮ್ಮ ಸಮಾಜದ ಸೆಗ್ ಮೆಂಟರಿ ಸ್ವಭಾವ. ಇಡೀ ಭಾರತಕ್ಕೊಂದು ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಎನ್ನುವ ಕಲ್ಪನೆ ಇಲ್ಲ. ಪ್ರತಿ ಜಾತಿ ಅಥವಾ ಸಮುದಾಯ ಕೂಡ ತನ್ನದೇ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ರೂಢಿಸಿಕೊಂಡಿತ್ತು. ಪ್ರತಿ ಸಮುದಾಯಕ್ಕೂ ಮತ್ತೊಂದು ಜಾತಿ ಅಥವಾ ಸಮುದಾಯ ಪರಕೀಯ ಆಗುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತ ಮೇಲ್ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಸಂಶೋಧಕರಿಗೆ ಕೆಳವರ್ಗದ ಜನರು ಪರಕೀಯರಾಗುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಕೆಳವರ್ಗದ ಜನರ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಪರಕೀಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಆಗುತ್ತದೆ. ಅವುಗಳನ್ನು ಪಶ್ಚಿಮದ ಸಂಶೋಧಕರಂತೆ ಸಂಶೋಧನೆ ಮಾಡುವುದು ಸಮಸ್ಯೆ ಅನ್ನಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಅಷ್ಟು ಮಾತ್ರವಲ್ಲ. ಪಶ್ಚಿಮದ ಸಂಶೋಧಕರು ರೂಢಿಸಿಕೊಂಡ ಸಂಶೋಧಕರ ಎತ್ತರದ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ನಿಂತು ನೋಡುವ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯನ್ನು ರೂಢಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಕೂಡ ಕಷ್ಟ ಆಗಲಿಲ್ಲ.[10] ಸಂಶೋಧಕರ ಈ ದೃಷ್ಟಿಕೋನ ಸಮಾಜವನ್ನು ಅರ್ಥ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಸರಿಯಲ್ಲ ಎಂದು ಸಾಕಷ್ಟು ಅಧ್ಯಯನಗಳು ಸಾರಿವೆ. ಸಂಧೋಧಕರು ಎತ್ತರದಲ್ಲಿ ನಿಂತು ಕೆಳಗೆ ನೋಡುವ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯಿಂದ ಎಲ್ಲವೂ ಕುಬ್ಜವಾಗಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ತನ್ನ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ನೇರ ದೃಷ್ಟಿ ಅಗತ್ಯ ಅಥವಾ ಮೇಲೆ ಅಥವಾ ಕೆಳಗೆ ಇಟ್ಟು ನೋಡುವ ಪರಿ ಅಗತ್ಯ ಎನ್ನುವ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳು ದಶಕಗಳಿಂದ ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿವೆ.[11]

ಭಾಗ

ಮೇಲಿನ ವಿವರಣೆ ಕೇವಲ ಕೆಲವೊಂದು ವಿಚಾರಗಳ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತವಾಗಿದೆ. ಸಂಶೋಧಕರು, ಅವರು ಎರವಲು ಪಡೆದ ವಿಧಾನ, ಬಳುವಳಿ ಪಡೆದ ಮಾನವತಾ ಯಜಮಾನಿಕೆ ಪ್ರವೃತ್ತಿ ಇತ್ಯಾದಿಗಳ ಮೇಲೆ ಮಾತ್ರ ಮೇಲಿನ ವಿವರಣೆ ಬೆಳಕು ಚೆಲ್ಲುತ್ತದೆ. ಸಂಶೋಧಕರ ಚಾರಿತ್ರಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆಯ ಮೇಲೆ ಗಮನ ಹರಿಸುವ ಭರದಲ್ಲಿ ಅವರು ಸಂಶೋಧನೆ ನಡೆಸುವ ಸಮಾಜ, ಸಮುದಾಯ, ವಿಚಾರ ಇತ್ಯಾದಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಗಮನ ಹರಿಸಿಯೇ ಇಲ್ಲ. ಸಾಮಾಜಿಕ ಏಣಿಶ್ರೇಣಿಗಳು, ಅಧಿಕಾರ ಸಂಬಂಧಗಳು, ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ಥಾನಮಾನಗಳು ಇತ್ಯಾದಿಗಳು ಕೂಡ ಸಂಶೋಧನೆಯನ್ನು ಗಾಢವಾಗಿ ಪ್ರಭಾವಿಸಬಹುದು. ಇವು ಹೇಗೆ ಸಂಶೋಧನೆಯನ್ನು ಪ್ರಭಾವಿಸಬಹುದೆಂದು ನೋಡೋಣ. ಸಂಶೋಧನೆಗೆ ಒಳಪಡುವ ಸಮುದಾಯ, ಸಮಾಜದ ಬಗ್ಗೆ ವಾಸ್ತವಕ್ಕೆ ಹತ್ತಿರವಾದ ಚಿತ್ರಣ ಸಿಗಬೇಕಾದರೆ ವಾಸ್ತವಕ್ಕೆ ಹತ್ತಿರವಾದ ಮಾಹಿತಿ ಪಡೆಯುವುದು. ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲೇ ಸಂಶೋಧನೆಗೆ ಒಳಪಡುವ ಸಮುದಾಯ, ಸಮಾಜದ ಪಾತ್ರದ ಬಗ್ಗೆ ಗಮನ ಹರಿಯುವುದು ಯಾವುದೇ ವ್ಯಕ್ತಿ ಅಥವಾ ಸಮುದಾಯ ತನಗೆ ಮಹತ್ವವೆನ್ನಿಸುವ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಎಲ್ಲ ಎಲ್ಲರೊಂದಿಗೂ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಿದ್ದರಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ತಿಳಿಯುವುದು ಸರಿಯಲ್ಲ. ಕೆಲವೊಂದು ಮಾಹಿತಿಗಳನ್ನು (ಮಾಹಿತಿಯ ಮಹತ್ವದ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ) ಎಲ್ಲರೊಂದಿಗೆ ಹಂಚಿಕೊಂಡರೆ ಎನ್ನು ಕೆಲವನ್ನು ಕೇವಲ ತಮ್ಮ ಅಪ್ತ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ತಮ್ಮವರೆಂದು ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡವರ ಜತೆ ಮಾತ್ರ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಆದುದರಿಂದ ಮಾಹಿತಿ ಸಂಗ್ರಹದಲ್ಲಿ ನಮ್ಮವರು ಮತ್ತು ಹೊರಗಿನವರು ಎನ್ನುವ ಪರಿಕಲ್ಪನೆ ಬಹುದೊಡ್ಡ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸುತ್ತದೆ.

ನಮ್ಮದು ಏಣಿಶ್ರೇಣಿಗಳಿಂದ (ಸೆಗ್ ಮೆಂಟರಿ ಸ್ವಭಾವದ) ಕೂಡಿದ ಸಮಾಜವೆನ್ನುವುದರ ಬಗ್ಗೆ ಯಾರಿಗೂ ಸಂದೇಹ ಇಲ್ಲ. ಸಂಸ್ಕೃತಿ (ಜಾತಿಗಳು), ಆರ್ಥಿಕ (ಕ್ಲಾಸ್), ರಾಜಕೀಯ (ಪಾರ್ಟಿ), ಲಿಂಗ, ಭಾಷೆ, ಧರ್ಮ, ಪ್ರದೇಶ ಇತ್ಯಾದಿ ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಏಣಿಶ್ರೇಣಿಗಳು ರೂಪುಗೊಂಡಿವೆ. ಈ ಏಣಿಶ್ರೇಣಿಗಳು ನೆಲೆಗಳು ‘ನಮ್ಮವರು’ ಮತ್ತು ‘ಹೊರಗಿನವರು ಅಥವಾ ಪರಕೀಯರು’ ಎನ್ನುವ ನಮ್ಮ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಚಿಸುತ್ತವೆ. ಯಾವುದೋ ಒಂದು ಸಮುದಾಯಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಮಠದ ಕುರಿತು ಸಂಶೋಧನೆ ಮಾಡುವಾಗ ಆ ಮಠದ ಎಲ್ಲ ಆಗುಹೋಗುಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಎಲ್ಲ ಸಂಶೋಧಕರಿಗೆ ಮಾಹಿತಿ ಲಭ್ಯ ಎಂದು ತಿಳಿಯುವುದು ಕಷ್ಟ. ಮಠದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ಅಥವಾ ಮಠದ ಸಮಾಜ ಸೇವಾ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮಠದ ಅಧಿಕಾರಿ ವರ್ಗ ಯಾವುದೇ ಅಡ್ಡಿ ಆತಂಕವಿಲ್ಲದೆ ಮಾಹಿತಿ ನೀಡಬಹುದು. ಆದರೆ ಮಠದ ಆಸ್ತಿ ಅಥವಾ ಮಠ ಜನಸಾಮಾನ್ಯರಿಂದ ದೂರ ಇಡಬೇಕೆಂದು ಬಯಸುವ ಅದರ ಚರಿತ್ರೆಯ ವಿವರಗಳು ಎಲ್ಲ ಸಂಶೋಧಕರಿಗೆ ಲಭ್ಯ ಎಂದು ತಿಳಿಯುವುದು ಕಷ್ಟ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಶೃಂಗೇರಿ ಮಠ ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಕೆಳಜಾತಿಯ ಜೀತದಾಳುಗಳ ವ್ಯಾಪಾರ ಮಾಡುತ್ತಿತ್ತು ಅಥವಾ ವ್ಯಭಿಚಾರ ಮಾಡಿದ ಹೆಂಗಸರನ್ನು ವ್ಯಾಪಾರ ಮಾಡುತ್ತಿತ್ತು ಎನ್ನುವ ಮಾಹಿತಿ ಎಲ್ಲ ಸಂಶೋಧಕರಿಗೂ ಲಭ್ಯವಿರಲಾರದು. ಮಠದ ಆಡಳಿತ ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಹತ್ತಿರವಿರುವ ಮತ್ತು ಅವರು ಸಂಶೋಧಕರನ್ನು ನಮ್ಮವರು ಎಂದು ತಿಳಿದಿರುವ ಸಂಶೋಧಕರಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಈ ಮಾಹಿತಿ ಲಭ್ಯ.[12]

ಇದು ಕೇವಲ ವೈದಿಕ ಮಠಕ್ಕೆ ಮಾತ್ರ ಅನ್ವಯವಾಗುವ ವಿಚಾರವಲ್ಲ. ಎಲ್ಲ ಧರ್ಮಗಳ ಮಠಗಳಿಗೂ ಈ ನಿಯಮ ಅನ್ವಯವಾಗಬಹುದು. ಆಯಾಯ ಧರ್ಮಗಳಿಗೆ ಅಥವಾ ಜಾತಿಗೆ ಸೇರಿದ ಸಂಶೋಧಕರಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಆಯಾಯ ಮಠಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಮಹತ್ವದ ಮಾಹಿತಿಗಳು ಸಿಗಬಹುದು.

ಇದು ಕೇವಲ ಮಠಮಾನ್ಯಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಿಚಾರವಲ್ಲ. ನಮ್ಮವರು ಮತ್ತು ಹೊರಗಿನವರು ಎನ್ನುವ ಪರಿಕಲ್ಪನೆ ಯಾವ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ರೂಪಿತಗೊಂಡಿದೆ ಎನ್ನುವ ಅಂಶ ಇಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯ. ಮುಸ್ಲಿಂ ಸಮುದಾಯದ ಮಹಿಳಾ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಿಷಯದ ಮೇಲಿನ ಸಂಶೋಧನೆಯ ಉದಾಹರಣೆಯನ್ನು ಗಮನಿಸಬಹುದು. ಮುಸ್ಲಿಂ ಸಮುದಾಯದ ಪುರುಷ ಸಂಶೋಧಕರಿಗೆ ಆ ಸಮುದಾಯದ ಮಹಿಳಾ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂದಿಸಿದ ಎಲ್ಲ ಮಾಹಿತಿ ಸಿಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ನಂಬುವುದು ಕಷ್ಟ. ಇನ್ನು ಮುಸ್ಲಿಮೇತರ ಪುರುಷ ಸಂಶೋಧಕರು ಮುಸ್ಲಿಂ ಮಹಿಳೆಯರ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಮಾಹಿತಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸುವುದನ್ನು ಊಹಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವೇ ಇಲ್ಲ.[13]

ಇಲ್ಲಿ ಮುಸ್ಲಿಂ ಮಹಿಳೆ ಎನ್ನುವುದಕ್ಕಿಂತ ಯಾವುದೇ ಜಾತಿ ಅಥವಾ ಧರ್ಮ ಮಹಿಳಾ ವಿಚಾರಗಳನ್ನು ಸಂಶೋಧನೆ ಮಾಡುವಲ್ಲಿ ಪುರುಷ ಸಂಶೋಧಕರು ವಾಸ್ತವಕ್ಕೆ ಹತ್ತಿರವಾದ ಮಾಹಿತಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಲು ವಿಫಲರಾಗುತ್ತಾರೆ. ಇದು ಏಕೆಂದರೆ ಮೇಲೆ ವಿವರಿಸಿದ ವಿಧಾನದ ಸಮಸ್ಯೆಯ ಜತೆ ಹಲವಾರು ವಿಚಾರಗಳಲ್ಲಿ ಪುರುಷರು ಮಹಿಳಾಲೋಕದಿಂದ ಹೊರಗಿನವರು. ಆ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ ಮಹಿಳೆಯರು ತಮ್ಮ ಹಲವಾರು ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಪುರುಷ ಸಂಶೋಧಕರೊಂದಿಗೆ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳು ಇಷ್ಟಪಡುವುದಿಲ್ಲ. ಅವುಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸುವಲ್ಲಿ ಮಹಿಳಾ ಸಂಶೋಧಕರು ಪುರುಷ ಸಂಶೋಧಕರಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಶಕ್ತರು.

