ತುಳು ಜನಪದ ಕಲ್ಪಾಟಿಕೆ

ತುಳುಕು ಭಾರತದ ಸಂವಿದಾನೊಡು ಮಲ್ಲೆ ಜಾಗೆ ತಿಕ್ಕಿಜ್ಜಿ. ಒಂಜಿ ಬಾಸೆಗ್ ಮಲ್ಲ ದೇಸೊದ ಮಲ್ಯ ಬೂಕುಡು ವಾ ಜಾಗೆ ಪನ್ಪುನ – ಬಜೀ ಬಾಸೆದ ಬುಲೆಚ್ಚಿಲ್‌ದ ಸಂಗತಿ ಅತ್ತ್. ಅವು ಪೊಸಕಾಲದ “ಮಾನೊ-ಮರ‍್ವಾದೆ. ಕೊಂಕಣಿಗಾಯಿನವು ತುಳುಕ್ಕಾಯಿಜ್ಜಿ-ನನ ಆವೊಡು.

ತುಳು ಜನಪದ ಪಂಡ್‌ದ್ ಮುಲ್ತ ಮಸ್ತ್ ಜವ್ವನೆರ್ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯದೊಟ್ಟುಗು ತುಳುತ ಸಂಗತಿಲೆನ್ ಕಲ್ತೆರ್. ಈ ಕಲ್ಲಾಟಿಗೆಡ್ಲಾ ಒಂಜಿ ತಲೆಮಾರ್‌ದ ವಿದ್ವಾಂಸೆರ್ ಪುದರ‍್ಸ ಏಣಿಡ್ ಮಿತರ್ಯೆರ್. ಮಿತ್ತ್ ಕುಲ್ಲಿನಾಕ್ಲ ಪಿರ ಕ್ಷೇತ್ರೊಗು ಜತ್ತ್‌ಜ್ಯೆರ್ – ತುಳು ಪರಿತೊಂದೇ ಉಂಡು. ಬುಕ್ಕೊದ ತಲೆಮಾರ್‌ಡ್ “ಕ್ಷೇತ್ರ ಕಾರ್ಯಕರ್ತೆರ್” ತೋಜುವೆರತ್ತಾಂದೆ ವಿದ್ವಾಂಸೆರ್ ಕಮ್ಮಿ. ಜನಪದೊನು, ಸಂಸ್ಕೃತಿನ್ ಎಂಚ ಪೊಸ ಪೊಸ ನಮುನೆಡ್‌ದ್ ಅರ್ತೊ ಮನ್ತೊಂದು ತೆರಿಯೊನೊಡು ಪಂಡ್‌ದ್ ಪನ್ಪುನಕ್ಲ್ ಕಮ್ಮಿ. ತುಳುತ್ತ್ ಬುಲೆಚ್ಚಿಲ್ ಮಲ್ಲೆ, ಆಂಡ ಐನ್ ಪೆಜ್‌ದ್ “ಅಕಾಡೆಮಿಕ್” ಆಯಿನ ಒರುಟ್ಟು ಪೊಸ್ ನಮುನೆಡ್ ಮುಡೆಯೆರೆ ಜನೊ ಕಮ್ಮಿ. ಜನಪದತ ಪುದರ್‌ಡ್ ರಾಸಿ ಪಾಡ್‌ನವೇ ಎಚ್ಚ. ಕಲ್ಪುನ ಜವ್ವನೆರ್/ಜವ್ವಂತಿಲೆಗ್ ಜನಪದೊ ತಂಕ್ಲೆನ್ ಬೇರ್‌ದ ಪುಗರ್ತೆ ಆಪುನೈನ್‌ಲಾ ಉಂದೆಡ್ ತೂವೊಲಿ.

ಮೂಜನೇ ತಲೆಮಾರ್ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಮೀಡಿಯಂಡ್ ಕಲ್ತ್‌ದ್ ಬರ್ಪುನಾಕ್ಲ್. ಅಕ್ಲ್ ಇಂಟರ್ನೆಟ್ಟ್‌ದ ಬಾಲೆಲು, “ಹ್ಯಾರಿ ಪೊಟ್ಟರ್”ನ ಮೆಗ್ಯನುಕುಲು! ಮೊಕ್ಲೆಗ್ ತುಳು ಜನಪದ ಒಂಜಿ ಆಯಿತೊದ ಸಾಮಾನಾಪುನ ಪರಿಪು ನನ ದುಂಬುಗು ಉಪ್ಪು. ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶೊಡು ಕುಪ್ಪಂ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿಡ್ ತುಳು ವಿಬಾಗೊ ಆಂಡ್. ಅವು ಒಂಜಿ ಪೊಸ ಬುಳೆಚ್ಚಿಲ್. “ಪಮಚ ದ್ರಾವಿಡ” ಪನ್ಪಿ ಪುದರ್ದ ಒಂಜಿ ಪರಗೇನೊಡ್ದಾತ್ರ “ಐನೆಡ್ ಒಂಜಿ ಆದ್” ಅವ್ಲು ತುಳು ಸೇರ್ಂಡ್!

ತುಳುತ ಕಲ್ಪಾಟಿಗೆಡ್ ಉಪ್ಪಿನಕ್ಲ್ ಎಚ್ಚಿನಕುಲು ಪೂರಾ ಕನ್ನಡೊಡು ಎಂಎ ಮನ್ತಿನಕ್ಲು. ಅಂಚಾದ್ ತುಳುತ ಸಂಗತಿಲು. ಪಾತೆರೊಲು ಇನಿ ಕನ್ನಡೊಡೇ ಮಸ್ತ್ ತಿಕ್ಕುವೊ. ತುಳು ಕೇರಳೊಡು ಇತ್ತ್ಂಡಲಾ ಮಲೆಯಾಳೊಡು ತುಳುತ ಮಿತ್ತ್ ಆಯಿನ ಬರವು ಕಮ್ಮಿ. ಈ ನಾಡ್‌ದ ಯಕ್ಷಗಾನೊಡ್ದು ಪ್ರಾಣಿ ಪಕ್ಷಿಲೆನ ಮುಟ್ಟ ಮಸ್ತ್ ಬೂಕುಲು ಕನ್ನಡೊಡು ರಾಸಿಯಾದುಲ್ಲೊ. ತುಳು ಜನಪದೊನು, ಬದ್‌ಕ್‌ನ್, ಕಲೆನ್, ಊರುನು ಬುಡ್ಪಾತ್ ತೋಜಾಯಿನ ಮುಲ್ತ ಕನ್ನಡ ಕಲ್ಪಾವುನ ಮಾಸ್ಟ್ರನಕ್ಲ್! ಉಂದೊಂಜಿ ಅಚ್ಚರಿ. ತುಳುತುಲಾಯಿ ಮಂರ್ಕ್‌ದು ಐನ್ ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ಡ್ ಮೂಡ್ದು ಬರಿಯೆರೆ ಸಾದಿ ಉಂಡು.

ರಾಜಕೀಯ ಬುಕ್ಕೊ ಕೈಗಾರಿಕೆ ಬುಕ್ಕೊ ಕಾಸ್ ವೈವಾಟ್

ರಾಜಕೀಯ ಕಾಸ್ ಕೈಗಾರಿಕೆಲೆನ್ ಒಟ್ಟುಗೇ ದೆತೊನ್ನ ದಾಯೆಗ್ ಪಂಡ ‘ಯಸ್ ಇ ಜೆಡ್’ ತುಳು ಪರಿಪುಗು ಜಪ್ಪುನಗ ಉಂದು ಮೂಜಿ ಮಸ್ತ್ ಮೋಕೆ ಮನ್ತೊಂಡೊ!

ಕಾಸರಗೋಡು ಜಿಲ್ಲೆಡ್ ಫ್ಯಾಕ್ಟ್ರಿಲು ಆತ್ ಬುಲೆಯಿಜ್ಜಿ. ಅಲ್ತ ಸರಕಾರೊಡು ದತ್ತ ಪಕ್ಸೊಲು ಜೋರು ಪಾಲ್ ಪಡೆವುನೈಡ್ದಾತ್ರೊ ಖಾಸಗಿ ಕೈಗಾರಿಕೆಲು ಕಮ್ಮಿ ಇತ್ತೊ. ತುಳುನಾಡ್ದ ಕಾಲಿ ಮುಳಿ ಪದವುಲೆನ್ ತೂವೊಡಾಂಡ ಇನಿಕ್ಕ್‌ಲಾ ಕಾಸರಗೋಡುದಂಚಿ ಪೋವೊಡು. ಅವುಲ್ಲಾ ಇತ್ತೆದ ಜಾಗತೀಕರಣದ ಕಾಲೊಡ್ ಒರು ಬದಲ್ಂಡ್.

