ಫ್ಯಾಕ್ಟರಿ ಚಳವಳಿ

೧೯೧೯ರಲ್ಲಿ ಟ್ಯೂರಿನಿನ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಫಿಯಟ್ ಕಂಪೆನಿಯಲ್ಲಿ ಈ ಚಳುವಳಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. ಕಾರ್ಮಿಕರೇ ಫ್ಯಾಕ್ಟರಿಯ ಉತ್ಪಾದನೆ ಮತ್ತು ಆಡಳಿತ ನಿರ್ವಹಣೆಯನ್ನು ವಹಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಈ ಚಳುವಳಿಯ ಗುರಿಯಾಗಿತ್ತು. ೧೯೧೮ ರಿಂದಲೇ ಇಟಲಿಯ ಕಾರ್ಖಾನೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಮಿಕರು ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಉತ್ಪಾದನಾ ವಿಭಾಗದಕ್ಕೂ ಒಂದೊಂದು ‘ಷಾಪ್‌ ಕಮಿಟಿ’ಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಉತ್ಪಾದನಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಹಾಗೂ ಆಡಳಿತವನ್ನು ಕಾರ್ಮಿಕರು ನಿರ್ವಹಿಸಬೇಕು ಎನ್ನುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದಲೇ ಈ ಕಮಿಟಿಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿತ್ತು. ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನ ಲೋಹದ ಕಾರ್ಖಾನೆಗಳ ಕಾರ್ಮಿಕರು ರಚಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದ ಷಾಪ್‌ ಕಮಿಟಿಗಳು ಹಾಗೂ ರಷಿಯಾದ ದುಡಿಯುವ ಜನರು ಕಟ್ಟಿಕೊಂಡಿದ್ದ ಸೋವಿಯತ್‌ಗಳು ಇಟಲಿಯ ಕಾರ್ಮಿಕರಿಗೆ ಮಾದರಿಯಾಗಿದ್ದವು. ಫಿಯಟ್ ಕಂಪೆನಿಯ ೨೦೦೦ ಕಾರ್ಮಿಕರು ಚುನಾವಣೆಯ ಮೂಲಕ ೧೧ ಜನ ‘ಕಮಿಸರ್‌’ಗಳನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿ, ಅವರ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಉತ್ಪಾದನೆಯ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಅಂಗವನ್ನೂ ನಿಯಂತ್ರಿಸುವ ‘ಫ್ಯಾಕ್ಟರಿ ಕೌನ್ಸಿಲ್‌’ ರಚಿಸಿದರು. ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಆಗಲೇ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿ ಇದ್ದ ಷಾಪ್ ಕಮಿಟಿಗಳನ್ನು ಮರುಸಂಘಟಿಸಿ ಫ್ಯಾಕ್ಟರಿಯ ಸಂಪೂರ್ಣ ಆಡಳಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ತಾನು ವಹಿಸಿಕೊಂಡಿರುವುದಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿತು. ಈ ಒಂದು ಫ್ಯಾಕ್ಟರಿಯಲ್ಲಿ ಶುರುವಾದ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ಉತ್ತರ ಇಟಲಿಯ ಕಾರ್ಮಿಕ ವರ್ಗದಲ್ಲಿ ಎಷ್ಟು ಉತ್ಸಾಹ ಮೂಡಿಸುತ್ತೆಂದರೆ ೧೯೨೦ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಉತ್ತರ ಇಟಲಿಯ ಬಹುಪಾಲು ಕಾರ್ಖಾನೆಗಳಲ್ಲಿ ಫ್ಯಾಕ್ಟರಿ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ರಚನೆಯಾಗಿ ಫ್ಯಾಕ್ಟರಿಯ ಆಡಳಿತಾಧಿಕಾರವನ್ನು ತಮ್ಮ ಸುರ್ಪದಿಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿರಲಿಲ್ಲವಾದರೂ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಕಾರ್ಖಾನೆಯಲ್ಲೂ ಕೌನ್ಸಿಲ್‌ ಪರ್ಯಾಯ ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕ ಮಂಡಳಿಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸತೊಡಗಿತ್ತು. ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಕಾರ್ಮಿಕನೂ ಕೌನ್ಸಿಲಿಗೆ ಬದ್ಧನಾಗಿ ಇದ್ದುದ್ದರಿಂದ ಮಾಲೀಕರಿಂದ ನಿಯುಕ್ತಿಗೊಂಡ ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕ ಮಂಡಳಿ ತನ್ನ ಎಲ್ಲ ಹಲ್ಲು ಉಗುರುಗಳನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡುಬಿಟ್ಟಿತ್ತು. ಮೊದಲಿಗೆ ಕೌನ್ಸಿಲಿಗೆ ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಆಯಾ ಫ್ಯಾಕ್ಟರಿಗಳ ಕಾರ್ಮಿಕರು ತಾಂತ್ರಿಕ ಕೆಲಸಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದವರ ಜೊತೆ, ತಾಂತ್ರಿಕವಲ್ಲದ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಕಸ ಗುಡಿಸುವವರು, ಕ್ಯಾಂಟಿನ್ನಿನ ಅಡುಗೆಯವರು, ಪರಿಚಾರಕರು ಮುಂತಾದವರನ್ನು ಕೂಡ ಈ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿದ್ದರೂ, ಮುಂದೆ ಉತ್ಪಾದನೆಗೆ ಪರೋಕ್ಷವಾಗಿ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಫ್ಯಾಕ್ಟರಿ ಬಡಾವಣೆಯ ಎಲ್ಲ ಆಸ್ತಿಹೀನರನ್ನೂ ಮತದಾರರ ಯಾದಿಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಿ ವಿಸ್ತೃತ ಪ್ರತಿನಿಧಿತ್ವ ಹೊಂದಿದ ಕೌನ್ಸಿಲನ್ನು ರಚಿಸುವ ನೀಲಿನಕ್ಷೆಯನ್ನು ಕಾರ್ಮಿಕರು ತಯಾರಿಸಿದ್ದರು. ಬಂಡವಾಳಶಾಹಿ ಪದಕೋಶದಲ್ಲಿ ಯಾವುದನ್ನು ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕ, ತಾಂತ್ರಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕ ಅಧಿಕಾರಗಳು (ಮ್ಯಾನೇಜೇರಿಯಲ್ ಹಾಗೂ ಟೆಕ್ನೋಮ್ಯಾನೇಜೆರಿಯಲ್) ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೊ, ಅಂತಹ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಕೌನ್ಸಿಲ್ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿತ್ತು. ಬಂಡವಾಳದ ಹೂಡಿಕೆ ಹಾಗೂ ವಿಸ್ತರಣೆಯ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸಿ, ಬಂಡವಾಳಕ್ಕೆ ಚಲನಶೀಲತೆಯನ್ನು ತರುವುದು ಈ ಅಧಿಕಾರವೇ ಆಗಿರುತ್ತದೆ; ಈ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ತನ್ನ ಪರವಾಗಿ ಸಮರ್ಥವಾಗಿ ನಿರ್ವಹಿಸಲು, ಬಂಡವಾಳಶಾಹಿ ಮಾಲೀಕರು ಸುಶಿಕ್ಷಿತ ತಾಂತ್ರಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕ ವರ್ಗವನ್ನು ಕಟ್ಟಿದ್ದರು; ಗ್ರಾಂಸಿಯ ರೂಪಕವನ್ನೇ ಬಳಸಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ ಈ ವರ್ಗ ಬಂಡವಾಳಶಾಹಿ ವರ್ಗದ ಸೇನಾ ದಂಡನಾಯಕರು; ಕಾರ್ಮಿಕರು ಇವರ ಆಜ್ಞೆಗಳನ್ನು ಎದುರಾಡದೆ ಪಾಲಿಸುವ ಕಾಲಾಳು ಸೈನಿಕರು ಮಾತ್ರವಾಗಿದ್ದರು; ಸಮಾಜದ ಪ್ರತಿ ಸಂಪನ್ಮೂಲವನ್ನು ಬಂಡವಾಳ ಶಾಹಿಯ ವಶಕ್ಕೆ ಗೆದ್ದುಕೊಡುವ ನಿರ್ಣಾಯಕ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಇವರು ನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದರು. ಕಾರ್ಮಿಕರ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಫ್ಯಾಕ್ಟರಿಯ ಉತ್ಪಾದನಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ನಿಯಂತ್ರಣ ವಹಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, ತನ್ನ ಸೈನ್ಯದ ಮಹಾದಂಡನಾಯಕತ್ವವೂ ಸೇರಿದಂತೆ ಎಲ್ಲ ಅಧಿಕಾರಸ್ಥ ಹುದ್ದೆಗಳಲ್ಲೂ ಶತ್ರುಗಳು ತುಂಬಿಕೊಂಡರೆ ಅರಸನೊಬ್ಬನ ಸ್ಥಿತಿ ಹೇಗೆ ಇರುತ್ತದೋ ಅಂಥ ಸ್ಥಿತಿ ಬಂಡವಾಳಶಾಹಿ ಮಾಲೀಕರಿಗೆ ಬಂತು. ಉತ್ತರ ಇಟಲಿಯ ಕೈಗಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಎರಡು ಪರಸ್ಪರ ವಿರೋಧಿಯಾದ ಅಧಿಕಾರ ಕೇಂದ್ರಗಳು ನಿರ್ಮಾಣವಾದವು. ಈ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಬಂಡವಾಳಶಾಹಿಗಳು ಚೆನ್ನಾಗಿಯೇ ಅರ್ಥ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ೧೯೨೧ರ ಮಾರ್ಚ್ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಬಂಡವಾಲಶಾಹಿ ಮಾಲೀಕರು ತಮ್ಮ ಎಲ್ಲ ಕಾರ್ಖಾನೆಗಳನ್ನು ಮುಚ್ಚಿಬಿಡುವೆವು ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿದರು. ಮಾಲೀಕರ ಈ ನಿಲುವನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಿ ಕಾರ್ಮಿಕರು ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಮುಷ್ಕರವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಆ ವರ್ಷದ ಸೆಪ್ಟಂಬರ್ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಉತ್ತರ ಇಟಲಿಯ ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಕಾರ್ಖಾನೆಗಳಲ್ಲಿ ವೇತನ ಪರಿಷ್ಕರಣೆಯ ಮಾತುಕತೆಗಳು ಮುರಿದುಬಿದ್ದದ್ದೇ, ಕಾರ್ಮಿಕರು ಎಲ್ಲ ಕಾರ್ಖಾನೆಗಳನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಂಡರು. ಮಾಲೀಕರು, ಪೊಲೀಸರು ಮತ್ತು ಸೈನ್ಯ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿ ಕಾರ್ಖಾನೆಗಳನ್ನು ತೆರವು ಮಾಡಿಸಬೇಕೆಂದು ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿಯಾಗಿದ್ದ ಗಿಯಲೊಟ್ಟಿಯ ಮೇಲೆ ಒತ್ತಡ ಹೇರತೊಡಗಿದರು. ತುಂಬ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿರುವ ಈ ಚಳುವಳಿಯನ್ನು ಬಲಪ್ರಯೋಗದಿಂದ ಎದುರಿಸಲು ಹೋದರೆ ಕ್ರಾಂತಿಗೆ ಮಣೆ ಹಾಕಿದಂತೆ ಎನ್ನುವುದನ್ನು ಮನಗಂಡ ಗಿಯಲೊಟ್ಟಿ ಜಾಣತನದಿಂದ ರಾಜಿ ಸೂತ್ರಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸಿದ.

ಮಾಲೀಕರು ‘ಫ್ಯಾಕ್ಟರಿ ಕೌನ್ಸಿಲ್’ ಚಳುವಳಿಯಲ್ಲಿ ಸಕ್ರಿಯರಾಗಿದ್ದ ಕಾರ್ಮಿಕರನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ ಅವರ ಮೇಲೆ ಸೇಡಿನ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಜರುಗಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಒಂದು ವರ್ಷ ಕಳೆಯುವುದರೊಳಗೇ ‘ಫ್ಯಾಕ್ಟರಿ ಕೌನ್ಸಿಲ್‌’ಗಳನ್ನು ಸೂತ್ರಬದ್ಧವಾಗಿ ನಿರ್ನಾಮ ಮಾಡಿ, ನಾಮಕಾವಸ್ಥೆಗೆ ರೂಪಿಸಿದ್ದ ಕಾರ್ಮಿಕರ ಸಹಭಾಗಿತ್ವ ಎನ್ನುವ ರಾಜಿ ಸೂತ್ರದ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಒರೆಸಿ ಹಾಕಿದರು.