ಈ ಹೊರಗಿನವರು ಮತ್ತು ನಮ್ಮವರು ಎನ್ನುವ ಪರಿಕಲ್ಪನೆ ಜತೆಗೆ ಸಮುದಾಯ ಅಥವಾ ಕುಟುಂಬ ಅಥವಾ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ಥಿತಿಗತಿ ಕೂಡ ಮಾಹಿತಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸುವ ಕೆಲಸವನ್ನು ಪ್ರಭಾವಿಸುತ್ತದೆ. ನಾಣು ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕದ ಹಲವಾರು ಹಳ್ಲೀಗಳಲ್ಲಿ ಜನರ ಮೂಲಭೂತ ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ. (ವಸತಿ, ನೀರು, ಶೌಚಾಲಯ, ವೈದ್ಯಕೀಯ ಇತ್ಯಾದಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ) ಅಧ್ಯಯನ ಕೈಗೊಂಡಿದ್ದೆ. ಆ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಆ ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ಸ್ಥಿತಿಗತಿಗಳ ಜತೆಗೆ ಸಂದರ್ಶನಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗುವ ಕುಟುಂಬಗಳ ಆರ್ಥಿಕ ಹಾಗೂ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸ್ಥಿತಿಗತಿಗಳನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳಲು ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ಕೇಳಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ತುಂಬಾ ಕೆಲಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿರುವ ಬಹುತೇಕ ಕುಟುಂಬಗಳು ನಾ ಮುಂದು ತಾ ಮುಂದು ಎಂದು ಬಂದು ಮಾಹಿತಿ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಎಲ್ಲ ಕುಟುಂಬಗಳನ್ನು ಸಂದರ್ಶನ ಮಾಡಲು ಅವಕಾಶ ವಿರುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಅಂತಹ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಸಂದರ್ಶನಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗುವ ಕುಟುಂಬಗಳು ನಮ್ಮನ್ನು ಯಾಕೆ ಸಂದರ್ಶನ ಮಾಡಲಿಲ್ಲ ಎಂದು ಪ್ರಶ್ನಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಯಾವುದೋ ಒಂದು ಸಬೂಬು ನೀಡಿ ಅವರಿಂದ ಪಾರಾಗುವುದೇ ಕಷ್ಟವಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಬಡಜನರು ದಾಖಲಿಸಲು ದುಂಬಾಲು ಬೀಳುವುದರ ಹಿಂದೆ ಹಲವಾರು ಗೃಹೀತಗಳು ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತವೆ. ಒಂದು, ಪ್ರಭುತ್ವ ಸಮಾಜದ ಎಲ್ಲರನ್ನು ಉದ್ಧಾರ ಮಾಡುತ್ತದೆ ಎನ್ನುವ ಒಂದು ದೂರದ ನಂಬಿಕೆ, ಎರಡು, ಸಂಶೋಧಕರು ಸರಕಾರದ ಪ್ರತಿನಿಧಿಯಾಗಿ ಬಂದಿದ್ದಾರೆ. ಮೂರು ಅವರಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಬಡತನವನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿದರೆ ಇಂದಲ್ಲ ನಾಳೆ ಅದರಿಂದ ಏನಾದರೂ ಲಾಭ ಆಗಬಹುದು. ಈ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಬಡಜನರಿಗೆ ಸಂಶೋಧಕರು ತಮ್ಮವರಾಗುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಅವರಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಬಡತವನ್ನು ತೋಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು ತಮ್ಮ ಹಕ್ಕು ಎಂದು ತಿಳಿಯುತ್ತಾರೆ.[14] ಇದರ ಈ ಆಶೆ ಅಥವಾ ನಂಬಿಕೆಗೆ ಆಧಾರವೇ ಇಲ್ಲ ಎನ್ನಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ನಮ್ಮಲ್ಲಿ ದಾಖಲಿಸುವುದು ಆಧುನಿಕ ಸೌಲಭ್ಯಗಳಿಗೆ ಪಾಸ್ ಪೋರ್ಟ್ ಇದ್ದಂತೆ. ಇದು ಆರಂಭವಾಗಿರುವುದು ವಸಾಹತು ಸರಕಾರದಿಂದ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹಿಂದೆ ದಾಖಲಿಸುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಇರಲಿಲ್ಲ ಅಥವಾ ದಾಖಲಿಸುವುದಕ್ಕೂ ಸರಕಾರದಿಂದ ಬರುವ ಸವಲಭ್ಯಕ್ಕೂ ಸಂಬಂಧ ಇರಲಿಲ್ಲವೆಂದಲ್ಲ. ಹಿಂದೆಯೂ ಇತ್ತು. ಆದರೆ ಅದರ ಪ್ರಮಾಣ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪ್ತಿ ತುಂಬಾ ಸೀಮಿತವಾಗಿತ್ತು. ವಸಾಹತು ಮತ್ತು ನಂತರದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ದಾಖಲಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಅದರಿಂದ ಬರುವ ಲಾಭದ ಪ್ರಮಾಣ ಹೆಚ್ಚಿದೆ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪ್ತಿ ವಿಸ್ತಿರಿಸಿದೆ. ವಸಾಹತು ಸರಕಾರ ದಕ್ಷಿಣ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ರೈತವಾರಿ ಪದ್ಧತಿ ಜಾರಿಗೆ ತಂದಿತ್ತು. ಭೂಕಂದಾಯ ಕಟ್ಟಿ ಭೂಮಾಲೀಕನಾಗಬಹುದಿತ್ತು. ಆ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಎಷ್ಟೋ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ನಿಜವಾಗಿ ಕೃಷಿ ಮಾಡುವವರು ಯಾರೋ ಆಗಿದ್ದು ಭೂ ಕಂದಾಯ ಕಟ್ಟಿ ಭೂ ಮಾಲಿಕ ಇನ್ನರೋ ಆಗಿದ್ದ ಉದಾಹರಣೆಗಳು ಸಾಕಷ್ಟಿವೆ.[15]

ನಂತರದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ವತಂತ್ರ ಭಾರತ ಜಾತಿ ಆಧಾರಿತ ಮೀಸಲಾತಿ ತಂದಿತು. ಅದರ ಲಾಭ ಪಡೆಯಲು ಎಷ್ಟೋ ಜನರು ಮೀಸಲಾತಿ ನೀಡುವ ಜಾತಿಗೆ ಸೇರಿದವರು ಎಂದು ದಾಖಲಿಸಲು ಆರಂಭಿಸಿದರು. ಹೀಗೆ ನಮ್ಮಲ್ಲಿ ದಾಖಲಿಸುವುದಕ್ಕೂ ಮತ್ತು ಸಿಗುವ ಲಾಭಕ್ಕೂ ನೇರ ಸಂಬಂಧ ಇದೆ. ಹಾಗೆಂದು ಎಲ್ಲರೂ ಎಲ್ಲ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲೂ ದಾಖಲಿಸಲು ನಾ ಮುಂದು ತಾ ನುಂದೆಂದು ಬರುವುದಿಲ್ಲ. ಎಲ್ಲಿ ದಾಖಲೆ ಮತ್ತು ಸಿಗುವ ಲಾಭದ ನಡುವೆ ನೇರ ಸಂಬಂಧ ಇದೆಯೋ ಅಲ್ಲೆಲ್ಲ ದಾಖಲಿಸಲು ಜನರು, ಸಮುದಾಯಗಳು ಮುಂದೆ ಬರುತ್ತವೆ. ಇನ್ನು ಕೆಲವು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ದಾಖಲಿಸುವುದರಿಂದ ಜನ ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಸರಿಯುತ್ತಾರೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಸಣ್ಣ ಉದ್ಯಮಿಗಳ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡುವಾಗ ಅನುಕೂಲಸ್ಥ ಉದ್ಯಮಿಗಳು ಸಂದರ್ಶನ ನೀಡಲು ಮೀನಮೇಷ ಎಣಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಅಂತವರ ಸಂದರ್ಶನ ಸಿಗಬೇಕಾದರೆ ಒಂದೋ ಅವರ ಸಂಬಂಧಿಕರ ಮೂಲಕ ಅಥವಾ ಅವರ ಹತ್ತಿರದ ಸ್ನೇಹಿತರ ಮೂಲಕ ಹೇಳಿಸಬೇಕು. ‘ಇವರು ನಮ್ಮವರೇ ಅಥವಾ ಇವರಿಂದ ಏನೇನೂ ಅಪಾಯವಿಲ್ಲ. ನೀವು ಸಂದರ್ಶನ ನೀಡಬಹುದೆಂದು. ಅವರ ಹತ್ತಿರದ ಸಂಬಂಧಿಕರು ಅಥವಾ ಸ್ನೇಹಿತರು ಹೇಳಿದ ನಂತರವೇ ಅವರನ್ನು ಸಂದರ್ಶನ ಮಾಡುವ ಭಾಗ್ಯ ದೊರೆಯುವುದು. ಸಂದರ್ಶನ ಮಾಡುವ ಅವಕಾಶ ಸಿಕ್ಕಿದ ಕೂಡಲೇ ಎಲ್ಲ ಮಾಹಿತಿ ಸಿಕ್ಕಿತೆಂದು ಖುಶಿ ಪಡುವ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲ. ಹಣಕಾಸಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಅವರಿಂದ ನಿಖರವಾದ ಮಾಹಿತಿ ಪಡೆಯುವುದಂತು ಕನಸಿನ ಮಾತು. ಉದ್ಯಮಿಗಳಲ್ಲೂ ಸೋತು ಸುಣ್ಣಾದವರು ವಿಶೇಷ ತಕರಾರಿಲ್ಲದೆ ಮಾಹಿತಿ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಅವರು ಕೂಡ ತಮ್ಮ ಹಣಕಾಸು ಅಥವಾ ಆಸ್ತಿಪಾಸ್ತಿ ಬಗ್ಗೆ ಸರಿಯಾದ ಮಾಹಿತಿ ನೀಡುತ್ತಾರೆ ಎನ್ನಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಮಾಹಿತಿ ನೀಡುವುದರಿಂದ ತೊಂದರೆ ಯಾದೀತು ಅಥವಾ ದಾಖಲಿಸುವುದರಿಂದ ಲಾಭಕ್ಕಿಂತ ನಷ್ಟವೇ ಹೆಚ್ಚು ಎಂದಾದರೆ ಜನ ದಾಖಲಿಸಲು ಮುಂದೆ ಬರುವುದಿಲ್ಲ ಆಗ ಸಂಶೋಧಕರು ಸಂಶೋಧನೆಗೆ ಒಳಗಾಗುವ ಸಮುದಾಯ ಅಥವಾ ಕುಟುಂಬ ನಿರ್ವಚಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ ನಮ್ಮವರು ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯೊಳಗೆ ಸೇರಿಕೊಳ್ಳಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಸಮಾಜದ ಸಮುದಾಯದ ನಮ್ಮವರ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯೊಳಗೆ ಸಂಶೋಧಕರು ಸೇರಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಅಷ್ಟು ಸುಲಭದ ಕೆಲಸವಲ್ಲ.[16]

ಮುಚ್ಚಿದ ಮತ್ತು ತೆರೆದ ಸಮುದಾಯಗಳು

ನಮ್ಮವರು ಮತ್ತು ಹೊರಗಿವನರು ಎನ್ನುವ ಕಲ್ಪನೆಗಳನ್ನು ಮುರಿಯಲು ಸಂಶೋಧನಾ ಮಾಹಿತಿ ಸಂಗ್ರಹ ವಿಧಾನದಲ್ಲಿ ಹೊಸ ತಂತ್ರಗಳನ್ನು ಹುಡುಕಲಾಗಿದೆ. ಅಬ್ಬರ್ ವೇಶನ್ (ಅವಲೋಕನೆ) ಮತ್ತು ಪಾರ್ಟಿಸಿಪೆಂಟ್ ಅಬ್ಸರ್‌ವೇಶನ್ (ಸಹಬಾಗಿತ್ವ ಅವಲೋಕನೆ)ಗಳ ಮೂಲಕ ನಮ್ಮವರು ಮತ್ತು ಹೊರಗಿನವರು ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯ ಹಿಡಿತದಿಂದ ಪಾರಾಗಲು ಸಂಶೋಧಕರು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಆದರೆ ಈ ಹೊಸ ಮಾಹಿತಿ ಸಂಗ್ರಹ ವಿಧಾನಗಳು ಕೂಡ ನಮ್ಮವರು ಮತ್ತು ಹೊರಗಿವನರು ರನ್ನುವ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಕುಗ್ಗಿಸುತ್ತವೆ ಎನ್ನಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಈ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ಹೊರಬರುವುದೆಷ್ಟು ಕಷ್ಟವೆಂದು ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನರ ಅಥವಾ ಗ್ರಾಮೀಣ ಜನರ ಬದುಕನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡುವವರಿಗೆ ಅರ್ಥವಾದೀತು. ಮುಖ್ಯವಾಹಿನಿಯಿಂದ ದೂರದಲ್ಲಿ ಬದುಕುತ್ತಿರುವ ಬುಡಕಟ್ಟುಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಬಂಧಗಳು ಸ್ವಷ್ಟವಾಗಿ ನಿರ್ಧರಿತವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಬುಡಕಟ್ಟಿಗೆ ಸೇರಿದ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರೂ ಆ ಸಮುದಾಯದ ಮತ್ತೊಬ್ಬರೊಂದಿಗೆ ಯಾವುದೋ ಒಂದು ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ. ತಂದೆ, ತಾಯಿ, ಅಣ್ಣ, ತಮ್ಮಂದಿರಿಂದ ಹಿಡಿದು, ಮಾವ, ಅತ್ತೆ ಹೀಗೆ ಎಲ್ಲರೂ ಯಾವುದೋ ಒಂದು ಸಂಬಂಧದಿಂದ ಬಂಧಿತರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ. ಹೊರಗಿನವರಾದ ಸಂಶೋಧಕರಿಗೆ ಬುಡಕಟ್ಟು ಸಮುದಾಯದೊಳಗಿನ ಸಂಬಂಧಗಳೊಳಗೆ ಅವಕಾಶ ಪಡೆಯುವ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳು ಕಡಿಮೆ.[17] ಸಂಶೋಧಕರು ಬುಡಕಟ್ಟು ಸಮುದಾಯದ ‘ನಮ್ಮವರ’ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿಕೊಳ್ಳಲು ಒಂದೇ ಒಂದು ದಾರಿಯಿದೆ. ವೆರಿಯರ್ ಎಲ್ಲಿನ್ ರಂತೆ ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನರೊಂದಿಗೆ ವೈವಾಹಿಕ ಸಂಬಂಧ ಬೆಳೆಸುವುದು ಮಾತ್ರ ಅವರೊಂದಿಗೆ ನಿಜವಾದ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಅವರ ನಮ್ಮವರ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿಕೊಳ್ಳುವ ದಾರಿ. ಸಂಶೋಧಕರು ಎಷ್ಟೇ ಪ್ರಯತ್ನಪಟ್ಟರೂ ನಿಜವಾದ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಸಂಶೋಧನೆ ಮಾಡುವ ಪ್ರಪಂಚದ ಒಳಗಿನವರಾಗಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ಎನ್ನುವುದು ಕೇವಲ ಬುಡಕಟ್ಟು ಸಮುದಾಯಕ್ಕೆ ಸೀಮಿತವಾದ ಉದಾಹರಣೆಯಲ್ಲ. ಗ್ರಾಮ ಬದುಕನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡುವ ಸಂಶೋಧಕರ ಅನುಭವ ಕೂಡ ಹೆಚ್ಚು ಕಡಿಮೆ ಬುಡಕಟ್ಟು ಸಮುದಾಯ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡುವ ಸಂಶೋಧಕರಂತೆ ಇದೆ. ಇಲ್ಲೂ ಹೊರಗಿನ ಸಂಶೋಧಕರು ನಿಜವಾದ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಮೀಣ ಸಮುದಾಯದ ಒಬ್ಬ ಸದಸ್ಯರಾಗಿ ಅಲ್ಲಿನ ಆಗುಹೋಗುಗಳನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ.