ಓಲು ಓಡೊ ಬರ್ಯೆರೆ ಜಾಗೆ ಇತ್ತ್ಂಡಾ ಅವುಲು ಪೂರ ಪೇಂಟೆ ಬುಲೆಂಡ್. ಉಪ್ಪಿನಂಗಡಿ, ಬಂಟ್ವಾಳ, ಪಾಣೆ ಮಂಗಳೂರು, ಮಂಜೇಶ್ವರ, ಗುರುಪು, ಕುಂಬಳೆ, ಕಾಸರಗೋಡು, ಕುಡ್ಲ, ಉಡುಪಿ- ಉಂದು ಪುರ ಸುದೆ ಬರಿಟ್ಟ್ ಓಡೊಡ ಬೇರೊ ಇತ್ತಿನ ಊರುಲು. ಕುಡ್ಲಡ್ ನೇತ್ರಾವತಿ – ಗುರುಪುರ ಸುದೆಕುಲು ಸೇರುಂಡು. ಅವ್ಲು ಮಲ್ಲ ಮಟ್ಟ್‌ಗ್ ಕಡಲ್ದ ಬೇರ ಪಿರಾಕ್‌ಡ್ದೇ ನಡತ್ಂಡ್.

ದೇಶೊಗು ಸೊತೊಂತ್ರೊ ಬತ್ತಿನಡ್ದ್ ಬುಕ್ಕೊ ಪೊಸ ಬಂದರನ್ ಉಡುಪಿ ಮುಟ್ಟದ “ಮಲ್ಪೆಡ್’ ಮನ್ಪುನೆನಾ ಅತ್ತ್ ಕುಡ್ಲ ಮುಟ್ಟದ ‘ಪನಂಬೂರುಡು’ ಮನ್ಪುನೆನಾ ಪನ್ಪಿನ ಒಂಜಿ ಒಯ್ಪಾಟಿಗೆ ಇತ್ತ್ಂಡ್. ತೀರ್ಮಾನೊ ಮಸ್ತ್ ದಿನ್ನದ ದಾಯೆಪಂಡ ತುಳುನಾಡ್ದ ವಾ ಕೊಡಿಟ್ ಫ್ಯಾಕ್ಟ್ರಿಲು ದುಂಬುಗು ರಾಸಿ ಬೂರ‍್ವೊ ಪನ್ಪಿನ ಬವಿಸ್ಯತ್ತೇ ಉಂದಡ್ ನಿಚ್ಚಯೊ ಆಂಡ್. ಬಜ್ಪೆಗ್ ವಿಮಾನೊ ಉಂದೆಕ್ ಅನುಕೂಲೊನೇ ಆಂಡ್.

ಬೀಜದ – ಓಡುದ ಕಾರ್ಖಾನೆ, ಬೀಡಿದ ಬೇಲೆ ತುಳು ಪರಿಪುಗು ಜುವೊ ಕೊರ್ನ ಸಂಗತಿಲು. ಐಟ್ಟ್ ಬೀಡಿದ ಬೇಲೆ ಇಲ್ಲ್ ಇಲ್ಲಲೆಗ್ ಪಟ್ಟ್‌ದ್ ಬತ್ತಿನ ತುಳು ಪರಿಪುದ ಬಡಪತ್ತ್‌ನ್ ತೆಲಾಂಡ್. ಇನಿ ಕೋಟಿ ಕೋಟಿ ಕಾಸ್‌ಡ್ ಊರು ನುಂಗುನ ಫ್ಯಾಕ್ಟ್ರಿಲು ಬರೊಂದುಲದಲ್ಲೊ. ಪತ್ತೂರ್ದ ಪೂರಾ ಬೂತೊ ನಾಗೊಲೆನ್ ಒಟ್ಟುಗು ಒಂಜಿ ಸೈಟ್‌ಡ್ ಕುಲ್ಲಾವುನಾತ್ ಈ ಕಾಸ್‌ಡ್ ಆಂಕಾರೊ ದಿಂಜ್‌ದಂಡ್. ತುಳು ಪರಿಪುದು ಈ ಮರ್ಗಿಲ್ ಈತ್‌ನೆಟ್ಟ ಆವಾಂದಿನ.

ಬೆನ್ಪಿನ ಜನತೊಟ್ಟುಗು, ಬೀಡಿ ಕಾರ್ಮಿಕೆರ‍್ನೊಟ್ಟುಗು ಪುರ ಇತ್ತಿನ ದತ್ತ ರಾಜಕೀಯ ಮಸ್ತ್ ಕದಲ್ದ್ಂಡ್. ಜನ ಒಂಜಿ ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷ ಸೇರುನೈಟ್ಟ್ ಸಿದ್ದಾಂತೊ ಕಮ್ಮಿ, ಸ್ವಾರ್ತೊ ಎಚ್ಚ. ಫ್ಯಾಕ್ಟ್ರಿಲೆಕ್ಕೊನೇ ಮಲ್ಲ ಮಾಲುಲು ಪಟ್ಟುದು ಜನಕ್ಲೆನ್ ಬೆನ್ಪಾವೊಂದುಲ್ಲೊ. ಕಲ್ಪಾವುನ ಕಾಲೇಜುಲು ಜನನ್ ಬುಕ್ಕೊ ಕಾಸ್‌ನ್ ಒಟ್ಟು ಪಾಡುವ ಕಿರಮೊ ಫ್ಯಾಕ್ಟ್ರಿನ್ ನೆಂಪು ಮನ್ಪುಂಡು.

ಫ್ಯಾಕ್ಟ್ರಿಲು ಆವಡ್, ಐತ್ತ್ ಮೇಶಿನ್ಲೆನ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನೊನೇ ಆವಡ್. ಅವು ತುಳು ಪರಿಪುದ ಉಲಯಿಡ್ದೇ ಲಕ್ಕ್‌ನೆ ಅತ್ತ್. ಅವು ಪಿದಯಿಡ್ದ್ ಬತ್ತ್‌ದ್ ಸೇರ್ನ. ಶಾಲೆ – ಕಾಲೇಜಿಲೆನ್ ನಡಪಾವುನ ತುಳುನಾಡ್ದ ಕಿರಮೊಲು ಲಾಬೊದ ಗೇಲ್ ಕೊರ್ಂಡ್ – ಅವು ತುಳುತ್ತನೇ!

ತುಳುವೆರ್ ಕಾಸ್‌ದ ವೈವಾಟ್‌ಲೆಡ್ ಸೋತಿನಕ್ಲು ಅತ್ತ್. “ಯಸ್‌ಕೆ” ಪಂಡ “ಸೌತ್ ಕೆನೆರಾ” ಪನ್ಪಿನವು – ನೆರಡ್ಡೆ ಬುಕ್ಕೊ ‘ಲೆಕ್ಕಾಚಾರದ ಜನ’ ಪನ್ಪುನ ಅರ್ತೊಡು ಒರಿನಕ್ಲ್ ಪನ್ನೆಲಾ ಉಮಡು. ಮುಲ್ತ ಜನಕ್ಲು ತಂಕ್ಲೆ ಸೊಬಾವೊನು ಪೊಯಿನವ್ಲು ತೋಜಾನಗ ತೂಯಿನಕ್ಲೆಗ್ ಐನ್ ಒತೊನ್ಯೆರೆ ಆವಂದೆ ಇಂಚ ಆಂಡ್. ಎಲ್ಯ ಬೇರಡ್ದ್ ಪತ್ತ್‌ದ್ ದೆಂಗ್‌ದ್ ಮನ್ಪುನ ಮಾರಿ ಕಳ್ವ ಬೇಲೆಡ್ಲಾ ತುಳುವೆರ್ ಉಲ್ಲೆರ್. ಮುಲ್ತ ಮಲ್ಲ ದೆವಸ್ತಾನೊಲೆಡ್ ಕಾಸ್ ದೊರಿವುನೆ ಮಸ್ತ್. ಇಡೀ ಕರ್ನಾಟಕೊಡ್ದು ಜನಕ್ಲೆನ್ ದೇವಸ್ತಾನೊಲೆಗ್ ಒಯ್ಪುನ ತ್ರಾಣೊಲೆನ್ ಈ ವ್ಯವಸ್ತೆಲು ದಿಂಜಾವೊನುದೊ.

