ದೊಡ್ಡ ಗದ್ದೆಯ ಬಯಲು. ನೂರು..ಐನೂರು..ಸಾವಿರ ಮಂದಿ ಹೆಂಗಸರು-ಯುವತಿಯರು ಸಾಲಾಗಿ ನಿಂತಿರುತ್ತಾರೆ. ಇವರೊಂದಿಗೆ ಕೆಲವು ಯುವಕರು ಇರುತ್ತಾರೆ. ಇವರೆಲ್ಲರೂ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಅಡಕೆ ಮರದ ಹಿಂಗಾರ (ಹೊಂಬಾಳೆ) ಹಿಡಿದಿರುತ್ತಾರೆ. ಇವರೆಲ್ಲರೂ ಸಾಮೂಹಿಕವಾಗಿ ಮೈಮೇಲೆ ದೈವವನ್ನು ಆವಾಹಿಸಿಕೊಂಡಿರುತ್ತಾರೆ. ಆದ್ದರಿಂದಲೇ ಇವರೆಲ್ಲರೂ ನಡುಗುತ್ತಿರುತ್ತಾರೆ. ಮಹಿಳೆಯರು-ಯುವತಿಯರನ್ನು ‘ಸಿರಿ’ಗಳೆಂದೂ, ಯುವಕರನ್ನು ‘ಕುಮಾರ’ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ತುಳುನಾಡಿನ ಸಿರಿಜಾತ್ರೆಯ ಒಂದು ಸ್ಥೂಲ ಚಿತ್ರಣ.

ತುಳುನಾಡಿನ ವಿಶಿಷ್ಟ ಆಚರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಿರಿ ಜಾತ್ರೆಯೂ ಒಂದು. ಸ್ತ್ರೀಶೋಷಣೆಯನ್ನು ತಡೆಯಲು ಮಹಿಳೆ ದೈವವಾದದ್ದು ಜಾನಪದವಾಗಿ ಜನಜನಿತ. ಸಿರಿ ಆಚರಣೆಯನ್ನು ಜಾನಪದ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಭಾಗವೆಂದು ಜನಪದ ವಿದ್ವಾಂಸರು ಕರೆದರೆ ವಿಚಾರವಾದಿಗಳು ಇದು ಮೂಢನಂಬಿಕೆ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಇದು ಅಂದಿನಿಂದಲೂ ಚರ್ಚೆಯಲ್ಲಿರುವ ಸಂಗತಿ.

ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಮತ್ತು ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಆಚರಿಸಲಾಗುವ ಸಿರಿಜಾತ್ರೆಯ ಕಾಲ ತುಳುವಿನ ಸುಗ್ಗಿ ತಿಂಗಳು. ಕೇವಲ ಒಂದು ತಿಂಗಳ ಕಾಲ ಮಾತ್ರ ಆಚರಿಸಲಾಗುವ ಈ ಸಿರಿಜಾತ್ರೆಗೆ ತನ್ನದೇ ಆದ ಮಹತ್ವವಿದೆ. ತುಳುವರು ತಮ್ಮ ಕುಲದೇವರಿಗೆ, ಆರಾಧ್ಯ ದೈವಕ್ಕೆ ಹರಕೆ ಸಲ್ಲಿಸುವುದು ಸಿರಿ ಜಾತ್ರೆಯ ವಿಶಿಷ್ಟತೆಯೂ ಹೌದು. ಈ ಜಾತ್ರೆ ನಡೆಯುವ ಸ್ಥಳಗಳನ್ನು ಆಲಡೆ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ತುಳುನಾಡಿನಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ಎಂಭತಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಸಿರಿ ಆಲಡೆಗಳಿವೆ ಎನ್ನುವುದು ಒಂದು ಅಂದಾಜು.

ಸಿರಿಜಾತ್ರೆಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ದಿಯಲ್ಲಿರುವುದು ಕವತ್ತಾರು. ಇಲ್ಲಿನ ಮಹಾಲಿಂಗೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಪ್ರತೀವರ್ಷ ಬುದ್ದಪೂರ್ಣಿಮೆಯಂದು ಸಿರಿಜಾತ್ರೆ.

ಸಾವಿರಕ್ಕು ಹೆಚ್ಚು ಸಿರಿ-ಕುಮಾರರಿರುತ್ತಾರೆ. ಸಿರಿ ಮತ್ತು ಕುಮಾರ ಸಹೋದರಿ-ಸಹೋದರರು. ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಕಷ್ಟ ಬಂದಾಗ, ಸಹಿಸಲಾಗದಂಥ ಸಂಕಟ ಬಂದಾಗ, ಸಂತಾನ ಭಾಗ್ಯವಿಲ್ಲದಿದ್ದಾಗ ಹರಕೆ ಹೇಳುವ ಕ್ರಮವಿದೆ. ಸಿರಿ ಜಾತ್ರೆಗೆ ಬಂದು ಸಿರಿಯಾಗಿ, ಕುಮಾರನಾಗಿ ದೇವರ ಸನ್ನಿಧಿಯಲ್ಲಿ ಹರಕೆ ತೀರಿಸುವುದಾಗಿ ಹೇಳಿಕೊಂಡಿರುತ್ತಾರೆ. ಹೀಗೆ ಹರಕೆ ಹೇಳಿಕೊಂಡರೆ ಫಲಸಿಗುತ್ತದೆ ಎನ್ನುವುದು ಬಲವಾದ ನಂಬಿಕೆ. ಹೀಗೆ ಹರಕೆ ಹೇಳಿಕೊಂಡವರು ತಮ್ಮ ಮನೆ ಮಂದಿ ಜೊತೆ ಬಂದು ಸಿರಿಜಾತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಹರಕೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಾರೆ.