೧೯೧೯-೨೦ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಈ ವಿದ್ಯಮಾನಗಳು ಇಟಲಿಯ ಚರಿತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ‘ಎರಡು ಕೆಂಪು ವರ್ಷಗಳು’ ಎಂದು ಖ್ಯಾತಿ ಪಡೆದಿವೆ. ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಂಸಿ, ಸೋಷಿಯಲಿಸ್ಟ್ ಪಕ್ಷದ ಎಡಪಂಥದಲ್ಲಿ ಇದ್ದ ಪಾಲಿಮರೊ ತೊಗ್ಲಿಯಾಟ್ಟಿ, ಎಂಜಲೊ ಟಸ್ಕ ಮತ್ತು ಉಂಬರ್ಟೊ ಟೆರಸ್ಸಿನ್ನಿ ಇವರ ಜೊತೆ ಸೇರಿ ‘ಲಾ ಆರ್ಡಿನೊ ನೊವೊ’ (ಹೊಸ ವ್ಯವಸ್ಥೆ) ಎನ್ನುವ ವಾರಪತ್ರಿಕೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ. ಸಮಾಜವಾದಿ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳ ಚರ್ಚೆಗೆ ಈ ಪತ್ರಿಕೆ ವೇದಿಕೆಯಾಗಬೇಕು ಎನ್ನುವುದು ಈ ಗೆಳೆಯರ ಇಂಗಿತವಾಗಿತ್ತು. ಈ ಪತ್ರಿಕೆಯನ್ನು ‘ಫ್ಯಾಕ್ಟರಿ ಕೌನ್ಸಿಲ್‌’ ಚಳುವಳಿಯ ವೈಚಾರಿಕ ಬೆನ್ನೆಲುಬಾಗಿಸುವುದು ಗ್ರಾಂಸಿಯ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿತ್ತು. ತನ್ನ ಎರಡನೆಯ ಸಂಚಿಕೆಯಿಂದಲೇ ಪತ್ರಿಕೆಯು ‘ಫ್ಯಾಕ್ಟರಿ ಕೌನ್ಸಿಲ್’ ಚಳುವಳಿಯ ಮುಖ್ಯ ಧ್ವನಿಯಾಯಿತು. ಕೌನ್ಸಿಲ್‌ ಸದಸ್ಯರು ಗ್ರಾಂಸಿಯನ್ನು ತಮ್ಮ ಸಭೆಗಳಿಗೆ ಆಹ್ವಾನಿಸಿ ಚಳುವಳಿಯ ದಿಕ್ಕು ಹಾಗೂ ತಂತ್ರೋಪಾಯಗಳನ್ನು ಚರ್ಚಿಸತೊಡಗಿದರು. ಚಳುವಳಿಯು ಮುನ್ನಡೆದಂತೆ ಗ್ರಾಂಸಿ ಅದರಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತೊಡಗಿಕೊಂಡ. ಪತ್ರಿಕೆಯ ಬಳಗದಲ್ಲಿ ಎಂಜೆಲೊ ಟಸ್ಕನನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಉಳಿದ ಎಲ್ಲರೂ ಪತ್ರಿಕೆಯು ಚಳುವಳಿಗೆ ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿಯಾಗಿರಬೇಕು ಎಂಬ ಗ್ರಾಂಸಿಯ ನಿಲುವನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಿದರು. ಆದರೆ ಸೋಷಿಯಲಿಸ್ಟ್ ಪಕ್ಷದ ಎಡಪಂಥೀಯರಲ್ಲಿ ಬಹಳಷ್ಟು ಮಂದಿಗೆ ಈ ಚಳುವಳಿಯನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುವ ಉತ್ಸಾಹವಿರಲಿಲ್ಲ. ಎಡಪಂಥೀಯ ಗುಂಪಿನ ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿ ನಾಯಕನಾಗಿದ್ದ ಅಮಿಯೊ ಬೋರ್ಡಿಗೆ ಈ ಚಳುವಳಿಯು ಪಕ್ಷದ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ, ಶಿಸ್ತುಗಳಿಗೆ ಬದ್ಧವಾಗಿರದ ಕಾರ್ಮಿಕರು ಸಂದರ್ಭದ ತತ್‌ಕ್ಷಣದ ಒತ್ತಡದಲ್ಲಿ, ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರಿವು ಹಾಗೂ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಿಲ್ಲದೆ, ಮನಸೇಚ್ಛೆ ನಡೆಸುತ್ತಿರುವ ಚಳುವಳಿಯಾಗಿದೆ ಎಂದು ವಾದಿಸಿ, ‘ಲಾ ಆರ್ಡಿನೊ ನೊವೊ’ ಗುಂಪು ಚಳುವಳಿಯಲ್ಲಿ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ತೊಡಗಿಕೊಂಡಿರುವುದನ್ನು ಟೀಕಿಸಿದ. ಚಳವಳಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಎಡಪಂಥದವರು ತಳೆದ ನಲುವು ವಿಚಿತ್ರವಾಗಿತ್ತು. ಬಂಡವಾಳಶಾಹಿಯು ತನ್ನ ಆಂತರಿಕ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿನಿಂದ ಕುಸಿದು ಸಮಾಜವಾದಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಸ್ಥಾಪನೆಗೆ ದಾರಿಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ ಎನ್ನುವ ಯಾಂತ್ರಿಕವಾದ ಸುಧಾರಣಾವಾದಿ ನಿಲುವನ್ನು ಖಂಡಿತವಾಗಿ ವಿರೋಧಿಸಿ, ಬಂಡವಾಳಶಾಹಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಪಲ್ಲಟಗೊಳಿಸಲು ಲಭ್ಯವಿರುವ ಎಲ್ಲ ಚಾರಿತ್ರಿಕ ಅವಕಾಶಗಳನನೂ ಉಪಯೋಗಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು ಎಂದು ವಾದಿಸಿ, ಈ ವಾದಕ್ಕೆ ಪಕ್ಷದ ಸದಸ್ಯರ ಬೆಂಬಲ ಕ್ರೋಢೀಕರಿಸುವುದರಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದ್ದವನೇ ಬೋರ್ಡಿಗ. ೧೯೧೯ರ ಸೋಷಿಯಲಿಸ್ಟ್ ಪಕ್ಷದ ಅಧಿವೇಶನದಲ್ಲಿ, ಹಾಲಿ ಬೂರ್ಜ್ವಾ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವವನ್ನು ಪಲ್ಲಟಗೊಳಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ ಇಟಲಿಯಾದ್ಯಂತ ರೈತರು ಮತ್ತು ಕಾರ್ಮಿಕರು ಸೋವಿಯತ್ತುಗಳನ್ನು ಸಂಘಟಿಸಬೇಕು ಎಂಬ ಗೊತ್ತುವಳಿಯನ್ನು ಮಂಡಿಸಿ, ಆ ಗೊತ್ತುವಳಿ ಬಹುಮತದಿಂದ ಅಂಗೀಕಾರವಾಗುವ ಹಾಗೆ ನೋಡಿಕೊಂಡವರೂ ಎಡಪಂಥೀಯರೇ. ಎಡಪಂಥದವರು ಸೋವಿಯತ್‌ಗಳ ಅವಶ್ಯಕತೆಯನ್ನು ಬಲು ಉತ್ಸಾಹದಿಂದಲೆ ಜನರ ಮಧ್ಯೆ ಪ್ರಚಾರ ಮಾಡಿದರು. ಜನರು ಕೂಡ ತುಂಬು ವಿಶ್ವಾಸದಿಂದ ಈ ವಿಚಾರವನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಿದರು. ೧೯೧೯ರ ಚುನಾವಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಸೋಷಿಯಲಿಸ್ಟ್ ಪಕ್ಷ ೨೦ ಲಕ್ಷ ಮತಗಳನ್ನು ಪಡೆದು, ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟಿನ ಒಟ್ಟು ೫೦೮ ಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ೧೫೬ ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದಿತು; ೧೯೧೮ರಲ್ಲಿ, ಮಹಾಯುದ್ಧ ಕೊನೆಯಾದಾಗ ೮೭ ಸಾವಿರ ಇದ್ದ ಪಕ್ಷದ ಸದಸ್ಯತ್ವ ೧೯೨೦ರಲ್ಲಿ ೧ ಲಕ್ಷ ೮೦ ಸಾವಿರಕ್ಕೆ ಏರಿತು; ಸಿ.ಜಿ.ಎಲ್.ನ ಸದಸ್ಯತ್ವ ೨ ಲಕ್ಷದಿಂದ ೨೦ ಲಕ್ಷಕ್ಕೆ ನೆಗೆಯಿತು. ಇದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ದಕ್ಷಿಣ ಇಟಲಿಯ ಬಡ ರೈತರು ಮತ್ತು ಗೇಣಿದಾರರು ಜಮೀನುದಾರರ ಭೂಮಿಯನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಚಳುವಳಿಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ್ದರು. (ಸೋಷಿಯಲಿಸ್ಟ್ ಪಕ್ಷಕ್ಕೆ ದಕ್ಷಿಣ ಇಟಲಿಯಲ್ಲಿ ನೆಲೆಯೇ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಈ ಚಳುವಳಿಯನ್ನು ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ ಚರ್ಚಿನ ಪರವಾಗಿದ್ದ ಪಾಪ್ಯುಲರ್‌ಪಾರ್ಟಿಯು ಸಂಘಟಿಸಿತ್ತು). ಇಂಥ ಸನ್ನಿವೇಶದಲ್ಲಿ ಬಹುಸಂಖ್ಯಾತ ಕಾರ್ಮಿಕರು ಸ್ವಯಂಸ್ಫೂರ್ತಿಯಿಂದ ಫ್ಯಾಕ್ಟರಿ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಚಳುವಳಿಯನ್ನು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ನಡೆಸುವ ಮೂಲಕ ಬಂಡವಾಳಶಾಹಿಗಳ ಕೊರಳುಪಟ್ಟಿ ಹಿಡಿದುಕೊಂಡಿದ್ದರು; ಇಡೀ ಯುರೋಪಿನ ಕಾರ್ಮಿಕರು ಇಟಲಿಯ ಚಳುವಳಿಯಿಂದ ಸ್ಫೂರ್ತಿ ಪಡೆದು ತಮ್ಮ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ಚಳುವಳಿಗಳನ್ನು ಸಂಘಟಿಸುವ ಉತ್ಸಾಹದಲ್ಲಿದ್ದರು. ಇಷ್ಟಿದ್ದರೂ ಕಾರ್ಮಿಕರ ಹರಿಕಾರನೆಂದು ಘೋಷಿಸಿ ಕೊಂಡಿದ್ದ ಪಕ್ಷವು ಚಳುವಳಿಯನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಲು ಹಿಂದೇಟು ಹಾಕತೊಡಗಿತ್ತು. ಸುಧಾರಣಾ ವಾದಿಗಳು ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಎಡಪಂಥದ ಮೇಲೆ ಹೊರಿಸಲು ನೋಡುತ್ತಿದ್ದರೆ, ಎಡಪಂಥದರು ‘ಲಾ ಆರ್ಡಿನೊ ನೊವೊ’ ಗುಂಪಿನ ಮೇಲೆ ಹೊರೆಯನ್ನು ಜಾರಿಸಿ ಕೈತೊಳೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಹಾತೊರೆಯುತ್ತಿದ್ದರು. ‘ಲಾ ಆರ್ಡಿನೊ ನೊವೊ’ ಗುಂಪಿನವರೆಗೆ ಟ್ಯೂರಿನ್ ನಗರದಲ್ಲಿ ಸಾಕಷ್ಟು ಜನಬೆಂಬಲವಿತ್ತಾದರೂ ಬೇರೆ ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಅವರ ಪ್ರಭಾವ ನಗಣ್ಯವಾಗಿತ್ತು. ೧೯೨೦ ರಲ್ಲಿ ಚಳುವಳಿಯು ಉತ್ತುಂಗದಲ್ಲಿ ಇದ್ದಾಗ, ಸೋಷಿಯಲಿಸ್ಟ್‌ಪಕ್ಷದ ಮಹಾಧಿವೇಶನವನ್ನು, ಚಳುವಳಿಯ ಕೇಂದ್ರಬಿಂದುವಾಗಿದ್ದ ಟ್ಯೂರಿನ್ ನಗರದಲ್ಲಿ ಆಯೋಜಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಚಳುವಳಿಯ ಒತ್ತಡದಿಂದ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಸಲುವಾಗಿ ಅಧಿವೇಶನದಲ್ಲಿ ‘ಲಾ ಆರ್ಡಿನೊ ನೊವೊ’ ಗುಂಪು ಚಳುವಳಿಯ ಪರವಾಗಿ ಮಂಡಿಸಿದ ಗೊತ್ತುವಳಿಯನ್ನು ಚರ್ಚೆಗೆ ಕೂಡ ಸ್ವೀಕರಿಸದೆ ತಳ್ಳಿಹಾಕಲಾಯಿತು. ಸೋಷಿಯಲಿಸ್ಟ್ ಪಕ್ಷದ ಮುಖವಾಣಿಯಾಗಿದ್ದ ‘ಅವಂತಿ!’ ಯಂತೂ ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ನಡೆದ ಚಳುವಳಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಒಂದು ಸಾಲನ್ನೂ ಬರೆಯಲಿಲ್ಲ.

