೨೪೪೬. ಮನೆದೀಪಆರು = ವಂಶನಿಲ್ಲು, ಸಂತಾನಇಲ್ಲದಂತಾಗು.

ಪ್ರ: ಮನೆದೀಪಆರಬಾರದುಅನ್ನೋಆಸೇನದೇವರುಈಡೇರಿಸಲಿಲ್ಲ.

೨೪೪೭. ಮನೆಗೆಮನೆಯೇಮೊರ್ರೋಎನ್ನು = ಮನೆಯಜನವೆಲ್ಲಗೊಳೋಎಂದುಅಳು.

ಪ್ರ: ತಾತಸತ್ತಾಗಮೆನಗೆಮನೆಯೇಮೊರ್ರೋಎಂದುಬಿಟ್ಟಿತು.

೨೪೪೮. ಮನೆಮಾತಾಗು = ಎಲ್ಲರಿಗೂತಿಳಿದವಿಷಯವಾಗು, ಜನಜನಿತವಾಗು.

ಪ್ರ: ಎಲ್ಲರಮನೆಮಾತಾಗಿರುವಾಗಕದ್ದುಮುಚ್ಚಿಕಿವೀಲಿಹೇಳೋದ್ರಲ್ಲಿಅರ್ಥವಿಲ್ಲ.

೨೪೪೯. ಮನೆಮಾರುಹತ್ತು = ಮನೆಹಾಳಾಗು (ಮಾರು = ವಿಕ್ರಯಿಸು; ಮಾರು = ಆಶ್ರಯ, ನಂಟಸ್ತನ, ವಂಶ. ಉದಾ: ತಲೆಮಾರು, ತಲೆಮೊರೆ; ಹತ್ತ = ಹೊತ್ತಿಕೊಂಡುಉರಿದುನಾಶವಾಗ)

ಪ್ರ: ಎಲ್ಲಿಹೋದ, ಇವನಮನೆಮಾರುಹತ್ತ!

೨೪೫೦. ಮನೆಮಾರುಒಂದೂಇಲ್ಲದಿರು = ನೆಲೆನಿಲ್ಲಲುಒಂದುಗೂಡುಇಲ್ಲದಿರು (ಮಾರು < ಮಾಡು = ಮನೆ, ಗುಡಿಸಲು)

ಪ್ರ: ಮನೆಮಾರುಒಂದೂಇಲ್ಲದೋರಿಗೆಹೆಣ್ಣುಹೆಂಗೆಕೊಡಾನ?

೨೪೫೧. ಮನೆಗೆಮುಳ್ಳುಹಾಕು = ಮನೆಪಾಳುಬೀಳು.

ಪ್ರ: ಕಂಡೋರಆಸ್ತಿಗೆಗಳ್ಳುಹಾಕ್ತಾನೆ, ಇವನಮನೆಗೆಮುಳ್ಳುಹಾಕ!

೨೪೫೨. ಮನೆಗೆಕಾಗೆನುಗ್ಗು = ಶನಿಕಾಟಶುರುವಾಗು, ಕಷ್ಟಪರಂಪರೆಎದುರಾಗು.

ಕಾಗೆಶಣೈಶ್ಚರನವಾಹನವೆಂದೂಅದುಮೈಮೇಲೆತಲೆಯಮೇಲೆಕುಳಿತರೆ, ಮನೆಗೆಹೊಕ್ಕರೆಕಷ್ಟಗಳುಶುರುವಾಗುತ್ತವೆಎಂದೂ, ಶನಿಕಾಟಕೊಡುತ್ತಾನೆಎಂದೂಜನರನಂಬಿಕೆ. ಆನಂಬಿಕೆಯತುಣುಕುಈನುಡಿಗಟ್ಟು.

ಪ್ರ: ಮನೆಗೆಕಾಗೆನುಗ್ಗಿತುಅಂದರೆ, ಮೊದಲುಈಮನೆಬಿಡಬೇಕು, ಗಂಡಾಂತರಕಾದದೆ.

೨೪೫೩. ಮನೆಉದೊಸಲುತುಳಿಯದಿರು = ಮನೆಗೆಹೆಜ್ಜೆಇಕ್ಕದಿರು (ಉದೊಸಲು < ಉತ್ + ಹೊಸಲು = ಮೇಲೆದ್ದಹೊಸಲಿನದಿಂಡುಅಥವಾಅಡ್ಡಪಟ್ಟಿ; ಹೊಸಲು < ಹೊಸ್ತಿಲು < ಹೊಸಂತಿಲ್ < ಪೊಸಂತಿಲ್ = ಬಾಗಿಲಕೆಳಭಾಗದಅಡ್ಡಪಟ್ಟಿ)

ಪ್ರ: ಇನ್ನುಮೇಲೆ, ನಿನ್ನಮನೆಉದೊಸಲುತುಳಿದರೆಕೇಳು, ದೊಡ್ಡನಮಸ್ಕಾರ, ಬರ್ತೀನಿ.

೨೪೫೪. ಮನೇಲಿಹೇಳಿಬರು = ಸಾಯಲುಸಿದ್ಧವಾಗಿಬರು.

ಪ್ರ: ರಸ್ತೆಗೆಅಡ್ಡಬರ್ತಾಇದ್ದೀಯಲ್ಲ, ಮನೇಲಿಹೇಳಿಬಂದಿದ್ದೀಯ?

೨೪೫೫. ಮನೆಹತ್ತಿಕೂಡು = ಡಾಣಾಡಂಗುರಮಾಡು

ಪ್ರ: ಗಾದೆ – ಹಾದರಕಳ್ಳತನಮನೆಹತ್ತಿಕೂಗ್ತವಂತೆಒಮದಲ್ಲಒಂದಿನಸಿಕ್ಕಿಬೀಳಸ್ತಿಅಂತ.

೨೪೫೬. ಮಪ್ಪರಿ = ಎತ್ತುಗಳು ನಿಲ್ಲುವಂತೆ ಸನ್ನೆ ಮಾಡು, ಸದ್ದು ಮಾಡು.

ಗಾಡಿಗೆ ಕಟ್ಟಿದ ಅಥವಾ ಆರಿಗೆ ಕಟ್ಟಿದ ಎತ್ತುಗಳನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಬೇಕಾದರೆ ರೈತ ಹಗ್ಗವನ್ನು ಹಿಡಿದೆಳೆದು, ತುಟಿ ಎರಡನ್ನೂ ಕೂಡಿಸಿ ಉಸಿರು ಒಳಗೆ ಎಳೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಮೂಲಕ ಒಂದು ಬಗೆಯ ಸದ್ದನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ಅದಕ್ಕೆ ‘ಮಪ್ಪರಿ’ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಇದು ಬೇಸಾಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ನುಡಿಗಟ್ಟು.