ದೇವರಿಗೆ ವಿಶೇಷ ಪೂಜೆ ಆದಮೇಲೆ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಹೊರಗೆ ಅಥವಾ ಕಡಿಮೆ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿದ್ದರೆ ಪ್ರಾಂಗಣದಲ್ಲಿ ಸಿರಿಗಳ ಹರಕೆ ಸಂದಾಯ. ಕವತ್ತಾರಿನಲ್ಲಿ ಭಾರೀ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿರುವುದರಿಂದ ಗದ್ದೆಯಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ಅರ್ಧ ಕಿ.ಮೀ ಉದ್ದಕ್ಕೆ ಸಿರಿಗಳಿರುತ್ತಾರೆ. ಹುರುಳಿ ಮತ್ತು ತೆಂಗಿನಕಾಯಿ

ಇಲ್ಲಿನ ಹರಕೆಯ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯತೆ. ಒಂದು ಅಂದಾಜಿನ ಪ್ರಕಾರ ಕವತ್ತಾರಿನಲ್ಲಿ ಹರಕೆ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ಹದಿನೈದು ಕ್ವಿಂಟಾಲ್ ಹುರುಳಿ ಸಂದಾಯವಾಗಿದೆಯಂತೆ. ಹಾಗಾದರೆ ಸಿರಿಗಳೆಷ್ಟು ಮಂದಿ ಇದ್ದರು ಎನ್ನುವುದನ್ನು ಊಹಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು.

ತುಳುನಾಡಿನ ಜಮೀನ್ದಾರಿ ಪದ್ದತಿಯಲ್ಲಿ ಅತಿಯಾದ ಶೋಷಣೆ ಇತ್ತು, ಅದರಲ್ಲೂ ಮಹಿಳೆಯರ ಮೇಲೆ ಅನೇಕ ಕಟ್ಟುಪಾಡುಗಳು ಪುರುಷ ಪ್ರಧಾನ ಸಾಮಾಜಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿತ್ತು. ಇದನ್ನು ಮೆಟ್ಟಿ ನಿಂತವಳು ಮಹಿಳೆ. ಶೋಷಣೆಯನ್ನು ವಿರೋಧಿಸುತ್ತಾ ಆಕೆ ದೈವವಾದಳು ಎನ್ನುವುದು ಜನಪದ ಹೇಳುವ ಕತೆ. ತುಳುನಾಡಿನ ದೈವಗಳ ಹಿಂದೆ ಇಂಥದ್ದೇ ಕತೆ ಇದೆ. ಅದರಲ್ಲೂ ದಲಿತ, ಶೂದ್ರ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಇಂಥ ಶೋಷಣೆಯನ್ನು

ವಿರೋಧಿಸಿದವರೇ ವೀರೋಚಿತ ಮರಣಹೊಂದಿ ದೈವಗಳ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೇರಿದರು ಎನ್ನುವ ಬಲವಾದ ನಂಬಿಕೆ ಇಂಥ ಆಚರಣೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಥಳುಕು ಹಾಕಿಕೊಂಡಿದೆ.

ಸಿರಿ ಧಾರ್ಮಿಕ ಆಚರಣೆಯಾಗಿ ಭದ್ರವಾಗಿರುವಂತೆಯೇ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕವಾಗಿಯೂ, ಜಾನಪದ ಹಿನ್ನೆಯಲ್ಲೂ ತನ್ನದೇ ಆದ ಸ್ಥಾನಪಡೆದಿದೆ. ಸಾರ್ವತ್ರಿಕವಾಗಿ ನಂಬದಿದ್ದರೂ ತಮ್ಮ ಬದುಕು-ಅಸ್ತಿತ್ವವನ್ನು ನಂಬುವಷ್ಟೇ ಗಟ್ಟಿಯಾಗಿ ಸಿರಿ ಆಚರಣೆಯನ್ನು ನಂಬುವವರಿದ್ದಾರೆ. ಆದ್ದರಿಂದಲೇ ತುಳುನಾಡಿನಲ್ಲಿ ಸಿರಿಜಾತ್ರೆ ಈಗಲೂ ಮಹತ್ವದ್ದೆನಿಸಿದೆ.