ಸಂಶೋಧಕರು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಲು ಇಚ್ಛಿಸುವ ಗ್ರಾಮೀಣ ಬದುಕಿನ ಎಲ್ಲ ಸಂಬಂಧಗಳು ತುಂಬಾ ಸ್ವಷ್ಟವಾಗಿ ನಿರ್ಧರಿತವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಹಲವಾರು ಕುಟುಂಬಗಳು, ಕುಟುಂಬಗಳು ಸೇರಿ ಜಾತಿಗಳು, ಜಾತಿಗಳ ಶ್ರೇಣಿಕೃತ ಇರುವಿಕೆ, ಹುಟ್ಟಿನಿಂದ ಪ್ರಾಪ್ತವಾಗುವ ಜಾತಿಗಳ ಸದಸ್ಯತ್ವ ಇತ್ಯಾದಿ ಸಂಗತಿಗಳ ಗ್ರಾಮೀಣ ಬದುಕಿನ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಂಬಂಧಗಳ ಗಡಿಗಳನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತವೆ. ಅಷ್ಟು ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಅಲ್ಲಿನ ಆರ್ಥಿಕ, ರಾಜಕೀಯ ಹಾಗೂ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಂಬಂಧಗಳ ಗಡಿಗಳು ಕೂಡ ಅಚ್ಚುಕಟ್ಟಾಗಿ ತೀರ್ಮಾನಗೊಂಡಿರುತ್ತವೆ. ಇಂತಹ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ ಹೊರಗಿನ ಸಂಶೋಧಕರು ಯಾವ ಸಂಬಂಧದ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರಪಂಚವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಬೇಕು? ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿರುವ ಯಾವುದೋ ಒಂದು ಕುಟುಂಬದ ಸ್ನೇಹಿತರಾಗಿಯೋ ಅಥವಾ ಸಂಬಂಧಿಕರಾಗಿಯೋ ಅಥವಾ ಪರಿಚಿತವಾಗಿಯೋ ಸಂಶೋಧಕ ಗ್ರಾಮೀಣ ಬದುಕಿಗೆ ಪ್ರವೇಶ ಪಡೆಯಬಹುದು. ಆದರೆ ಆ ಪ್ರವೇಶ ಗ್ರಾಮೀಣ ಬದುಕಿನ ಸಮಸ್ತ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಎಲ್ಲ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಪರಿಶೀಲನೆಗೆ ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ ಎನ್ನಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಸಂಶೋಧಕರಿಗೆ ವಿವಿಧ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಿಗೆ ಸಿಗಬಹುದಾದ ಪ್ರವೇಶ ಮತ್ತು ಅವರು (ಸಂಶೋಧಕರು) ಗ್ರಾಮೀಣ ಬದುಕನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಲು ಉಪಯೋಗಿಸಿದ ಕುಟುಂಬ ಅಥವಾ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಗ್ರಾಮೀಣ ಏಣಿಶ್ರೇಣಿಯಲ್ಲಿರುವ ಸ್ಥಾನಮಾನಗಳ ನಡುವೆ ತಕ್ಕಮಟ್ಟಿನ ಸಂಬಂಧ ಇದೆ. ಒಂದು ವೇಳೆ ಸಂಶೋಧಕರು ಯಾವುದೋ ಒಂದು ದಲಿತ ಕುಟುಂಬದ ಸದಸ್ಯರ ಸಂಬಂಧದೊಂದಿಗೆ ಗ್ರಾಮ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿದರೆ ಆ ದಲಿತರಿಗೆ ಇರುವ ಸ್ಥಾನಮಾನ ಮಾತ್ರ ಸಂಶೋಧಕರಿಗೆ ಲಭ್ಯವಾಗಬಹುದು. ಈ ಸಂಬಂಧದಿಂದ ಹಳ್ಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಬದುಕುತ್ತಿರುವ ದಲಿತರ ಸ್ಥಿತಿಗತಿ ಬಗ್ಗೆ ಸಾಕಷ್ಟು ಮಾಹಿತಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಬಹುದು. ಆದರೆ ಹಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿರುವ ಮೇಲ್ಜಾತಿಗಳ ಸಾಮಾಜಿಕ, ರಾಜಕೀಯ ಅಥವಾ ಇನ್ನಿತರ ಬದುಕಿನ ಬಗ್ಗೆ ವಾಸ್ತವವಕ್ಕೆ ಹತ್ತಿರವಾದ ಮಾಹಿತಿ ಲಭ್ಯವಾಗುವುದು ಕಷ್ಟ. ಅದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಮೇಲ್ಜಾತಿಗಳ ಸಂಪರ್ಕ ಅದೇ ಹಳ್ಳಿಯ ಕೆಳಜಾತಿಯ ಜನರ ಬದುಕಿನ ವಾಸ್ತವಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಮಾಹಿತಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಲು ತಡೆಯಾಗಬಹುದು.[18] ಸಂಶೋಧಕರು ಮತ್ತು ಅವರು ಹಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿ ಹೊಂದಿರುವ ಸಂಬಂಧಗಳು ಅವರಿಗೆ ಸಿಗುವ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಪ್ರಭಾವಿಸಲು ಎರಡು ಕಾರಣಗಳಿವೆ. ಒಂದು, ಹಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿರುವ ಏಣಿಶ್ರೇಣಿಗಳು, ಸಾಮಾಜಿಕ, ಆರ್ಥಿಕ, ರಾಜಕೀಯ ಏಣಿಶ್ರೇಣಿಗಳು ಸಂಬಂಧದ ಹಲವಾರು ಪದರಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸಿವೆ. ಒಂದು ಪದರದ ಸಂಪರ್ಕ ಎಲ್ಲ ಪದರಗಳ ಸಂಪರ್ಕಕ್ಕೆ ದಾರಿ ಅಲ್ಲ. ಎರಡು ಹಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿನ ಯಜಮಾನಿಕೆ ವರ್ಗ ಯಾರನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸಬೇಕು, ಯಾರನ್ನು ಮಾತಾಡಿಸಬಾರದು, ಎಲ್ಲಿ ಹೋಗಬೇಕು, ಎಲ್ಲಿ ಹೋಗಬಾರದೆಂದು ಹಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿನ ಯಜಮಾನಿಕೆ ವರ್ಗ ಸಂಶೋಧಕರಿಗೆ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ನೀಡುತ್ತಿರುತ್ತದೆ. ಇದರ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ಪ್ರಕಾರ ಸಂಶೋಧಕರು ವ್ಯವಹರಿಸಬೇಕು. ಒಂದು ವೇಳೆ ಸಂಶೋಧಕರು ಅದಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ನಡೆದುಕೊಂಡರೆ ಅವರಿಗೆ ಯಜಮಾನಿಕೆ ವರ್ಗ ಮಾತ್ರ ಸಹಕಾರ ನೀಡುವುದಲ್ಲ; ಹಳ್ಳಿಯ ಇತರರು ಕೂಡ ಸಹಕಾರ ನೀಡದಂತಹ ಪರಿಸರ ಸೃಷ್ಟಿಸುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ.[19]

ಬುಡಕಟ್ಟು ಮತ್ತು ಗ್ರಾಮ ಸಮುದಾಯಗಳ ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಮಾಹಿತಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸುವುದು ಎಷ್ಟು ಕಷ್ಟವೆಂದು ಮೇಲಿನ ಉದಾಹರಣೆಗಳು ವಿವರಿಸುತ್ತವೆ. ಈ ಎರಡೂ ಸಮುದಾಯಗಳು ಸಾಂಪ್ರಾದಾಯಿಕ ಹಾಗೂ ಮುಚ್ಚಿನ ಸಮುದಾಯಗಳಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಮಾಹಿತಿ ಸಂಗ್ರಹ ಕಷ್ಟ ಎನ್ನುವ ಒಂದು ಸಾಮಾನ್ಯ ತೀರ್ಮಾನಕ್ಕೆ ಬರಬಹುದು. ಈ ತೀರ್ಮಾನದ ಪ್ರಕಾರ ಆಧುನಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಂಕ್, ಫ್ಯಾಕ್ಟರಿ, ಸರಕಾರಿ ಕಚೇರಿ ಇತ್ಯಾದಿಗಳಲ್ಲಿ – ಸಂಶೋಧಕರು ಪರಕೀಯರಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇಲ್ಲ. ಎಂದಾಯಿತು. ಆದರೆ ಇದು ಸರಿಯಾದ ತೀರ್ಮಾನವೇ? ಖಂಡಿತವಾಗಿಯೂ ಸರಿಯಲ್ಲ. ಬುಡಕಟ್ಟು ಸಮುದಾಯ ಅಥವಾ ಗ್ರಾಮೀಣ ಸಮುದಾಯಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿನ ಸಂಬಂಧಗಳು ಖಂಡಿತವಾಗಿ ಮತ್ತು ಅಚ್ಚುಕಟ್ಟಾಗಿ ನಿರ್ವಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ಸಂಶೋಧಕರು ಬುಡಕಟ್ಟು ಅಥವಾ ಗ್ರಾಮೀಣ ಸಮುದಾಯಗಳೊಂದಿಗೆ ವ್ಯವಹರಿಸುವಾಗ ಅನುಭವಿಸಿದ ಪರಕೀಯತೆಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪರಕೀಯತೆಯನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಅನುಭವಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಯೊಂದರ ಸ್ಥಾನ ಮತ್ತು ಆ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಇರುವ ಅಧಿಕಾರದ ಖಚಿತ ಚಿತ್ರಣ ಇರುತ್ತದೆ. ಆದುದರಿಂದ ಸಂಶೋಧಕರು ಓಡಾಡಲು ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳಲು, ಮಾತಾಡಿಸಲು ಇತ್ಯಾದಿಗಳಿಗೆ ಅವಕಾಶ ಪಡೆಯುವುದು ಕೂಡ ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ತ್ರಾಸದಾಯಕವಾಗಿರುತ್ತದೆ.[20] ಹೀಗೆ ಮಾಹಿತಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸುವ ಕೆಲಸದಲ್ಲಿ ಸಂಶೋಧಕರು ಹಲವಾರು ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಮಾಹಿತಿ ಸಂಗ್ರಹದ ಸಮಸ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಸಂಶೋಧಕರ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದ ಪಾಲ ಎಷ್ಟಿದೆಯೋ ಅಷ್ಟೇ ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಸ್ವಲ್ಪ ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಕ್ಷೇತ್ರ ಅಥವಾ ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗುವ ಸಮಾಜ ಸಮುದಾಯದ ಪಾತ್ರವೂ ಇದೆ. ಸ್ಥಳೀಯ ಪರಕೀಯ, ನಮ್ಮವರು – ಹೊರಗಿನವರು ಇತ್ಯಾದಿ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಗಳು ಸಂಶೋಧಕರು ಮತ್ತು ಅಧ್ಯಯನ ಕ್ಷೇತ್ರದ ನಡುವೆ ದೊಡ್ಡ ಗಡಿಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುತ್ತವೆ. ಅವುಗಳನ್ನು ದಾಟಲು ಅವರು ಆಯಾಯ ಪರಿಧಿಯೊಳಗೆ ಬರುವ ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ಬಳಸಬೇಕು, ಪರಿಧಿಯೊಳಗಿನ ಸಂಬಂಧಗಳ ಭಾಗವಾಗುವುದು ಅಥವಾ ಬುಡಕಟ್ಟು ಅಥವಾ ಗ್ರಾಮ ಸಮಾಜದವರೇ ಸಂಶೋಧನೆ ಕೈಗೊಳ್ಳುವುದು ಸಂಶೋಧನಾ ಕ್ಷೇತ್ರ ಹೇರುವ ಮಿತಿಯನ್ನು ಮೀರಲು ಸಹಕಾರಿಯಾಗಬಹುದು.