ಏರೆಡ್ಲಾ ಲಡಾಯಿಗ್ ಪೋವಂದೆ, ಮಾತೆರಡ್ದ್‌ಲಾ ಬೋಡಾಯ್ನ ಬೇಲೆ ಲಕ್ಕಾದ್ ದೆತೊನ್ಯೆರೆ ತುಳುವೆರ್ ಬಿರ್ಸೆರ್. ಅಂಚಾದ್ ಮೂಲು ಜೋರ್ದ ಲಡಾಯಿಲು ಕಮ್ಮಿ; ಬಾಸೆದ ಪುದರ‍್ಡ ಗುಮೆಲುಲು ಲಕ್ಕಿನ ಇಜ್ಜಿ. ಇಂಚಿಪ್ಪ ದರ್ಮದ ಪುದರ್ ಪನೊಂದು ಆಯಿನ ಪೆಟ್ಟುಲು ಮಾತ್ರ ಪೊಸತ್ತ್. ತುಳು ಪರಿಪು ಅಂಚಿ ಇಂಚಿ ಜಾರೊಂದು, ಬೊಡಾಯಿನ ಜಾಗೆಡ್ ನುರೊಂದು ಪೋಪಿನೈಡ್ಡಾತ್ರ ಓಲಾಂಡಲಾ ಎಂಚಾಡಲಾ ಬದ್ಕ್‌ದ್ ಒರಿವುನ ಕುಸೆಲ್ದ.

ಮಾರಿ ಮಾರ್ಗೊ ಪದಿನೇಳ್ ಬುಕ್ಕೊ ಗಟ್ಟದ ಇಡೆಸಂದ್

ಮಾರಿ ಪಂಡ ಮಾಮಲ್ಲ ಪನ್ಪುನ ಅರ್ತೊಡ್ಲಾ ಅಂದ್, ಮಸ್ತ್ ಬದಲ್ ಮನ್ತಿನ ಪನ್ಪುನ ಅರ್ತೊಡ್ಲಾ ಅಂದ್.

ರೈಲ್‌ದ ಮಾರ್ಗ ಬ್ರಿಟಿಷೆರ್ ಕುಡ್ಲ ಮುಟ್ಟ ಮಾತ್ರ ಮನ್ತೆರ್. ಅಂಚಾದ್ ತುಳುತ ರೈಲ್ ಮಲೆಯಾಳಿಲೆಗ್ ಸೇರ್ಂಡ್. ಪೊಸ ಕೊಮಕಣರೈಲ್ ಬನ್ನಗ ಕಾಲೊ ಮಸ್ತ್ ಇಂಚಿಪ್ಪೊಗು ಬೈದಿತ್ತ್ಂಡ್. ಅಂಚಾದ್ ಆಯಿಲೆಕ್ಕ ತುಳುಪರಿಪುಡು ರೈಲ್ ಮಲ್ಲ ಒಂಜಿ ಒಯ್ಲ್ ತೋಜಾಯಿಜ್ಜಿ. ಬೇತೆ ರಡ್ಡ್ ‘ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿ’ಲು ಇತ್ತ್ಂಡಲಾ ಮೂಲು ಮಸ್ತ್ ಗೊಬ್ಬಿನ ಮಲ್ಲ ಮಾರ್ಗ ಪದಿನೇಳ್.

ಗಟ್ಟನ್ಲಾ ಕಡಲ್‌ನ್ಲಾ ಸೇರ್ಸಾವುಲೆಕ್ಕೊ ಸುದೆಕುಲು, ತೋಡುಲು ಪಡ್ಡೊಯಿಗ್ ಪಾರೊಂದಿತ್ತೊ. ಎರುಗಾಡಿ ಪೋಪುನ ಮಣ್ಣ್‌ದ ಮಾರ್ಗೊಲು, ಬುಕ್ಕೊ ಡಾಮರ್ ರೊಡುಲು ಮುಡಾಯಿಡ್ಡ್ ಪಡ್ಡೋಯಿಗ ಪದ್‌ರ್‌ದ್‌ಇತ್ತೊ. ಸುದೆಕ್ ಸಂಕ ಪಾಡುನೆ ಬಂಙದ – ಅಂಚಾದ್ ಬೊಂಬಾಯಿಡ್ ನೆಲೆ ಆಂಡ್. ತುಳುವೆರೆ ಒಂತೆ ಪದ್‌ರ್‌ದ್ ಪೊಸ ಜಾಗೆಲೆಗ್ ಪೋಯಿರೆ ಅಂಚನೇ ತುಳುನಾಡ್‌ಗ್ ಪಿದಾಯ್ದಕ್ಲೆಗ್ ಬರ್ಯೆರೆ ಉಂದೆಡ್ದ್ ಅನುಕೂಲ ಆಂಡ್. ವಾವಾ ಊರ್ದನೋ ಮಲ್ಲ ಲಾರಿಲು ‘ಸೊಯ್ಯಾ’ ಸೊರೊಡು ತುಳು ಊರುಲೆನ್ ತಿಗಿತ್ತ್‌ದ್ ಪೋವೊಂದೇ ಉಪ್ಪುನ ಪೊಸ ಅನ್ಬವೊ ಆಂಡ್.

ತುಳುನಾಡ್‌ಗ್ ಜತ್ತ್‌ದ್ ಬರ್ಯೆರೆ ಆಗುಂಬೆ, ಚಾರ್ಮಾಡಿ ಇಂಚ ಪೂರ ಗಟ್ಟದ ಮರ್ಗಿಲ್ಡ್ ಮೂಜಿ ನಾಲ್ ಸಾದಿಲು. ಕನ್ನಡದ ಅರೆಸೆರ್ನ ಸೈನ್ಯೊಲು ಜತ್ತಿನೆಲಾ ಐಟ್ಟೇ, ಇನಿ ಜನೊ ಮಿತರುನೆ- ಜಪ್ಪುನೆಲಾ ಐಟ್ಟೇ. ತುಳು ಪರಿಪು ಪೊಸ ತಿರ್ಗಾಸ್‌ಲೆಡ್ ಪೋಯೆರೆ ಈ ಗಟ್ಟದ ಇಡೆ ಸಂದುಲು ಜಾಗೆ ಮನ್ತ್‌ದ್ ಕೊರ‍್ಯೊ.

ವಿಮಾನೊ ತುಳು ಪರಿಪುಗು ಬಾರೀ ಮಲ್ಲ ಸಾದಿ ಮನ್ತ್ಂಡ್ ಪನ್ಯೆರೆ ಬಂಙ. ಬಜಪೆದ ಗುಡ್ಡೆ ಕೊಡಿತ್ತ ಪದವುಡು ಮಾತಾ ವಿಮಾನೊಲೆಗ್ ಜಪ್ಪೆರ್ಲಾ ಬಂಙ ಇತ್ತ್ಂಡ್.

ಜನ ಮಸ್ತ್ ಊರು ತಿರ‍್ಗೊಡು- ತುಳುನಾಡ್ ಒಂಜಿ ‘ಪ್ರವಾಸಿ ಕೇಂದ್ರ’ ಆವೊಡು- ಉಂದು ಪೊಸ ಕಾಲೊಡು ಸರಕಾರದ ಕನ. ತುಳುವೆರ್ ತಿರ್ಗಾಟದಕ್ಲಾ? ಪರ ಊರು ಸೇರುನ ಮನಸ್ ಬಂಜಿಡ್ ಬಡವು ಇತ್ತ್ಂಡ್ ತುಳು ಜನೊಕು ಬತ್ತಿನ ಉಂಡು. ಬಂಜಿ ದಿಂಜ್ಂಡ ಊರು ಬುಡ್ದು ತುಳುವೆರ್ ಪೋವಾಯೆರ್. ಅಂಚಿ ಇಂಚಿ ಪೋಂಡ ಮದ್ಮೆ, ನೇಮ, ಜಾತ್ರೆ ಬುಕ್ಕೊ ದೇವತ್ತಾನೊಲೆಗ್! ತುಳುನಾಡ್‌ಡ್ ಪ್ರವಾಸದ ತಿರ್ಗಾಟೊಗೊ ಜಾಗೆ ಮಸ್ತ್ ಉಂಡು. ಅಂಚಿನ ಮನಸ್ಸ್‌ಲಾ ಇತ್ತೆ ಬುಲೆಯೊಂದುಂಡು. ಸುದೆತ ನೀರ ನಡುತ ಎಲ್ಯ ಎಲ್ಯ ಜಾಗೆದ ಸೋಕು ಕಣ್ಣ್ ದಿಂಜುನಾತ್ ಉಂಡು. ನಲೆಒ-ನೀರ್- ಗಾಳಿ ಹಾಳ್ ಆವಂದಿಲೆಕ್ಕ ಪ್ರವಾಸೊ ಬುಲೆವಾ?