ಮೊದಲ ಮಹಾಯುದ್ಧ ಪ್ರಾರಂಭವಾದಾಗ ಮುಸಲೋನಿ ಸೋಷಿಯಲಿಸ್ಟ್ ಪಕ್ಷದ ಎಡಪಂಥೀಯ ಗುಂಪಿನ ನಾಯಕನಾಗಿದ್ದ. ಎಲ್ಲ ದೇಶದ ಬಂಡವಾಳಶಾಹಿಗಳು ತಮ್ಮ ಬೇಳೆ ಬೇಯಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿರುವ ಯುದ್ಧವನ್ನು ಸಮಾಜವಾದಿಗಳು ಬೆಂಬಲಿಸಕೂಡದು ಎಂಬ ಸೋಶಿಯಲಿಸ್ಟ್ ಹಾಗೂ ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ಪಕ್ಷಗಳ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಒಕ್ಕೂಟವಾದ ‘ಎರಡನೆಯ ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಷನಲ್‌’ನ ನಿರ್ಣಯವನ್ನು ಇಟಲಿಯಲ್ಲಿ ಮುಸಲೋನಿ ಬಲವಾಗಿ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದ್ದ. ಆದರೆ ೧೯೧೫ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಆತ ತನ್ನ ನಿಲುವನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿ, ಪಕ್ಷವನ್ನು ತೊರೆದು, ಇಟಲಿಯ ಸೈನ್ಯದ ದಂಡನಾಯಕನಾಗಿ ಮೊದಲ ಮಹಾಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಂಡ. ೧೯೧೮ರಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧ ಕೊನೆಗೊಂಡಾಗ ಇಟಲಿಯ ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನರ ಜೀವನದ ಸ್ಥಿತಿ ತುಂಬ ಕೆಟ್ಟದಾಗಿತ್ತು. ಯುದ್ಧದಿಂದ ಮರಳಿದ ಮುಸಲೋನಿ, ಮಾಜಿ ಯೋಧರು, ನಗರದ ನಿರುದ್ಯೋಗಿ ಯುವಕರು, ಸಮಾಜವಾದಿ ರಾಜಕೀಯ ಸಫಲವಾದರೆ ತಮ್ಮ ಬದುಕಿನ ಸವಲತ್ತುಗಳಿಗೆ ಸಂಚಕಾರ ಬರುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಹೆದರಿಕೆ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡಿದ್ದ ಸಣ್ಣ ವರ್ತಕರು ಹಾಗೂ ಮಧ್ಯಮವರ್ಗದ ಜನರ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ಗಳಿಸಿಕೊಂಡು ‘ಫಾಸಿ’ ಎಂಬ ಸಂಘಟನೆಯನ್ನು ಕಟ್ಟಿದ. ಇಟಲಿಯ ಜನ ದರಿದ್ರ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಇರುವುದಕ್ಕೆ ದೇಶ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿರುವ ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟರಿ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವವೇ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ; ಬೆನ್ನೆಲುಬಿಲ್ಲದ ಜನ ದೇಶದ ಅಧಿಕಾರ ಹಿಡಿದಿರುವುದರಿಂದ ಇಟಲಿಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಭುತ್ವವನ್ನು ಯಾರು ಬೇಕಾದರೂ ಹೆದರಿಸಿ ಮಣಿಸುವ ವಾತಾವರಣ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗಿದೆ. (ಇಟಲಿಯು ಮೊದಲ ಮಹಾಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ವಿಜಯಿ ಮೈತ್ರಿಕೂಟದ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದರೂ, ಫ್ರಾನ್ಸ್ ಮತ್ತು ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ದೇಶಗಳು ಇಟಲಿಗೆ ನೀಡಿದ್ದ ಯಾವ ಭರವಸೆಯನ್ನು ಈಡೇರಿಸಿರಲಿಲ್ಲ); ಈ ಹೊತ್ತಿನಲ್ಲೇ, ಸಮಾಜವಾದಿಗಳು ಪ್ರಬಲರಾಗಿ ದೇಶದ ಭದ್ರತೆ, ಇಟಲಿಯ ಪರಂಪರಾನುಗತ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಳಿಗೆ ಅಪಾಯ ತರುತ್ತಿದ್ದಾರೆ; ಇಂಥ ಸನ್ನಿವೇಶದಲ್ಲಿ, ಸರ್ವಶಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರಪ್ರೇಮಿ ನಾಯಕನ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನದಲ್ಲಿ, ಕಳೆದು ಹೋಗಿರುವ ರೋಮನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ವೈಭವವನ್ನೂ, ಶುದ್ಧ ಇಟಲಿಯನ್‌ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನೂ ಮರುಸ್ಥಾಪಿಸುವಂತಹ ಸಶಕ್ತ ಪ್ರಭುತ್ವದ ಅಗತ್ಯವಿದೆ ಎನ್ನುವ ವಿಚಾರಗಳನ್ನು ಮುಸಲೋನಿ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸತೊಡಗಿದ. ಆ ಹೊತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಮುಸಲೋನಿ ‘ಫಾಸಿ’ ಒಂದು ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷವಲ್ಲ, ಒಂದು ರಾಷ್ಟ್ರಪ್ರೇಮಿ ಸ್ವಯಂಪ್ರೇಮಿ ಸ್ವಯಂಸೇವಾ ಸಂಸ್ಥೆ ಎಂದು ಪ್ರಚಾರ ಮಾಡಿದ; ‘ಬ್ಲ್ಯಾಕ್‌ಷರ್ಟ್ಸ್’ ಎಂಬ ಗೂಂಡ ಅರೆಸೈನಿಕಪಡೆ ಕಟ್ಟಿ, ದೇಶದ ಯಾವ ಕಾನೂನನ್ನು ಲೆಕ್ಕಿಸದೆ ತನ್ನ ವಿರೋಧಿಗಳ ಮೇಲೆ ಭಯೋತ್ಪಾದಕ ಆಕ್ರಮಣ ಮಾಡುವ ಕಾರ್ಯತಂತ್ರವನ್ನು ಮುಸಲೋನಿ ಸಂಯೋಜಿಸಿದ. ಇಟಲಿಯ ಭೂಮಾಲೀಕರು, ಬಂಡವಾಳಶಾಹಿಗಳು ಮತ್ತು ಈ ವರ್ಗಗಳ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಯನ್ನೇ ಮುಖ್ಯ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡಿದ್ದ ಸರ್ಕಾರ, ಸಮಾಜವಾದಿಗಳು, ರೈತ ಬಂಡುಕೋರರು ಮತ್ತು ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವವನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುವ ಸ್ವಯಂತಂತ್ರವಾದಿಗಳನ್ನು ಮಟ್ಟಹಾಕಲು ‘ಫಾಸಿ’ ಸರಿಯಾದ ಸಂಘಟನೆ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿ, ಅದಕ್ಕೆ ಸರ್ವರೀತಿಯ ಸಹಕಾರಿ ನೀಡತೊಡಗಿದರು; ಆಗ ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿಯಾಗಿದ್ದ ಗಿರಿಯಲೊಟ್ಟಿಯಂತೂ ಈ ದೇಶಪ್ರೇಮಿ ಸಂಘಟನೆಯಲ್ಲಿ ಯುವಕರು ಸೇರಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು ಎಂದು ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿಯೇ ಘೋಷಿಸಿದ್ದ. ೧೯೨೧ ರಲ್ಲಿ ಮುಸಲೋನಿ ಇಟಲಿಯ ಸಂಪತ್ತಿಗೆ ಆಯ್ಕೆಯಾದ ತಕ್ಷಣವೆ ‘ಫಾಸಿ’ ಸಂಘಟನೆಯನ್ನು ‘ನ್ಯಾಷನಲ್ ಫಾಸಿಸ್ಟ್ ಪಾರ್ಟಿ’ ಎಂಬ ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷವಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಿದ. ೧೯೨೨ ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಭುತ್ವದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥನಾದ ಇಟಲಿಯ ರಾಜ ಮೂರನೆಯ ವಿಕ್ಟರ್ ಇಮ್ಯಾನುಯಲ್ ವಿಶೇಷಾಧಿಕಾರವನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿ ತನ್ನನ್ನು ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿಯನ್ನಾಗಿ ನೇಮಿಸಬೇಕು ಎಂದು ಮುಸಲೋನಿ ಒತ್ತಾಯಿಸತೊಡಗಿದ; ಇಟಲಿಯ ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟಿನ ಬಹುಪಾಲು ಸದಸ್ಯರು ಈ ಬೇಡಿಕೆಯನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಿದರು; ತನ್ನ ಬೇಡಿಕೆ ಈಡೇರದಿದ್ದರೆ ಫಾಸಿಸ್ಟ್ ಪಡೆಗಳು ರಾಜಧಾನಿಯಾದ ರೋಂ ನಗರಕ್ಕೆ ಮುತ್ತಿಗೆ ಹಾಕುತ್ತವೆ ಎಂದು ಮುಸಲೋನಿ ಬೆದರಿಸಿದ; ಅಂತೆಯೇ ೧೯೧೧ರ ಮಾರ್ಚ್ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಫಾಸಿಸ್ಟ್ ಪಡೆ ರೋಂ ನಗರಕ್ಕೆ ಮುತ್ತಿಗೆ ಹಾಕಿತು; ರಾಜನು ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟಿನ ವಿರೋಧವನ್ನು ತಳ್ಳಿಹಾಕಿ ಮುಸಲೋನಿಯನ್ನು ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿಯಾಗಿ ನೇಮಕ ಮಾಡಿದ; ಇದಲ್ಲದೆ ಒಂದು ವರ್ಷದ ಮಟ್ಟಿಗೆ ತಾನು ಸರ್ವಾಧಿಕಾರಿಯಾಗಿ ಆಳುವುದಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಡಬೇಕು ಎಂಬ ಮಸುಲೋನಿಯ ಬೇಡಿಕೆಯನ್ನೂ ರಾಜ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡ. ೧೯೨೪ ರಲ್ಲಿ ಸಂಸತ್ತಿಗೆ ಚುನಾವಣೆ ನಡೆಯುವುದಿತ್ತು; ಈ ಚುನಾವಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವ ಪಕ್ಷಕ್ಕೆ ಸರಳವಾದ ಬಹುಮತ ದೊರಕುತ್ತದೆಯೋ ಆ ಪಕ್ಷಕ್ಕೆ ಮುಕ್ಕಾಲುಪಾಲು ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟ್ ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಕೊಡಬೇಕು ಎನ್ನುವ ವಿಚಿತ್ರವಾದ ‘ಅಸೆರ್ಬ್ ಕಾನೂನನ್ನು’ ಮುಸಲೋನಿ ಜಾರಿ ಮಾಡಿದ. ಈ ಚುನಾವಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಫಾಸಿಸ್ಟ್ ಪಕ್ಷ ಶೇ. ೬೦ ರಷ್ಟು ಮತ ಗಳಿಸಿ, ಒಟ್ಟು ೫೨೫ ಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ೩೭೫ ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿತು. ಇಲ್ಲಿಂದ ಮುಂದೆ ‘ಬ್ಲಾಕ್‌ಷರ್ಟ್’ಗಳು, ಫಾಸಿಸ್ಟ್ ಗುಪ್ತ ಪೊಲೀಸರು ಹಾಗೂ ಅರೆಮಿಲಿಟರಿ ಪಡೆಗಳು ಪ್ರಭುತ್ವವನ್ನು ತಮ್ಮ ಕೈಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡರು. ಎಷ್ಟೋ ಊರುಗಳಲ್ಲಿ ಫಾಸಿಸ್ಟರು ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಪೊಲೀಸು ಮತ್ತು ಕಾನೂನು ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ್ದರು. ೧೯೨೪ ರಲ್ಲಿ ಫಾಸಿಸ್ಟ್‌ಆಡಳಿತವನ್ನು ತಕ್ಷಣ ಬರಖಾಸ್ತುಗೊಳಿಸಬೇಕೆಂದು ಒತ್ತಾಯಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಸೋಷಿಯಲಿಸ್ಟ್‌ನಾಯಕ ಮೆಟ್ಟಿಯೊಟ್ಟಿಯನ್ನು ಅಪಹರಿಸಿ ಹತ್ಯೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು; ಈ ಹತ್ಯೆಗೆ ವ್ಯಕ್ತವಾದ ಅಲ್ಪಸ್ವಲ್ಪ ಪ್ರತಿಭಟನೆಯನ್ನು ಫಾಸಿಸ್ಟ್ ಪಡೆಗಳು ಕ್ರೂರ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ತುಳಿದು ಹಾಕಿದವು. ತನ್ನ ವಿರೋಧಿಗಳನ್ನು ಬೇಟೆಯಾಡಿ, ಇವರನ್ನು ಕೂಡಿ ಹಾಕಲೆಂದೇ ಲಿಯಪಾರಿ ದ್ವೀಪದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದ್ದ ಕೊಡುದೊಡ್ಡಿಗಳಿಗೆ ಸಾಗಿಸಲು, ‘ಒವ್ರಾ’ ಎಂಬ ವಿಶೇಷ ಪೊಲೀಸ್ ಪಡೆಯನ್ನೇ ಮುಸಲೋನಿ ನಿಯೋಜಿಸಿದ. ೧೯೨೮ರಲ್ಲಿ ಇಟಲಿಯ ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟ್ ಹಾಗೂ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಬರಖಾಸ್ತು ಮಾಡಿದ ಮುಸಲೋನಿ ಫಾಸಿಸ್ಟ್ ಸರ್ವಾಧಿಕಾರಿ ಪ್ರಭುತ್ವವನ್ನು ಇಟಲಿಯ ಜನರ ಮೇಲೆ ಹೇರಿದ. ರೋಮನ್ ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ ಚರ್ಚ್ ಮೊದಲಿಗೆ ಫಾಸಿಸ್ಟ್ ಆಳ್ವಿಕೆಯನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಿತ್ತು; ಆದರೆ ೧೯೨೯ರಲ್ಲಿ ಮುಸಲೋನಿ ಪೋಪ್‌ರ ಜೊತೆ ‘ಲ್ಯಾಟರನ್ ಒಪ್ಪಂದ’ವನ್ನು ಮಾಡಿಕೊಂಡು ರೋಂ ನಗರದ ಒಳಗೇ ಸಂಪೂರ್ಣ ಚರ್ಚಿನ ಸ್ವಯಂ ಆಡಳಿತಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ವ್ಯಾಟಿಕನ್ ನಗರವನ್ನು ಕಟ್ಟಿಕೊಟ್ಟ. ಚರ್ಚ್ ನಿಯುಕ್ತಿಗೊಳಿಸಿದ ಎಲ್ಲ ಪುರೋಹಿತರಿಗೆ ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ಸಂಬಳ, ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ ಧರ್ಮದ ಕಡ್ಡಾಯ ಬೋಧನೆ ಮುಂತಾದ ಸವಲತ್ತುಗಳನ್ನು ನೀಡಿದ ನಂತರ ಪೋಪ್ ಫಾಸಿಸ್ಟರಿಗೆ ಬೇಷರತ್ ಬೆಂಬಲ ಘೋಷಿಸಿದ. ಎಲ್ಲ ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷಗಳು, ಕಾರ್ಮಿಕ, ರೈತ ಸಂಘಟನೆಗಳನ್ನು ಕಾನೂನು ಬಾಹಿರ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿದ್ದಂತೂ ಸರಿಯೆ; ಹೆಂಗಸರು ಮನೆಯ ಹೊರಗಿನ ಪ್ರಪಂಚಕ್ಕೆ ಕಾಲಿಡದೆ, ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಒಳ್ಳೆಯ ಗೃಹಿಣಿಯರಾಗಿ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸಬೇಕು ಮತ್ತು ಇಟಲಿಗೆ ಹೆಚ್ಚೆಚ್ಚು ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಅಗತ್ಯವಾಗಿ ಹಡೆದುಕೊಡಬೇಕು ಎಂಬ ಆಜ್ಞೆಗಳನ್ನು ಮುಸಲೋನಿ ಹೊರಡಿಸಿದ. ಹೆಂಗಸರನ್ನು ಹೆರುವ ಕಾರ್ಖಾನೆಗಳನ್ನಾಗಿಸುವ ಈ ಆಜ್ಞೆಗೆ ಮುಸಲೋನಿ ಮಹಾಶಯ ಕೊಟ್ಟ ಹೆಸರು ‘ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಹೆರುವ ಯುದ್ಧ’! (ಫಣಿರಾಜ್ ೨೦೦೩:೧-೨೪).