ಬುಡಕಟ್ಟು ಅಥವಾ ಗ್ರಾಮ ಸಮಾಜಕ್ಕೆ ಸೇರಿದವರು ಅವರವರ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಸಂಶೋಧನೆ ಮಾಡುವುದು ಮಾಹಿತಿ ಸಂಗ್ರಹದ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಉತ್ತಮ ಎನ್ನುವ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಇಂದು ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಚಲಿತದಲ್ಲಿದೆ.[21] ಆಯಾಯ ಸಮುದಾಯಕ್ಕೆ/ಸಂಸ್ಕೃತಿ/ಲಿಂಗ ಇತ್ಯಾದಿಗಳಿಗೆ ಸೇರಿದವರು ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಸಮುದಾಯ/ಸಂಸ್ಕೃತಿ/ಲಿಂಗ ಇತ್ಯಾದಿಗಳನ್ನು ಸಂಶೋಧನೆ ಮಾಡುವುದು ವಾಸ್ತವಕ್ಕೆ ಹತ್ತಿರವಾದ ಚಿತ್ರಣ ಪಡೆಯಲು ಅಗತ್ಯ ಎನ್ನುವುದು ಈಗ ಹೆಚ್ಚು ಕಡಿಮೆ ಎಲ್ಲರೂ ಒಪ್ಪಿದ ವಿಚಾರ. ಈ ವಾದದಲ್ಲಿ ಸಾಕಷ್ಟು ಶಕ್ತಿ ಇದೆ. ಮಹಿಳೆಯರ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಮತ್ತೊಬ್ಬ ಮಹಿಳೆ ಅರ್ಥ ಮಾಡಿಕೊಂಡಷ್ಟು ಸುಲಭದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಪುರುಷನೊಬ್ಬ ಅರ್ಥ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಅದೇ ರೀತಿ ದಲಿತ ಸಮುದಾಯದ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು, ನೋವುಗಳನ್ನು, ಶೋಷಣೆಗಳನ್ನು ಅದೇ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿ ಬೆಳೆದ ದಲಿತನಷ್ಟು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಹಿಡಿದಿಡಲು ದಲಿತೇತರರಿಗೆ ಸಾಧ್ಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಇಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ ಈ ವಾದ ವಿಶೇಷ ಸಮಸ್ಯೆ ಇಲ್ಲದೆ ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಇಲ್ಲಿಂದ ಮುಂದೆ ಅಷ್ಟೊಂದು ಸರಾಗವಾಗಿ ಮುಂದುವರಿಯುವುದಿಲ್ಲ. ಯಾಕೆಂದರೆ ಈ ವಾದದಲ್ಲೂ ಸಾಕಷ್ಟು ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿವೆ. ಒಂದು, ಈ ದಲಿತ ಅಥವಾ ಮಹಿಳಾ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯು ರೂಪುಗೊಳ್ಳುವಿಕೆಯ ಪ್ರಶ್ನೆ. ದಲಿತ ಅಥವಾ ಮಹಿಳೆ ಚಾರಿತ್ರಿಕವಾಗಿ ರೂಪುಗೊಂಡ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ದಲಿತ ಅಥವಾ ಮಹಿಳೆಗೆ ಮಾತ್ರ ಆಯಾಯ ಸಮುದಾಯದ ನೋವು ನಲಿವುಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದಿಡಲು ಸಾಧ್ಯವೇ ಎನ್ನುವ ವಾದ ಸರಿ ಇರಬಹುದು. ಆದರೆ ಇಂದು ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿರುವ ದಲಿತ ಅಥವಾ ಮಹಿಳೆ ಅಥವಾ ಇನ್ನಾವುದೇ ಸಮುದಾಯ ಕಲ್ಪನೆ ಚಾರಿತ್ರಿಕವಾಗಿ ರೂಪುಗೊಂಡವಲ್ಲ; ಅವು ಸಂಕಥನದ ಸೃಷ್ಟಿ, ಅಂದರೆ ದಲಿತ ಎನ್ನುವ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯೊಳಗೆ ಬರುವವರೆಲ್ಲ ರಕ್ತ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದವರಲ್ಲ. ಹಲವಾರು ತಳಸ್ತರದ ಜಾತಿಗಳು ಸೇರಿ ದಲಿತ ಪರಿಕಲ್ಪನೆ ರೂಪುಗೊಂಡಿದೆ. ಅಂದರೆ ಕೆಲವೊಂದು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಗುರುತಿನ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ಅವೆಲ್ಲ ಒಂದು ಎನ್ನುವ ಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಕಟ್ಟಿಕೊಡಲಾಗಿದೆ. ಅದರೊಳಗೆ ಸಾಕಷ್ಟು ಸಂಖ್ಯೆಯ ಸಣ್ಣಪುಟ್ಟ ಗುರುತುಗಳು ತಮ್ಮ ಅಸ್ತಿತ್ವಕ್ಕರ ಹೋರಾಡುತ್ತಿವೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಕರ್ನಾಟಕ ಮತ್ತು ಆಂಧ್ರದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ಎಡ ಮತ್ತು ಬಲ ದಲಿತ ಗುಂಪುಗಳ ನಡುವಿನ ಘರ್ಷಣೆಗಳು, ದಲಿತರೊಳಗಿನ ವರ್ಗ ಪ್ರಶ್ನೆ ಬೇರೆಯದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ದಲಿತ ಗುರುತನ್ನು ಮಸುಕಾಗಿಸುತ್ತಿದೆ. ಹಳೇ ಮೈಸೂರು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಆಧುನಿಕ ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆದ ಸಾಕಷ್ಟು ಸಂಖ್ಯೆಯ ದಲಿತರಿದ್ದಾರೆ. ಕೆಲವೊಂದು ಹುದ್ದೆಗಳಿಗೆ ದಲಿತರೊಳಗೆ ಸಾಕಷ್ಟು ಪೈಪೋಟಿ ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ. ಈ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಆಧುನಿಕತೆಯನ್ನು ಮೈಗೂಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಕಷ್ಟು ತಯಾರಿ ಇರುವ ದಲಿತರು ಸರಕಾರಿ ನೌಕರಿ ಪಡೆದು ದಲಿತರೊಳಗೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ವರ್ಗವಾಗಿ ರೂಪುಗೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಹೀಗೆ ದಲಿತ ಎನ್ನುವುದು ಇಂದು ಯಾವುದೇ ಭಿನ್ನತೆ ಇಲ್ಲದ ಸಮುದಾಯವಲ್ಲ. ಅಲ್ಲೂ ಸಾಕಷ್ಟು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಸಮುದಾಯಗಳಿವೆ ಮತ್ತು ಅವು ತಮ್ಮ ಅಸ್ತಿತ್ವಕ್ಕಾಗಿ ಹೋರಾಡುತ್ತಿವೆ. ಆದುದರಿಂದ ದಲಿತ ಸಂಶೋಧಕರೊಬ್ಬರು ಎಲ್ಲ ದಲಿತರ ನೋವು ನಲಿವುಗಳನ್ನು ಅರ್ಥ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬಲ್ಲರು ಎನ್ನುವುದು ಸರಿಯಲ್ಲ

ಇದೇ ರೀತಿ ಮಹಿಳೆ ಕೂಡ, ಎಲ್ಲ ಜಾತಿ, ಧರ್ಮ, ವರ್ಗ, ಪ್ರದೇಶ, ಭಾಷೆ ಇತ್ಯಾದಿ ಗುರುತುಗಳನ್ನು ಬದಿಗಿಟ್ಟು ಮಹಿಳಾ ಸಮುದಾಯದ ಕಲ್ಪನೆ ರೂಪುಗೊಂಡಿವೆ. ಪಶ್ಚಿಮ ಅಥವಾ ಶ್ರಿಮಂತ ದೇಶಗಳ ಮಹಿಳಾ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗ ಭಾರತದಂತಹ ಬಡದೇಶಗಳ ಮಹಿಳಾ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೂ ಸಾಕಷ್ಟು ವ್ಯತ್ಯಾಸವಿದೆ. ಭಾರತದೊಳಗೆ ಬಂದರೆ ಉತ್ತರ ದಕ್ಷಿಣದ ಭಿನ್ನತೆ, ಧರ್ಮ ಅಥವಾ ಜಾತಿ ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳುವ ಭಿನ್ನತೆ ಇತ್ಯಾದಿಗಳು ಮಹಿಳೆಯನ್ನು ಹಲವು ವೈರುಧ್ಯಗಳ ಗೂಡಾಗಿಸಿವೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಉತ್ತಮ ನಿದರ್ಶನವೆಂದರೆ ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟ್ ಸೀಟುಗಳಲ್ಲಿ ಮಹಿಳಾ ಸದಸ್ಯರಿಗೆ ಸೀಡು ಕಾದಿರಿಸುವ ಕಾಯಿದೆ. ಕೆಲವು ಗುಂಪುಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಮಹಿಳೆಯರೊಳಗೆ ದಲಿತ ಮಹಿಳೆ, ಹಿಂದುಳಿದ ವರ್ಗದ ಮಹಿಳೆ ಇತ್ಯಾದಿ ಭೇದಭಾವ ಬೇಡ. ಎಲ್ಲರನ್ನು ಒಟ್ಟು ಸೇರಿಸಿ ಮೂರನೇ ಒಂದರಷ್ಟು ಸೀಟುಗಳನ್ನು ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಕಾಯ್ದಿರಿಸಿದರೆ ಸಾಕು, ಆದರೆ ಮತ್ತೆ ಕೆಲವು ಗುಂಪುಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಈ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲ ಮಹಿಳೆಯರನ್ನು ಒಂದೇ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿ ಸೀಟು ಕಾಯ್ದಿರಿಸಿದರೆ ಎಲ್ಲ ಸೀಟುಗಳನ್ನು ಮೇಲ್ಜಾತಿಯ ಮಹಿಳೆಯರು ತಮ್ಮದಾಗಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಆದುದರಿಂದ ಮಹಿಳೆಯರೊಳಗೆ ದಲಿತ, ಹಿಂದುಳಿದ ವರ್ಗ ಇತ್ಯಾದಿ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಸೀಟುಗಳನ್ನು ಕಾಯ್ದಿರಿಸಬೇಕು. ಈ ಎಲ್ಲ ಚರ್ಚೆಗಳು ಮಹಿಳೆ ಎನ್ನುವ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯೊಳಗಿರುವ ಭಿನ್ನತೆಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಿವೆ. ಮಹಿಳಾ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯೊಳಗಿನ ವರ್ಗ ಪ್ರಶ್ನೆಯಂತೂ ದಲಿತ ಗುರುತಿನೊಳಗಿನ ವರ್ಗ ಪ್ರಶ್ನೆಗಿಂತ ಭೀರಕವಾಗಿದೆ. ದಿನನಿತ್ಯ ಪಂಚತಾರಾ ಜೀವನ ನಡೆಸುವ ಮಹಿಳೆ ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕದ ಹೊಲಗಳಲ್ಲಿ ಮೂರು ಹೊತ್ತಿನ ಊಟಕ್ಕೆ ಪರದಾಡುವ ಮಹಿಳೆಯ ಆಸಕ್ತಿಗಳು ಒಂದೇ ಇರಬಹುದೇ? ಒದೊಂದು ಅತಿಯಾದ ಭಿನ್ನತೆಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸುವ ಉದಾಹರಣೆ ಎಂದಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳೋಣ. ಹಳ್ಳಿಯ ಶ್ರೀಮಂತ ಮಹಿಳೆ ಮತ್ತು ದಲಿತ ಮಹಿಳೆಯೊಬ್ಬಳ ಆಸಕ್ತಿಗಳ ಒಂದೇ ಆಗಲು ಸಾಧ್ಯವೇ? ಹೀಗೆ ಮಹಿಳೆ ಎನ್ನುವುದು ಕೂಡ ಸಾಕಷ್ಟು ಭಿನ್ನತೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಪರಿಕಲ್ಪನೆ. ಆದುದರಿಂದ ಮಹಿಳೆ ಎನ್ನುವ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ ಸಂಶೋಧಕಿಯೊಬ್ಬಳು ಎಲ್ಲ ಮಹಿಳೆಯರ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಅರ್ಥ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯ ಎನ್ನುವುದು ಸರಿಯಲ್ಲ. ಅದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆ ಎನ್ನುವ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ ಸಂಶೋಧಕಿಗೆ ಎಲ್ಲ ಲೋಕದಲ್ಲೂ ಪ್ರವೇಶ ಸಾಧ್ಯ ಎನ್ನಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ.