ಕೇನುನ ಓದುನ ತೂಪುನ ಕುಸಾಲ್

ಕನ್ನಡದ ಮಲ್ಲ ಪತ್ರಿಕೆಲು ಮುಲ್ತುಡ್ದೇ ಪಿದಾಡ್ಯೊ. ಆಂಡ ಅವು ತುಳುಕ್ಕಾತ್ರ ಆಯಿಜ್ಜಿ. ಇನಿಕ್ಕಲಾ ಉಂದ್ವೇ ಕತೆ. ಕನ್ನಡ ಬೂಕುಲೆನ್ ಮುಲ್ಪ ಮಸ್ತ್ ಓದ್ಯೆರ್. ಆಂಡ ತುಳುಕ್ಕಾತ್ರ ಆವು ಆಯಿಜ್ಜಿ.

ಕುಡ್ಲಡ್ ರೇಡಿಯೋ ಬುಕ್ಕೊ ಅಕಾಡೆಮಿ ಆಯಿನೆಡ್ದ್ ಕತೆ, ಕಾದಂಬರಿ, ಕಬಿತೊ ಪುಟ್ಟಾವುನ ಸುರಾಂಡ್. ಕುಡ್ಲದ ರೇಡಿಯೋ ತುಳುಕು ಒಂತೆ ಜಾಗೆ ಕೊರ್ಂಡ್. ಪಾತೆರುನ ಬಾಸೆಯಾದಿತ್ತಿನ ತುಳುಕು ಉಂದು ಎಡ್ಡೆನೇ ಆಂಡ್, ಪಾಡ್ದನ, ಕಬಿತೆಲು ಕಂಡ, ಕೋಲ ಬುಡ್ದು ಮೈಕ್ಕ್-ವಯರ್ ನೂರ‍್ಯೊ. ಅಕಾಡೆಮಿ ಬುಕ್ಕೊ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಸಂಗೊಲೆನ ಪ್ರಶಸ್ತಿಲು ಬತ್ತಿ ಬುಕ್ಕೊ ತುಳು ಬರವು ಎಚ್ಚ ಆಂಡ್. ಮಂದಾರೆರ್, ಕೆದಂಬಾಡಿದಾರ್, ತುಳು ನಾಟಕಕಾರೆರ್ ಇಂಚ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ಅಕಾಡೆಮಿಗ್ ಕಾತ್‌ಜ್ಯೆರ್; ತುಳು ಬರವು ಮನ್ತೆರ್! ಪೊಸ ಕಾಲದ ಡಿಟಿಪಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ತುಳು ಅಚ್ಚಿನ್ ಸುಲಬೊ ಮನ್ತ್ಂಡ್. ಇತ್ತೆ ತುಳು ಅಚ್ಚಿ ಬಜೀ ಕಮ್ಮಿ ಅತ್ತ್.

ತುಳುನ್ ಬರೆವುನೈಟ್ಟಾಯಿನ ಉಮೇದ್ ಓದುನೈಟ್ಟಾಯಿಜ್ಜಿ. ಟಿವಿ ಬತ್ತ್‌ದ್, ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಮೀಡಿಯಂ ಬತ್ತ್‌ದ್ ಕನ್ನಡ ಬೂಕುನ ಓದುನವೇ ಇಲ್ಲ-ಶಾಲೆಲೆಡ್ ಜಪ್ಪುನ ಕಾಲೊಡು ತುಳು ಬೂಕುಲು ಬತ್ತೊ. ತುಳು ಬರವುಲಾ, ಮಸ್ತ್ ಸಂದರ್ಬೊಡು ಬರವುದ ಮಿತ್ತ್ ಉಪ್ಪಿನ ಉಲಯ್ದ ಮೋಕೆಡ್ ಆವಾಂದೆ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಉದ್ದೇಶೊಡು ಇತ್ತ್ಂಡ್! ಅವು ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪಡೆವುನೆ, ತುಳು ಬೇಲೆ ಮಸ್ತೆ ಪಂಡ್‌ದ್ ಬೆರಿ ಬೊಟ್ಟೊನುನೆ ಇಂಚಲಾ ಆದಿತ್ತ್ಂಡ್. ತುಳು ಬರವುಡು ಗೆಂದುನೆ ಕನ್ನಡೊಡು ಬರೆದ್ ಗೆಂದುನಯಡ್ದ್ ಒಂತೆ ಸುಲಬೊ ಆಯಿನೆಲಾ ಉಂದೆಕ್ ಕಾರಣೊ.

ತುಳುಟ್ಟ ಬರೆವುನೆಕ್ಲ್, ಕನ್ನಡದ ಬರವು ಉಲಗೊಬ್ಬು ಮನ್ಪಂದಿಲೆಕ್ಕ ತುಳುತ ಉಸುಲುಡೇ ಬರೆಯಿನೆ ಕಮ್ಮಿ. ತುಳು ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಪಂಡ ಪಿರಾಕ್‌ದ ಗುತ್ತು ಗತ್ತ್, ಬೂತ, ಪಾಡ್ದನ, ಪಾರಿ, ಕಂಬಳ ಮಾತ್ರ ಅತ್ತ್. ಸಂಸ್ಕೃತಿದ ಮರ್ಗಿಲುಲು ನಮುನೆ ನಮುನೆದ ಮುಡೆಚ್ಚಿಲ್ ಪನ್ಪುನ ತುಳು ಬರುವುಡು ನನಲಾ ಲಕ್ಕೊಡಾತೆ. ದಲಿತೆರ್ನ, ಮುದೆಲ್‌ಜಾತಿದ ಬದ್‌ಕ್ ತುಳು ಬರವುಡು ಮಸ್ತ್ ಬರ್ಯೆರೆ ಬಾಕಿ ಉಂಡು. ತುಳುತ್ತನೇ ಅಸಲ್ ಕಸುಬಾದ್ ತುಳು ಬರವುಡಾ ಮಸ್ತ್ ಮಲ್ಲ ಏಣಿಲ್ ಕಂಡೊ ತುಳು ಪರಿಪಡುಪ್ಪಿನ ಕತೆಕುಲು. ತುಳು ಪರಿಪು ತನ್ನ ಉಲಯಿ ದೆಂಗಾದಿನ ತೂಪುನ ಬುಕ್ಕೊ ಕೇನುನ ಮಲ್ಲ ‘ಸೃಜನಶೀಲತೆ’ ಓವು ಪಂಡ ಬೂತಾರಾಧನೆಲಾ ಪಾಡ್ದನಲಾ. ಉಮದೆಡ್ ರಂಗ್, ನಲ್ಕೆ, ಬಾಸೆದ ಸಕ್ತಿಲು ಮುಡೆಯಿನ ಕಿರಮೊಲೆನ್ ಪೊಸ ಕಾಲದ ಬರವು ನುಕ್ಕೊ ರಂಗದ ಗೊಬ್ಬುಲೆಗ್ ಪರಿಪಾಯೆರೆ ಆತ್ ಆಯಿಜ್ಜಿ. ಅಂಚ ಪಂಡ್‌ದ್ ಉಂದು ಪಾಡ್ದನ ಬುಕ್ಕೊ ಬೂತೊನು ಅಂಚನೇ ಕಟ್ಟ್‌ದ್ ಕನಪುನ ಅತ್ತ್. ಪೊಸತ್ ಪುಟ್ಟಾವುನ ಸಕ್ತಿ ತುಳುಟ್ಟು ಐತ್ತನೇ ಒಂಜಿ ಒರು ಆದ್ ಉಂಡು. ಈ ಗುಟ್ಟುನು ಪತ್ತ್‌ದ್ ಪೊಸ ಕಾಲದ ಬರವು ಬುಕ್ಕೊ ರಂಗದಗೊಬ್ಬುಲೆಡ್ ಐನ್ ಪೊಸದೇಕಿಡ್ ಲಕ್ಕವೊಲಿ.

ಬೂತ, ಪಾಡ್ದನ, ಯಕ್ಷಗಾನ, ಕಂಬುಲ, ಕೋರಿಕಟ್ಟ ಉಂದು ಐನೆನ್ ತುಳು ಪರಿಪುದ “ಪಂಚಪತಾಕೆ” ಲೆಕ್ಕೊ ಈತ್‌ನೆಡ ಮನ್ತೆರ್. ನನಾಂಡಲಾ ಈ ಪರ ಪತಾಕೆಲೆನ್ ಮದತ್‌ದ್ ಪೊಸತ್ ನಾಡುನ ಆವೊಡು. ಇಜ್ಯಾಂಡ ತುಳು ಪರಿಪು ಪಂಡ “ಈತೆನಾ?” ಪನ್ಪುಲೆಕ್ಕ ಆದ್ ಪೋವು.

ತುಳು ಆಟೋಲು, ಕನ್ನಡ ಯಕ್ಷಗಾನದ ಉಡಲ್ದ್ ತಿಗ್‌ರ್‌ದ್‌, ಪತ್ತೊಂದಿನ ಗಟ್ಟಿ ಕನ್ನಡ ಅಪ್ಪೆಡ್ದ್ ಮೆಲ್ಲ ಬುಡ್ಪಾಯೆರೆ ಪುನೆಂಡ್. ಯಕ್ಷಗಾನ ಇತ್ತೆ ಪೊಸ ಕಾಲೊದ ಗೊಬ್ಬಾದ ಬದಲಾವೊಂದುಂಡು. ಉದಾರ್ನೆಗ್ ಪನ್ಪುಂಡ – ಕಮ್ಮಿ ಪೊರ್ತುದ ಗೊಬ್ಬು, ಶಾಲೆಡ್ ಆಟದ ನಲ್ಕೆ ಕಲ್ಪಾವುನೆ. ತುಳು ಯಕ್ಷಗಾನ ಒಂಜಿ ಕಾಲೊಡ್ ತುಳು ಪರಿಪುದು ಗಟ್ಟಿ ಒಯ್ಲಾಂಡ್. ಇತ್ತೆ ಪೊಸ ಮರ್ಗಿಲ್‌ಗ್ ತಿರ್ಗೊನ್ಯೆರೆ ಐಕ್ಕ್ ಆಯಿಜ್ಜಿ. ತುಳು ಆಟದ ಬೊಲ್ಟು ಒಂತೆ ಮಸ್‌ಕ್‌ಆಯಿನೈಕ್ಕ್ ಯಕ್ಷಗಾನದ ಉಲಾಯ್ದ ಕಾರಣೊಲು ಇತ್ತಿಲೆಕ್ಕನೇ ಪಿದಾಯ್ದ ಸಮಾಜದ ಕಾರಣೊಲು ಉಂಡು. “ತುಳು ಆಟ ಬುಕ್ಕೊ ನಾಟಕೊ ಕಸಿ, ಐಟ್ಟ್ ತುಳುತ್ತ್ ಅಪ್ಪೆ ಬೇರ್ ಇಜ್ಜಿ” ಪಂಡ್‌ದ್ ಪಿರ ಪಿರ ಪಂಡಿನ ಪಾತೆರೊ ಒಂಜಿ ಅಪಪ್ರಚಾರೊ ಆದ್ ಪೋಂಡು.

ಪೊಸ ಒರುನು ಅರಾವೊನುನಯಟ್ಟ್ ತುಳು ಆಟೊ ಸೋತ್ಂಡಲಾ ತುಳು ನಾಡಕೊ ಸೋತಿಜ್ಜಿ. ತಿಂಗಳಾಯೆರ್ ಬುಕ್ಕೊ ಪಂಜೆದಾರ್ನ ಕಾಲದ ಸುರುತ ತುಳು ರಂಗಭೂಮಿ – ಕಂಪೆನಿದ ಕನ್ನಡ ನಾಟಕೊಲೆನ್ ಮನಸ್ಸ್‌ಡ್ ದೀವೊಂದಿತ್ತ್ಂಡ್. ಅವು ಕೆಮ್ತೂರುದಾರ್ನ ಕಾಲೊಡು ತುಳುನು ಎಚ್ಚ ಬಂಜಿದುಲಾಯಿ ಪಾಡೊಮದು. ಐಡ್ಡ್ ಬುಕ್ಕೊದ ಪರಿಪುಡು ಸಿನೆಮಾ ಸವಾಲ್ ಜೋರು ಬನ್ನಗ, ಸಿನೆಮಾದ ಕೆಲವು ನಮುನೆಲೆನ್ ಅರಾದ್ ಪತ್ತ್‌ದ್ ತುಳು ನಾಟಕೊ ಬದ್ಕ್ಂಡ್. ಇತ್ತೆದ ತೆಲಿಕೆದ ನಾಟಕೊಲು ಟಿವಿದ ಸವಾಲ್‌ಡ್ಲಾ ಬದ್ಕ್‌ದ್ ಒರಿನ. ತೆಲ್ಕೆ ಬುಕ್ಕೊ ತುಳು ಬದ್‌ಕ್‌ನ ರಂಗೊಡು ದಿಂಜಾವುನ ಐತ್ತ್ ಕಿರಮೊಲು ಟಿವಿಡ್, ಸಿನೆಮಾಡ್, ಬೂಕುಲೆಡ್ ತಿಕ್ಕಾಂದಿನ.

‘ತೆಂಕುತಿಟ್ಟು ಯಕ್ಷಗಾನ’ ಕರಿನ ನಾನ್ನೂದು ವರ್ಸೊಡ್ಡು ಬುಲೆದ್ ಬತ್ತಿನವು ತುಳು ಪರಿಪುದ ಒಂಜಿ ಮಲ್ಲ ಒಯ್ಲ್. ಅವು ಬಾಸೆ ಕನ್ನಡೊಡು ಉಪ್ಪು, ಆಂಡ ಐತ್ತ್ ರಂಗ್, ಬಾಸೆ, ಸಂಗೀತ ಪುರ ತುಳುನಾಡ್‌ದ. ತುಳುತ ಚಿತ್ರಕಲೆ, ತುಳುನಾಡ್ದನೇ ಆಯಿನ ಗಟ್ಟಿ ಸಂಗೀತ, ತುಳುನಾಡ್ದ “ಕರಕುಶಲ ಕಲೆ” – ಇಂಚ ಮಸ್ತ್ ನಮುನೆಲು ತೆಂಕುತಿಟ್ಟು ಆಟೊಡು ಉಂಡು. ನೇತ್ರಾವತಿ ಸುದೆತ ಬಡೆಕಾಯಿ ಮರ್ಗಿಲ್ದ ತುಳುನಾಡ್ ಕಟ್ಟ್‌ದ್ ಕೊರ್ನ ಮಲ್ಲ ಒಂಜಿ ಕಲೆತ ಕೋಪೆ ಉಂದು. ಅವು ಕನ್ನಡದ ಮೋನೆ ಕಟ್ಟೊಂದಿನ ತುಳು ಜೂವೊ! ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತ, ಪಿರಾಕ್‌ದ ರಾಮನಾಟ್ಟಂ – ಕೃಷ್ಣನಾಟ್ಟಂ ತುಳು ಪರಿಪುಡು ಕರಗ್‌ದ್ ತೆಂಕತಿಟ್ಟ್‌ದ ಆಟೊಡು ಸೇರ್ದ್‌ ಪೋತುಂಡು. ತುಳುಟು ಇತ್ತಿನ ಕರಾವುನ ಸಕ್ತಿನ್ ಉಂದೆಡ್ ನಮೊ ತೂವೊಲಿ.

ತುಳು ಸಿನೆಮೊಲು ತುಳು ಬರವುದ ಲೆಕ್ಕನೇ ತುಳು ಪರಿಪುಡು ಪೆಜೊನ್ಯೆರೆ ಮಸ್ತ್ ಬಾಕಿ ದೀತೊ. ಇನಿತ್ತ ಡಿಜಿಟಲ್ ಕಾಲೊಡು ಲೋಕದ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಬಾಸೆಲೆ ಲಿಪಿಟ್ಟ್ ತುಳು ಪಾತೆರೊನು ಅಚ್ಚರೊಡು ತೋಜಾದ್ ‘ಒತ್ತು ಬರವು – ಸಬ್ ಟೈಟಲ್’ ಮನ್ಪೊಲಿ. ತುಳುತ ಅಸಲ್ ಕಸುಬಾದ್ ತುಳು ಸಿನಿಮಾನ್ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಲೋಕೊಗೇ ಪಟ್ಟೋಲಿ. ಕಾಸ್‌ಗ್ ಕಮ್ಮಿ ಇಜ್ಜಿ, ಇಂಚಿನ ಪೊಸ ನಮುನೆದ ತೂಪಾಟಿಕೆಗ್ ಉಮೇದ್‌ಲಾ, ದಿಟ್ಟಿ ಬುಲೆತಿನ ಗೇನೋಲಾ ಬರೊಡಾತೆ. ಟಿವಿಗ್ ಸಂಬಂದಪಟ್ಟ್‌ದ್, ಇಂಟರ್ನೆಟ್ಟ್‌ಗ್ ಸಂಬಂದ ಪಟ್ಟ್‌ದ್ ಉಂದುವೇ ಪಾತೆರ ಪನೋಲಿ.

ಉಡುಪಿ ಆರ್.ಆರ್.ಸಿ.ಡ್ ಆಯಿನ ಡಾಕ್ಯುಮೆಂಟೇಶನ್ ಒಂಜಿ ಮಲ್ಲ ಬೇಲೆ. ಇನಿ ವಿಡಿಯೊ ಕೆಮೆರಾ ಬುಕ್ಕೊ ಇಲ್ಲ್‌ದ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ಡೇ ಎಡಿಟಿಂಗ್ – ಇಂಚಿನ ಸುಲಬ ಸಾದಿಲು ಬತ್ತ್ಂಡ್. ತುಳುತ ಉಡಲ್‌ನ್ ಡಾಕ್ಯುಮೆಂಟೇಶನ್ ಮನ್ಪುನೈನ್ ಕಿನ್ಯ ಕರ್ಚಿಡ್ ಒಂಜಿ ಹವ್ಯಾಸವಾದ್ ಏರ್ಲಾ ಬುಲೆಪಾವೊಲಿ. ಇಂಚಿನ ನುದು ಹವ್ಯಾಸಿಲು ಸೇರ್ದ್‌ ತುಳುನಾಡ್ದ ಮಾತ ಬೂತೊನ್ಲಾ ಒಟ್ಟುಗು ಪಾಡ್ದ್ ಒಂಜಿ “ಕಡಲ್ ಆರ್ಕೈವ್” ಏಪೋನೇ ಕಟ್ಟೊಲಿತ್ತ್ಂಡ್. ಡಿಜಿಟಲ್ ಅನುಕೂಲೊಲೆನ್ ತುಳುತ ಪರಿಪುಗು ಒಂಜಿ ಗಟ್ಟಿ ಸಾಮಗ್ ಆದ್ ಮನ್ತಿನ ಕಮ್ಮಿಯೇ – ಈತ್ ಜನ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್, ಕೆಮೆರಾ ಬುದ್ಯಂತೆರ್ ಕಡಲ್ದ ಬರಿಡ್ದ್ ಲಕ್ಕ್ಂಡಲಾ!

ಕೃಷಿಮೀನ್ ಕಸುಬು

ಉಂದು ಮೂಜೆಡ್ ತುಳು ಪರಿಪುಡು ಮಲ್ಲ ಒಂಜಿ ಉಸುಲು ಕಟ್ಟುನ ಇಕ್ಕಟ್ಟ್ ತೋಜೊಂದೊಂಡು. ಸುದೆತ ಬುಕ್ಕೊ ನೆಲತುಲಯ್ದ ನೀರುಲು ಪೂರ ಪೇಂಟೆಗ್‌ಲಾ ಫ್ಯಾಕ್ಟ್ರಿಗ್‌ಲಾ ಪೋಪುಂಡು. ಫ್ಯಾಕ್ಟ್ರೀದ ಕುರ್ತೆಲ್ ಕಡಲ್ ಸೇರುಂಡು. ಬೆನ್ನಿ ಬೇಸಾಯೊಗು ಜನ ಇಜ್ಜಿ. ಮಲ್ಲ ಮಲ್ಲ ಬೂಮಿಲಾ ಇತ್ತಿನಕ್ಲು ಕಮ್ಮಿ. ಪೇಂಟೆ ಬುಲೆನೆಗ ಜಾಗೆದ ಬಿಲೆ ಏರುಂಡು. ಇಂಚ ಪೂರ ಆನಗ ಕೃಷಿ ಜಾಗೆ ಮಾರುನಕ್ಲೇ ಎಚ್ಚ. ತುಳುತ ಕೃಷಿ, ಮೀನ್ ಬುಕ್ಕೊ ನಮುನೆವಾರ್ ಕುಲಕಸುಬು ನಡ್‌ಗೊಂದುಂಡು ಪನ್ಪುನ ಇನಿತ್ತ್ ಸತ್ಯ. ಈ ಎತೆಲಾ ತುಳು ಪರಿಪುಡು ಸೇರುಂಡು. ಮಲ್ಲ ಮಲ್ಲ ಮಾಲುಲು ಪೇಂಟೆಡ್ ಬನ್ನಗ ತುಳು ಜವ್ವನೆರ್ – ಜವ್ವಂತಿಲೆಗ್ ಬೇಲೆ ಆವು. ಆಮಡ ಆ ಬೇಲೆ ಒಂಜಿ ಗಟ್ಟಿ ಕಸುಬು ಅತ್ತ್. ಹಿರಿಯಕ್ಲೆಡ ಇತ್ತಿನ ಗಟ್ಟಿ ಕಸುಬುಲೆನ್ ಪುರ ಮಾರಿ ಮಾಲುಲು ಬುಕ್ಕೊ ರಕ್ಕಸೆ ಪೇಂಟೆಲು ಮುಗಿಪಾವೊ. ಕಾಲದ ಗೊಬ್ಬುಡು ಏರ್ ಗೆಂದುವೆರೋ?

ಪೇಂಟೆದ ಈ ಬುಲೆಪ್ಪಾಟಿಕೆ ದಲಿತೆರ್ ಬುಕ್ಕೊ ಮುದೆಲ್‌ಜಾತಿದಕ್ಲೆಗ್ ಕೊರ್ಪಿನ ಒಂಜಿ ಅನುಕೂಲೊ ಓವು ಪಂಡ, ಅಕ್ಲೆನ್ ಜಾತಿದೊಟ್ಟುಗು ದೀದ್ ತೂಪಿನ ತೂಪಾಟಿಗೆ ಮಸ್‌ಕ್ ಆಪುಂಡು. ತುಳು ಪರಿಪುಡು ಜಾತಿ ಬೇದೊಲು ತಗ್ಗ್‌ದಿನೈಕ್ ಉಂದುಲಾ ಒಂಜಿ ಕಾರಣೊ.

ಕಂಬುಲ ಒಂಜಿ “ಗೊಬ್ಬಾ”ನಗ, ಮುಡಿ ಕಟ್ಟುನೆ ಒಂಜಿ “ಪ್ರದರ್ಶನ” ಆನಗ, ಬಜ್ಜೆಯಿ- ಬೊಂಡ – ಮುಟ್ಚಾಲೆ “ಆಯಿತೊ” ಆನಗ ತುಳುತ ಬೆನ್ನಿ ಬೇಸಾಯೊಲು ಕರಾವೊಂದುಲ್ಲೊ ಪಂಡ್‌ದೇ ಪನೊಡು! ದಾಯೆ ಪಂಡ ಅವು ತುಳು ಪರಿಪುಡು ವರ್ಸೊ ಪೂರ ಬದ್‌ಕಾದ್ ಇತ್ತಿನ! ಇತ್ತೆ – ಒಂಜಿ ದಿನತ್ತ ಗೌಜಿ, ಒಂಜಿ ದಿನತ್ತ ನಾಟಕೊಡು ವೇಸ ಕಟ್ಟಿಲೆಕ್ಕೊ ಆಂಡ್! ಕಟ್ಟಿನ ವೇಸೊನು ಗಿರ‍್ಪೊಡೇ – ಗಿರ್ನೆಡ್ದ್‌ಬುಕ್ಕೊ ಅವು ಸೈತ್ತಿ ಪುಣೊ.

ಕಂಬುಲೊನು ‘ಬಫೆಲೋರೇಸ್’ ಮನ್ತ್ ತೋಜಾಯಿಲೆಕ್ಕ ತುಳುಪರಿಪುಡು ಮುಲ್ತ ಕುಸ್ತಿನ್ ಮಲ್ಪೆರೆ ಆಯಿಜ್ಜಿ. ಗರೋಡಿ -ತಾಲಿಂಬುನು ಬುಲೆಪಾಯೆರೆ ಆಯಿಜ್ಜಿ. ಪಿಲಿವೇಸೊ, ಆಟಿಕಳೆಂಜೆ, ರಂಗ್‌ದ ಆಟ ವೇಸೊ ಪೂರ ಮೆರವನಿಗೆದ “ಆಯಿತ” ಆಯಿನ ತುಳು ಪರಿಪುಡು ಬೇರ್‌ದಾಂತೆ ಉಂತುವೊ.

ಪೊಂಜೋವುಲುಪರಬೆರ್

ಒಂಜಿ ನಾಡ್‌ದ ಪರಿಪುಡು ಪೊಣ್ಣು ಎಂಚ ಉಲ್ಲಲ್ ಪನ್ಪುನ ಮಸ್ತ್ ತೂವೊಡಾಯಿನ. ತುಳು ಪರಿಪುದ ಪೊಣ್ಣನ್ ತೆರಿಯೊಡಾಂಡ ಮಾತಾ ಜಾತಿ, ದರ್ಮೊಲು ಪೊಣ್ಣನ್ ತಂಕ್ಲೆ ಉಲಾಯಿಡ್ ಎಂಚ ದೀದೊ ಪನ್ಪಿನ ನಂಕ್ ಅರ್ತೊ ಆವೊಡಾಪುಂಡು. ನೂಲು ಪಾಡ್ನ ಜಾತಿಲೆಡ್ ಪೊಣ್ಣನ ಮನಸ್‌ನ್ ಒಟ್ಟುಪಾಡುನ ಕಿರಮೊ, ಅಳಿಯಕಟ್ಟದ ಜಾತಿಲೆಡ್ದ್ ಬೇತೆನೇ -ದಲಿತೆರ್ ಬುಕ್ಕ ಮುದೆಲ್ ಜಾತಿಡ್ದ್ ಬ್ಯಾರಿ ಸಮುದಾಯವು ಬೇತೆ – ಇಂಗ್ರೇಜಿ ಗುರುಕ್ಕುಲೆನ ಪಾತೆರೊನು ಮಸ್ತ್ ದೆತೊನ್ನ ಕ್ರಿಶ್ಚನ್ ಸಮುದಾಯದ ಪೊಣ್ಣನ ಮನಸ್ ಕುಡ ಬೇತೆ.

ತುಳುತ ಪೊಣ್ಣಗ ಕಲ್ಪಾವುನೈಟ್ ಜನ ಪಿರಜಾರ್ಯೆರ್ ಬಡಪತ್ತ್, ಗೋಸ್ಟರಿ, ಪೋಡಿಗೆ ಇಂಚಿನ ಮಸ್ತ್ ಕಾರಣೋಲು ತೋಜುವೊ. ಅಂಡ ಪೊಸ ಕಾಲೊಡು ಉಮದು ಕಮ್ಮಿ ಅಂಡ್. ಪೊಣ್ಣನ ಮಂಡೆಗ್ “ಎಡ್ಡೆ – ಪಡ್ಕೆ”ನ್ ಎಂಚ ಏರ್ ದಿಂಜಾವೆರ್ ಪನ್ಪುನ ಅಲೆನ ಬದ್‌ಕ್‌ದ್ ಪಜೆನ ಬುಲೆಪಾವೊಂದು ಪೋಪುಂಡು. ತುಳು ಪಾತೆರುನ ಅಳಿಯಕಟ್ಟ್ ಕುಟುಮೊಲೆಡ್ ಪೊಣ್ಣು ಒಂತೆ ಎಚ್ಚ ದೈರ್ಯೊ ಪಡೆಯೊನ್ನ ತೋಜುಂಡು.

ಪೊಸಕಾಲೊಡು ಪೊಣ್ಣಗ್ ವಾ ಬೇಲೆಲು ತಿಕ್ಕೊಂದುಲ್ಲೊ ಪನ್ಪುನೆಲಾ ನಮೊ ತೂವೊಡಾಯಿನನೇ. ದುಂಬುದ ಬೆನ್ನಿ ಬುಕ್ಕೊ ಇಲ್ಲ್ ನಡಪುನನೇ ಬೇಲೆ ಆದುಪ್ಪುನ ತುಳು ಬದ್‌ಕ್‌ಡ್, ‘ಆಣ್‌ಲೆಗ್ ಸೊತೊಂತ್ರೊ – ಪೊಣ್ಣುಲೆಗ್ ಮಾತ್ರ ಬಂಧನೊ’ ಪನ್ಪುನ ಪಾತರರೊಗು ಇಡೆನೇ ಇಜ್ಯಾಂಡ್. ಏಪೊ ಶಾಲೆದ ಕಲ್ಪಾಟಿಗೆ, ಗವರ್ಮೆಂಟ್ ಬೇಲೆ, ಪೇಂಟೆದ ಮಸ್ತ್ ಬೇಲೆಲು ಪೂರ ಪುಟ್ಟುಂಡೋ ಅಪಗ ಆ ಜಾಗೆಲೆಡ್ ಪೊಣ್ಣುಲೆಗ್ ಜಾಗೆ ಕೊರ್ಯೆರೆ ಸಮಾಜೊ ಜಾರ್ಂಡ್. ಆಯಿನ ತಪ್ಪು ನಿದಾನೊಡು ಸರಿ ಆವೊಂದುಂಡು. ತುಳುವೆದಿ ಇಲ್ಲ್ ಬುಡ್ಡು ಕಲ್ಪೆರೆ, ಬೆನ್ಯೆರೆ ಪೋಪುನೈನ್ ಪೊಸ ಪರಿಪುಡು ತುವೊಲಿ.

ಸವಲತ್ತುಲು ಸರಿ ಉಪ್ಪುನ ಬೇಲೆಲು ಎಚ್ಚ ತಿಕ್ಕುನೆ ಮಿತ್ತ ಜಾತಿದಕ್ಲೆಗ್, ಮುದೆಲ್ ಜಾತಿದ ಮಸ್ತ್ ಪೊಣ್ಣುಲು ಕಿನ್ಯ ಸಂಬಲೊಗು ಪಗೆಲಿಡೀ ಬೆನ್ಪುನೈನ ಪೇಂಟೆಡ್ ತೂವೊಲಿ. ಬೇಗ ಮದಿಮೆ ಮನ್ಪುನ ಇತ್ತೆ ಕಮ್ಮಿ ಆತ್ಂಡ್. ಆಂಡ ಬದಿತ ಬಂಙ, ದರ್ಮದ ಕಾರಣಗಾತ್ರ ಪೊಸಕಾಲದ ಪೊಣ್ಣನ್ ಪೊದೆತ್‌ದ್ ದೀಪುನ ತುಳು ಪರಿಪುಡು ಇತ್ತೆಲಾ ನೆಗೆತ್‌ದ್‌ತೋಜೊಂದುಂಡು. ಬದಿಡ್ಡಾತ್ರ ಬಾಕಿ ಆಯಿನ ಪೊಣ್ಣು, ಪೊಡಿ ಬೇಲೆಲೆಗಾತ್ರ ಇಲ್ಲ್ ಬುಡ್ದು ಬತ್ತ್‌ದ್ ಬಂಙ ಬರ್ಪುನೆಲಾ ಪೊಸ ತುಳು ಪರಿಪುಡುಂಡು.

ಮಲ್ಲ ಕುಟುಮೊಲು ಪುಡಾಡ್ ಎಲ್ಯ ಆಂಡ್. ಪೊಣ್ಣನ “ನಿಲೆ ಬಿಲೆ” ಆಣಗ್ ಸಮಸಮ ಆವೊಂದು ಬರೊಂದುಂಡು. ಕಂಡನಿ ನುಡೆದಿ ಸಂಬಂದೊ ಕಡ್ತೊನುನೆಲಾ ತೋಜ್ಯೆರೆ ಸುರಾಮತ್ಂಡ್.

ಬೆಚ್ಚ ನೆತ್ತೆರ್ದ ಜವ್ವನೆರ್ – ಜವ್ವಂತಿಲು ಪೆಂಟೆಗ್ ಪೋಯೆರೆ. ಹಳ್ಳಿದ ಕೃಶಿ ಬೂಮಿಲೆಡ್ ಪರಬೆರ್ ಪರಬ್ಬುಲು ಪರಿದ್ ತೋಜುನ ಇತ್ತೇದ ಪರಿಪು. ಬುಲೆಯಿ ಜೋಕ್ಲು ಊರುಡು ಉಂತಾಯೆರೆ ಒತ್ತೊನುಜ್ಯೆರ್. ಅಂಚಾದ್ ಪೇಂಟೆಲೆಡ್ದ್ ಮಸ್ತ್ ದೂರ ಉಪ್ಪುನ ಹಳ್ಳಿಲೆಡ್ ಜನನೇ ಕಮ್ಮಿ ಆಂಡ್.

ತುಳು ಕಟ್ಟಿನ ಕನ್ನಡ

ಕಡಲ ಬರಿಟ್ಟ್ ಪುಟ್ಟಿನ ಕನ್ನಡದ ಪೊಸ ಒರುಕು ಆಂಡ್ ನೂತ್ತ ಐವೋ ವರ್ಸ! ಕಿಟೆಲ್ ಬುಕ್ಕೊ ಬೇತೆ ಮಿಶನರಿಲು ತುಳುನ್ಲಾ ಕನ್ನಡೊನ್ಲಾ ಒಟ್ಟುಗು ಪತೊಂಡೆರ್. ಕುಡ್ಲಡೇ ಕನ್ನಡದ ಒಂಜಿ ಪೊಸ ಬೊಲ್ಟು ಪುಟ್ಟುಂಡು. ಕನ್ನಡದ ಸುರುತ ಕಾದಮಬರಿ, ಕತೆ, ಸುದ್ದಿ ಪೇಪರ್, ಸಾನೆಟ್ ಪೂರ ತುಳು ಪರಿಪುಡು ತೇಲ್‌ದ್ ಬತ್ತಿನವು. ಪಂಜೆರ್ನ ದುಂಬುದ ಕಾಲೊಡೇ ಕಡಲ್ದ ಬರಿಟ್ಟ್ ಅರಲ್ಯೆರೆ ಸುರಾಯಿನವು – ಈ ಪೊಸಕನ್ನಡ!

ಶಾಲೆದ ಈ ಕನ್ನಡೊನು ತುಳುನಾಡ್‌ದ ಜನ ಏರ್ಲಾ ಇಲ್ಲ್‌ಲ್ ಪಾತೆರುಜ್ಯೆರ್. ಇಂಚಿಪ್ಪ ಒಂತೆ ಪ್ರೊಟೆಸ್ಟೆಂಟೆರ್ ತುಳು ಬುಡ್ದು ಕನ್ನಡ ಪತೊಂಡೆರ್. “ಮಂಗಳೂರ್ ಕನ್ನಡ” ಪನ್ಪುನ ಒಂಜಿ ಬಾಸೆ ಅರೆಲ್‌ನೆನೇ ತುಳುತ್ತ ಬೇರ್‌ಡ್. ಯಕ್ಷಗಾನೊಡು ಕೇನ್‌ದ್ ಬರ್ಪುನ ಕನ್ನಡಲಾ ಕಡಲ್ದ ಬರಿತ್ತ ಬೇತೆನೆ ಒಂಜಿ ಕನ್ನಡ ರೂಪೊ.

ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯೊ ಆಪುನೈಕ್ಕ್ ದುಂಬು ತುಳುನಾಡ್ ಸೇರ್‌ದ್ ಇತ್ತಿನೆ ಮದ್ರಾಸ್ ರಾಜ್ಯೊಗು. ಅಂಚಾದ್ ಮುಲ್ತ ಶಾಲೆ ಕನ್ನಡ, ಬೂಕು ಕನ್ನಡ, ಗವರ್ಮೆಂಟ್ ಕನ್ನಡ ನೂದು ವರ್ಸೊ ಐತ್ತಾತೆಗೇ ಬೇತೆನೇ ಆದ್ ಬುಲೆಂಡ್. ಮುಲ್ತಕ್ಲೆಗ್ ಈ ಕನ್ನಡೊ ‘ಕಲ್ತದ್ ಬರ್ಪುನ ಬಾಸೆ’ ಆಯಿನೆಡ್ಡಾತ್ರ, ಕನ್ನಡೊಡು ಬರೆನಗ ಅಕ್ಲಕ್ಲೆನ ಒಂಜೊಂಜಿ ಸೊಂತ ನಮುನೆನೇ ಬತ್ತ್ಂಡ್. ಸೂಕುಮೊಡು ತೂಂಡ ಬೇಕಲ ರಾಮನಾಯಕೆರ್ನ, ಶಿವರಾಮ ಕಾರಂತೆರ್ನ, ಕಿರಿಕ್ಕಾಡು ವಿಷ್ಣು ಮಾಸ್ತೆರ್ನ, ಕಳ್ಳಿಗೆ ಮಹಾಬಲ ಭಂಡಾರಿಲೆನ, ಗೋವಿಂದ ಪೈಕುಲೆನ, ಗುಲ್ವಾಡಿ ವೆಂಕಟರಾಯೆರ್ನ ಪೂರ ಒಂಜ್ಯೊಂಜಿ ನಮುನೆದ ಕನ್ನಡ. ಇಂಚಿನ ನಮುನೆ ನಮುನೆಲು ಪೊಸ ಕಾಲೊಡು ಮಾಜಿದ್ ಇತ್ತೆ ಕಡಲ್ದ ಬರಿತ ಕನ್ನಡೊ ಪೂರಲಾ ಒಮಜ್ಯೆ ನಮುನೆ ಆಂಡ್. ಇಂಚಿಪ್ಪ ಬೆಂಗ್ಳೂರು – ಮೈಸೂರು ಕನ್ನಡೊದ ಮೂರಿಲುಲಾ ಉಂದೆಕ್ ಸೇರೊಂದುಂಡು.

ಯಕ್ಷಗಾನೊಡು ಶೇಣಿ, ಸಾಮಗ, ಕುಂಬ್ಳೆ, ಮೂಡಂಬೈಲು, ತೆಕ್ಕಟ್ಟೆ, ಜಬ್ಬಾರ್, ಪೆರ್ಲ – ಇಂಚ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಅರ್ತೊದಾರಿಲೆನ ಕನ್ನಡೊನು ಮಸ್ತ್ ಕೆಬಿಕೊರ‍್ದು ಕೇನೊಡು. ಅಪಗ ಅಕ್ಲಕ್ಲೆನ ಇಲ್ಲ್‌ದ್ ಬಾಸೆದ ಸೂಕುಮೊಲು ಆ ಕನ್ನಡೊಗು ಜತ್ತಿನೈನ್ ಪತ್ತೊಲಿ. ಇಂಚಿನ ಮಸ್ತ್ ಕನ್ನಡ ಕೊಡಿಪುಲು ತುಳುತ ನೀರ್ ಪಾಡ್ದ್ ಬುಲೆಪಾಯಿನ.

ಉಂದು ಅಕೆರಿದ ಪಾತೆರ ಅತ್ತ್:

ತುಳು ಪರಿಪು ಪಂಡ ಅವು ಜನಮಾನಿ ಬದ್‌ಕ್. ಅವು ಪರಿದ್ ಪೊವೊಂದೇ ಉಂಡು. ಓದುನ ನಿಕುಲುಲಾ, ಬರೆಯಿನ ಯಾನ್‌ಲಾ ಉಂದೆಡ್ ಚಂಡಿ! ಸುದೆತ್ತ ಒಯ್ಲುಲು, ಗುಂಡಿಲು ತೋಜೊಡಾಂಡ ನೀರ್ದ ಉಲಯಿ ಜಪ್ಪೊಡೇ. ಸುದೆ ಬರಿತ್ತ ಕುಕ್ಕುದ ಮರತ್ತ ಅಡಿಟ್ಟ್ ಟಂಡಿ ಜುಂಬೊಂದು ಕುಲ್ಲಿನಾಯಗ್ ಸುದೆತ ಸೋಕು ಮಾತ್ರ ತೋಜು. ಸುದೆತ ಬಂಙ ಬಚ್ಚೆಲು ತೆರಿಯಾಂದ್. ತುಳುತ ಪರಿಪುಡು ಒಂತೆ ಪೊರ್ತು – ಪೊಡಿ ಬಾಲೆ ಗೊಬ್ಬುಲೆಕ್ಕ – ಕೈನ್ ಬೀರ್‌ಗ್ ನುರ್ಕಾದ್ ಒಯ್ಲ್ ತೂಯಿನ ಒಂಜಿ ಕಿನ್ಯ ಬೇಲೆ – ಈ ಬೂಕು!

ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಪರಿಪುದು ಉಲಾಯಿ ಪಾತಾಳ ಗರುಡನ್ ಜಪ್ಪಾದ್ ಗುಂಡಿ ನಾಡ್‌ದ್ ಪೆಜುನ ಬೇಲೆ ನನಲಾ ಒರಿದ್ಂಡ್. ಸಾದಿ ಉಂಡು, ಸಕ್ತಿ ಉಮಡು-ಉಮೇದ್ ಲಕ್ಕೊಡು.