ಫಾಸಿಸಂ

ಗ್ರಾಂಸಿಯಂ ಹೇಳುವಂತೆ ಇಟಲಿಯ ಫಾಸಿಸಂ, ಕಾರ್ಮಿಕ ವರ್ಗದ ವಿರೋಧಿ ರಾಜಕೀಯ ಸಿದ್ಧಾಂತವಾಗಿದ್ದು ಸಹಸ್ರಾರು ಕ್ರೂರ ಹಾಗೂ ಭ್ರಷ್ಟ ಮನಸ್ಸುಗಳ ತಲೆ, ಬಾಲ, ಆಕಾರವಿಲ್ಲದ ಜನಸಮೂಹವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿತ್ತು. ಈ ಪಕ್ಷವು ತನ್ನ ಸದಸ್ಯತ್ವವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಎಲ್ಲ ಸಮಾಜ ವಿರೋಧಿ, ವಿಚ್ಛಿದ್ರಕಾರಿ ಜನರನ್ನು ಸದಸ್ಯತ್ವಕ್ಕಾಗಿ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಆಹ್ವಾನಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ಈ ದಿಶೆಯಲ್ಲಿ ಫಾಸಿಸಂ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಇಟಲಿಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ದುರಂತ ಸಮಾಜವಾಗಿ ಬೆಳೆದು ನಿಂತಿತ್ತು. ಫಾಸಿಸಂ ಉಗಮವೆಂದರೆ ಅನಾಗರಿಕ ಮತ್ತು ಬರ್ಬರಗೊಂಡಿರುವ ವಿಕೃತ ಸಮಾಜದ ಮನಸ್ಥಿತಿ. ಫಾಸಿಸಂ ಬಹುಮುಖ್ಯ ಅಂಗವೆಂದರೆ ಇಟಲಿಯ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕೊಲೆಗಡುಕ, ವೃತ್ತಿಪರ, ರಕ್ತಪಾತ ಮಾಡುವ ಮಾಫಿಯಾ ಜನರ ಕೂಟ ಹಾಗೂ ಯುದ್ಧಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದ ಭ್ರಷ್ಟ ಯೋಧರನ್ನು ಕೂಡಿಸಿ ಮಾಡಿದ ಅಧಿಕಾರ ವರ್ಗದ ನಾಯಕತ್ವವಾಗಿತ್ತು. ಈ ರಕ್ತ ಪಿಪಾಸಿಗಳಿಂದ ಅಳಲ್ಪಡುವ ಯಾವುದೇ ಸಮಾಜ ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರ ಮಾನವೀಯತೆಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡ ಕ್ರೂರ ಮನಸ್ಸಿನ ಸಮಾಜವಾಗಿ ಬದಲಾವಣೆ ಹೊಂದುತ್ತದೆ. ಇಟಲಿಯಲ್ಲಿ ಅಂದಿನ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯು ಬಹಳ ಗಂಭೀರವಾಗಿದ್ದು ಕೊಲೆ, ಸುಲಿಗೆ, ಲೂಟಿ ಮತ್ತು ದೌರ್ಜನ್ಯಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿದ್ದವು. ಅಪರಾಧಿಗಳನ್ನು ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷೆಗೆ ಗುರಿ ಮಾಡಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದೆ ಅಧಿಕಾರ ವರ್ಗವೇ ಅಂತಹ ಅಪರಾಧಿಗಳಿಗೆ ಬೆಂಬಲ ಕೊಡುತ್ತಿತ್ತು.

ಗ್ರಾಂಸಿಯ ಅಧ್ಯಯನದಂತೆ ಪಾಸಿಸ್ಟರ ಬೆಳವಣಿಗೆಯು ಚಿಕ್ಕಪುಟ್ಟ ಪುಂಡರ ತಂಡ (ಲುಂಪನ್), ಗುಂಪುಗಳೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಿ ಶಿಸ್ತಿನಿಂದ ಕೂಡಿದ ಅರೆ ಸೈನ್ಯ ಪೊಲೀಸ್‌ನ ರೂಪ ಪಡೆಯುತ್ತ ಹಂತ ಹಂತವಾಗಿ ಸಾವಿರಾರು ಜನರ ಚಿಕ್ಕಪುಟ್ಟ ತುಕಡಿ ಮತ್ತು ಘಟಕಗಳು ನಗರ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಸಾವಿರಾರು ಜನರು ಜಮಾಯಿಸುವ ಕವಾಯಿತು ಪ್ರದರ್ಶನಗಳು ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತವೆ. ಇಟಲಿಯಲ್ಲಿ ಈ ರೀತಿಯ ಸಭೆಗಳು ಸೀನಾ ಎಂಬಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲಾಯಿತು. ಇಟಲಿಯಲ್ಲಿನ ಸಮಾಜವಾದಿಗಳು ಇಂತಹ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ನೋಡಿಯೂ ಅಂತಹ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಯೋಚಿಸದೆ ಕಾರ್ಯಮಗ್ನರಾಗದೆ ಇದ್ದದ್ದು ಕಾರ್ಮಿಕ ಹೋರಾಟದ ಅಂತ್ಯಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಇಂತಹ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಫಾಸಿಸ್ಟ್ ಶಕ್ತಿಗಳನ್ನು ನಾಶ ಮಾಡುವ ಕಾರ್ಮಿಕ ಸಂಘಟನೆಗಳು ಹೋರಾಟಗಳನ್ನು ಕೈಗೆತ್ತಿಕೊಳ್ಳದೆ ಅಂತಹ ಬಲಪಕ್ಷೀಯ ಸರ್ಕಾರಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಮಾಜವಾದಿಗಳು ಹೊಂದಾಣಿಕೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದರಿಂದ ಫಾಸಿಸ್ಟರನ್ನು ಹುಲುಸಾಗಿ ಬೆಳೆಸಲು ಸಹಾಯವಾಗುತ್ತದೆ.

ಗ್ರಾಂಸಿಯ ಅಭಿಪ್ರಾಯದಂತೆ ಇಟಲಿಯಲ್ಲಿ ಫಾಸಿಸಂ ಮೊದಲನೆಯ ಮಹಾಯುದ್ಧದ ನಂತರ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹಾಗೂ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿನ ಕಾರಣವಾಗಿ ಬೂರ್ಜ್ವಾ ಹಾಗೂ ಮಧ್ಯಮವರ್ಗಗಳ ನಡುವೆ ಬೆಳೆಯಿತು. ಯುದ್ಧದ ನಂತರ ಮಧ್ಯಮ ವರ್ಗದ ಬೂರ್ಜ್ವಾ ಹಾಗೂ ಮಧ್ಯಮವರ್ಗಗಳ ನಡುವೆ ಬೆಳೆಯಿತು. ಯುದ್ಧದ ನಂತರ ಮಧ್ಯಮ ವರ್ಗದ ಬೂರ್ಜ್ವಾ ಗುಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ಯೋಧರು, ಸೈನಿಕರು, ಗ್ರಾಮೀಣ ಮಧ್ಯಮ ವರ್ಗದ ಭೂಮಾಲೀಕ, ಬಂಡವಾಳ ವರ್ಗವು ಕಾರ್ಮಿಕರನ್ನು ಹಾಗೂ ಸೋಷಿಯಲಿಸ್ಟ್‌ರನ್ನು ಸದೆ ಬಡಿದು ದೊಡ್ಡ ಬಂಡವಾಳ ವರ್ಗ ಹಾಗೂ ಆಳುವ ವರ್ಗ ಎರಡೂ ಒಂದಾಗಿ ಸಹಕಾರದಿಂದ ಸರಕಾರದ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಶ್ವೇತ ಯೋಧರ ಪಕ್ಷವನ್ನು ಕಾರ್ಮಿಕರ ವಿರುದ್ಧ ರಸಿಸಲಾಯಿತು.

ಗ್ರಾಂಸಿಯ ಪ್ರಕಾರ ಫಾಸಿಸಂ ಸಿದ್ಧಾಂತವು ಉತ್ಪಾದನೆ ಹಾಗೂ ಕಾರ್ಮಿಕ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಬಗೆಹರಿಸಲು ಬಂದೂಕು ಹಾಗೂ ಇತರ ಮಾರಕ ಆಯುಧಗಳನ್ನು ಬಳಸುವ ಮಂತ್ರವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಗ್ರಾಂಸಿಯು ತನ್ನ ಕಾಲದಲ್ಲಿಯೇ ಮುಸಲೋನಿಯ ನಾಯಕತ್ವದ ಫಾಸಿಸಂ ಹಾಗೂ ಸ್ಪೆಯಿನ್‌ನ ಫಾಸಿಸಂ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳು ಜರ್ಮನಿಯ ನಾಸಿಸಂನ ಜೊತೆಗೆ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾರ್ಮಿಕ ವಿರೋಧಿ ಶಕ್ತಿಗಳಾಗುತ್ತಿದ್ದವು ಎಂಬುದನ್ನು ಕಂಡುಕೊಂಡನು. ಕೈಗಾರಿಕಾ ಕಾರ್ಮಿಕರ ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ಒಡೆಯುವುದು, ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಬಂಡವಾಳವನ್ನು ದೋಚುವುದು ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿ ಚಿಕ್ಕಪುಟ್ಟ ಬೂರ್ಜ್ವಾ ಶಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಕ್ರೋಡೀಕರಿಸಿ ಬಂಡವಾಳಿಗರನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸುತ್ತ ಕೊಳ್ಳೆ ಹೊಡೆಯುವ ಆರ್ಥಿಕ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವುದು ಫಾಸಿಸ್ಟರ ಪ್ರಮುಖವಾದ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಾಗಿದ್ದವು. ಸ್ಪೆಯಿನ್‌ನಲ್ಲಿ ೧೯೧೮ರಿಂದ ೧೯೧೯ರಲ್ಲಿ ಬೂರ್ಜ್ವಾ ವರ್ಗವು ಅರೆ ಸೈನ್ಯದಂತಹ ಪುಂಡರ ದಳಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿಕೊಂಡು ಪ್ರಬಲವಾಗತೊಡಗಿತು.

ಫಾಸಿಸ್ಟರು ಎರಡನೆಯ ಮಹಾಯುದ್ಧದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ದೇಶವನ್ನೆಲ್ಲ ಲೂಟಿ ಹೊಡೆದು ಉತ್ಪಾದನೆಯಲ್ಲಿ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟನ್ನು ತಂದೊಡ್ಡಿದ್ದರು. ಕಾರ್ಮಿಕರ ಹಾಗೂ ನಾಯಕರ ಕೊಲೆಗಳು, ಲಾಕ್‌ ಔಟ್‌ಗಳು, ತುರ್ತುಪರಿಸ್ಥಿತಿ, ರೈತರ, ಕಾರ್ಮಿಕರ ಸಂಘಗಳ ರದ್ಧತಿ, ಕಾರ್ಮಿಕರ ಬಂಧನಗಳು ಪ್ರತಿದಿನದ ವಿಷಯಗಳಾಗಿದ್ದವು. ಈ ಫಾಸಿಸ್ಟ್ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಬೋಲ್ಯೆವಿಕ್ ಪಕ್ಷದ ವಿರೋಧಿ ಗುಂಪುಗಳು, ದಳಗಳು ನೇಮಕಗೊಂಡು ಸೇನೆಯು ಜುಂಟಾ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯಗತ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದವು. ಇಟಲಿಯ ಫಾಸಿಸ್ಟ್ ದಳಗಳಲ್ಲಿ ೪೦,೦೦೦ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ನಿವೃತ್ತ ಯೋಧರನ್ನು ಸಜ್ಜುಗೊಳಿಸಿ ಕಾರ್ಮಿಕ ಸಂಘಗಳ ವಿರುದ್ಧ ವ್ಯವಸ್ಥಿತವಾದ ದೌರ್ಜನ್ಯಗಳನ್ನು ನಡೆಸಲು ನೇಮಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಇಟಲಿ, ಸ್ಪೇನ್ ಮತ್ತು ಜರ್ಮನಿಯಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವು ನಾಶಗೊಂಡು ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳು ಸಂಪೂರ್ಣ ನಾಶಗೊಂಡವು. ಇಟಲಿಯ ಮಧ್ಯಮ ವರ್ಗವು ದೇಶದ ಆರ್ಥಿಕ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟು, ನಿರುದ್ಯೋಗ, ಬಡತನ ಹಾಗೂ ಜನರ ಹಾಹಾಕಾರವನ್ನು ಬಗೆಹರಿಸಲು ಬಂದೂಕು, ಗುಂಡುಗಳನ್ನು ಬಳಸುವುದು ಅಗತ್ಯವೆಂದು ಯೋಚಿಸುತ್ತಿತ್ತು.

ಗ್ರಾಂಸಿಯ ಅಭಿಪ್ರಾಯದಂತೆ ರಾಜಕೀಯವಾಗಿ ಫಾಸಿಸ್ಟ್ ಶಕ್ತಿಗಳು ಬೆಳೆಯಲು ಪೂರಕವಾದ ಅಂಶಗಳೆಂದರೆ ಫಾಸಿಸ್ಟ್ ಮನಸ್ಸಿನ ವ್ಯಕ್ತಿ, ನಾಯಕರು ತಮ್ಮ ಅನೈತಿಕ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಕ್ರೌರ್ಯ ಹಾಗೂ ಅಪರಾಧಗಳಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿದ್ದು ಯಾವುದೇ ಕಾನೂನು ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷೆಗೆ ಗುರಿಯಾಗದೆ ಸರ್ಕಾರ, ಪೊಲೀಸ್ ಮತ್ತು ಮಿಲಿಟರಿ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಬಲಗೊಳ್ಳುತ್ತ ತಮ್ಮ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಗಾಗಿ ರಾಜಕೀಯ ಹಾಗೂ ಸರ್ಕಾರದ ಯಂತ್ರಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.

ಈ ರೀತಿಯ ನಾಯಕತ್ವದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಪುಂಡರ ಗುಂಪುಗಳನ್ನು ಸಂಘಟಿಸುವುದು, ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳ ಸಂಗ್ರಹಣೆ, ತರಬೇತಿ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ಗುಪ್ತವಾಗಿ ಹಾಗೂ ಬಹಿರಂಗವಾಗಿ ನಡೆಸುವುದು ಮತ್ತು ಸಂಚಲನ ಚಟುವಟಿಕೆ ಹಾಗೂ ಸಂಘಟನೆಯನ್ನು ಶ್ರೇಣೀಕೃತವಾದ ನಾಯಕತ್ವದೊಂದಿಗೆ ಸಂಘಟಿಸುವುದು ಫಾಸಿಸ್ಟರ ಮುಖ್ಯ ಕಾರ್ಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ (ಪ್ರಸಾದ್ ೨೦೦೨: ೭-೧೩).

ಗ್ರಾಂಸಿಯ ರಾಜಕೀಯ ಹಿನ್ನಡೆ ಮತ್ತು ಬಂಧನ

೧೯೨೦ರಲ್ಲಿ ಸೋಷಿಯಲಿಸ್ಟ್ ಪಕ್ಷದ ಎಡಪಂಥೀಯರು ಪಕ್ಷವನ್ನು ತೊರೆದು ಇಟಲಿಯ ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ಪಕ್ಷ (ಪಿ.ಸಿ.ಇ.)ವನ್ನು ಕಟ್ಟಿದರು. ಗ್ರಾಂಸಿ, ಬೋರ್ಡಿಗ, ತೊಗ್ಲಿಯಾಟ್ಟಿ, ಟೆರಸಿನ್ನಿ ಹಾಗೂ ಟಸ್ಕ ಪಕ್ಷದ ಪ್ರಮುಖ ನಾಯಕರಾಗಿದ್ದರು; ಬೋರ್ಡಿಗ ಪಕ್ಷದ ಮೊದಲ ಪ್ರಧಾನ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯಾಗಿ ಆಯ್ಕೆಯಾದ.

ಬೋರ್ಡಿಗ ಸೋಷಿಯಲಿಸ್ಟ್ ಪಕ್ಷದ ದಿನಗಳಿಂದಲೂ ಪ್ರಭಾವಿ ನಾಯಕನಾಗಿದ್ದ. ಗ್ರಾಂಸಿ ಬೋರ್ಡಿಗಳನಷ್ಟು ಪ್ರಭಾವಿಯಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಪಕ್ಷದಲ್ಲಿ ಅವನಿಗೆ ಸಾಕಷ್ಟು ಗೌರವವಿತ್ತು. ಪಕ್ಷದ ಈ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯ ‘ಮೂರನೆಯ ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಷನಲ್’ನ ಸಮಾವೇಶದ ವೇದಿಕೆಯನ್ನೂ ಏರಿತು; ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಪರಿಹಾರವಾಗಿ ಗ್ರಾಂಸಿಯನ್ನು, ಇಂಟರ್ ನ್ಯಾಷನಲ್‌ನ ಕೇಂದ್ರ ಕಛೇರಿಯಲ್ಲಿ ಇಟಲಿಯ ಪಕ್ಷದ ಪ್ರತಿನಿಧಿಯಾಗಿ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿ, ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ಅವಧಿಗೆ (೧೯೨೦-೨೨) ಮಾಸ್ಕೊಗೆ ಕಳುಹಿಸಲಾಯಿತು.

೧೯೨೨ರಲ್ಲಿ ಇಟಲಿಗೆ ಹಿಂತಿರುಗಿದ ನಂತರ ಗ್ರಾಂಸಿ ತನ್ನ ನಿಲುವನ್ನು ಪಕ್ಷದ ಸದಸ್ಯರಿಗೆ ಮನವರಿಕೆ ಮಾಡಿಕೊಡುವ ಕೆಲಸವನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಿದ. ೧೯೨೪ರ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ಪಕ್ಷದ ಸದಸ್ಯನಾಗಿ ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟಿಗೆ ಆಯ್ಕೆಯಾದ. ೧೯೨೪ರಲ್ಲಿ ಲಿಯೊನೆಲ್ ನಗರದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಪಕ್ಷದ ಅಧಿವೇಶನದಲ್ಲಿ ಪಕ್ಷವು ಹಿಡಿಯಬೇಕಾದ ಹಾದಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಮತ್ತೆ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಸುದೀರ್ಘ ಚರ್ಚೆ ನಡೆಯಿತು. ಗ್ರಾಂಸಿಯ ನಿಲುವನ್ನು ಬಹುಪಾಲು ಸದಸ್ಯರು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು. ಈ ಅಧಿವೇಶನದಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಂಸಿಯ ನಿಲುವನ್ನು ಬಹುಪಾಲು ಸದಸ್ಯರು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು. ಈ ಅಧಿವೇಶನದಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಂಸಿಯನ್ನು ಪಕ್ಷದ ಪ್ರಧಾನ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯಾಗಿ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಮಟ್ಟಿಯೊಟ್ಟಿಯ ಕೊಲೆ ನಡೆದ ತಕ್ಷಣವೇ ಎಲ್ಲ ಫಾಸಿಸ್ಟ್ ವಿರೋಧಿ ಸಂಘಟನೆಗಳು ಒಗ್ಗೂಡಿ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಮುಷ್ಕರ ನಡೆಸಬೇಕು ಎಂದು ಗ್ರಾಂಸಿ ಕರೆ ನೀಡಿದ. ತಮ್ಮ ಪಕ್ಷದ ನಾಯಕನ ಕೊಲೆಯಾಗಿದ್ದರೂ ಸೋಷಿಯಲಿಸ್ಟರ್ ಪಕ್ಷದವರು ಮುಷ್ಕರದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ನಿರಾಕರಿಸಿದರು. ಮುಸಲೋನಿ ಇಟಲಿಯ ಜನರಿಗೆ ಉದ್ದುದ್ದ ಭರವಸೆಗಳನ್ನು ನೀಡಿದ್ದರೂ ಉಳ್ಳವರ ಪರವಾದ ಹಾಗೂ ವಿದೇಶಿ ಬಂಡವಾಳದಾರರನ್ನು ಓಲೈಸುವ ನೀತಿಗಳಿಂದ ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನರಲ್ಲಿ ಅಸಮಾಧಾನ ಉಂಟಾಗುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ಗ್ರಾಂಸಿ ಗ್ರಹಿಸಿದ. ಈ ಸನ್ನಿವೇಶದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಕಡೆ ದಕ್ಷಿಣದ ಫಾಸಿಸ್ಟ್ ಸರ್ಕಾರದ ಉಳ್ಳವರ ಪರವಾದ ನೀತಿಗಳಿಗೆ ಬಹಿರಂಗವಾಗಿಯೇ ವಿರೋಧ ತೋರಿಸುತ್ತಿದ್ದ ತಳಮಟ್ಟದ ಫಾಸಿಸ್ಟ್ ಬೆಂಬಲಿಗರ ನಡುವೆ ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಸ್ ಪಕ್ಷದ ಧೋರಣೆಗಳನ್ನು ಜನಪ್ರಿಯಗೊಳಿಸುವುದು, ಈ ರೀತಿ ಎರಡು ನಮೂನೆಯ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಪಕ್ಷದ ಕಾರ್ಯಕರ್ತರಿಗೆ ಗ್ರಾಂಸಿ ನಿರೂಪಿಸಿದ. ಫಾಸಿಸ್ಟ್ ಪ್ರಭುತ್ವ ಹಚ್ಚೆಚ್ಚು ಕ್ರೂರವಾಗಿ ವಿರೋಧಿಗಳನ್ನು ದಮನ ಮಾಡಲು ಶುರು ಮಾಡಿದ ಹೊತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ಸುಲಲಿತವಾಗಿ ನಡೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗುತ್ತವೆ ಎನ್ನುವ ಭ್ರಮೆ ಗ್ರಾಂಸಿಗೆ ಒಂದಿಷ್ಟೂ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಹಿಂದಿನ ರೀತಿಯಲ್ಲಿಯಲ್ಲೇ ನಮ್ಮ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಇಂದು ಕೂಡ ನಡೆಸಿಕೊಂಡು ಹೋಗುತ್ತೇವೆ ಎನ್ನುವುದು ಹುಂಬತನ; ನಮ್ಮ ವಿಚಾರಗಳ ಪ್ರಸಾರಕ್ಕೆ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಪ್ರತಿಕೂಲವಾಗಿದೆ ಎನ್ನುವುದನ್ನು ಮೊದಲು ನಾವು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ಹಾಗೆಂದು ಅನುಕೂಲಕರ ವಾತಾವರಣಕ್ಕೆ ಕಾಯೋಣ ಎಂದು ಕೈಚೆಲ್ಲಿ ಕೂಡಬಾರದು; ಈ ಪ್ರತಿಕೂಲ ಸನ್ನಿವೇಶದಲ್ಲೂ ನಮ್ಮ ವಿಚಾರಗಳನ್ನು ಜನರಿಗೆ ತಲುಪಿಸುವ ಹೊಸ ಅವಕಾಶಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಯೋಚಿಸಬೇಕು. ಇದೇ ವಾಸ್ತವಿಕವಾಗಿ ರಾಜಕೀಯದ ಅರ್ಥ ಎಂದು ಎಂದು ಗ್ರಾಂಸಿ ಪಕ್ಷದ ಸದಸ್ಯರಿಗೆ ವಿವರಿಸಿದ. ೧೯೨೬ರಲ್ಲಿ ಯುವಕನೊಬ್ಬ ಮುಸಲೋನಿಯ ಹತ್ಯೆಗೆ ಯತ್ನಿಸಿದ. ಇದನ್ನೇ ನೆಪ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಫಾಸಿಸ್ಟ್ ಸರ್ಕಾರ ತನ್ನ ವಿರೋಧಿಗಳನ್ನೆಲ್ಲ ‘ದೇಶದ್ರೋಹ’ದ ಆರೋಪ ಹೋರಿಸಿ ಬಂಧಿಸುವ ಆಜ್ಞೆ ಹೊರಡಿಸಿತು. ಪಕ್ಷದ ಸಂಗಾತಿಗಳು ಗ್ರಾಂಸಿ ಇಟಲಿಯಲ್ಲಿ ಇರುವುದು ಸುರಕ್ಷಿತವಲ್ಲ ಎಂದು ಗ್ರಹಿಸಿ ಅವನನ್ನು ಸ್ವಿಟ್ಜರ್‌ಲ್ಯಾಂಡಿಗೆ ಕಳಿಸುವ ನಿರ್ಧಾರ ಮಾಡಿದರು. ಆಗ ಇಟಲಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಸತ್ ಸದಸ್ಯರನ್ನು ರಾಜಕೀಯ ಕಾರಣಗಳಿಗೆ ಬಂಧಿಸ ಕೂಡದು-ತನ್ನನ್ನು ಬಂಧಿಸಲಿಕ್ಕಿಲ್ಲ-ಎಂದು ಗ್ರಾಂಸಿ ದೇಶಾಂತರ ಹೋಗಲು ನಿರಾಕರಿಸಿದ. ಅವನ ನಿರೀಕ್ಷೆಯ ವಿರುದ್ಧ ಸಂಸತ್ ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಕೂಡ ಸರ್ಕಾರ ಬಂಧಿಸತೊಡಗಿತು. ಆಗಲೂ ಗ್ರಾಂಸಿ ಹಡಗಿನ ಪ್ರಯಾಣಿಕರೆಲ್ಲ ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿ ದಡ ತಲುಪಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಖಾತ್ರಿಯಾಗದ ಹೊರತು ನಾವಿಕ ತನ್ನ ಸುರಕ್ಷೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಚಿಂತಿಸಕೂಡದು. ಪಕ್ಷದ ತಳಮಟ್ಟದ ಕಾರ್ಯಕರ್ತರು ನಾಯಕರಿಲ್ಲದೆ ತಾವು ಹೋರಾಟ ನಡೆಸಬಲ್ಲೆವು ಎಂಬ ವಿಶ್ವಾಸ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸದ ಹೊರತು ನಾವು ದೇಶ ಬಿಡಕೂಡದು ಎಂದು ದೃಢವಾಗಿ ಹೇಳಿ ಇಟಲಿಯಲ್ಲಿಯೇ ಉಳಿದ. ಎಣಿಸಿದಂತೆಯೇ ೧೯೨೬ರಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಂಸಿಯ ಸೇರಿದಂತೆ ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ಪಕ್ಷದ ಉನ್ನತ ನಾಯಕರನ್ನು ರಾಷ್ಟ್ರವಿರೋಧಿ ಕೃತ್ಯಗಳಿಗಾಗಿ ಬಂಧಿಸಲಾಯಿತು (ಫಣಿರಾಜ್ ೨೦೦೩: ೨೦-೨೩)

ಗ್ರಾಂಸಿಯ ಜೈಲು ದಿನಗಳು

ಫಾಸಿಸ್ಟ್ ಸರ್ಕಾರವು ಗ್ರಾಂಸಿಯನ್ನು ಅಸ್‌ಟಿಕಾ ಎಂಬ ದ್ವೀಪಕ್ಕೆ ಬಂಧಿಯಾಗಿ ವರ್ಗಾಯಿಸಿತು. ಇಟಲಿಯ ಉತ್ತರದಲ್ಲಿದ್ದ ಈ ದ್ವೀಪದಿಂದ ಕೆಲವು ವಾರಗಳ ನಂತರ ಜನವರಿ ೧೯೨೭ರಲ್ಲಿ ಮಿಲಾನ್ ನಗರಕ್ಕೆ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ವಿಚಾರಣೆಗೆ ಕರೆತರಲಾಯಿತು. ಆದರೆ ಯಾವುದೇ ತನಿಖೆ ನಡೆಯದೆ ಗ್ರಾಂಸಿ ಭೀಕರ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಬಂಧನದಲ್ಲಿರ ಬೇಕಾಯಿತು. ನಿಜವಾದ ತನಿಖೆಗಾಗಿ ಗ್ರಾಂಸಿಯು ೧೯೨೮ರ ಮೇವರೆಗೆ ಕಾಯಬೇಕಾಯಿತು. ನಂತರದಲ್ಲಿ ಪಕ್ಷದ ಸಂಗಾತಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಗ್ರಾಂಸಿಯನ್ನು ರೋಮ್‌ಗೆ ತರಲಾಯಿತು. ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಫಾಸಿಸ್ಟ್ ಸರ್ಕಾರವು ಸುಳ್ಳು ಸಾಕ್ಷಿಗಳನ್ನು ನ್ಯಾಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಮಂಡಿಸುತ್ತ ಏಕಪಕ್ಷೀಯವಾಗಿ ಹಾಗೂ ಸರ್ಕಾರ ಪರವಾಗಿ ನ್ಯಾಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಂಸಿಯು ರಾಷ್ಟ್ರವಿರೋಧಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದನೆಂದೂ ಕಾರ್ಮಿಕ ವರ್ಗದ ತೀವ್ರಗಾಮಿ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯನ್ನು ಹುಟ್ಟುಹಾಕಿದನೆಂದೂ ೨೦ ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಸೆರೆಯನ್ನು ಘೋಷಿಸಿತು. ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ತೀರ್ಪುಕೊಟ್ಟ ಫಾಸಿಸ್ಟ್ ಅಧಿಕಾರಿಯು ಗ್ರಾಂಸಿಯ ‘ಕಾರ್ಯಕಾರಿ ಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕ ಮೆದುಳನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಬೇಕು’ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿದನು (ಪ್ರಸಾದ್ ೨೦೦೨:೧೨)

೧೯೨೬-೨೮ರವರೆಗೆ ಗ್ರಾಂಸಿಯನ್ನು ಅವನ ಇತರ ಸಂಗಾತಿಗಳ ಜೊತೆ ಒಂದೇ ಜೈಲಿನಲ್ಲಿ ಇಡಲಾಗಿತ್ತು. ಅಲ್ಲಿಯೇ ಅವನು ಒಂದು ವಿವರವಾದ ಪಠ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ತಯಾರಿಸಿ ಸಹ ಕೈದಿಗಳಿಗೆ ಅರ್ಧಯಯನ ತರಗತಿಗಳನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ. ಅದು ‘ಸೆರೆಮನೆಯ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ’ ಎಂದೇ ಖ್ಯಾತವಾಯಿತು. ೧೯೨೮ರಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಂಸಿಯನ್ನು ಅವನ ಸಂಗಾತಿಗಳಿಂದ ಬೇರೆ ಮಾಡಿ ಟ್ಯೂರಿನ್ ಎಂಬ ಊರಿನ ಜೈಲಿಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಲಾಯಿತು (ಫಣಿರಾಜ್ ೨೦೦೩:೨೩-೨೪).

ಇಟಲಿಯ ಕ್ರೂರ ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಂಸಿಯ ಪ್ರಯಾಣವು ರೋಂನಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಿ ಟುರ್‌ಡಿ ಬಾರಿಯಲ್ಲಿನ ಸೆರೆಮನೆಯಲ್ಲಿ ಕೊನೆಯಾಯಿತು. ದನಗಳನ್ನು ಸಾಗಿಸುವ ರೈಲು ವ್ಯಾಗನ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಂಸಿಯನ್ನು ಸರಪಳಿಗಳಿಂದ ಬಂಧಿಸಿ, ಕೈಕಾಲುಗಳನ್ನು ಬಿಗಿದು ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳಲೂ ಆಗದೆ, ನಿಲ್ಲಲ್ಲೂ ಆಗದೆ ಅನೇಕ ದಿನಗಳ ಪ್ರಯಾಣ ಮಾಡಿದರು. ರೋಮ್‌ನಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭವಾದ ಈ ಪ್ರಯಾಣದ ಸಮಯದಲ್ಲೇ ಅಸ್ವಸ್ಥನಾಗಿದ್ದ ಗ್ರಾಂಸಿಯ ಆರೋಗ್ಯ ತೀವ್ರವಾಗಿ ಹದಗೆಟ್ಟಿತು. ಸೆರೆಮನೆ ಸೇರಿದ ನಂತರ ಕನಿಷ್ಠ ಆರೋಗ್ಯ ಸೌಲಭ್ಯದಿಂದಲೂ ಗ್ರಾಂಸಿಯು ವಂಚಿತನಾದನು. ಬೇಸಿಗೆಯ ದಗೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಯಾಣದಿಂದಾಗಿ ಅವನ ಶರೀರದಲ್ಲಿ ಹುಣ್ಣು ಕುರುಗಳ ವ್ರಣವು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಟ್ಯೂರಿನ್‌ನ್ನು ತಲುಪುತ್ತಿದ್ದಂತೆಯೇ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಅನಾರೋಗ್ಯದಿಂದ ತತ್ತರಿಸಿಹೋದನು.

ಟ್ಯೂರಿನ್‌ನಲ್ಲಿನ ಸೆರೆವಾಸವು ಹಿಂದೆ ಹದಗೆಟ್ಟಿದ್ದ ಗ್ರಾಂಸಿಯಂ ಆರೋಗ್ಯವನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಕೆಡಿಸಿ ಸಾವಿನ ದವಡೆಗೆ ತಳ್ಳಿತು. ಕನಿಷ್ಟ ಆರೋಗ್ಯ ಸೌಲಭ್ಯವಿಲ್ಲದ ಸೆರೆಮನೆಯ ಕ್ಷೀಣಿಸುವ ಊಟದ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಗ್ರಾಂಸಿಯನ್ನು ದೈಹಿಕವಾಗಿ ಕರಗಿಸಿತು. ಈ ವರ್ಣಿಸಲ ಸಾಧ್ಯವಾದ ಸೆರೆಮನೆಯ ಕ್ರೌರ್ಯ ಹರಯದಲ್ಲಿದ್ದ ಗ್ರಾಂಸಿಗೆ ಮುಪ್ಪಿನ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ತಂದಿತಲ್ಲದೆ ಸಾವನ್ನು ಎದುರು ನೋಡುವ ಸಂದರ್ಭಗಳು ಬರತೊಡಗಿದವು. ಈ ನಶಿಸುವ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಂಸಿಯು ತನ್ನ ಇಡೀ ಜೀವನದ ಎಲ್ಲ ಧೈರ್ಯ, ಸ್ಥೈರ್ಯ ಹಾಗೂ ತನ್ನಲ್ಲಿದ್ದ ಜ್ಞಾನ ಪಾಂಡಿತ್ಯವನ್ನು ಮತ್ತು ಅಧ್ಯಯನದ ಪ್ರತಿಭೆಯನ್ನು ಕ್ರೋಡೀಕರಿಸಿ ಮುಸಲೋನಿಯ ಫಾಸಿಸಂನ ಉತ್ತುಂಗ ಕಾರ್ಯದ ಅತಿರೇಕಗಳ ಸಂದರ್ಭಗಳನ್ನು ಪುಟ ಪುಟದಲ್ಲಿ ಬರೆಯುವ ನಿರ್ಧಾರ ಮಾಡಿದನು. ಅಲ್ಪಕಾಲಕ್ಕಾದರೂ ಜೀವಿಸುವ ಅಪ್ರತಿಮ ಧೈರ್ಯದೊಂದಿಗೆ ಜೈಲು ಬರಹಗಳನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿ ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ಕಾರ್ಯಕರ್ತನ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಪೂರೈಸಲು ಗ್ರಾಂಸಿಯು ಸಿದ್ಧನಾದನು. ಈತನ ಜೈಲು ಬರಹಗಳು ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖವಾದ ಬರಹವಾಗಿದ್ದು ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ಹೋರಾಟದ ಮೂಲ ಬರಹಗಳಲ್ಲೊಂದಾಗಿದೆ.