ಎರಡು ದಲಿತ ಅಥವಾ ಮಹಿಳೆ ಆಗಿರುವುದು ಬೇರೆ. ಅದರ ಕುರಿತ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡುವುದು ಬೇರೆ. ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಲು ಹಲವಾರು ಸಂಗತಿಗಳ ಇರುವಿಕೆ ಅಗತ್ಯ. ಒಂದು ಪೂರ್ವ ತಯಾರಿಯ ಪ್ರಶ್ನೆ. ಎರಡು ಕಾಳಜಿಯ ಪ್ರಶ್ನೆ. ಮೂರು, ತಾತ್ವಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆಯ ಪ್ರಶ್ನೆ. ಅಧ್ಯಯನ ಅದರಲ್ಲೂ ಸಂಶೋಧನೆ ತಕ್ಕಮಟ್ಟಿನ ಪೂರ್ವ ತಯಾರಿಯನ್ನು ಬಯಸುತ್ತದೆ. ಈ ಪೂರ್ವ ತಯಾರಿ ಶಿಕ್ಷಣ ಅಥವಾ ತರಬೇತಿಯ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಇರಬಹುದು ಅಥವಾ ಬೌದ್ಧಿಕ ತಯಾರಿಯ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಇರಬಹುದು ಅಥವಾ ಬೌತಿಕ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಇರಬಹುದು. ಭೌತಿಕ ರೂಪದ ಬಹುದೊಡ್ಡ ತಯಾರಿ ತಕ್ಕಮಟ್ಟಿನ ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ತರಭೇತಿ ಈ ಎರಡು ಕೂಡ ಸಾಕಷ್ಟು ಪ್ರಮಾಣದ ಹಣ ಮತ್ತು ಸಮಯದ ವಿನಿಯೋಜನೆಯನ್ನು ಬಯಸುತ್ತೇವೆ. ದಲಿತರು ಮತ್ತು ಮಹಿಳೆಯರು ಇಂದು ಸಂಶೋಧನೆಯ ಮುಖ್ಯ ವಸ್ತು ಆಗಿರುವುದೇ ಅವರ ಶೋಷಿತ ಮತ್ತು ಡಿಪ್ರವೈಡ್ ಸ್ಥಿತಿಗಾಗಿ ಅವರಲ್ಲಿ ಬಹುತೇಕರು ತಮ್ಮ ಮೂರು ಹೊತ್ತಿನ ಊಟಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ದಿನನಿತ್ಯದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ಅಸ್ತಿತ್ವಕ್ಕಾಗಿ ಹೋರಾಟ ನಡೆಸಬೇಕಾಗಿದೆ. ಆದುದರಿಂದ ತಮ್ಮನ್ನು ಬಂಧಿಸಿರುವ ಸಮಾಜಿಕ – ರಾಜಕೀಯ ಸಂಕೋಲೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಅಲೋಚನೆ ಮಾಡಲು ಅವಕಾಶವೇ ಇಲ್ಲದರಬಹುದು. ಆದರೆ ಈ ವಾದ ಅಷ್ಟೊಂದು ಗಟ್ಟಿಯಾಗಿ ನಿಲ್ಲಲ್ಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಯಾಕೆಂದರೆ ಯಾವುದೇ ಸಮುದಾಯದಲ್ಲೂ ಆ ಸಮುದಾಯಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಎಲ್ಲರೂ ಸಂಶೋಧನೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕಾಗಿಲ್ಲ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಸಮುದಾಯದಲ್ಲೂ ಕೆಲವೇ ಕೆಲವು ಜನ ಮಾತ್ರ ಅಧ್ಯಯನದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುತ್ತಾರೆ. ಆದುದರಿಂದ ಎಲ್ಲ ದಲಿತರು ಮತ್ತು ಮಹಿಳೆಯರು ಸಂಶೋದನೆ ಮಾಡಬೇಕೆಂದು ಗ್ರಹಿಸುವ ಅಗತ್ಯ ಇಲ್ಲ. ದಲಿತರಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಮಹಿಳೆಯರಲ್ಲಿ ಸಾಕಷ್ಟು ಮಂದಿ ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆದವರು ಅಥವಾ ಸಂಶೋಧನೆ ಮಾಡುವಷ್ಟು ಸಮಯ ಮತ್ತು ಸಂಪನ್ಮೂಲ ಹೊಂದಿದವರು ಇದ್ದಾರೆ. ಅವರು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಬಹುದು. ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಕಾಳಜಿಯ ಪ್ರಶ್ನೆ ಎದುರಾಗುತ್ತದೆ. ವಂಚಿತರ ಅಥವಾ ಶೋಷಿತರ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಿಂದ ಬಂದವರಿಗೆ ಶಿಕ್ಷಣ (ಶಿಕ್ಷಣದಿಂದ ದೊರೆಯುವ ಉದ್ಯೋಗ ಅಥವಾ ಸಂಪಾದನೆಯ ಮಾರ್ಗ) ತಮ್ಮ ವಂಚನೆಯ ಅಥವಾ ಶೋಷಣೆಯ ತಕ್ಷಣದ ನೆಲೆಗಳನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಬಳಕೆಯಾಗಬಹುದು. ಶೋಷಣೆಯ ತಕ್ಷಣದ ನೆಲೆಗಳಲ್ಲಿ ದಿನನಿತ್ಯ ಬದುಕುವ ಪರಿಸರ, ಅಲ್ಲಿನ ಸಮಾಜಿಕ ಸಂಬಂಧಗಳು, ನೆನಪುಗಳು ಇತ್ಯಾದಿಗಳನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಶೋಷಿತನೊಬ್ಬನ ಪ್ರಥಮ ಆಧ್ಯತೆ ಆಗಬಹುದು. ಆತ ತನಗೆ ದೊರೆತ ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಅದರಇಂದ ಪ್ರಾಪ್ತವಾಗುವ ಹಣಕಾಸನ್ನು ಮತ್ತು ಸಮಯವನ್ನು ಶೋಷಣೆಯ ಈ ತಕ್ಷಣದ ನೆಲೆಗಳನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸಲು ಬಳಸಬಹುದು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಮೇಲ್ ಸ್ತರದವರು ವಾಸವಾಗುವ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ ವಸತಿ, ವಸತಿಯಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಹೊಸ ಗುರುತಿಗೆ ಪೂರಕವಾಗುವ ಪರಿಕರಗಳು (ಟೀವಿ, ಫ್ರಿಜ್, ಕಾರು ಇತ್ಯಾದಿ) ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಉತ್ತಮ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಣ, ಹೊಸ ಆರೋಗ್ಯ ಕಲ್ಪನೆಗಳು ಇತ್ಯಾದಿಗಳು ವಂಚಿತ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಿಂದ ಬಂದ ಯಾವುದೇ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಪ್ರಥಮ ಆದ್ಯತೆಗಳು, ಈ ಎಲ್ಲವನ್ನು ಪೂರೈಸಿ ಮಿಕ್ಕಿ ಉಳಿದ ಸಂಪಾದನೆ ಮತ್ತು ಸಮಯವನ್ನು ಅಧ್ಯಯನದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಆದುದರಿಂದ ವಂಚಿತ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಿಂದ ಬಂದವರಿಗೆ ವಂಚನೆಯ ಅಥವಾ ಶೋಷಣೆಯ ತಕ್ಷಣದ ನೆಲೆಗಳನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಭರದಲ್ಲಿ ಶೋಷಣೆಯ ಪರೋಕ್ಷ ಅಥವಾ ಮೇಲ್ನೋಟಕ್ಕೆ ಕಾಣದ ಸಂಗತಿಗಳತ್ತ ಗಮನ ಹರಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದಿರಬಹುದು.

ಈ ವಾದವನ್ನು ಕೂಡ ಎಲ್ಲ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲೂ ಮತ್ತು ಸಮಯದಲ್ಲೂ ಅನ್ವಯವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕಾಗಿಲ್ಲ. ಒಂದು ಬೇಲೆ ವಂಚಿತ ಹಿನ್ನಲೆಯಿಂದ ಬಂದ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಸ್ಥೆಯಲ್ಲೇ ಉದ್ಯೋಗ ದೊರೆತರೆ ಅಥವಾ ಕೆಲಸವೇ ಸಂಶೋಧನೆ ಮಾಡುವುದಾದರೆ ಮೇಲಿನ ಗ್ರಹಿಕೆ ಸರಿಹೋಗಲಿಕ್ಕಿಲ್ಲ. ಇಂತಹ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಮೇಲಿನ ಗ್ರಹಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಸಣ್ಣ ಬದಲಾವಣೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಸಂಶೋಧನೆ ಮಾಡುವುದು ಅಥವಾ ಇತರ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡುವ ಅವಕಾಶ ಮತ್ತು ವಿನಿಯೋಜನೆ ಮಾಡುವಷ್ಟು ಸಂಪನ್ಮೂಲ ಇದ್ದ ಕೂಡಲೇ ಸಂಶೋದಕರು ತಾವು ಬಂದ ವರ್ಗ ಅಥವಾ ಸಮುಯದಾಯದ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವ ಅಧ್ಯಯನವನ್ನೇ ಮಾಡಬಹುದೆಂದು ನಂಬುವುದು ಕಷ್ಟ. ಯಾಕೆಂದರೆ ಸಂಶೋದಕರ ದೃಷ್ಟಿಕೋನಗಳು ಮತ್ತು ಕ್ಷೇತ್ರ ಸಂಶೋಧನೆಯನ್ನು ಹೇಗೆ ಪ್ರಭಾವಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ಈಗಾಗಲೇ ನೋಡಿದ್ದೇವೆ. ಥಿಯರಿ ಅಥವಾ ಐಡಿಯಾಲಿಜಿಗಳು ಸಂಶೋಧಕರ ದೃಷ್ಟಿಕೋನವನ್ನು ಸಾಕಷ್ಟು ಪ್ರಭಾವಿಸುತ್ತವೆ. ಏಕಕಾಲದಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಐಡಿಯಾಲಿಜಿಗಳು ಪ್ರಚಲಿತದಲ್ಲಿರಬಹುದು. ಸಂಶೋಧಕರು ಎಲ್ಲ ಐಡಿಯಾಲಿಜಿಗಳನ್ನು ಪರಿಚಯ ಮಾಡಿಕೊಂಡು (ಅಂದರೆ ಅವುಗಳ ಪೂರ್ವಾಪರ ಅಥವಾ ಹಿನ್ನೆಲೆಗಳನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಂಡು) ಯಾವುದೋ ಒಂದರ ಮೂಲಕ ಪ್ರಪಂಚವನ್ನು ನೋಡಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಾರೆಂದು ತಿಳಿಯುವುದು ಸರಿಯಲ್ಲ. ಬಹುತೇಕ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಮೇಲ್ನೋಟಕ್ಕೆ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಕವಾಗಿ ಕಾಣುವ ಐಡಿಯಾಲಿಜಿಗಳಿಂದ ದೂರ ಇರಬಹುದು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ವಂಚನೆಯನ್ನು ಅಥವಾ ಶೋಷಣೆಯನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶನ ನೆಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಗ್ರಹಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವ ದೃಷ್ಟಿಕೋನಗಳನ್ನು ನೀಡುವ ಐಡಿಯಾಲಜಿಗಳು, ಕೆಲವೊಂದು ಥಿಯರಿಗಳು ಒಟ್ಟು ಸಾಮಾಜಿಕ ಪರಿಸರವನ್ನು ಬಿಡಿಬಿಡಿಯಾಗಿ (ಸಾಮಾಜಿಕ, ಆರ್ಥಿಕ, ರಾಜಕೀಯ, ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಇತ್ಯಾದಿ) ಮಂಡಿಸುತ್ತವೆ. ಸಮಾಜದ ಒಂದು ಪರಿಸರಕ್ಕೂ ಮತ್ತೊಂದು ಪರಿಸರಕ್ಕೂ ಇರುವ ಸಂಬಂಧದ ಬಗ್ಗೆ ಇಂತಹ ಥಿಯರಿಗಳು ಮೌನವಾಗುತ್ತವೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಸಾಮಾಜಿಕ ಪರಿಸರಕ್ಕೂ ಆರ್ಥಿಕ ಅಥವಾ ರಾಜಕೀಯ ಪರಿಸರಕ್ಕೂ ಇರುವ ಸಂಬಂಧದ ಬಗ್ಗೆ ಈ ಬಗೆಯ ತಿಳುವಳಿಕೆ ವಿಶೇಷ ಮಾಹಿತಿ ನೀಡದಿರಬಹುದು. ಇಂತಹ ಥಿಯರಿಗಳ ತಿಳುವಳಿಕೆ ಸಂಶೋಧಕರ ಅಧ್ಯಯನವನ್ನು ಪ್ರಭಾವಿಸುತ್ತದೆ. ವಿವಿಧ ಪರಿಸರಗಳ ಸಂಬಂಧ ಮತ್ತು ಒಂದು ಮತ್ತೊಂದನ್ನು ಪ್ರಭಾವಿಸುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ತಿಳುವಳಿಕೆ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಅಧ್ಯಯನಗಳಿಂದ ಮಾತ್ರ ಸಾಧ್ಯ. ಇದಕ್ಕೆ ಸಾಕಷ್ಟು ಪರಿಶ್ರಯದ ಜತೆಗೆ ಹಲವಾರು ತಾತ್ವಿಕ ನಿಲುವುಗಳ ತಕ್ಕಮಟ್ಟಿನ ಪರಿಚಯ ಕೂಡ ಅಗತ್ಯ.

ಈ ಎಲ್ಲವನ್ನು ಸಾಧಿಸಬೇಕಾದರೆ ಸಂಶೋದಕರು ಹಲವಾರು ವರ್ಷ ಈ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ದುಡಿಯಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಎಲ್ಲವನ್ನು ಸಾಧಿಸಿದ ನಂತರವು ಕೆಲವರ್ಗದ ಆಸಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಕಾಪಾಡುವ ಸಂಶೋಧನೆ ಬಂದೇ ಬರುತ್ತದೆ ಎಂದು ತಿಳಿಯುವುದು ಸರಿಯಲ್ಲ. ಇಂದು ಸಮಶೋಧನೆ ಯಾವುದೋ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ. ಖಾಸಗೀಕರಣ ನೀತಿಯ ದಿಶೆಯಿಂದ ಇಂದು ಯಾವುದೂ ಪುಕ್ಕಟೆಯಾಗಿ ಸಿಗುತ್ತಿಲ್ಲ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ನಿಯಮ ಪ್ರಕಾರ ನಡೆಯಬಾಕಾಗಿದೆ. ಆದುದರಿಂದ ಸಮಶೋಧನೆಗೆ ಸಿಗುವ ಧನಸಹಾಯ ಕೂಡ ನೇರವಾಗಿ ಅಥವಾ ಪರೋಕ್ಷವಾಗಿ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ನಿಯಮದಿಂದ ಪ್ರೇರಿತವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಈ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಸಂಶೋಧಕರ ವರ್ಗ ಅಥವಾ ಹಿನ್ನೆಲೆಯ ಆಸಕ್ತಿಗಳಿಗಿಂತ ಧನಸಹಾಯ ನೀಡುವವರ ಆಸಕ್ತಿಗಳಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಸಂಶೋಧನೆ ಮಾಡುವುದು ಅನಿವಾರ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಹೀಗೆ ಸತತ ಕೊರತೆಯ ಹಿನ್ನಲೆಯಿಂದ ಬಂದಂತಹ ಅಧ್ಯಯನಕಾರರು ತಮ್ಮ ಜನರ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಕಾಪಾಡುವ ಸಂಶೋಧನೆಯಲ್ಲಿ ಒಮ್ಮಿಂದೊಮ್ಮೆಗೆ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಸ್ವಲ್ಪ ಕಷ್ಟದ ಕೆಲಸ. ಇಷ್ಟೆಲ್ಲಾ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಚರ್ಚಿಸುವ ಮೂಲಕ ಮಹಿಳೆ ಅಥವಾ ದಲಿತ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಲು ಮಹಿಳೆ ಅಥವಾ ದಲಿತರಿಗಿರುವ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಮೊಟಕುಗೊಳಿಸುವ ಉದ್ದೇಶವಲ್ಲ. ದಲ,ಇತ ಅಥವಾ ಮಹಿಳಾ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಅರ್ಥ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವಲ್ಲಿ ದಲಿತ ಅಥವಾ ಮಹಿಳಾ ಸಂಶೋಧಕರಿಗೆ ಇರುವ ಅಡೆತಡೆಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸುವ ಉದ್ದೇಶ ಇಲ್ಲಿದೆ. ಇದು ಕೇವಲ ದಲಿತ ಅಥವಾ ಮಹಿಳಾ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಅನ್ವಯಿಸುವುದಿಲ್ಲ; ವಂಚಿತ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಿಂದ ಬಂದ ಎಲ್ಲ ಜನರಿಗೆ ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತದೆ. ಜತೆಗೆ ಸಂಕಥನದಿಂದ ರೂಪಿಸಿಕೊಂಡ ಎಲ್ಲ ಗುರುತಗಳಿಗೂ ಈ ವಾದ ಅನ್ವಯಿಸಬಹುದು. ಸಂಕಥನದಿಂದ ರೂಪಿಸಿಕೊಂಡ ಸಮುದಾಯಗಳ, ಗುರುತುಗಳ ಅಧ್ಯಯನ ಆಯಾಯ ಸಮುದಾಯಗಳ ಸದಸ್ಯರಿಂದ ಹೆಚ್ಚು ಪರಿಣಾಮಕಾರು ಎನ್ನುವುದು ಸರಿಯಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನು ಇದರಿಂದ ತಿಳಿಯಬಹುದು. ಯಾಕೆಂದರೆ ಇಲ್ಲೂ ಹಲವಾರು ಸಣ್ಣಪುಟ್ಟ ಚಾರಿತ್ರಿಕ ಸಮುದಾಯಗಳು ಸೇರಿ ದೊಡ್ಡ ಸಮುದಾಯ ರೂಪಿತಗೊಂಡಿದೆ. ಸಣ್ಣಪುಟ್ಟ ಸಮುದಾಯಗಳು ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಹೊರಗಿನವರು ಮತ್ತು ನಮ್ಮವರು ಎನ್ನುವ ಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಜೀವಂತ ಇರಿಸಿಕೊಂಡಿರುತ್ತವೆ. ದಲಿತ ಅಥವಾ ಮಹಿಳಾ ಸಂಶೋಧಕರನ್ನು ಕೂಡ ದಲಿತ ಅಥವಾ ಮಹಿಳಾ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯೊಳಗೆ ಬರುವ ಚಾರಿತ್ರಿಕವಾಗಿ ರೂಪುಗೊಂಡ ಸಣ್ಣಪುಟ್ಟ ಸಮುದಾಯಗಳು ತಮ್ಮ ಹೊರಗಿನವರು ಮತ್ತು ನಮ್ಮವರು ಎನ್ನುವ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಗಳ ಮೂಲಕವೇ ಅಳೆಯುತ್ತವೆ. ಆದುದರಿಂದ ದಲಿತ ಅಥವಾ ಮಹಿಳೆ ಎನ್ನುವ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ ಸಂಶೋಧಕರಿಗೆ ದಲಿತ ಅಥವಾ ಮಹಿಳಾ ಲೋಕದೊಳಗೆ ಬರುವ ಎಲ್ಲ ವಾಸ್ತವಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶ ಇದೆ ಎಂದು ತಿಳಿಯುವುದು ಸರಿಯಲ್ಲ. ಇದೇ ರೀತಿ ವರ್ಗ ಪ್ರಶ್ನೆ ಕೂಡ ಸಂಶೋಧಕರಿಗೆ ಕೆಲವೊಂದು ವಾಸ್ತವಗಳಿಗೆ ಪ್ರವೇಶ ಇಲ್ಲದಂತೆ ಮಾಡುತ್ತವೆ.