ಪ್ರ : ಮಪ್ಪರಿದಾಗ ನಿಂತ ಎತ್ತುಗಳು, ಬೆನ್ನ ಮೇಲೆ ಚಪ್ಪರಿಸಿದಾಗ ಚಲಿಸಿದವು.

೨೪೫೭. ಮಬ್ಬು ಹರಿ = ಬೆಳಗಾಗು, ನಸುಗತ್ತಲೆ ಕರಗು

ಪ್ರ : ಮಬ್ಬು ಹರಿದಾಗ ಎದ್ದೋನು ಇನ್ನೂ ಎರಡು ಕಾಲು ಒಂದು ಕಡೆ ಇಕ್ಕಿಲ್ಲ.

೨೪೫೮. ಮಮ್ಮು ಕುಡಿಸು = ಹಾಲು ಕುಡಿಸು

ಪ್ರ : ಮಮ್ಮು ಕುಡಿಸ್ತೀನಿ ಬಾ ಅಂತ ಮಗೂನ ಕರೆದಳು.

೨೪೫೯. ಮರಗಟ್ಟು = ಜೋಮು ಹಿಡಿ, ರಕ್ತಚಲನೆ ನಿಲ್ಲು

ಪ್ರ : ಕಾಲು ಮರಗಟ್ಟಿದೆ, ಮುಂದಕ್ಕೆ ಎತ್ತಿ ಇಡೋಕೆ ಆಗ್ತಿಲ್ಲ.

೨೪೬೦. ಮರ್ಜಿ ಹಿಡಿದು ನಡೆ = ಅನ್ಯರ ಇಚ್ಛೆಗನುಸಾರವಾಗಿ ನಡೆ

ಪ್ರ : ಇನ್ನೊಬ್ಬರ ಮರ್ಜಿ ಹಿಡಿದು ನಡೆಯೋದು ಬಿಡು, ಉಚ್ಚೆ ಕುಡಿದರೂ ತನ್ನಿಚ್ಛೇಲಿರಬೇಕು.

೨೪೬೧. ಮರದ ಚಕ್ಕೆ ಮರಕ್ಕೆ ಅಂಟಿಸು = ವಿರಸ ಹೋಗಲಾಡಿಸಿ ಸಂಬಂಧ ಕೂಡಿಸು

(ಚಕ್ಕೆ = ಸೀಳು)

ಪ್ರ : ಮರದ ಚಕ್ಕೆ ಮರಕ್ಕೆ ಅಂಟಿಸಿದ್ದೀನಿ, ಇನ್ನು ಅವರಿಗೆ ಬಿಟ್ಟದ್ದು.

೨೪೬೨. ಮರಳಲ್ಲಿ ಬರೆದು ಮಡಿಲಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಿಕೊಂಡಂತಾಗು = ಅಕ್ಷರ ಅಳಿಸಿ ಹೋಗು

ಹಿಂದೆ ಸಿಲೇಟು ಬಳಪ ಇಲ್ಲದಿದ್ದಾಗ ಮರಳ ಮೇಲೆ ಬೆರಳಿಂದ ಬರೆದು ಅಕ್ಷರ ಕಲಿತುಕೊಳ್ಳಬೇಕಾಗಿತ್ತು. ಆ ಮರಳನ್ನು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳೇ ಮಟಕ್ಕೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗಬೇಕಾಗಿತ್ತು, ಮತ್ತೆ ಮನೆಗೆ ತರಬೇಕಿತ್ತು. ಆ ಹಿನ್ನೆಲೆಯ ನುಡಿಗಟ್ಟಿದು.

ಪ್ರ : ಇಷ್ಟೆಲ್ಲ ಮಾಡಿ, ಮರಳಲ್ಲಿ ಬರೆದು ಮಡಿಲಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಿಕೊಂಡಂತಾಯ್ತು, ನಮ್ಮ ದುರಾದೃಷ್ಟ.

೨೪೬೩. ಮರುಚಲ ಮಗುವಾಗು = ಎರಡನೆಯ ಮಗುವಾಗು

(ಮರುಚಲ < ಮರು + ಸೂಲು = ಎರಡನೆಯ ಹೆರಿಗೆ ; ಚೊಚ್ಚಿಲು < ಹೊಚ್ಚ + ಸೂಲು = ಮೊದಲ ಹೆರಿಗೆ)

ಪ್ರ : ಚೊಚ್ಚಿಲ ಮಗುವಿನ ಹೆರಿಗೆ ಕಷ್ಟವಾಯಿತು, ಮರುಚಲ ಮಗುವಿನ ಹೆರಿಗೆ ಸಲೀಸಾಗಾಯ್ತು.

೨೪೬೪. ಮಲಗಿ ಹೋಗು = ನೆಲಕಚ್ಚು, ಚೇತರಿಸಿಕೊಳ್ಳದಂತಾಗು

ಪ್ರ : ಬೆಲೆ ಕುಸಿತದಿಂದ ಬೆಲ್ಲದ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು ಮಲಗಿ ಹೋದರು.

೨೪೬೫. ಮಲಾಮತ್ತು ಬಂದು ಮಲಿ = ಸೊಕ್ಕು ಬಂದು ತೆವಳು, ಠೇಂಕಾರದಿಂದ ಬೀಗು

(ಮಲಾಮತ್ತು = ಸೊಕ್ಕು ; ಮಲಿ < ಮಲೆ = ಬೀಗು, ಮದ ಮೈಮುರಿಯುತ್ತಿರು)

ಪ್ರ : ಮಲಾಮತ್ತು ಬಂದು ಮಲೀತಾ ಅವನೆ, ಇವನಿಗೆ ಆಪತ್ತು ಬಂದು ಚಾಪೇಲಿ ಸುತ್ತಿ-ಕೊಂ-ಡು ಹೋಗ !

೨೪೬೬. ಮಲುಕು ಹಾಕು = ಚಿಮರ ಹಾಕು, ಕೊಕ್ಕೆ ಹಾಕು

(ಮಲುಕು = ಕುಣಿಕೆ, ಚಿಮರ)

ಪ್ರ : ಅವನು ಮಲುಕು ಹಾಕಿದ ಮೇಲೆ ಬಿಚ್ಚೋಕೆ ತಿಣುಕಬೇಕು.