ಜೀವಿಸಲು ಅಸಹ್ಯ ಹುಟ್ಟಿಸುವ ಜೈಲು ಜೀವನದ ಆ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೆರಡು ಚಮಚದಷ್ಟು ಅನ್ನವನ್ನೂ ಊಟ ಮಾಡದಷ್ಟು ನಿಷ್ಕ್ರಿಯೆಗೊಂಡ ಗ್ರಾಂಸಿ ಒಂದೆರಡು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಎಲ್ಲ ಹಲ್ಲುಗಳನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡನು. ಈ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಜೈಲಿನಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಬದುಕಲು ಮಾತ್ರ ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಅನಾರೋಗ್ಯಕರ, ಹಳಸಿದ ಆಹಾರವು ಜೀರ್ಣವಾಗದೆ ಗ್ರಾಂಸಿಯ ಹೊಟ್ಟೆ ಹುಣ್ಣು ಮತ್ತು ನೋವುಗಳಿಂದಲೂ ನರಳತೊಡಗಿದನು ಈ ಸಂಕಟದ ದಿನಗಳನ್ನು ಕಳೆದ ಮೊದಲ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಂಸಿಯ ಪ್ರತಿದಿನ ರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ಫಾಸಿಸ್ಟರ ತನಿಖೆಗಾಗಿ ಮೂರು ಬಾರಿ ಒಳಪಡಬೇಕಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಗ್ರಾಂಸಿಯನ್ನು ಕಾವಲು ಕಾಯುತ್ತಿದ್ದ ಕಾವಲುಗಾರರ ಕೋನೆಯ ಅವನಿದ್ದ ಕೋಣೆಯ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿದ್ದು ಕಟಕಟೆಯನ್ನು ಬಡಿಯುವ ಹಾಗೂ ಬೂಟಿನ ಶಬ್ದಗಳು ಹಗಲು ರಾತ್ರಿ ಕೇಳಿಸುತ್ತಿದ್ದರಿಂದ ಪ್ರತಿ ರಾತ್ರಿಯೂ ಗ್ರಾಂಸಿಯು ನಿದ್ರೆಯಿಂದ ವಂಚಿತನಾದನು. ಕಾರಣವಿಲ್ಲದೆ ನಿದ್ರೆಯಿಂದ ದೂರವಿಡಲು ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದ ತನಿಖೆಗಳು ಗ್ರಾಂಸಿಯನ್ನು ಮಾನಸಿಕವಾಗಿ ಅಸ್ವಸ್ಥನನ್ನಾಗಿಸುವ ಕುತಂತ್ರವಾಗಿತ್ತು. ನವೆಂಬರ್ ೩, ೧೯೩೦ರಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಂಸಿಯು ದಿನಕ್ಕೆ ಕೇವಲ ೫ ಗಂಟೆ ಹಾಗೂ ಕೇವಲ ಎರಡು ದಿನ ಮಾತ್ರ ನಿದ್ರಿಸಿದನೆಂದು ಬರೆಯುತ್ತ ತನ್ನಲ್ಲಿದ್ದ ಅಪ್ರತಿಮ ಮನಸ್ಥೈರ್ಯವನ್ನು ವಿವರಿಸಿದ್ದಾನೆ.

ಇದೆಲ್ಲಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಗ್ರಾಂಸಿಯು ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ಪಕ್ಷದಲ್ಲಿ ತನಗಿದ್ದ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ತನ್ನ ಸಂಗಾತಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಸಂಘಟನಾ ಕಾರ್ಯಶೀಲತೆ, ಮಾನಸಿಕವಾಗಿ ಹಾಗೂ ಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಗೆಳೆಯರೊಂದಿಗೆ ಸದಾ ಸ್ಫೂರ್ತಿಯಿಂದ ಜೀವಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಗ್ರಾಂಸಿಗೆ ಜೈಲಿನ ಒಂಟಿತನದ ಕಠಿಣ ಬದುಕು ಸಂಪೂರ್ಣ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವನ್ನು ನಾಶ ಮಾಡಿದಂತಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ದೊಡ್ಡ ಅಘಾತವೆಂದರೆ ಗ್ರಾಂಸಿಯು ಸೆರೆಯಾದ ದಿನದಿಂದ ಸಾವಿನ ದಿನದವರೆಗೆ ತನ್ನ ಪ್ರೀತಿಯ ಮಡದಿ ಹಾಗೂ ಎರಡು ಚಿಕ್ಕ ಮುದ್ದು ಮಕ್ಕಳನ್ನು ನೋಡುವುದರಿಂದಲೂ ವಂಚಿತನಾದನು. ಅವನ ಜೀವನ ಸಂಗಾತಿ, ಮಡದಿ ಗೂಯಲಿಯಾ ಸುಟ್ಜಳನ್ನು ೧೯೨೩ರಲ್ಲಿ ಮಾಸ್ಕೋದಲ್ಲಿ ಮದುವೆಯಾಗಿದ್ದನು. ಅವಳು ತನ್ನ ಪತಿ ಗ್ರಾಂಸಿಯು ಸೆರೆಯಾದ ಘಟನೆಯ ಆಘಾತದಿಂದಾಗಿ ತೀವ್ರ ಮಾನಸಿಕ ವೇದನೆ ಒಳಗಾಗಿ ಮುಂದೆಂದೂ ಚೇತರಿಸಿಕೊಳ್ಳದಾದಳು.

ಸೆರೆಯನ್ನು ಅನುಭವಿಸುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಂಸಿಯಂ ತನ್ನ ಸಹೋದರಿಗೆ ಬರೆದ ಪತ್ರದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಸೆರೆವಾಸವನ್ನು ಪ್ರಪಂಚದ ಹೋರಾಟದ ಚರಿತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ವರ್ಣಿಸಲು ಅಸಾಧ್ಯವಾದ ಘಟನೆಯೆಂದು ಹಾಗೂ ತನ್ನ ಸೆರೆವಾಸ ಕೊನೆಯಿಲ್ಲದ ಸೆರೆಯ ದುರ್ಘಟನೆಯೆಂದು ವಿವರಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಈ ಕಾಗದದಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಂಸಿಯು ಫಾಸಿಸ್ಟ್ ಸೆರೆಯ ದುರಂತ ಅನುಭವಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತ ತನ್ನ ಮಾನಸಿಕ ಹಾಗೂ ದೈಹಿಕ ಸ್ಥಿತಿಗತಿಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಸೆರೆಮನೆಯ ಭೀಕರ ಸ್ಥಿತಿಗಳನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿ ಜೀವಿಸಲು ಹಾಗೂ ತನ್ನ ಬರಹದ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಮಾಡಲು ಅಡ್ಡ ಬರುವ ಪ್ರತಿಕೂಲ ಸಂದರ್ಭಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಲು ಸಿದ್ಧವಾಗುವ ಸ್ಥೈರ್ಯವನ್ನು ವಿವರಿಸಿದ್ದಾನೆ.

ಜೀವಿಸಲಾಗದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಂಸಿಯು ಜೀವಿಸುತ್ತಿದ್ದರೂ ತನ್ನ ಬಗ್ಗೆ ಯಾವುದೇ ಅನುಕಂಪವನ್ನು ತೋರಿಸಿ ಬರೆಯದೆ ಹಾಗೂ ತಾನೆಂದೂ ಅಮರವೀರನಾದೆನೆಂದು ಹೇಳದೆ ಗ್ರಾಂಸಿಯು ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ಬರವಣಿಗೆಗೆ ಅಧ್ಯಯನದ ನಿಷ್ಠೆಯನ್ನು ತೋರಿದ್ದಾನೆ. ಎಲ್ಲರಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಅತಿ ಕ್ರೂರ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಕೂಲ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ಕಾರ್ಯಕರ್ತನಾಗಿ ಕರ್ತವ್ಯನಿಷ್ಠೆಯನ್ನು ತೋರಿದ್ದಾನೆ. ಜೈಲು ಜೀವನದಲ್ಲಿಯೂ ಸದಾ ಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಜೀವಿಸುವ ಗ್ರಾಂಸಿಯು ತನ್ನ ನಾದಿನಿಗೆ ಬರೆದ ಪತ್ರದಲ್ಲಿ “ಗೋಡೆಗೆ ತಲೆಯನ್ನು ಚಚ್ಚಿಕೊಳ್ಳುವ ಮೊದಲು ತಲೆ ನನ್ನದು ಎಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು. ಇದೇ ನನ್ನ ಶಕ್ತಿ” ಎಂದು ತಾನು ಜೀವಿಸುವ ಬೃಹದುದ್ದೇಶವನ್ನು ತಿಳಿಸುತ್ತಾನೆ.

ಫಾಸಿಸಂ ಗ್ರಾಂಸಿಯನ್ನು ದೈಹಿಕವಾಗಿ ಬಂಧಿಸಿದರೂ ಸೈದ್ದಾಂತಿಕವಾಗಿ ಗ್ರಾಂಸಿ ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್‌ರೊಂದಿಗೆ ಜೀವಿಸುತ್ತಿದ್ದಾನೆ. ಕ್ರೂರ ಸೆರೆಯ ವೈಪರೀತ್ಯ, ಸಂದಿಗ್ಧ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಮನಸ್ಥೈರ್ಯ ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳದೆ ಜೀವಿಸಿ ಸಿದ್ಧಾಂತಕ್ಕೆ ಬದ್ಧನಾಗಿ ಸೆರೆಮನೆಯಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಂಸಿ ಬರೆದ ಪುಟಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ೨೪೪೮. ಈ ಪುಟಗಳು ೩೨ ನೋಟ್ ಪುಸ್ತಕಗಳಾಗಿವೆ. ಈ ಸೆರೆ ಬರಹಗಳು ಒಬ್ಬ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿಯು ಸೆರೆಯಲ್ಲಿಯೂ ತನ್ನ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದಿಂದ ವಂಚಿತನಾಗಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲವೆಂಬುದನ್ನೂ ಗ್ರಾಂಸಿ ತನ್ನ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ಬದುಕಿನ ಚೇತನವನ್ನು ಚರಿತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಬಿಟ್ಟು ಹೋಗಿದ್ದಾನೆಂದೂ ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ. ಬಹುಮುಖ್ಯ ವಿಷಯವೆಂದರೆ ಗ್ರಾಂಸಿಯು ಇಟಲಿಯ ಪ್ರಾಚೀನ ಚರಿತ್ರೆ ಹಾಗೂ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆಯನ್ನು ತನ್ನ ರಾಜಕೀಯ ಬರಹದಲ್ಲಿ ವಿಮರ್ಶಿಸಿದ್ದಾನೆ. ೧೯ನೇ ಶತಮಾನದ ಕ್ರೈಸ್ತಸಭೆ, ಜನಪದ, ಶಿಕ್ಷಣದ ಬೆಳವಣಿಗೆ, ಆಧುನಿಕ ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮ, ಕೈಗಾರಿಕೆ, ಪೆರೆಂಡೆಲೂ ಹಾಗೂ ಮೆಕೆವೆಲ್ಲಿಯ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ಬರಹದ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯು ಗ್ರಾಂಸಿಯ ಬರಹದಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಕ ರೂಪ ತಳೆದು ದುಡಿಯುವ ವರ್ಗದ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿದೆ.

ಗ್ರಾಂಸಿಯು ಫಾಸಿಸ್ಟರ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಸಾಮಾಜಿಕ ಚಿಂತಕನಾಗಿ ಸಾವಿನಂಚಿಯಲ್ಲಿಯೂ ಕಬ್ಬಿಣದ ಸೆರೆಯಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಬರಹವನ್ನು ಜೈಲು ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ಕಣ್ಣು ತಪ್ಪಿಸಿ, ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಮೊದಲೇ ಯೋಚಿಸಿ ಅವರು ಮರೆಯಾದಾಗ ಕಾಗದದ ಮೇಲೆ ಇಳಿಸುತ್ತಿದ್ದನು. ಈ ಕಾರಣನಿಂದಾಗಿ ಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕ ಬರಹಗಾರನಾದ ಗ್ರಾಂಸಿಗೆ ಮತ್ತೆ ಬರೆಯುವುದಾಗಲಿ, ತಿದ್ದುವುದಾಗಲಿ ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚು ವಿವರಿಸುವುದಾಗಲೀ ಹಾಗೂ ಮತ್ತೆ ಸೇರಿಸುವುದಾಗಲಿ ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ.

ಗ್ರಾಂಸಿಯ ಬರಹಗಳನ್ನು ಓದುವಾಗ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಪದ, ವಾಕ್ಯಗಳು ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ವಿಷಯಗಳ ತೀವ್ರತೆಯಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದು ವಿಚಾರದ ಪ್ರವಾಹವೇ ಉಕ್ಕುವಂತೆ ಅನುಭವವಾಗುತ್ತದೆ. ಬರೆಯುವ ವಿಷಯದ ನಡುವೆ ಜೈಲಿನಲ್ಲಿ ಅಡೆತಡೆಯಾದರೆ ತನ್ನ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿರುವ ಎಲ್ಲ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಆದಷ್ಟು ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತವಾಗಿ ಬರೆದು ಮುಗಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದನು. ವಿಷಯವು ಅಲ್ಲಿಗೇ ನಿಂತು ಪುನರಾವರ್ತನೆಯ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಮೊದಲು ತನಗಾಗಿ ಬರೆದುಕೊಂಡು ಓದುತ್ತಿದ್ದನು. ಗ್ರಾಂಸಿಯು ಈ ಬರವಣಿಗೆಯನ್ನು ಪ್ರಕಟಣೆ ಮಾಡುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಯೋಚಿಸಿರಲಿಲ್ಲ. ಸೆರೆಮನೆಯ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಯೋಚಿಸಲೂ ಸಹ ಸಾಧ್ಯವಿರಲಿಲ್ಲ. ತಾನು ಬರೆಯುತ್ತಿದ್ದುದನ್ನು ನೋಟ್ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಲೇಖನಗಳ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಬರೆಯುತ್ತಿದ್ದು ಬರೆದ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಗ್ರಂಥಸೂಚಿಯೊಂದಿಗೆ ಸೂಚಿಸುತ್ತಿದ್ದನು. ಕೆಲವು ಸಮಯದಲ್ಲಿ ವಿಷಯಗಳು ಅನೇಕ ಬಾರಿ ಪುನರಾವರ್ತನೆಯಾಗುತ್ತಿದ್ದವು.

ಈ ಎಲ್ಲ ಕಾರಣಗಳಿಂದಾಗಿ ಜೈಲು ಬರಹಗಳು ಓದುಗರಿಗೆ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಅರ್ಥ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಕಠಿಣವಾಗಿವೆ. ಈ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಗ್ರಾಂಸಿಯ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಮತ್ತು ಈ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ಬರಹವನ್ನು ಬರೆದ ಸ್ಥಿತಿಗತಿಗಳನ್ನು ಅರ್ಥ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಪದೇ ಪದೇ ಓದಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿ ಪದ, ವಾಕ್ಯಗಳು ಹೊಸ ವಿಷಯಗಳನ್ನು, ಅರ್ಥವನ್ನು ಮತ್ತು ದೃಷ್ಟಿಕೋನವನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತವೆ. ಕೇವಲ ಪ್ರಕಟಣೆಗಾಗಿ ಸಾಹಿತ್ಯವನ್ನು ಬರೆಯದೆ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಬರವಣಿಗೆಯ ಚಾಪಿಲ್ಲದ, ವಿಷಯಗಳ ಬೃಹತ್ ರಚನೆಯಲ್ಲಿ ಲೇಖನದ ಎಲ್ಲ ನೀತಿ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಈ ಬರಹದಲ್ಲಿ ಗಮನಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಪ್ರತಿ ಪರಿಚ್ಛೇದ (ಪ್ಯಾರ) ತನ್ನದೇ ಆದ ವಿಷಯ ಮತ್ತು ವಿಚಾರವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ಸೆರೆಮನೆಯ ಭದ್ರ ಕಾವಲು ತನ್ನನ್ನು ಬರೆಯುವಾಗ ಅಡೆತಡೆ ಮಾಡಿದ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಬರವಣಿಗೆಯು ದೀರ್ಘ ವಿಚಾರದಿಂದ ಬೇರ್ಪಡಿಸಿದಂತಾಗಿ ವಿಷಯಗಳು ತುಂಡಾಗಿ ಬರವಣಿಗೆ ಮುಂದುವರೆಯದೆ ಇರುವುದನ್ನು ಈತನ ಮೂಲ ಬರವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದು. ಫಾಸಿಸ್ಟ್‌ಭದ್ರಕಾವಲನ್ನು ಕಣ್ಣು ತಪ್ಪಿಸಲು ಹಾಗೂ ಒಂದು ವೇಳೆ ಈ ಬರಹಗಳು ಭದ್ರತಾ ಸಿಬ್ಬಂದಿಯವರಿಗೆ ಸಿಕ್ಕಿದರೂ ಭಾಷೆಯು ಅಂತಹ ಸರ್ಕಾರಿ ಅಧಿಕಾರಿಗಳಿಗೆ ಹಾಗೂ ಸರಕಾರದವರಿಗೆ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ವಿಷಯಗಳು ಅರ್ಥವಾಗದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಪ್ರಯೋಗ ಮಾಡಿದ್ದಾನೆ. ದುಡಿಯುವ ವರ್ಗದ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ಪದಕೋಶಗಳ ಬದಲಾಗಿ ಸಾಂಕೇತಿಕ ಶಬ್ದಗಳನ್ನು ಬಳಸುವುದರೊಂದಿಗೆ ವಿವರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಮಾರ್ಕ್ಸ್‌ವಾದ ಎಂಬ ಪದವನ್ನು ಭದ್ರತಾ ಸಿಬ್ಬಂದಿಗೆ ಅರ್ಥವಾಗದೆ ಇರಲು ಕ್ರಿಯೆಯ ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರವೆಂದು, ಮಾರ್ಕ್ಸ್ ಮತ್ತು ಏಂಗಲ್ಸ್‌ರನ್ನು ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರದ ಜನಕರೆಂದು ತನ್ನದೇ ಆದ ಭಿನ್ನ ಹಾಗೂ ಹೊಸ ನಾಮಕರಣದೊಂದಿಗೆ ಜೈಲು ಬರಹಗಳನ್ನು ಮಾಡಿ ಮಾರ್ಕ್ಸ್ ವಿಚಾರಗಳಿಗೆ ಹೊಸ ದೃಷ್ಟಿಕೋನ ನೀಡಿದ್ದಾನೆ (ಪ್ರಸಾದ್ ೨೦೨: ೨-೫).

ಅಲ್ಲಿ ಅವನನ್ನು ಕೊಲೆ, ಸುಲಿಗೆ ಮಾಡಿದ ಅಪರಾಧಿಗಳ ಜೊತೆ ಒಂದೇ ಕೋಣೆಯಲ್ಲಿ ಹಾಕಿದರು. ಅವನ ಓದು, ಬರಹಗಳನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸಲಾಯಿತು. ಪದೇಪದೆ ಪ್ರತಿಭಟಿಸಿದ ನಂತರ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಕೋಣೆಯೊಂದನ್ನು ನೀಡಿ, ಅವನ ಓದು, ಬರಹದ ಮೇಲೆ ಇದ್ದ ನಿಷೇಧವನ್ನು ತೆಗೆದು ಹಾಕಿದರು. ಆದರೆ ಅವನು ಓದುವ ಪ್ರತಿ ಪುಸ್ತಕ, ಪತ್ರಿಕೆಗಳು, ಸ್ನೇಹಿತರಿಗೆ ಬರೆದ ಪತ್ರಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ಎಲ್ಲ ಬರಹಗಳನ್ನೂ ಸೆನ್ಸಾರ್ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಸೆರೆವಾಸ ಕಾಲದಲ್ಲಿ, ಅವನನ್ನು ಜೀವನ ಪೂರ್ತಿ ಸತಾಯಿಸಿದ ರೋಗಗಳು ಉಲ್ಬಣಗೊಂಡವು. ಈ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿಯೇ ಗ್ರಾಂಸಿ ೩೪ ನೋಟ್ ಪುಸ್ತಕಗಳಲ್ಲಿ ತನ್ನ ವಿಚಾರಗಳನ್ನು ಬರೆದಿಟ್ಟ. ಈ ಬರಹಗಳೇ ನಂತರ ‘ಪ್ರಿಸನ್‌ನೋಟ್ ಬುಕ್ಸ್’ ಎಂದು ಖ್ಯಾತವಾಗಿವೆ. ೧೯೩೬ ರಲ್ಲಿ ಅವನ ಆರೋಗ್ಯ ಚಿಂತಾಜನಕವಾಯಿತು. ತನ್ನ ಮೇಲೆ ಕರುಣೆ ತೋರಬೇಕು ಎಂದು ಫಾಸಿಸ್ಟ್‌ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಬೇಡಿಕೊಂಡರೆ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡುವುದಾಗಿ ಸರ್ಕಾರ ಹೇಳಿತು. ಗ್ರಾಂಸಿ ಈ ರೀತಿ ಬೇಡಿಕೊಳ್ಳಲು ನಿರಾಕರಿಸಿದ (ಫಣಿರಾಜ್ ೨೦೦೩: ೨೪). ಈ ಹೊತ್ತಿಗಾಗಲೆ ಗ್ರಾಂಸಿಯು ಅನಾರೋಗ್ಯ, ಬರವಣಿಗೆಯ ಬಿರುಸು, ವಿಶ್ರಾಂತಿಯಿಲ್ಲದ ಮೆದುಳಿನ ಶ್ರಮದಿಂದ ಮೇ ೧೯೩೧ ರಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಮಾರ್ಚ್‌೧೯೩೩ ರಲ್ಲಿ ಎರಡು ಬಾರಿ ಗ್ರಾಂಸಿ ದೈಹಿಕ ಆಘಾತಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗುತ್ತಾನೆ. ಈ ಆಘಾತಗಳು ಗ್ರಾಂಸಿಯನ್ನು ಮರಣದ ದವಡೆಗೆ ಕೊಂಡೊಯ್ಯುತ್ತಿವೆ ಎಂಬ ಘಟನೆಗಳು ತೀವ್ರವಾಗಿ ಯುರೋಪಿನ ಅನೇಕ ಪ್ರಗತಿಪರ ಬುದ್ಧಿಜೀವಿಗಳನ್ನು ಚುರುಕುಗೊಳಿಸಿ ಯೋಚನೆಗೆ ಗುರಿಮಾಡಿತು. ಇಂತಹ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾದವರು ಫ್ರಾನ್ಸಿನ ರೋಮೈನ್ ರೊಲ್ಯಾಂಡ್ ಮತ್ತು ಕ್ಯಾಂಟರ್ ಬರಿಯ ಆರ್ಚ್ ಬಿಷಪ್. ಜನವರಿ ೧೯೩೬ರಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಂಸಿಯ ಆರೋಗ್ಯವು ತೀರಾ ಹದಗೆಡಲು ಈತನನ್ನು ಟ್ಯೂರಿನ್‌ನಿಂದ ಪೋರ್‌ಮಿಯ ಎಂಬಲ್ಲಿಗೆ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗೆ ಒಯ್ಯಲಾಯಿತು. ನಂತರ ಕೊನೆ ಉಸಿರು ಎಳೆಯುವ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ರೋಂನ ಕ್ಟೆನಿಸಾನ ಎಂಬ ಔಷಧಾಲಯಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು. ಜೈಲು ಬಿಡುವ ಮುನ್ನ ಅವನ ಬರಹಗಳನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು ಎಂದು ಸರ್ಕಾರ ಆದೇಶ ನೀಡಿತ್ತು. ಆದರೆ ಗ್ರಾಂಸಿಯ ನಾದಿನಿ, ಜೈಲಿನಿಂದ ಅವನನ್ನು ಕರೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗುವ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಬಹಳ ಚಾಕಚಕ್ಯತೆಯಿಂದ ನೋಟ್ ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಅಡಗಿಸಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಪೊಲೀಸರಿಗೆ ಯಾಮಾರಿಸಿ; ತಕ್ಷಣ ಲಂಡನಿನಲ್ಲಿ ಇದ್ದ ಗ್ರಾಂಸಿಯ ಗೆಳೆಯರೊಬ್ಬರಿಗೆ ಆ ನೋಟ್ ಬುಕ್‌ಗಳನ್ನು ರಹಸ್ಯವಾಗಿ ರವಾನಿಸಿಬಿಟ್ಟಳು. ರೋಂ ನಗರದ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ತಿಂಗಳ ಕಾಲ ನೀಡಿದ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಫಲಕಾರಿಯಾಗಲಿಲ್ಲ (ಫಣಿರಾಜ್‌ ೨೦೦೩:೨೪). ಪ್ರಾಣ ಬಿಡುವ ಗಳಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಂಸಿಯ ಶಿಕ್ಷೆಯನ್ನು ಹತ್ತು ವರ್ಷ ಇಳಿಸಲಾಯಿತು. ಶಿಕ್ಷೆಯನ್ನು ಇಳಿಸಿದ ತೀರ್ಮಾನ ನೀಡಿದ ಒಂದು ವಾರದಲ್ಲಿ ಅಂದರೆ ೧೯೩೭ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೭ ರಂದು ಗ್ರಾಂಸಿಯು ಕೊನೆಯ ಉಸಿರು ಎಳೆದನು (ಪ್ರಸಾದ್ ೨೦೦೨:೩).