ಮಾನವತಾ ಯಜಮಾನಿಕೆ ಗುಣಗಳು ಸಮಾಜ ಸಂಶೋಧಕರ ಗುಣಗಳ ಭಾಗವಾಗುವುದರಲ್ಲಿ ವಸಾಹತು ಸಂದರ್ಭದ ಅಧಿಕಾರ ಸಂಬಂಧಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಭಿನ್ನತೆಗಳು ದೊಡ್ಡ ಪಾತ್ರವಹಿಸಿವೆ. ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಶೋಧಕರು ತಮ್ಮದೇ ಸಮಾಜದ ಬಗ್ಗೆ ವಸಾಹತು ಸಂದರ್ಭದ ಮಾನವತಾ ಯಜಮಾನಿಕೆ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯನ್ನು ರೂಢಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕೆ ಎರಡು ಸಂಗತಿಗಳು ಕಾರಣವಾಗಿವೆ. ಒಂದು, ಸಂಶೋಧಕರ ಓದು ಮತ್ತೊಂದು ಅವರ ಪರಿಸರ, ತನ್ನದಲ್ಲದ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ ರೂಪುಗೊಂಡ ಥಿಯರಿಗಳು ಸಂಶೋಧಕರ ದೃಷ್ಟಿಕೋನವನ್ನು ಮತ್ತು ಆ ಮೂಲಕ ಅವರು ಸೃಷ್ಟಿಸುವ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಹೇಗೆ ಪ್ರಭಾವಿಸುತ್ತವೆ ಎನ್ನುವುದನ್ನು ಮೇಲಿನ ಚರ್ಚೆ ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದೆ. ಇದೇ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಈ ಪಕ್ರಿಯೆಯ ಒಟ್ಟು ಪರಿಣಾಮದ ಬಗ್ಗೆ ಕೂಡ ಗಮನ ಹರಿಸುವ ಅಗತ್ಯ ಇದೆ. ಪರಕೀಯ ಥಿಯರಿಗಳಿಂದ ರೂಪಿತವಾದ ದೃಷ್ಟಿಕೋನ ಎರಡು ರೀತಿಯ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಒಂದು, ತನ್ನದರ ಬಗ್ಗೆ ಕೀಳರಿಮೆ ಬೆಳೆಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು. ಈ ಬಗೆಯ ಜ್ಞಾನಕ್ಕೆ ತೆರೆದುಕೊಂಡ ವ್ಯಕ್ತಿ ತನ್ನವರ ಬಗ್ಗೆ (ತಾನು ಬದುಕುವ ಪರಿಸರ ಸಂಬಂಧ ಇತ್ಯಾದಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ) ಒಂದು ಬಗೆಯ ಕೀಳರಿಮೆಯನ್ನು ಬೆಳೆಸಿಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಎರಡು. ಈ ಬಗೆಯ ಜ್ಞಾನಕ್ಕೆ ಸೀಮಿತ ಅನ್ವಯಿಕತೆ ಇರುತ್ತದೆ. ತಾನು ಹುಟ್ಟಿ ಬೆಳೆದ ಮತ್ತು ಬದುಕುವ ಪರಿಸರದ ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ಪರಿಹಾರ ಈ ಬಗೆಯ ಜ್ಞಾನದಿಂದ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ಅಥವಾ ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಬ್ಬ ತಾನು ಹುಟ್ಟಿ ಬೆಳೆದ ಪರಿಸರದ ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ಪರಿಹಾರಕ್ಕೆ ಈ ಬಗೆಯ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಅನ್ವಯಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಅಧ್ಯಯದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಪರಕೀಯ ಜ್ಞಾನ ಎನ್ನುವಾಗ ಪಶ್ಚಿಮದ ಥಿಯರಿಗಳಿಂದ ರೂಪಿತ ಜ್ಞಾನ ಎನ್ನುವ ಅಂಶ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಕಾರವಾಗಿ ಗೋಚರವಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಅಧ್ಯಾಯದ ಮುಂದಿನ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಪರಕೀಯತೆಗೆ ಕೇವಲ ಗೋಚರವಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಅಧ್ಯಾಯದ ಮುಂದಿನ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಪರಕೀಯತೆಗೆ ಕೇವಲ ಪಶ್ಚಿಮದ ಥಿಯರಿಗಳು ಮಾತ್ರ ಕಾರಣವಲ್ಲ. ನಮ್ಮದೇ ಸಮಾಜದ ಏಣಿಶ್ರೇಣಿಗಳು ಕೂಡ ಕಾರಣ ಎನ್ನುವ ಅಂಶ ಮುಮಚೂಣಿಗೆ ಬಂದಿದೆ. ಸಂಸ್ಕೃತಿ, ಕ್ಲಾಸ್, ರಾಜಕೀಯ, ಲಿಂಗ, ಭಾಷೆ, ಧರ್ಮ, ಪ್ರದೇಶ ಇತ್ಯಾದಿ ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಏಣಿಶ್ರೇಣಿಗಳು ರೂಪುಗೊಂಡಿವೆ. ಈ ಏಣಿಶ್ರೇಣಿಯ ನೆಲೆಗಳು ‘ನಮ್ಮವರು’ ಮತ್ತು ಹೊರಗಿನವರು ಅಥವಾ ಪರಕೀಯರು’ ಎನ್ನುವ ನಮ್ಮ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಚಿಸುತ್ತವೆ. ಸಂಶೋಧನೆ ಮಾಡುವ ವಿಷಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಸಂಶೋಧಕರ ಸ್ಥಾನ (ಹೊರಗಿನವರು ಅಥವಾ ನಮ್ಮವರು) ಅವರಿಗೆ ಸಿಗುವ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಸಾಕಷ್ಟು ಪ್ರಭಾವಿಸುತ್ತದೆ. ಅಂದರೆ ಕ್ಷೇತ್ರ ಸಂಶೋದಕರು ಪಡೆಯಬಹುದಾದ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಪ್ರಭಾವಿಸುವುದು. ಅಷ್ಟು ಮಾತ್ರವಲ್ಲ. ಅವರ ಈ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಅದರ ದೃಷ್ಟಿಕೋನವನ್ನು ಕೂಡ ಸಾಕಷ್ಟು ಪ್ರಭಾವಿಸುತ್ತದೆ. ಪಶ್ಚಿಮದ ಥಿಯರಿ ಹಾಗೂ ವಿಧಾನಗಳು ಸಮಾಜ ವಿಜ್ಞಾನವನ್ನು ಪ್ರಭಾವಿಸಿದಷ್ಟೇ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ನಮ್ಮ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿನ ಏಣಿಶ್ರೇಣಿಗಳು ಮತ್ತು ಅಧಿಕಾರ ಸಂಬಂಧಗಳು ಕೂಡ ಸಮಾಜವಿಜ್ಞಾನದ ಹೆಸರಲ್ಲಿ ಸಂಶೋಧಕರು ಸೃಷ್ಟಿಸುವ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಪ್ರಭಾವಿಸುತ್ತವೆ.

* * *

[1] ಪ್ರತಿ ವಿಧಾನಕ್ಕೂ ಅದರದ್ದೇ ಆದ ತಾತ್ವಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆ, ಮಾಹಿತಿ ಸಂಗ್ರಹ ವಿಧಾನ ಮತ್ತು ಮಾಹಿತಿ ವಿಶ್ಲೇಷಣಾ ವಿಧಾನಗಳಿವೆಯೆಂದು ಗ್ರಹಿಸಲಾಗಿದೆ. ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ಗ್ರಹಿಸುವ ಅಥವಾ ಅರ್ಥ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಅಥವಾ ವಿವರಿಸುವ ಕ್ರಮದ ಬಗ್ಗೆ ಸಂಶೋಧನಾ ವಿಧಾನಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ತಾತ್ವಿಕ ಚರ್ಚೆಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಕೇಂದ್ರೀಕೃತವಾಗಿವೆ. ವ್ಯಾಪ್ತಿ ಹಾಗೂ ಅನ್ವಿಯಿಕೆಯ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ವಿಧಾನದ ಮೇಲಿನ ತಾತ್ವಿಕ ಚರ್ಚೆಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಇತರ ತಾತ್ವಿಕ ಚರ್ಚೆಗಳು ಹೆಚ್ಚು ವಿಸ್ತಾರವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಸಮಾಜವೆಂದರೇನು? ಒಳ್ಳೆಯ ಸಮಾಜದ ಕಲ್ಪನೆ ಏನು? ವಾಸ್ತವದಲ್ಲಿರುವ ಸಮಾಜದ ದೋಷಗಳೇನು? ವಾಸ್ತವದಲ್ಲಿರುವ ದೋಷಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲವಾಗಿಸಿ ಆದರ್ಶ ಸಮಾಜದತ್ತ ಹೇಗೆ ಚಲಿಸಬಹುದು ಇತ್ಯಾದಿಗಳ ಮೇಲೆ ಇತರ ತಾತ್ವಿಕ ಚರ್ಚೆಗಳು ಗಮನಹರಿಸುತ್ತವೆ.

[2] ವಿಜ್ಞಾನದ ವಿಧಾನವನ್ನು ಸಮಾಜ ಸಂಶೋಧನೆಗೆ ಅನ್ವಯಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ ಎನ್ನುವ ವಾದವನ್ನು ಮುಂದಿಡುವಾಗ ಸಂಶೋಧನೆ ನಡೆಯುವ ಒಟ್ಟು ಪರಿಸರ ಮತ್ತು ಸಂಶೋಧನೆಯ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧದ ವಿಚಾರಗಳು ಮುಂಚೂಣಿಗೆ ಬಂದಿವೆ. ಹಿಂದಿನ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ಹರ್ಮೆನೆಟಿಕ್ಸ್ ಹೇಗೆ ಮುಂಚೂಣಿಗೆ ಬಂತೆಂದು ನೋಡಿದ್ದೇವೆ. ಸಂಶೋಧಕರು ಮತ್ತು ಕ್ಷೇತ್ರ ಎರಡೂ ಕೂಡ ಸಂಶೋಧನೆಯನ್ನು ಪ್ರಭಾವಿಸುವುದರ ಬಗ್ಗೆ ಇಲ್ಲಿ ಗಮನಹರಿಸಲಾಗಿದೆ.

[3] ಈ ಮಾತನ್ನು ಯಾಕೆ ಹೇಳಲಾಗಿದೆಯೆಂದರೆ ಮಾನವಶಾಸ್ತಜ್ಞರನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿದವರು ಕೂಡ ಅಧ್ಯಯನಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಆದರೆ ಅವರಲ್ಲಿ ಬಹುತೇಕರು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಮತ್ತು ಸರಕಾರಿ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳು. ಅವರು ತಮ್ಮ ಆಡಳಿತದ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕೆ ಹಲವಾರು ಅಧ್ಯಯನಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಂಡಿದ್ದರು. ಅವರದ್ದು ಶಿಸ್ತುಬದ್ಧ ಅಧ್ಯಯನವಲ್ಲವೆಂದು ಹೇಳುವುದಕ್ಕಿಂತ ಅವರನ್ನು ಸಂಶೋಧಕರೆಂದು ಗುರುತಿಸುವುದು ಕಷ್ಟ. ಅದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಮಾನವಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ಮಾಡಿದ ಸಂಶೋಧನೆಗಳಿಗೆ ಆಡಳಿತದ ಉದ್ದೇಶವಿಲ್ಲವೆಂದು ಹೇಳುವುದು ಸರಿಯಲ್ಲ. ಇವರಿಬ್ಬರ ಅಧ್ಯಯನಗಳು ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಆಡಳಿತ ಸಂಬಂಧದ ಬಗ್ಗೆ ಒಂದು ಮಾತು ಮಾತ್ರ ಹೇಳಬಹುದು. ಅದೇನೆಂದರೆ ಸರಕಾರಿ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ಅಧ್ಯಯನ ಮತ್ತು ಆಡಳಿತ ಸಂಬಂಧ ನೇರ ಮತ್ತು ತಕ್ಷಣದಾಗಿದ್ದರೆ ಮಾನವಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರ ಅಧ್ಯಯನ ಮತ್ತು ಆಡಳಿತ ಸಂಬಂಧ ಪರೋಕ್ಷ ಮತ್ತು ದೂರಗಾಮಿ ಆಗಿತ್ತು.

