ಹಾಲುಮತ ಎಂದು ಗುರುತಿಸಲ್ಪಡುವ ಇವರು ಕರ್ನಾಟಕದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಕುರಿಗಾಹಿಗಳು ಸಮುದಾಯಕ್ಕೆ ಸೇರಿದವರು. ನಂಜುಂಡಯ್ಯ ಮತ್ತು ಐಯ್ಯರ್ (೧೯೩೫) ರವರು ಇವರಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಮೂರು ಒಳಬಾಂಧವ್ಯದ ಗುಂಪುಗಳನ್ನು ವರದಿ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಅವೆಂದರೆ ಹಾಲು, ಹಂಡೆವಜೀರ ಜಾಡಿ ಅಥವಾ ಕಂಬಳಿ ಕುರುಬ, ಇವುಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಇವರಲ್ಲಿನ ಕೆಲವು ಉಪಪಂಡಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಹೊಸ, ಹಳೆ, ಸಾದ, ಕುಂಚಿ, ಮುಳ್ಳು. ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಇವರಲ್ಲಿ ಎರಡು ಮುಖ್ಯ ಪಂಗಡಗಳಿವೆ.

ಅಲೆಮಾರಿ ಕುರುಬ

ಅಲೆಮಾರಿ ಕುರುಬ

ಅವೆಂದರೆ ಹತ್ತಿಕಂಕಣ, ಉಣ್ಣಿಕಂಕಣ. ಇವರಲ್ಲಿ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿರುವ ಒಂದು ದಂತೆ ಕಥೆಯ ಪ್ರಕಾರ ಉಂಡಾಡಿ ಪದುಮಣ್ಣನ ವಂಶದವರೆಂದು ಹೇಳಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಶಿವನು ಉಂಡಾಡಿ ಪದುಮಣ್ಣನಿಗೆ ಆಶೀರ್ವಾದ ಮಾಡಿ ಕುರಿಗಾಹಿಯನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿದನೆಂದು ಕಥೆ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಕುರುಬ ಎಂದರೆ ಕುರಿ ಸಾಕುವವನು ಎಂಬುದಾಗಿ ಅರ್ಥೈಸಲಾಗಿದೆ. ಕುರುಬರು ಕರ್ನಾಟಕದ ಎಲ್ಲ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡು ಬರುತ್ತಾರೆ. ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆ ಹಾಗೂ ಕನ್ನಡ ಲಿಪಿಯನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. ಇವರಲ್ಲಿ ಹಲವು ಹೊರಬಾಂಧವ್ಯ ಬಳ್ಳಿಗಳಿವೆ. ಅವೆಂದರೆ ಆಡು, ಹಲಿಗೆ, ಬಂಡಿ, ಹಾಲು ಇತ್ಯಾದಿ. ಇವರಲ್ಲಿ ಸಮುದಾಯದ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಒಳಬಾಂಧವ್ಯ ಹಾಗೂ ಬಳ್ಳಿಗಳ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಹೊರಬಾಂಧವ್ಯ ವಿವಾಹ ಪದ್ಧತಿ ರೂಢಿಯಲ್ಲಿದೆ. ಇವರಲ್ಲಿ ಸೋದರ ತಂದೆಯ ಸಂಬಂಧಿ ವಿವಾಹಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶವಿದೆ. ರೇವಣಸಿದ್ಧ, ಅಮೃತಸಿದ್ಧ, ಗೊಲ್ಲಾಳ ಇವರ ಮುಖ್ಯ ಆರಾಧ್ಯ ದೈವಗಳು.

ಇವರಲ್ಲಿ ವಿಚ್ಛೇದನಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶವಿದೆ. ವಿಧವೆ, ವಿಧುರ ಮತ್ತು ವಿಚ್ಛೇದಿತ ವಿವಾಹಕ್ಕೆ ಸಾಧ್ಯವಿದೆ. ಆಸ್ತಿಯ ಹಕ್ಕುದಾರಿಕೆ ಗಂಡುಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಮಾತ್ರ. ಜನನ ಸೂತಕ ಒಂಭತ್ತು ದಿನಗಳವರೆಗೆ ಇರುತ್ತದೆ. ನಾಮಕರಣವನ್ನು ಹತ್ತನೇ ದಿನ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಮದುವೆಯ ಆಚರಣೆಗಳು ವರನ ಮನೆಯಲ್ಲಿಯೇ  ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಮದುವೆಯ ಮುಖ್ಯ ಆಚರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಬಾಸಿಂಗ ಕಟ್ಟುವುದು, ತಾಳಿ ಕಟ್ಟುವುದು ಇತ್ಯಾದಿಗಳು ಇವೆ. ಶವವನ್ನು ಹೂಳಿ, ಹನ್ನೊಂದನೇ ದಿನದಂದು ತಿಥಿ ಆಚರಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವೃತ್ತಿಯೆಂದರೆ ಕುರಿ ಕಾಯುವುದು ಮತ್ತು ಕಂಬಳಿ ನೇಯುವುದು, ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ವ್ಯವಸಾಯದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಕೆಲವರು ಮಾತ್ರ ಸರ್ಕಾರಿ ಹಾಗೂ ಖಾಸಗಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ನೌಕರಿಯಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ. ಇವರಲ್ಲಿ ತುಂಬಾ ಶ್ರೀಮಂತವಾದ ಜಾನಪದ ಪರಂಪರೆಯಿದೆ. ಗಂಡಸರು ಜಾನಪದ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಹಾಡುತ್ತಾರೆ. ಆಧುನಿಕ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಪದ್ಧತಿ ಹಾಗೂ ಕುಟುಂಬ ಕಲ್ಯಾಣ ಯೋಜನೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಇವರಿಗೆ ಒಲವಿದೆ. ಆಧುನಿಕ ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಇವರು ಸಾಮಾಜಿಕ, ಆರ್ಥಿಕ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯವಾಗಿ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಒಂದು ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿ ಗುಂಪಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.

ನೋಡಿ:

ಲಲಿತ ಎ.ಸಿ., ೧೯೯೩. ಕಾಡುಕುರುಬ ಮತ್ತು ಜೇನುಕುರುಬರ ಸಂಸ್ಕೃತಿ, ಕರ್ನಾಟಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ, ಬೆಂಗಳೂರು.

Hayavadana Rao, C., 1909. ‘The Kurubas : A Forest Tribe of the Nilgiris’, Anthropomise,  4 : 178 : 181

Iyer L.K. Anantha Krishna., 1929. ‘Kadu Kuruba’, Man in India.  Vol. 9(4). 223-229

Iyer, L.K. Anantha Krishna., 1948. ‘Kuruba (Betta) In : The Coorg Tribes and Castes’,  : Garden Press, Madras.

Krishnan, M., 1963. ‘Kuruba Vanishing Tribe’, Bulletion of Institute of Traditional Culture, Parts I and II.

Kundaiah, K.Narayana, and M.K.Umadevi, 1982. ‘Jenunudi-I’, Central Institute of Indian Languages Mysore

Kurup, A.M. and B.K.Roy Burman, 1961. ‘Jenukuruba and Kadu (Betta) Kuruba Cenus of India’., Part V-B(i) (Ethnographic notes) : Manager Publications, Delhi Misra, P.K., 1970. ‘Economic Development Among the Jenu Kurubas’, Man in India, Vol 50 (1) 78-86

Misra P.K., 1969. ‘Jenu Kuruba’, Bulletin of the Anthropological Survey of India 18(3)

Misra, P.K.1977. ‘The Jenu Kuruba’ primitive Tribe : The First Step‘, S.Sinha and B.D. Sharma (ed): Government of India, Ministry of Home affairs, New Delhi

Mutharayappa R., 1993. ‘Socio-Cultural Factors and Marriage Among Jenukuruba and Kadukuruba Tribes of Karnataka’,  Man in India 73(1), 17-27

Mutharayappa. R., 1997. ‘Socio-cultural Factors and Marriages Among Jenukuruba and Kadu Kuruba Tribes of Karnataka’, Man in India 77(4) 397-408.

Sadasivaiah, H.M., 1967. ‘Kadu Kurubas’, Journal of the Mysore Univeristy, 23: 48-54.

Velrathappa, K., 1965. ‘The Cultural Trends of Hill Tribe: Kadu Kuruba in Mysore’, Quarterly Journal of Mystic Society, 53(3-4) : 107-112.