೨೪೬೭. ಮಲುಕಿನಲ್ಲಿ ಸಿಕ್ಕೊಂಡು ಮುಲುಕು = ಸಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಸಿಕ್ಕಿಕೊಂಡು ತಿಣುಕು

(ಮಲುಕು = ಕುಣಿಕೆ ; ಮುಲುಕು = ತಿಣುಕು)

ಪ್ರ : ಅವನು ಹಾಕಿದ ಮಲುಕಿನಲ್ಲಿ ಸಿಕ್ಕೊಂಡು ಮುಲುಕ್ತಾ ಇದ್ದೀನಿ, ಎಂದು ಬಿಡಿಸಿಕೊಳ್ತೀನೋ.

೨೪೬೮. ಮುಷ್ಕಿರಿ ಮಾಡು = ದರ್ಬಾರು ಮಾಡು ; ದಂಡ ಹಿಡಿದು ಹುಕುಂ ಚಲಾಯಿಸು

(ಮಷ್ಕಿರಿ < ಮಸ್ಕಿರಿ = ದಂಡ, ದೊಣ್ಣೆ)

ಪ್ರ : ಅವನು ಮಷ್ಕಿರಿ ಮಾಡೋದನ್ನು ನೋಡಿ ಜನ ಬೇಸತ್ತು ಹೋಗಿದ್ದಾರೆ, ಎಂದೋ ಒಂದಿನ ಅವನಿಗೆ ಹು‌ಟ್ಟಿದ ದಿನ ಕಾಣಿಸ್ತಾರೆ.

೨೪೬೯. ಮಸ್ಕ ಹೊಡಿ = ಬೆಣ್ಣೆ ಹಚ್ಚು, ತಾಜಾ ಮಾಡು

ಪ್ರ : ಕೆಲಸ ಆಗಲಿ ಅಂತ ಮಸ್ಕ ಹೊಡೀತಾ ಅವನೆ.

೨೪೭೦. ಮಸ್ತಿ ಬರು = ಅಹಂಕಾರ ಬರು

(ಮಸ್ತಿ = ಮದ)

ಪ್ರ : ಮಸ್ತಿ ಬಂದು, ಕಂಡುಕೋಡರ ಜೊತೆ ಕುಸ್ತಿ ಬೀಳ್ತಾನೆ.

೨೪೭೧. ಮಸ್ತಾಗಿರು = ಹೆಚ್ಚಿಗೆಯಾಗಿರು, ಅಧಿಕವಾಗಿರು

(ಮಸ್ತು = ಅಪಾರ)

ಪ್ರ : ಮಸ್ತಿ ಮಸ್ತಾಗಿರುವಾಗ ಅವನ್ಯಾಕೆ ಸುಸ್ತಾಗ್ತಾನೆ?

೨೪೭೨. ಮಸುಕು ಆವರಿಸು = ಕವುರು ಸುರುವಾಗು

(ಮಸುಕು = ನಸುಗತ್ತಲೆ, ಕವುರು)

ಪ್ರ : ಸಂಜೆ ಮಸುಕಿನಲ್ಲಿ ಮುಸುಕು ಹಾಕ್ಕೊಂಡು ಹೋದ ಹೆಂಗ್ಸು ಯಾರು ಅಂತ ಗೊತ್ತಾಗಲಿಲ್ಲ.

೨೪೭೩. ಮಳೆ ಕಾಲೂರು = ಮಳೆ ಇಳಿದುಕೊಳ್ಳು, ಮಳೆ ಬೀಳ-ತೊ-ಡ-ಗು

ಪ್ರ : ಶಿವಗಂಗೆ ಬೆಟ್ಟದ ಮೇಲೆ ಮಳೆ ಕಾಲೂರಿತು, ಸ್ವಲ್ಪ ಹೊತ್ತಿನಲ್ಲಿ ನಮಗೂ ಎಟುಕಿಸಿಕೊಳ್ತದೆ.

೨೪೭೪. ಮಳೆ ಹುಯ್ದು ಬಿಟ್ಟಂತಾಗು = ನಿಶ್ಶಬ್ದವಾಗು, ಶಾಂತವಾಗು

ಪ್ರ : ಕಿಚಪಚ ಅಂತಿದ್ದ ಮಕ್ಕಳು ಮಲಗಿದ ತಕ್ಷಣ, ಮನೆ ಮಳೆ ಹುಯ್ದು ಬಿಟ್ಟಂತಾಯ್ತು

೨೪೭೫. ಮಳ್ಳಾಗೆ ಎಣ್ಣೆ ಸುರಿದಂತಾಗು = ವ್ಯರ್ಥವಾಗು

(ಮಳ್ಳು < ಮರಳು)

ಪ್ರ : ಹೊಳೇಲಿ ಹುಣಿಸೆ ಹಣ್ಣು ಕಿವುಚಿದ್ದು ಮಳ್ಳಾಗೆ ಎಣ್ಣೆ ಸುರಿದಂತಾಯ್ತು

೨೪೭೬. ಮಳ್ಳುತ್ತಿರು = ಕುದಿಯುತ್ತಿರು, ತುದಿಬೆರಳ ಮೇಲೆ ನಿಂತಿರು

(ಮಳ್ಳು < ಮರಳು = ಕುದಿ)

ಪ್ರ : ಹೆಚ್ಚುಗಾರಿಕೆ ತೋರಿಸಿಕೊಳ್ಳೋಕೆ ನಾಮುಂದು ತಾಮುಂದು ಅಂತ ಮಳ್ತಾ ಅವರೆ.

೨೪೭೭. ಮಳ್ಳು ಹಗೇವು ತೋಡಿದಂತಾಗು = ಮುಗಿಯದ ಕಥೆಯಾಗು, ವ್ಯರ್ಥ ಪ್ರಯತ್ನವಾಗು

(ಮಳ್ಳು < ಮರಳು ; ಹಗೇವು < ಹಗ = ನೆಲಗಣಜ, ನೆಲದಲ್ಲಿ ಕೊರೆದ ಕಣಜ)

ಪ್ರ : ಮಳ್ಳು ಹಗೇವು ತೋಡೋದು ವ್ಯರ್ಥ, ಏಕೆಂದರೆ ಮಳ್ಳನ್ನು ತೋಡಿ ಮೇಲಕ್ಕೆ ಹಾಕಿದಂತೆಲ್ಲ ಅದು ಒಳಕ್ಕೆ ಓಡಿ ಬರ್ತದೆ.

೨೪೭೮. ಮಾಗಾಡು = ಪರದಾಡು, ಕಷ್ಟದಿಂದ ತಡಕಾಡು

ಪ್ರ : ನನಗೂ ಮಾಗಾಡಿ ಮಾಗಾಡಿ ಸಾಕಾಗಿದೆ, ಗಾಡಿ ಬಿಡೋದು ಬಾಕಿ ಇದೆ.

೨೪೭೯. ಮಾತಿನಲ್ಲಿ ಹೋಕು ಬರದಿರು = ಸುಳ್ಳು ಸುಳಿಯದಿರು

(ಹೋಕು = ಜೊಳ್ಳು)

ಪ್ರ : ಮಾತಿನಲ್ಲಿ ತೂಕ ಇತ್ತು, ಒಂದು ಚೂರೂ ಹೋಕಿರಲಿಲ್ಲ.

೨೪೮೦. ಮಾತು ಆತುಕೊಳ್ಳು = ಗ್ರಹಿಸಿಕೊಳ್ಳು

(ಆತು < ಆಂತು = ಹಿಡಿ, ಧರಿಸು, ಗ್ರಹಿಸು)

ಪ್ರ : ಗಾದೆ – ಹಗೆ ಮಾತು ಆತ್ಕೊಂಡ

ತುಟಿ- ಬಿ-ಚ್ಚದೆ ಕೂತ್ಕೊಂಡ

೨೪೮೧. ಮಾತು ತೆಗೆದು ಹಾಕು = ತಿರಸ್ಕರಿಸು

ಪ್ರ : ಇದುವರೆಗೂ ಅವನು ಎಂದೂ ನನ್ನ ಮಾತು ತೆಗೆದು ಹಾಕಿಲ್ಲ.

೨೪೮೨. ಮಾತು ತೇಲಿಸು = ಉಭಯಸಂಕಟದಿಂದ ಸತ್ಯವನ್ನು ಹೇಳದೆ ಜಾರಿಕೊಳ್ಳು

ಪ್ರ : ಕೊನೆಕೊನೆಗೆ ಮಾತು ತೇಲಿಸಿಬಿಟ್ಟ, ತಾನು ಯಾಕೆ ನಿಷ್ಠೂರ ಆಗಬೇಕು ಅಂತ

೨೪೮೩. ಮಾತು ಮಗುಚಿ ಹಾಕು = ಹೇಳಿದ ಮಾತನ್ನು ಯಥಾವತ್ತಾಗಿ ಹೇಳಿಬಿಡು

(ಮಗುಚಿ ಹಾಕು = ತಿರುವಿ ಹಾಕು, ಯಥಾವತ್ ಹಿಂದಿರುಗಿಸಿ ಉಚ್ಚರಿಸು)

ಪ್ರ : ಚಿಕ್ಕ ಹುಡಗಾದ್ರೂ ರೊಟ್ಟಿ ಮಗುಚಿದಂಗೆ ಹೇಳಿಕೊಟ್ಟ ಮಾತ್ನ ಮಗುಚಿ ಹಾಕಿಬಿಡ್ತಾನೆ.

೨೪೮೪. ಮಾತು ಮಟ್ಟ ಇಲ್ಲದಿರು = ತೂಕವಿಲ್ಲದಿರು

(ಮಟ್ಟ = ಸಮತೂಕ, ಸಮತೋಲನ)

ಪ್ರ : ಅವನ ಬಾಯಿಂದ ಬರೋದು ಸೊಟ್ಟ ಮಾತೇ ವಿನಾ, ಮಟ್ಟವಾದ ಮಾತು ಬರಲ್ಲ

೨೪೮೫. ಮಾನಿಸಿಕೊಳ್ಳು = ಗಬ್ಬವಾಗು, ಗಬ್ಬ-ವಾ-ಗ-ಬೇ-ಕೆಂ-ಬ ಬೆದೆ-ಗೆ ಒಳ-ಗಾ-ಗು

ಪ್ರ : ಹಸು ಮಾನಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ, ಅದ್ಕೇ ಹಾಲು ಕೊಡ್ತಿಲ್ಲ.

೨೪೮೬. ಮಾನೆ ನಿಲೆ ಹಾಕ್ಕೊಂಡು ಮಲಗು = ಕೆಲಸಕಾರ್ಯ ಮಾಡದೆ ಉಂಡುಂಡು ಮಲಗು

(ಮಾನೆ < ಮಾನ = ಶಿಷ್ನ, ಕೊನೆ(ಮಾರ್ನಾಮಿ ಅಷ್ಟೊತ್ತಿಗೆ ಮಾನೆಲ್ಲ ಹೊಡೆ ಎಂಬ ಗಾದೆ ಮಾತನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಗಮನಿಸಬಹುದು) ನಿಲೆ ಹಾಕು = ನೆಟ್ಟಗೆ ನಿಲ್ಲಿಸು, ನಿಗುರಿಸು)

ಪ್ರ : ಮನೆ ಅನ್ನಬ್ಯಾಡ ಮಟ ಅನ್ನಬ್ಯಾಡ, ಮೂರು ಹೊತ್ತೂ ಮಾನೆ ನಿಲೆ ಹಾಕ್ಕೊಂಡು ಮಲಗಿದ್ರೆ ಬದುಕು ಮಾಡೋರ್ಯಾರು?

೨೪೮೭. ಮಾಪು ಮಾಡು = ಕ್ಷಮಿಸು

(ಮಾಪು < ಮಾಫ್ (ಹಿಂ, ಉ) = ಕ್ಷಮೆ)

ಪ್ರ : ನಿಮ್ಮ ಕಾಲು ಹಿಡ್ಕೊಂತೀನಿ, ಇದೊಂದು ಸಾರಿ ಮಾಪು ಮಾಡಿಬಿಡಿ

೨೪೮೮. ಮಾಮೂಲು ಮಡಗು = ಲಂಚ ಕೊಡು

(ಮಡಗು = ಇಡು, ಇಕ್ಕು)

ಪ್ರ : ಮಾಮೂಲು ಮಡಗಿ ಮಾತಾಡು, ಇಲ್ಲದಿದ್ರೆ ಹಿಂಗೇ ನೇತಾಡಬೇಕು ಅಷ್ಟೆ.

೨೪೮೯. ಮಾರವಾಡಿ ವಿದ್ಯೆ ತೋರಿಸು = ಜಿಪುಣತನ ಮಾಡು, ಚೌಕಾಸಿ ಮಾಡು

(ಮಾರವಾಡಿ = ಮಾರವಾಡದವನು, ಜೈನ)

ಪ್ರ : ನನ್ನ ಹತ್ರ ನೀನು ಮಾರವಾಡಿ ವಿದ್ಯೆ ತೋರಿಸಬೇಡ, ಪರಿಣಾಮ ನೆಟ್ಟಗಿರಲ್ಲ.

೨೪೯೦. ಮಾರೀಪತ್ತಿನಲ್ಲಿರು = ವಶದಲ್ಲಿರು

(ಮಾರೀಪತ್ತು = ಅಧೀನ)

ಪ್ರ : ಕಾಲ್ಕೂ ಲಾಗಾಯ್ತಿಗೂ ಜಮೀನು ನಮ್ಮ ಮಾರೀಪತ್ತಿನಲ್ಲಿದೆ.

೨೪೯೧. ಮಾರುದ್ದ ದೇಹ ಗೇಣುದ್ದ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳು = ಅವಮಾನದಿಂದ ಕುಗ್ಗು, ಉಡುಗಿ ಹೋಗು.

ಪ್ರ : ಮಾರುದ್ದ ದೇಹಾನ ಗೇಣುದ್ದ ಮಾಡ್ಕೊಂಡು ಆಲ್ವರಿಯುವಂಥ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ತಂದರು ಮಕ್ಕಳು

೨೪೯೨. ಮಾರುದ್ಧ ನಿಗುರು = ಹೆಚ್ಚು ಕೊಚ್ಚಿಕೊಳ್ಳು, ಅಹಂಕಾರದಿಂದ ಸೆಟೆದು ನಿಲ್ಲು

(ಮಾರುದ್ದ = ಎರಡು ತೋಲುಗಳನ್ನು ವಿರುದ್ಧ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಚಾಚಿದಾಗ ಎಷ್ಟು ಉದ್ದವೋ ಅಷ್ಟುದ್ದ; ನಿಗುರು = ಸೆಟೆದು ನಿಲ್ಲು, ನೆಟ್ಟಗೆ ಗೂಟದಂತೆ ನಿಲ್ಲು)

ಪ್ರ : ಅವನು ಮಾರುದ್ಧ ನಿಗರೋಕೆ, ನಾವು ಯಾರದ್ದೂ ಬಾಚ್ಕೊಂಡು ಗುಡ್ಡೆ ಹಾಕ್ಕೊಂಡಿಲ್ಲ.

೨೪೯೩. ಮಾರು ಹೋಗು = ಮನಸೋಲು

ಪ್ರ : ಗಾದೆ – ಮಕ ನೋಡಿ ಮಾರು ಹೋದ

ಗುಣ ನೋಡಿ ದೂರ ಹೋದ

೨೪೯೪. ಮಾಲುತ್ತಿರು = ಕುಡಿದ ಮತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಎತ್ತಂದರತ್ತ ವಾಲಾಡುತ್ತಿರು

ಪ್ರ : ಕುಡಿದ ಮೆತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಮಾಲ್ತಾ ಅವನೆ, ಬೀಳೋದು ಏಳೋದು ಲೆಕ್ಕವೇ ಇಲ್ಲ.

೨೪೯೫. ಮಾಲು ಸಿಕ್ಕು = ವಸ್ತು ಸಿಕ್ಕು, ಬಯಸಿದ ಹೆಣ್ಣು ಸಿಕ್ಕು

(ಮಾಲು = ಕರೆ ಹೆಣ್ಣು, Calling girl)

ಪ್ರ : ಮಾಲು ಸಿಕ್ತು ಅಂದೇಟಿಗೇ ಒಳಕ್ಕೆ ಕರಕೊಂಡು ಬಾ ಎಂದ

೨೪೯೬. ಮಾಸಿ ಕಿಮ್ಮಟವಾಗು = ಕೊಳೆ ಪದರುಗಟ್ಟು

(ಮಾಸು = ಕೊಳೆಯಾಗು ; ಕಿಮ್ಮಟ = ಕಿಟ್ಟ, ಪದರುಗಟ್ಟಿದ ಕೊಳೆ)

ಪ್ರ : ಬಟ್ಟೆ ಮಾಸಿ ಕಿಮ್ಮಟ ಆಗಿ ಕುಂತವೆ, ಒಗೆಯೋಕೇನು ನಿಮಗೆ ದಾಡಿ?

೨೪೯೭. ಮ್ಯಾತೆ ಹಿಸುಕು = ಗಂಟಲು ಹಿಸುಕು

(ಮ್ಯಾತೆ < ಮೆಟ್ರೆ < ಮಿಡರು (ತ) ಮೆಡೆ (ತೆ) = ಗಂಟಲು)

ಪ್ರ : ಕ್ಯಾತೆ ನನ್ಮಗ ದಾರಿಗೆ ಬರೋದು ಮ್ಯಾತೆ ಹಿಸುಕಿದಾಗಲೇ

೨೪೯೮. ಮ್ಯಾಳ ಮಾಡು = ಅಳು, ಗೋಳಾಡು

(ಮ್ಯಾಳ < ಮೇಳ = ಓಲಗ)

ಪ್ರ : ಮ್ಯಾಳಾ ಮಾಡ್ತಾನೇ ಇರ್ತೀರೋ, ಇಲ್ಲ, ಹೆಣ ಮಣ್ಣು ಮಾಡೋಕೆ ಏನೇನು ಬೇಕು ಅದನ್ನು ಹೊಂದಿಸಿಕೊಳ್ತೀರೋ?

೨೪೯೯. ಮಿಕ ಸಿಕ್ಕು = ಬಯಸಿದ ಹೆಣ್ಣು ಸಿಕ್ಕು

(ಮಿಕ = ಗುರಿಯಿಟ್ಟ ಮೃಗ, ಪ್ರಾಣಿ)

ಪ್ರ : ಮಿಕ ಸಿಕ್ತು ಅಂದ ಕೂಡಲೇ ತಿಕ ಒದರಿಕೊಂಡು ಓಡಿದ.

೨೫೦೦. ಮಿಡುಕಾಡು = ಒದ್ದಾಡು, ವಿಲಿವಿಲಿಗುಟ್ಟು

(ಮಿಡುಕು = ಸ್ಪಂದಿಸು, ಅಲುಗಾಡು)

ಪ್ರ : ಗಾದೆ – ಹೊಟ್ಟೆ ತುಂಬಿದೋರಿಗೆ ಹುಡುಗಾಟ

ಹೊಟ್ಟೆಗಿಲ್ಲದೋರಿಗೆ ಮಿಡುಕಾಟ

೨೫೦೧. ಮಿಣಿ ಏಟು ಬೀಳು = ಸಕತ್ತು ಹೊಡೆತ ಬೀಳು

(ಮಿಣಿ < ಮಿಳಿ = ಚರ್ಮದ ಹಗ್ಗ)

ಪ್ರ : ಅಣಿ ಮಾಡ್ಕೊಂಡು ಬರ್ತೀಯೋ, ಇಲ್ಲ, ಮಿಣಿ ಏಟು ಬೀಳಬೇಕೋ?

೨೫೦೨. ಮಿತ್ತಿಗೆ ಕೊಡು = ಮಂತ್ರ ಪವಿತ್ರ ಮಣ್ಣಿನ ಉಂಡೆ ಕೊಡು

(ಮಿತ್ತಿಗೆ < ಮಿರ್ತಿಗೆ < ಮೃತ್ತಿಕಾ = ಮಣ್ಣಿನ ಸಣ್ಣ ಗಟ್ಟಿ)

ಪ್ರ : ವಿಭೂತಿಧಾರಿ ಕಾಷಾಯಧಾರಿ ಜಂಗಮ ಮಿರ್ತಿಗೆ ಕೊಟ್ಟು ಜೋಳಿಗೆ ಭರ್ತಿ ಮಾಡ್ಕೊಂಡ.

೨೫೦೩. ಮೀಟುಗೋಲಾಗು = ಮುಂದು ಮುಂದು-ಕ್ಕೆ ಕೊಂಡೊ-ಯ್ಯು-ವ ಸಾಧ-ನ-ವಾ-ಗು

(ಮೀಟುಗೋಲು = ಸನ್ನೆಗೋಲು) ಭಾರವಾದ ವಸ್ತುವನ್ನು ಮುಂದಕ್ಕೆ ಜರುಗಿಸಲು ಬಳಸುವ ಹಾರೆ ಅಥವಾ ಬೊಂಬಿಗೆ ಮೀಟುಗೋಲು, ಸನ್ನೆಗೋಲು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹಾಗೆಯೇ ಗುರಿ ತಲುಪಲು ಗುರುವಿನ ಮೀಟುಗೋಲು ಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಆಶಯವಿದೆ ಈ ನುಡಿಗಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ.

ಪ್ರ : ಅವರು ನನಗೆ ಮೀಟುಗೋಲಾಗದಿದ್ರೆ ಈಟರ (< ಇಷ್ಟು ಎತ್ತರ) ವರೆಗೆ ಏರುತಿದ್ನ?

೨೫೦೪. ಮೀನ ಮೇಷ ಎಣಿಸು = ಹಿಂದುಮುಂದು ನೋಡು, ದೃಢ ನಿಲುವು ತಾಳದಿರು

ಮೇಷ ರಾಶಿಯಿಂದ ಮೊದಲುಗೊಂಡು ಮೀನ ರಾಶಿಯವರೆಗೆ ಒಟ್ಟು ಹನ್ನೆರಡು ನಕ್ಷತ್ರ ರಾಶಿಗಳಿವೆ. ಜ್ಯೋತಿಷ್ಯ ಹೇಳುವವರು ಈ ರಾಶಿಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ ಹಿಂದೆ ಸಂಭವಿಸಿದ ಹಾಗೂ ಮುಂದೆ ಸಂಭವಿಸುವ ಘಟನೆಗಳನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಕೆಳಗಿನ ಮೀನರಾಶಿಯಿಂದ ಮೇಲಿನ ಮೇಷ ರಾಶಿಯವರೆಗೆ ಅಥವಾ ಮೇಲಿನ ಮೇಷ ರಾಶಿಯಿಂದ ಕೆಳಗಿನ ಮೀನರಾಶಿಯವರೆಗೆ ಎಣಿಕೆ ಹಾಕುತ್ತಾ, ಕಾಲ ತಳ್ಳುತ್ತಾ, ನಿಧಾನ ಮಾಡುವ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಈ ನುಡಿಗಟ್ಟು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.

ಪ್ರ : ನೀನು ಮೀನ ಮೇಷ ಎಣಿಸಬೇಡ, ತಟಕ್ಕನೆ ಒಂದು ನಿರ್ಧಾರಕ್ಕೆ ಬಾ.

೨೫೦೫. ಮೀಸಲು ಗೆಡು = ಅಪವಿತ್ರಗೊಳ್ಳು, ಎಂಜಲಾಗು

ಪ್ರ : ಮೀಸಲುಗೆಟ್ಟದ್ದನ್ನು ದೇವರ ಎಡೆಗೆ ಇಡಬಾರದು.

೨೫೦೬. ಮೀಸಲು ಮುರಿ = ಕನ್ನೆ ಹುಡುಗಿಗೆ ಪ್ರಥಮ ಸಂಭೋಗ ಸುಖವನ್ನು ನೀಡು

(ಮುರಿ = ಮೀಸಲಿನ ಕನ್ಯಾವ್ರತವನ್ನು ಕೆಡಿಸು, ಎಂಜಲು ಮಾಡು )

ಪ್ರ : ಮೀಸಲು ಮುರಿಯೋಕೆ ಬಂದ ಮೀಸೆ ಹೊತ್ತೋನಿಗೆ ಮುಸುಡಿಗೆ ತಿವಿದಳು.

೨೫೦೭. ಮೀಸಲು ಕಟ್ಟು = ಮುಡಿಪು ಕಟ್ಟು

ಪ್ರ : ಮೊದಲು ಹುಲಿಯೂರು ದುರ್ಗದ ಹಳೆಯೂರು ಕಾಳಿಕಾದೇವಿಗೆ ಮೀಸಲು

ಕಟ್ಟು, ಆ ತಾಯಿ ನಿನ್ನ ಕಷ್ಟ ಆತ್ಕೊಳ್ತಾಳೆ.

೨೫೦೮. ಮೀಸೆ ಬೋಳಿಸಿಕೊಳ್ಳು = ಗಂಡಸಲ್ಲವೆಂದು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳು

ಪ್ರ : ಆ ಹೆಂಗಸಿಗೆ ಸೋತರೆ ನಾನು ಮೀಸೆ ಬೋಳಿಸಿಕೊಳ್ತೀನಿ.

೨೫೦೯. ಮೀಸೆ ಮಣ್ಣಾಗು = ಸೋಲಾಗು, ಅವಮಾನವಾಗು

ಪ್ರ : ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಮೀಸೆ ಮಣ್ಣಾದ ಮೇಲೆ ತಣ್ಣಗಾದ

೨೫೧೦. ಮೀಸೆ ಮಿಂಡಾಳಾಗು = ಪ್ರಾಯಸ್ಥನಾಗು

(ಮಿಂಡ = ಯೌವನಸ್ಥ ; ಮಿಂಡಿ = ಯೌವನಸ್ಥೆ)

ಪ್ರ : ದುರದುಂಡಿ ಮಿಂಡಿಗೆ ಸರಿಯಾಗಿ ಮೀಸೆ ಮಿಂಡಾಳೇ ಸಿಕ್ಕಿದ ಬಿಡು.

೨೫೧೧. ಮೀಸೆ ಹೊತ್ಕೊಂಡಿರು = ಹೆಸರಿಗೆ ಗಂಡಸಾಗಿರು, ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಬಾರದವನಾಗಿರು

ಪ್ರ : ಹೆಂಗಸಿನ ಆಸೆ ತೀರಿಸದ ಗಂಡಸು, ಮೀಸೆ ಹೊತ್ಕೊಂಡಿದ್ದರೆಷ್ಟು, ಬಿಟ್ಟರೆಷ್ಟು?

೨೫೧೨. ಮುಕುಳಿ ಎತ್ತು = ಜಾಗ ಖಾಲಿ ಮಾಡು, ಹೊರಡು

(ಮುಕುಳಿ = ಗುದಧ್ವಾರ, ತಿಕ)

ಪ್ರ : ಇಲ್ಲಿಂದ ಮೊದಲು ಮುಕುಳಿ ಎತ್ತು, ಇಲ್ಲದಿದ್ರೆ, ಮುಕುಳಿಗೆ ಒದ್ದೆ ಅಂದ್ರೆ ಪುಕಳಿ ಪಲ್ಲಂಡೆಯಾಗ್ತದೆ.

೨೫೧೩. ಮುಕ್ಕಾಗು = ತುಂಡಾಗು, ಹೋಳಾಗು

(ಮುಕ್ಕು < ಮುರುಕು = ಹೋಳು, ತುಂಡು)

ಪ್ರ : ಗಾದೆ – ಚರ್ಮ ಸುಕ್ಕಾದ್ರೆ ಮುಪ್ಪು

ಕರ್ಮ ಮುಕ್ಕಾದ್ರೆ ಮುಕ್ತಿ

೨೫೧೪. ಮುಕ್ಕಿರಿ = ನೆಗಡಿಯಿಂದ ನರಳು, ಸೊರ್ರ‍ಬುಸ್ಸ ಎನ್ನು

ಪ್ರ : ನೆಗಡಿಯಾಗಿ ಮುಕ್ಕಿರೀತಿದ್ದೀನಿ, ತೆವಕೆ ಬಂದು ತೆಕ್ಕೆಮುರಿ ಬೀಳ್ತಿದ್ದೀಯಲ್ಲ.

೨೫೧೫. ಮುಖ ಕೆಚ್ಚಲಿಕ್ಕು = ಮುನಿಸಿಕೊಳ್ಳು, ಊದಿಕೊಳ್ಳು

(ಕೆಚ್ಚಲಿಕ್ಕು = ಸೊರ ಬಿಟ್ಟ ಹಸುವಿನ ಮೊಲೆಗಳ ಮೇಲ್ಭಾಗದ ಮಾಂಸಲ ಭಾಗ ದಪ್ಪವಾಗಿ ಊದಿಕೊಳ್ಳುವಿಕೆ)

ಪ್ರ : ಅಮ್ಮನೋರ ಮುಖ ಆಗಲೇ ಕೆಚ್ಚಲಿಕ್ಕಿದೆ, ಇಚ್ಛೆ ಈಡೇರಲಿಲ್ಲ ಅಂತ.

೨೫೧೬. ಮುಖ ಮುಸುರೆಗಡಿಯಾಗು = ಅಸಮಾಧಾನದಿಂದ ಊದಿಬಾದಾಳಾಗು

ಪ್ರ : ಯಾಕೆ ಅಮ್ಮನೋರ ಮುಖ ಎದ್ದ ತಕ್ಷಣ ಮುಸುರೆಗಡಿಗೆಯಾಗಿ ಕೂತದೆ?

೨೫೧೭. ಮುಖ ಹುಳ್ಳಗಾಗು = ಸಪ್ಪಗಾಗು, ಕಳೆಗುಂದು

ಪ್ರ : ಎಲ್ಲರ ಮುಂದೆ ಹುಳುಕನೆಲ್ಲ ಬಿಚ್ಚಿದಾಗ ಅವನ ಮುಖ ಹುಳ್ಳಗಾಯ್ತು.

೨೫೧೮. ಮುಗ್ಗಟ್ಟಾಗು = ಅಭಾವವಾಗು, ತೊಂದರೆಯಾಗು, ಬರ-ಗಾ-ಲ ಬರು

(ಮುಗ್ಗಟ್ಟು < ಮುಕ್ಕಟ್ಟು = ಮೂರು ಕಟ್ಟು, ಅಭಾವ)

ಪ್ರ : ಮುಗ್ಗಟ್ಟಾಗಿ ಒದ್ದಾಡ್ತಾ ಇದ್ದೀವಿ, ಹಬ್ಬಕ್ಕೆ ಒಬ್ಬಟ್ಟು ಎಲ್ಲಿ ಮಾಡಾನ?

೨೫೧೯. ಮುಗ್ಗರಿಸು = ಎಡವಿ ಬೀಳು, ತಪ್ಪು ಮಾಡು

ಪ್ರ : ಗಾದೆ – ಆನೆಯಂಥದೂ ಮುಗ್ಗರಿಸ್ತದೆ.

೨೫೨೦. ಮುಗಿಲಿಗೆ ಏಣಿ ಹಾಕು = ಆಗದುದಕ್ಕೆ ಆಸೆ ಪಡು, ಅಸಾಧ್ಯವಾದುದಕ್ಕೆ ವ್ಯರ್ಥ ಪ್ರಯತ್ನ ಮಾಡು

ಪ್ರ : ಮಾಳಿಗೆ ಮನೆಗೆ ಏಣಿ ಹಾಕು, ಒಪ್ತೀನಿ, ಮುಗಿಲಿಗೆ ಏಣಿ ಹಾಕೋ ಕೆಲಸ ಬಿಡು

೨೫೨೧. ಮುಗಿಲಿಗೆ ತೂತು ಬೀಳು = ಧಾರಕಾರ ಮಳೆಯಾಗು

(ಮುಗಿಲು = ಮೋಡ)

ಪ್ರ : ಮುಗಿಲಿಗೆ ತೂತು ಬಿತ್ತೋ ಏನೋ, ಒಂದೇ ಸಮ ಸುರೀತಾ ಅದೆ ಮಳೆ.

೨೫೨೨. ಮುಗಿಲು ಮೂರೇ ಗೇಣುಳಿ = ಸಂತೋಷದಿಂದ ಉಬ್ಬು

(ಮುಗಿಲು = ಆಕಾಶ; ಗೇಣು = ಹೆಬ್ಬೆಟ್ಟು ಮತ್ತು ನಡು ಬೆರಳನ್ನು ವಿರುದ್ಧ ಚಾಚಿದಾಗಿನ ಉದ್ದ)

ಪ್ರ : ಮಗ ಪ್ರಥಮ ದರ್ಜೇಲಿ ಪಾಸಾಗಿದ್ದನ್ನು ಕೇಳಿ, ಅಪ್ಪ ಅಮ್ಮನಿಗೆ ಮುಗಿಲು ಮೂರೇ ಗೇಣುಳೀತು

೨೫೨೩. ಮುಗಿಲಿಗೆ ಹಾರಿ ನೆಲಕ್ಕೆ ಬೀಳು = ನೋವಿನಿಂದ ಒದ್ದಾಡು, ರೋಷಾವೇಶದಿಂದ ಹಾರಾಡು

ಪ್ರ : ನೋವು ತಾಳಲಾರದೆ ಮುಗಿಲಿಗೆ ಹಾರಿ ನೆಲಕ್ಕೆ ಬೀಳ್ತಾನೆ, ಅದನ್ನು ನೋಡೋಕಾಗಲ್ಲ.

೨೫೨೪. ಮುಗಿಸಿಬಿಡು = ಕೊಂದು ಬಿಡು, ಬಾಳನ್ನು ಕೊನೆಗಾಣಿಸು

ಪ್ರ : ಅವರವ್ವನ ಮಕ ನೋಡಿ ಬಿಟ್ಟಿದ್ದೀನಿ, ಇಲ್ಲದಿದ್ರೆ ಅವನ್ನ ಇವತ್ತು ಮುಗಿಸಿಬಿಡ್ತಿದ್ದೆ.

೨೫೨೫. ಮುಚ್ಚಂಜೆಯಾಗು = ಮಬ್ಬುಗತ್ತಲೆ ಆವರಿಸುವ ಸಮಯವಾಗು

(ಮುಚ್ಚಂಜೆ < ಮುಸ್ಸಂಜೆ < ಮೂರು ಸಂಜೆ = ಮಬ್ಬುಗತ್ತಲೆ)

ಸಮಯ)

ಪ್ರ : ಮುಚ್ಚಂಜೆಯಾಗಿದೆ, ಹುಳುಚಪ್ಪಟೆ ಹರಿದಾಡ್ತವೆ, ಸುಮ್ನೆ ಒಳಗಿರು.

೨೫೨೬. ಮುಟ್ಟಾಗು = ಹೊರಗಾಗು

(ಮುಟ್ಟು = ತಿಂಗಳಿಗೊಮ್ಮೆ ಹೆಂಗಸರಿಗೆ ಯೋನಿಯಲ್ಲಾಗುವ ರಕ್ತ ಸ್ರಾವ) ಮುಟ್ಟಾದಾಗ ಮೂರುದಿನ ಹೆಂಗಸರು ಮನೆಯ ಹೊರಗೆ ಇರಬೇಕಾಗಿತ್ತು. ನಡುಮನೆ ಅಡುಗೆ ಮನೆಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸುವಂತಿರಲಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದಲೇ ಮುಟ್ಟಾಗು ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಪರ್ಯಾಯವಾಗಿ ಹೊರಗಾಗು, ಆಚೆಯಾಗು ಎಂಬ ನುಡಿಗಟ್ಟುಗಳು ಚಾಲ್ತಿಗೆ ಬಂದವು. ಈಗ ಆ ಕಟ್ಟುಪಾಡು ಕಂಡುಬರುತ್ತಿಲ್ಲ.

ಪ್ರ : ಹೆಂಡ್ರು ಮುಟ್ಟಾಗಿ ಕೂತಿರೋದನ್ನು ಕಂಡು, ದೂರದೂರಿಂದ ಬಂದ ಗಂಡ

ನಿರಾಶೆಗೊಂಡ.

೨೫೨೭. ಮುಟ್ಟು ನಿಲ್ಲು = ಬಸುರಿಯಾಗು

ಪ್ರ : ಮುಟ್ಟು ನಿಂತು ಮೂರು ತಿಂಗಳಾಯ್ತು ಎಂದು ಗಂಡನ ಕಿವಿಯಲ್ಲಿ ಹೇಳಿ ನಕ್ಕಳು.

೨೫೨೮. ಮುಟ್ಟುಗೆಡು = ಸಂತಾನ ಶಕ್ತಿ ನಿಲ್ಲು

ಪ್ರ : ಗಾದೆ – ಮುಟ್ಟುಗೆಟ್ಟ ಮೇಲೆ ಹೊಟ್ಟುಗುಟ್ಟಿದಷ್ಟೇ ಲಾಭ.

೨೫೨೯. ಮುಟ್ಟುಗೋಲು ಹಾಕಿಕೊಳ್ಳು = ಕೊಡಬೇಕಾದ ಸಾಲಕ್ಕೆ ಆಸ್ತಿಯನ್ನು ಅಧೀನಕ್ಕೆ

ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳು

ಪ್ರ : ಕೊಡಬೇಕಾದ ಸಾಲಕ್ಕೆ ಜಮೀನು ಮುಟ್ಟುಗೋಲು ಹಾಕ್ಕೊಂಡರಾಯ್ತು.

೨೫೩೦. ಮುಟ್ಟುಚಿಟ್ಟಾಗು = ಮೈಲಿಗೆಯಾಗು

ಪ್ರ : ಮುಟ್ಟುಚಿಟ್ಟಾಗುತ್ತೆ, ದೂರ ಇರೋ ಶೂದ್ರ ಮುಂಡೇಗಂಡ ಎಂದು ಬೋಡಮ್ಮ ಬೈದಳು.