[4] ಈ ಕುರಿತ ವಿವರಗಳಿಗೆ ಎಂ.ಎನ್. ಶ್ರೀನಿವಾಸ್ ಅವರ, ದಿ ರಿಮೆಂಬರ್ಡ್ ವಿಲೇಜ್, ನವದೆಹಲಿ : ಅಕ್ಸ್ ಫರ್ಡ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಪ್ರೆಸ್, ೧೯೯೧, ಪುಸ್ತಕ ನೋಡಿ

[5] ಈ ವಿವರಗಳನ್ನು ಕಥ್ಲಿನ್ ಗಫ್ ಅವರ ಲೇಖನ, ಆಂಥ್ರಾಪಾಲಜಿ ಆಂಡ್ ಕಥ್ಲಿನ್ ಇಂಪಿರಿಯಲಿಸಂ’ ಎನ್ನುವ ಲೇಖನದಿಂದ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿದ್ದೇನೆ. ಅವರ ಈ ಲೇಖನ, ಬಾಬ್ಬಿ ಎಸ್. ಅರ್ವ್‌ಜ್ ಮತ್ತು ತಿಲಕ್ ಡಿ. ಗುಪ್ತಾ ಸಂಪಾದಿಸಿದ, ಹಿಸ್ಟರಿ ಆರ‍್ಟ್‌ಜ್ ಆಸ್ ಇಟ್ ಹ್ಯಾಪನ್ಡ್-ಸೆಲೆಕ್ಟೆಡ್ ಆರ್ಟಿಕಲ್ಸ್ ಫ್ರಮ್ ಮಂತ್ಲಿ ರಿವೀವ್ -೧೯೪೯-೧೯೯೮, (ಕಲ್ಕತ್ತಾ: ಕಾರ್ನರ್ ಸ್ಟೋನ್ ಪಬ್ಲಿಕೇಶನ್, ೧೯೯೮, ಪು. ೮೮-೯೮) ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಅಚ್ಚಾಗಿದೆ.

[6] ಪರಕೀಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಬೇಕೆನ್ನುವ ಮಾನವಶಾಸ್ತ್ರ ವಿಧಾನದ ನಿಯಮ ತುಂಬಾ ಹಿಂದೆಯೇ ಸಡಿಲಗೊಂಡಿದೆ. ಎಂ.ಎನ್. ಶ್ರೀನಿವಾಸ ಅವರು ತಾವು ಹುಟ್ಟಿ ಬೆಳೆದ ಊರಿಗೆ ಸಮೀಪದ ಹಳ್ಳಿಗಳನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ಈ ಮಿತಿಯನ್ನು ಮೀರಿದ್ದೇನೆ ಎಂದು ಹೇಳಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.

[7] ಈ ವಿವರಗಳನ್ನು ನಾಣು ಹುಸೇನ್ ಖಾನ್ ಅವರ, ‘ಮಾನವಶಾಸ್ತ್ರದ ಸಂಶೋಧನಾ ವಿಧಾನಗಳು -ಥಿಯರಿ ಮತ್ತು ಆಚರಣೆ’ ಎನ್ನುವ ಅಪ್ರಕಟಿತ ಉಪನ್ಯಾಸದಿಂದ ಪಡೆದಿದ್ದೇನೆ. ಅವರು ಈ ಉಪನ್ಯಾಸವನ್ನು ಕನ್ನಡ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಅಧ್ಯಯನ ವಿಭಾಗ ಸಂಘಟಿಸಿದ ಸಮಾಜವಿಜ್ಞಾನ ಸಂಶೋಧನಾ ವಿಧಾನಗಳು- ಉಪನ್ಯಾಸ ಮಾಲೆ, ೨೦೦೫ರಲ್ಲಿ ನೀಡಿದ್ದರು.

[8] ಈ ಚರ್ಚೆ ವಿವಿಧ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ವಸಾಹತು ಕಾಲದಿಂದಲೇ ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ. ಆದರೆ ನಾನು ಈ ಹಿಂದಿನ ಚರ್ಚೆಯನ್ನೆಲ್ಲ ಪರಿಗಣಿಸಿ ಮೇಲಿನ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳನ್ನು ನೀಡಿಲ್ಲ. ಮೇಲಿನ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ನೀಡುವಾಗ ನನ್ನ ಕಣ್ಣ ಮುಂದೆ ಇದ್ದ ಬರಹಗಳು ಇಂತಿವೆ. ೧. ಆಂಡ್ರೆ ಬಿಟೆ, ‘ಸೋಶಿಯಾಲಜಿ ಆಂಡ್ ಕಾಮನ್ ಸೆನ್ಸ್’ ಎಕಾನಮಿಕ್ ಆಂಡ್ ಪೊಲಿಟಿಕಲ್ ವೀಕ್ಲಿ, ಆನ್ಯುಯಲ್ ಇಶ್ಯೂ, ವಾ. ೩೧, ನಂ. ೩೫, ೩೬ ಆಂಡ್ ೩೭, ೧೯೯೬, ೨ ಪಾರ್ಥ ಚಟರ್ಜಿ, ‘ಇನ್ ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಶನಲ್ ಕಾಂಟೆಕ್ಟ್ಸ್ ಅಫ್ ಸೋಶಿಯಲ್ ಸೈನ್ಸ್ ರಿಸರ್ಚ್ ಇನ್ ಸೌತ್ ಏಶಿಯಾ, ಎಕಾನಿಮಿಕ್ ಆಂಡ್ ಪೊಲಿಟಿಕಲ್ ವೀಕ್ಸ್ ವಾ. ೩೭, ನಂ. ೩೫, ೨೦೦೨, ೩ ರಾಮಕೃಷ್ಣ ಮುಖರ್ಜಿ ಸೋಶಿಯಾಲಜಿ ಅಫ್ ಇಂಡಿಯನ್ ಸೋಶಿಯಾಲಜಿ, ಬಾಂಬೆ : ಎಲೈಡೇ ಪಬ್ಲಿಷರ್ಸ್, ೧೯೭೯, ೪. ಪಾರ್ಥನಾಥ ಮುಖರ್ಜಿ ಇಂಡಿಯನ್ ಸೋಶಿಯಾಲಜಿ-ರಿಫ್ಲೆಕ್ಷನ್ಸ್ ಆಂಡ್ ಇನ್ ಟ್ರೋಸ್ಟೆಕ್ಷನ್ಸ್ ಬಾಂಬೆ; ಪಾಪುಲರ್ ಪ್ರಕಾಶನ್, ೧೯೮೬ ಮತ್ತು ೫. ಪಾರ್ಥನಾಥ ಮುಖರ್ಜಿ ಮತ್ತು ಚಂದನ್ ಸೇನ್ ಗುಪ್ತಾ(ಸಂ), ಇಂಡಿಜೀನಿಟಿ ಆಂಡ್ ಯೂನಿರ್ವಸಾಲಿಟಿ ಇನ್ ಸೊಶಿಯಲ್ ಸೈನ್ಸ್-ಎ ಸೌತ್ ಏಶಿಯನ್ ರೆಸ್ಟಾನ್ಸ್, ನ್ಯೂಡೆಲ್ಲಿ : ಸೇಜ್ ಪಬ್ಲಿಕೇಶನ್ಸ್, ೨೦೦೬.

[9] ಸರಕಾರದ ಪಾಲಿಸಿಯನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಪ್ರಭಾವಿಸುವ ಸಂಶೋಧನೆಯನ್ನು ಗಮನದಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಈ ಮಾತನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದೇನೆ. ಹಾಗೆ ನೋಡಿದರೆ ಇಂದು ಹಲವಾರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳ ಸಮಾಜವಿಜ್ಞಾನ ವಿಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಳವರ್ಗದ ಜನರು ಸಂಶೋಧನೆ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಆದರೆ ಅವರ ಸಂಶೋಧನೆಗಳು ಸರಕಾರದ ನೀತಿ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಪ್ರಭಾವಿಸುವ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಆಟಕ್ಕುಂಟು ಲೆಕ್ಕಕ್ಕಿಲ್ಲ ಎನ್ನುವ ರೀತಿಯದ್ದು. ಸರಕಾರದ ನೀತಿಯನ್ನು ಪ್ರಭಾವಿಸುವ ಸಂಶೋಧನೆಗಳನ್ನು ಇಂದು ಕೂಡ ಕೆಲವೇ ಕೆಲವು ಸಂಪದ್ಬರಿತ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಸಂಶೋಧನೆಗಳು ಪ್ರಭಾವಿಸುತ್ತವೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಬಹುತೇಕ ಕೇಂದ್ರ ಸರಕಾರದಿಂದ ಅನುದಾನ ಪಡೆಯುವ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು. ಇಲ್ಲೆಲ್ಲ ಇಂದು ಕೂಡ ನಮ್ಮ ಮೇಲ್ವರ್ಗವೇ ಸಂಶೋಧಕರಾಗಿ ಮುಖ್ಯ ಭೂಮಿಕೆ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.

[10] ಸಂಶೋಧಕರ ಸಾಮಾಜಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆಯನ್ನು ಶೋಧಿಸುವ ಬರಹಗಳು ಕಡಿಮೆ ಇದೆ. ರಾಮಕೃಷ್ಣ ಮುಖರ್ಜಿಯವರ ಸೊಶಿಯಾಲಜಿ ಅಫ್ ಇಂಡಿಯನ್ ಸೋಶಿಯಾಲಜಿ (ಬಾಂಬೆ; ಎಲೈಡ್ ಪಬ್ಲಿಷರ್ಸ್, ೧೯೭೯) ಪುಸ್ಯಕದಲ್ಲಿ ಈ ಬಗೆಯ ಕೆಲವು ಅಂಶಗಳು ದೊರಕುತ್ತವೆ. ನಾನು ಈ ತೀರ್ಮಾನಕ್ಕೆ ಬರಲು ರಾಮಕೃಷ್ಣ ಮುಖರ್ಜಿಯವರ ಪುಸ್ತಕದ ಮಾಹಿತಿ ಮಾತ್ರ ಕಾರಣವಲ್ಲ. ಸಂಶೋದಕರ ಹಿನ್ನೆಲೆಯನ್ನು ಗುರುತಿಸುವ ಸಂಶೋಧನೆಗಳು ಕಡಿಮೆ ಇರಬಹುದು. ಆದರೆ ಆಧುನಿಕ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಮುನ್ನುಗಿದವರ ಹಿನ್ನೆಲೆಯನ್ನು ಗುರುತಿಸುವ ಸಾಕಷ್ಟು ಸಂಶೋಧನೆಗಳಿವೆ. ಶಿಕ್ಷಣ, ಉದ್ದಿಮೆ, ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಇತ್ಯಾದಿಗಳಲ್ಲಿ ಮುಂಚೂಣಿಗೆ ಬಂದವರ ವಿವರಗಳನ್ನು ನೀಡುವ ಸಾಕಷ್ಟು ಸಂಶೋಧನೆಗಳಿವೆ. ಅವುಗಳ ಪಟ್ಟಿ ನೀಡುವುದು ಕಷ್ಟದ ಕೆಲಸ. ಇಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಉದಾಹರಣೆಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ನೀಡಿದ್ದೇನೆ. ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಆಧುನೀಕರಣದ ಆರಂಭದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಣ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ನಮ್ಮ ಮೇಲ್ವರ್ಗದವರು ಇದ್ದರು ಎನ್ನುವ ವಿವರಗಳನ್ನು ಚಿತ್ರಾ ಶಿವಕುಮಾರ್ ಅವರ ಎಜುಕೇಶನ್, ಸೋಶಿಯಲ್ ಇನಿಕ್ವಾಲಿಟಿ ಆಂಡ್ ಸೋಶಿಯಲ್ ಚೇಂಜ್ ಇನ್ ಕರ್ನಾಟಕ (ಡೆಲ್ಲಿ : ಹಿಂದೂಸ್ತಾನ್ ಪಬ್ಲಿಷಿಂಗ್ ಕಾರ್ಪೋರೇಷನ್, ೧೯೮೨) ಪುಸ್ತಕದಿಂದ ಪಡೆಯಬಹುದು. ವಿವಿಧ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಮುಂಚೂಣಿಗೆ ಬಂದವರ ವಿವರಗಳು ಸುರೆನ್ ನವ್ ಲಖಾ ಅವರ ಎಲೈಟ್ ಆಂಡ್ ಸೋಶಿಯಲ್ ಜೇಂಜ್ (ನ್ಯೂಡೆಲ್ಲಿ, ಸೇಜ್, ೧೯೮೯) ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿದೆ. ಉದ್ಯಮಿ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಮುಂಚೂಣಿಗೆ ಬಂದವರ ವಿವರವನ್ನು ಇ. ವೇನ್ ನಫೀಜರ್ ಅವರ ಕ್ಲಾಸ್, ಕಾಸ್ಟ್ ಆಂಡ್ ಎಂಟರ್‌ಪ್ರನರ್ ಶಿಪ್. (ಹೊನಲುಲು : ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಪ್ರೆಸ್ ಅಫ್ ಅವಾಯಿ, ೧೯೭೮) ಪುಸ್ತಕದಿಂದ ಪಡೆಯಬಹುದು.

[11] ವಿವರಗಳಿಗೆ ಎಂ.ಎನ್. ಶ್ರೀನಿವಾಸ್, ಎ.ಎಂ.ಶಾ, ಇ.ಎ. ರಾಮಸ್ವಾಮಿ (ಸಂ), ದಿ ಫೀಲ್ಡ್ ವರ್ಕರ್ ಆಂಡ್ ದಿ ಫೀಲ್ಡ್, ನ್ಯೂಡೆಲ್ಲಿ : ಆಕ್ಸ್ ಫರ್ಡ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಪ್ರೆಸ್, ೨೦೦೨, ನೋಡಿ.

[12] ಈ ವಿವರಗಳನ್ನು ನಾನು ಎಂ. ಚಿದಾನಂದಮೂರ್ತಿಯವರ ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಮತ್ತು ಅಸ್ಪೃಶ್ಯತೆ (ಧಾರವಾಡ : ಪ್ರಸಾರಾಂಗ, ಕರ್ನಾಟಕ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, ೧೯೮೫, ಅನುಬಂಧ-೩. ಪು. ೧೭೯-೧೮೨) ಪುಸ್ತಕದಿಂದ ಪಡೆದಿದ್ದೇನೆ.  ಚಿದಾನಂದಮೂರ್ತಿಯವರು ಈ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಪಡೆದಿಲ್ಲ. ಅವರು ಡಾ. ಎಂ.ಕೆ. ಶಾಸ್ತ್ರಯವರ ಸೆಲೆಕ್ಷನ್ಸ್ ಫ್ರಮ್ ದಿ ಕಡತಾಸ್ ಅಫ್ ಶೃಂಗೇರಿ ಮಠ (ಇಂಡಿಯನ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಅಫ್ ಹಿಸ್ಟಾರಿಕಲ್ ರಿಸರ್ಚ್ ಸಂಸ್ಥೆಗೆ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದ) ಎಂಬ ಅಪ್ರಕಟಿತ ಕೃತಿಯಿಂದ ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ.

[13] ಮುಸ್ಲಿಂ ಮಹಿಳೆಯರನ್ನು ಸಂದರ್ಶನ ಮಾಡಿ ಮಾಹಿತಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸುವ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ವಾಲ್ಟರ್ ಡಿಸೋಜ ತಮ್ಮ ಪ್ರಬಂಧದಲ್ಲಿ ಚರ್ಚಿಸಿದ್ದಾರೆ (ವಾಲಟರ್ ಡಿ ಸೋಜ, “ಗಲ್ಫ್ ಮೈಗ್ರಶೇನ್ ಆಂಡ್ ಇಟ್ಸ್ ಸೋಶಿಯೋ ಎಕನಾಮಿಕ್ ಇಂಪ್ಯಾಕ್ಟ್-ಎ ಸ್ಟಡಿ ಅಫ್ ಸೌತ್ ಕೆನರಾ”, ಕನ್ನಡ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಕ್ಕೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ ಅಪ್ರಕಟಿತ ಸಂಶೋಧನಾ ಪ್ರಬಂಧ, ೨೦೦೩). ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಯಿಂದ ಗಲ್ಫ್ ದೇಶಗಳಿಗೆ ವಲಸೆ ಹೋದವರಲ್ಲಿ ಮುಸ್ಲಿಂ ಮತ್ತು ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಸಮುದಾಯಗಳ ಪುರುಷರ ಸಂಖ್ಯೆ ಹೆಚ್ಚಿದೆ. ಇವರು ತಮ್ಮ ಸಂಸಾರವನ್ನು ಊರಲ್ಲೇ ಬಿಟ್ಟು ವಲಸೆ ಹೋಗಿದ್ದಾರೆ. ಈ ರೀತಿ ವಲಸೆ ಹೋದವರ ಪತ್ನಿಯರ ಸ್ಥಿತಿಗತಿಗಳನ್ನು ಅರ್ಥ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು ವಾಲ್ಟರ್ ಡಿಸೋಜರ ಅಧ್ಯಯನದ ಒಂದು ಉದ್ದೇಶವಾಗಿತ್ತು. ಅದಕ್ಕಾಗಿ ಅವರು ಮುಸ್ಲಿಂ ಮತ್ತು ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಮಹಿಳೆಯರನ್ನು ಸಂದರ್ಶನ ಮಾಡಬೇಕಾಗಿತ್ತು. ಆ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಮುಸ್ಲಿಂ ಮಹಿಳೆಯರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾಗುವುದು ಮತ್ತು ಸಂದರ್ಶನ ಮಾಡಿ ಮಾಹಿತಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸುವುದು ಎಷ್ಟು ಕಷ್ಟವಾಯಿತೆಂದು ತಮ್ಮ ಪ್ರಬಂಧದಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಿದ್ದಾರೆ.

[14] ವಿವರಗಳಿಗೆ ಚಂದ್ರ ಪೂಜಾರಿ ಜನಾಯೋಜನೆ-ಹೈದರಾಬಾದ್ ಕರ್ನಾಟಕದ ಅನುಭವಗಳು, ವಿದ್ಯಾರಣ್ಯ: ಪ್ರಸಾರಾಂಗ: ಕನ್ನಡ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, ೨೦೦೪ ಮತ್ತು ಚಂದ್ರಪೂಜಾರಿ, ದೇಶಿಯತೆಯ ನೆರಳಲ್ಲಿ ವಿಕೇಂದ್ರೀಕರಣ, ವಿದ್ಯಾರಣ್ಯ : ಪ್ರಸಾರಾಂಗ, ಕನ್ನಡ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, ೨೦೦೦ಗಳನ್ನು ನೋಡಬಹುದು.

[15] ಭುಮಿ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವ ಮತ್ತು ಆ ಮೂಲಕ ಭೂಮಾಲೀಕರಾಗುವ ಕ್ರಮ ಹಿಂದಿನಿಂದಲೇ ನಮ್ಮಲ್ಲಿ ಜಾರಿ ಇತ್ತು. ವಿ.ಐ. ಪವ್ ಲೋವ್ ಅವರ ಹಿಸ್ಟಾರಿಕಲ್ ಪ್ರಿಮೈಸಸ್ ಫಾರ್ ಇಂಡಿಯಾಸ್ ಟ್ರಾನ್ಸಿಶನ್ ಟು ಕ್ಯಾಪಿಟಲಿಸಂ (ಮಾಸ್ಕೋ : ನೌಕ ಪಬ್ಲಿಷಿಂಗ್ ಹೌಸ್, ೧೯೮೯) ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಈ ಕುರಿತು ಸಾಕಷ್ಟು ವಿವರಣೆಗಳಿವೆ. ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಭೂ ಸಂಬಂಧ ಮತ್ತು ಭೂಸುಧಾರಣೆ ಮಸೂದೆ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಭೂದಾಖಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಆದ ತಿದ್ದುಪಡಿಗಳ ಕುರಿತ ವಿವರಗಳನ್ನು ಚಂದ್ರಶೇಖರ್ ದಾಮ್ಲೆ ಅವರ, ಇಂಪ್ಯಾಕ್ಟ್ ಅಫ್ ಟೆನೆನ್ಸಿ ಲಿಜಿಸ್ಲೇಷನ್ಸ್ ಅಂಡ್ ಜೇಂಜಿಂಗ್ ಅಗ್ರೇರಿಯನ್ ರಿಲೇಶನ್ಸ್ -ಎ ಕೇಸ್ ಸ್ಟಡಿ ಅಫ್ ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಡಿಸ್ಟ್ರಿಕ್ಟ್, (ಸೋಶಿಯಲ್ ಸೈಂಟಿಸ್ಟ್, ವಾ, ೧೭) ವಾ. ೧೭ (೧೧-೧೨) ನವೆಂಬರ್ -ಡಿಸೆಂಬರ್, ೧೯೮೯, ಪು ೮೩-೯೭) ಲೇಖನದಲ್ಲಿ ನೋಡಬಹುದು.

[16] ಚಂದ್ರಪೂಜಾರಿ, ‘ಟ್ರೆಂಡ್ಸ್ ಇನ್ ಎಂಟರ್ ಪ್ರನರ್ ಶಿಪ್ ಅಂಡ್ ರೀಜನಲ್ ಡೆವಲಫ್ ಮೆಂಟ್-ಎ ಸ್ಟಡಿ ಅಫ್ ಸ್ಮಾಲ್ ಎಂಟರ್ ಪ್ರನರ್ಸ್ ಅಫ್ ಸೌತ್ ಕೆನರಾ’, ಮಂಗಳೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಕ್ಕೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ ಅಪ್ರಕಟಿತ ಸಂಶೋಧನಾ ಪ್ರಬಂಧ, ೧೯೯೬.

[17] ಈ ಅನುಭವಗಳನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುವ ಮಾನವಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ಸಮಾಜಶಾಸ್ತ್ರ ಸಂಶೋಧಕರ ಹಲವಾರು ಬರಹಗಳಿವೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವನ್ನು ಇಟ್ಟಿ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದೇನೆ. ೧. ಆಂಡ್ರೆ ಬಿಟೆ ಮತ್ತು ಟಿ.ಎನ್ ಮದನ್ (ಸಂ), ಎನ್ ಕೌಂಟರ್ ಅಂಡ್ ಎಕ್ಸ್ ಪೀರಿಯನ್ಸ್ ಡೆಲ್ಲಿ : ವಿಕಾಸ್ ಪಬ್ಲಿಸಿಂಗ್ ಹೌಸ್, ೧೯೭೫, ೨. ಸಿ.ಜಿ. ಹುಸೇನ್ ಖಾನ್. ಅಂಥ್ರಾಪಾಲಜಿಸ್ ಕಮಿಂಗ್ ಹೋಮ್ ರಿಕನ್, ಮೇನ್ ಇನ್ ಇಂಡಿಯಾ, ೭೩ (೧) ೧೯೯೩, ಪು. ೬೫-೭೭

[18] ಎಂ.ಎನ್ ಶ್ರಿನಿವಾಸ್ ಊರ ಗೌಡರ ಮನೆಯಲ್ಲಿದ್ದುಕೊಂಡು ಸಂಶೋಧನೆ ಮಾಡುವಾಗ ದಲಿತರ ಸಂದರ್ಶನಕ್ಕೆ ಕೇರಿಗೆ ಹೋಗಿಸುವುದೇ ಹೇಗೆ ಹಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಸುದ್ದಿಯಾಯಿತೆಂದು  ವಿವರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ವಿವರಗಳಿಗೆ ಅವರ ರಿಮೆಂಬರ್ಡ್ ವಿಲೇಜ್’ ಪುಸ್ತಕ ನೋಡಬಹುದು.

[19] ಎಂ.ಎನ್ ಶ್ರೀನಿವಾಸ್ ಅವರ ‘ದಿ ಫೀಲ್ಡ್ ವರ್ಕರ್ ಅಂಡ್ ದಿ ಫೀಲ್ಡ್-ಎ ವಿಲೇಜ್ ಕರ್ನಾಟಕ ಎನ್ನುವ ಲೇಖನ ಎಂ.ಎನ್ ಶ್ರೀನಿವಾಸ, ಎ.ಎಂ.ಶಾ.ಇ.ಎ ರಾಮಸ್ವಾಮಿ (ಸಂ) ದಿ ಫೀಲ್ಡ್ ವರ್ಕರ್ ಅಂಡ್ ದಿ ಫೀಲ್ಡ್, (ನ್ಯೂಡೆಲ್ಲಿ : ಅಕ್ಸ್ಫರ್ಡ್ ಯೂನಿರ್ವಸಿಟಿ ಪ್ರೆಸ್, ೨೦೦೨) ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ನೋಡಬಹುದು.

[20] ಅನಿತಾ ಎ. ಮಿನೋಚ ಅವರು ಅಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಕ್ಷೇತ್ರಕಾರ್ಯ ಮಾಡಿದಾಗ ಆದ ಅನುಭವವನ್ನು ತಮ್ಮ ಲೇಖನ, ‘ವೇರಿಡ್ ರೋಲ್ಸ್ ಇನ್ ದಿ ಫೀಲ್ಡ್ – ಎ ಹಾಸ್ಪಿಟಲ್ ಇನ್ ಡೆಲ್ಲಿ’ದಲ್ಲಿ ಸಂಶೋಧಕಳಾಗಿ ಅಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಓಡಾಡಲು ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳಲು, ಮಾತಾಡಲು ಪಟ್ಟ ಪಾಡನ್ನು ವಿವರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅಸ್ಪತ್ರೆ ಎನ್ನುವ ಸಂಸ್ಥೆಯೊಳಗೆ ಎಲ್ಲ ಪಾತ್ರಗಳು ಪೂರ್ವ ನಿರ್ಧರಿತ, ಅದರೊಳಗೆ ಸಂಶೋಧಕರನ್ನು ಎಲ್ಲಿ ಫಿಕ್ಸ್ ಮಾಡಬೇಕೆನ್ನುವುದು ಸಂಸ್ಥೆಯೊಳಗಿನವರಿಗೆ ಮತ್ತು ಸಂಶೋಧಕರಿಗೆ ಇಬ್ಬರಿಗೂ ದೊಡ್ಡ ಸಮಸ್ಯೆ ಎಂದು ಲೇಖಕಿ ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಡುತ್ತಾರೆ. ಈ ಲೇಖನ ಎಂ.ಎನ್. ಶ್ರೀನಿವಾಸ್, ಎ.ಎಂ.ಶಾ, ಇ.ಎ.ರಾಮಸ್ವಾಮಿ (ಸಂ) ದಿ ಫೀಲ್ಟ್ ವರ್ಕರ್ ಅಂಡ್ ದಿ ಫೀಲ್ಡ್, ನ್ಯೂಡೆಲ್ಲಿ : ಆಕ್ಸ್ ಫರ್ಡ್ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಪ್ರೆಸ್, ೨೦೦೨, ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಗಿದೆ.

[21] ಈ ವಾರ ಚಾಲ್ತಿಗೆ ಬರಲು ಹಲವಾರು ಕಾರಣಗಳಿವೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖವಾದುದು ಮೇಲೆ ವಿವರಿಸಿದ ವಿಜ್ಞಾನದ ದೋಷಗಳು, ಅವುಗಳ ಜತೆಗೆ ಪಶ್ಚಿಮದ ಸಂಸ್ಥೆಯೊಳಗೆ ಎಲ್ಲ ಪಾತ್ರಹಳು ಪೂರ್ವ ನಿರ್ಧರಿತ, ಅದರೊಳಗೆ ಸಂಶೋಧಕರನ್ನು ಎಲ್ಲಿ ಫಿಕ್ಸ್ ಮಾಡಬೇಕೆನ್ನುವುದು ಸಂಸ್ಥೆಯೊಳಗಿನವರಿಗೆ ಮತ್ತು ಸಂಶೋಧಕರಿಗೆ ಇಬ್ಬರಿಗೂ ದೊಡ್ಡ ಸಮಸ್ಯೆ ಎಂದು ಲೇಖಕಿ ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಡುತ್ತಾರೆ. ಈ ಲೇಖನ ಎಂ.ಎನ್ ಶ್ರೀನಿವಾಸ್, ಎ.ಎಂ.ಶಾ, ಇ.ಎ. ರಾಮಸ್ವಾಮಿ (ಸಂ), ದಿ) ಫೀಲ್ಡ್ ವರ್ಕರ್ ಅಂಡ್ ದಿ ಫೀಲ್ಡ್, ನ್ಯೂಡೆಲ್ಲಿ: ಆಕ್ಸ್ ಫರ್ಡ್ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಪ್ರೆಸ್ ೨೦೦೨, ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಪಕಟವಾಗಿದೆ.