ಬಂಗಾರದ ಬೆಲೆ ಗಗನಕ್ಕೇರುತ್ತಿದೆ. ಹಾಗಾಗಿ ಹಳ್ಳಿಯ ರೈತರಿಗೆ, ಕೂಲಿಕಾರರಿಗೆ ಬಂಗಾರವೆಂಬುದು ಗಗನ ಕುಸುಮವಾಗಿದೆ. ಅದಕ್ಕವರು ಪರ್ಯಾಯಗಳನ್ನು ಅವರದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಕಂಡುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಈಚೆಗೆ ನಾನು ಬಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಯಾಣಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಒಬ್ಬ ಹೆಣ್ಣುಮಗಳು ಕಂಡಕ್ಟರ್ ಬಳಿ ಇರುವ ಕಂದು ಬಣ್ಣದ ಐದು ರೂ.ನ ಹೊಸ ನಾಣ್ಯಗಳನ್ನು ಕೇಳಿದರು. ಕಂಡಕ್ಟರ್ ನೋಟು ಪಡೆದು ಇರುವ ಹತ್ತಾರು ನಾಣ್ಯಗಳನ್ನು ಕೊಟ್ಟರು. ನಾನು ಕುತೂಹಲದಿಂದ ನಾಣ್ಯಗಳು ಯಾಕೆ ಎಂದು ವಿಚಾರಿಸಿದೆ. ಆಯಮ್ಮ ಒಂದು ಮಾಂಗಲ್ಯಸರ ಮಾಡಿಸ್ಬೇಕ್ರಿ ಎಂದರು. ಕಾರಣ ಕೇಳಿದರೆ ಐದು ರೂಪಾಯಿಯ ನಾಣ್ಯವನ್ನು ಕರಗಿಸಿ ಒಡವೆ ಮಾಡಿಸಿದರೆ ಥೇಟ್ ಬಂಗಾರದ ಬಾಯಿ ಬಡಿಯುವಂತಾಗುತ್ತವೆ. ಅವಕ್ಕೆ ಬಂಗಾರದ ನೀರು ಕುಡಿಸಿದರಂತೂ ಗುರುತಿಸಲಾರದಷ್ಟು ಬಣ್ಣ ತಾಳುತ್ತವೆ ಎನ್ನುವುದು ಆಯಮ್ಮನ ನಿಲುವು.

ನಂತರ ನಮ್ಮೂರಲ್ಲಿ ಈ ಸಂಗತಿ ಕೇಳಿದೆ.  ಚೈನು, ಉಂಗುರ, ಮೂಗುತಿ, ಕಳಸ ಮುಂತಾದ ರೂಪಾಂತರಗಳಿಗೆ ಐದು ರೂ ಒಳಗಾದದ್ದು ತಿಳಿಯಿತು. ಐದು ರೂಪಾಯಿಯ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಗಂಡ ಹೆಂಡತಿಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟ ಪ್ರಸಂಗವೊಂದನ್ನು ಒಬ್ಬರು ಹೇಳಿದರು. ಮದುವೆಯಲ್ಲಿ ಗಂಡಿಗೆ ಕೊಡುವ ಉಂಗುರವನ್ನು ಐದು ರೂ ನಾಣ್ಯದಿಂದ ಮಾಡಿಸಿ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. ಅದು ವರ್ಷದ ನಂತರ ಕಂದು ಬಣ್ಣಕ್ಕೆ ತಿರುಗಿದೆ. ಆಗ ಗಂಡನ ಮನೆಯವರು ಬಂಗಾರದ ಅಂಗಡಿಯಲ್ಲಿ ಪರೀಕ್ಷೆ ಮಾಡಿಸಿದಾಗ ಐದು ರೂಪಾಯಿಯನ್ನು ಕರಗಿಸಿ ಮಾಡಿಸಿದ್ದು ಎಂದು ಗೊತ್ತಾಗಿದೆ. ಬಂಗಾರದ ಉಂಗುರ ಮಾಡಿಸಿಕೊಂಡು ಮನೆಗೆ ಬಾ ಎಂದು ಗಂಡ ಹೆಂಡತಿಯನ್ನು ತವರಲ್ಲಿ ಬಿಟ್ಟು ಹೋಗಿದ್ದಾನೆ. ಇಂತದೇ ಕಥೆಗಳು ಐದು ರೂ ನಾಣ್ಯದ ಸುತ್ತ ಸುತ್ತುವರಿದಿವೆ.

ಇದರ ಹಿಂದೆ ಬಂಗಾರ ಕೊಳ್ಳಲಾಗದ ಅಸಹಾಯಕತೆ, ಒಡವೆಗಳನ್ನು ತೊಡಬೇಕೆಂಬ ಹಪಾಹಪಿ ಇದ್ದಂತಿದೆ. ಹಾಗಾಗಿ ಹಳ್ಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಕಂದು ಬಣ್ಣದ ನಾಣ್ಯವನ್ನು ಕೂಡಿಡುವ ಸ್ಪರ್ಧೆ ಏರ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ನನ್ನ ಬಳಿ ಹತ್ತು ನಾಣ್ಯಗಳಿವೆ, ನನ್ನಲ್ಲಿ ಇಪ್ಪತ್ತು ನಾಣ್ಯಗಳಿವೆ ಎಂಬಂತಹ ಮಾತುಕತೆಗಳು ನಡೆಯುತ್ತಿವೆ. ಹೀಗೆ ಕಂದು ಬಣ್ಣದ ನಾಣ್ಯಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿಡುವುದು ಒಂದು ಹವ್ಯಾಸವೆ ಆಗಿದೆ. ಕೆಲವು ಅಂಗಡಿಯವರು ಈ ನಾಣ್ಯಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಬೆಲೆಗೆ ಮಾರುವುದೂ ಇದೆ. ಇನ್ನು ಅಕ್ಕಸಾಲಿಗರು (ಬಂಗಾರದ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವವರು) ಈ ನಾಣ್ಯದ ಒಡವೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಿ ಮಾರುವುದೂ ಇದೆ. ಹೀಗೆ ಕಂದು ಬಣ್ಣದ ನಾಣ್ಯಗಳು ಜನಸಮುದಾಯದಲ್ಲಿ ಒಡವೆಗಳಾಗಿ ಬೇರೆಯದೇ ರೀತಿಯ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಿದೆ.

ನಾಣ್ಯವನ್ನು ಕರಗಿಸಿ ಒಡವೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಿಕೊಡಲು ಅಕ್ಕಸಾಲಿಗರು ಈ ನಾಣ್ಯಗಳ ಬೆಲೆಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಪಟ್ಟು ಹಣ ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ. ನಮ್ಮೂರಿನಲ್ಲೊಬ್ಬ ಇಪ್ಪತ್ತು ನಾಣ್ಯಗಳನ್ನು ಕರಗಿಸಿ ಚೈನ್ ಮಾಡಿಸಲು ಆರುನೂರು ರೂಗಳನ್ನು ಕೊಟ್ಟಿದ್ದಾನೆ. ನಾಣ್ಯಗಳ ಬೆಲೆ ನೂರು ರೂ ಆದರೆ, ಅದನ್ನು ಚೈನು ಮಾಡಿಸಲು ಆರುನೂರು. ಹೀಗೆ ನಾಣ್ಯಗಳಿಂದ ಒಡವೆ ಮಾಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವವರಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನವರು ಬಡವರು, ರೈತರು, ಕೆಳಸಮುದಾಯಗಳ ಜನ.

ಕೆಲವು ಬುಡಕಟ್ಟುಗಳಲ್ಲಿ ನಾಣ್ಯಗಳನ್ನು ಪೋಣಿಸಿ  ಸರ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಪವಿತ್ರವೂ ಆಗಿದೆ. ಹಾಲಕ್ಕಿಗಳಲ್ಲಿ, ಸಿದ್ದಿಗಳಲ್ಲಿ ಲಂಬಾಣಿ ಸಮುದಾಯಗಳಲ್ಲಿ ಇಂತಹ ಸರಗಳನ್ನು ಈಗಲೂ ನೋಡಬಹುದು. ಲಂಬಾಣಿ ಸಮುದಾಯದಲ್ಲಿ ನಾಣ್ಯಗಳ ಬಳಕೆ ಹೆಚ್ಚು. ಅವರ  ಉಡುಪುಗಳಲ್ಲಿ ನಾಣ್ಯಗಳನ್ನು ಹೊಲೆದು ಅಲಂಕಾರ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಅಂತೆಯೇ ನಾಣ್ಯಗಳ ಸರವನ್ನು  ಹಾಕುವುದು ಇದೆ. ಹೆಚ್ಚು ಹೆಚ್ಚು ನಾಣ್ಯಗಳ ಸರ ಹೊಂದಿರುವುದು ಶ್ರೀಮಂತಿಕೆಯ ಸಂಕೇತವೂ ಆಗಿದೆ. ಅಂತೆಯೇ ಬೆಳಗ್ಗೆ ಎದ್ದೊಡನೆ ನಾಣ್ಯದ ಸರಗಳನ್ನು ನೋಡಿಕೊಂಡರೆ ಶುಭ ಶಕುನ ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆ ಬಳ್ಳಾರಿ ಭಾಗದ ಲಂಬಾಣಿಗರಲ್ಲಿ ಇರುವುದನ್ನು ನೋಡಬಹುದು. ಕಾಕತಾಳೀಯ ಎಂಬಂತೆ ಹಂಪಿಯ ಬಜಾರದಲ್ಲಿ ಹಳೆ ನಾಣ್ಯಗಳನ್ನು ಮಾರುವ ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಲಂಬಾಣಿ ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳಿರುವುದನ್ನು ಗಮನಿಸಬಹುದು.

ಇದೇನು ಹೊಚ್ಚ ಹೊಸ ಸಂಶೋಧನೆಯಲ್ಲ, ಹಿಂದಿನಿಂದಲೂ ಇದೆ. ಕಾಸು, ದುಡ್ಡು, ದಮ್ಮಡಿ, ಇದ್ದ ಕಾಲದಲ್ಲೂ ಅವುಗಳನ್ನು ಕರಗಿಸಿ ಒಡವೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರಂತೆ. ಅಂತೆಯೇ ಕಾಸಿನ ರಸ ಎಂಬ ಒಡವೆ ಹುಟ್ಟಿದ್ದೇ ಕಾಸಿನಿಂದ ಸರ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬಹುದೆಂಬ ಜನರ ಸಂಶೋಧನೆಯಿಂದ. ನಾಣ್ಯಕ್ಕೆ ಬಳಸುವ ಹಿತ್ತಾಳೆ ತಾಮ್ರವು ಶುದ್ಧವಾಗಿರುತ್ತದೆ, ಅದು ಕಲಬೆರಕೆಯಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ, ಅದು ಬಣ್ಣ ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ ಎನ್ನುವುದು ಜನರ ನಂಬಿಕೆ.

ನಾಣ್ಯಗಳನ್ನು ಕೂಡಿಡುವುದರ ಹಿಂದೆ ಹಳ್ಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಲಕಾಲಕ್ಕೆ ನಾನಾ ಬಗೆಯ ಕಥನಗಳು ಹುಟ್ಟುತ್ತವೆ. ಇಪ್ಪತ್ತು ಇಂದಿರಾಗಾಂಧಿ ಚಿತ್ರಗಳಿರುವ ಐವತ್ತು ಪೈಸೆ ನಾಣ್ಯಗಳನ್ನು ಕೂಡಿಸಿ ಕೊಟ್ಟರೆ ಒಂದು ಲಕ್ಷ ರೂಪಾಯಿ ಕೊಡುವುದಾಗಿ ಕಥೆ ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿತ್ತು. ಹಡಗಿನ ಚಿತ್ರ ಇರುವ ಐವತ್ತು ಪೈಸೆ ನಾಣ್ಯದಲ್ಲಿ ಓಸಿ ನಂಬರಿರುತ್ತದೆ ಎಂಬ “ಸುದ್ದಿ’ ಒಮ್ಮೆ ಭುಗಿಲೆದ್ದಿತ್ತು. ಈ ಬಗೆಯಲ್ಲಿ ನಾಣ್ಯಗಳನ್ನು ಕುರಿತ ಜಾನಪದವೇ ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗುವುದನ್ನು ನೋಡಬಹುದು.

ಬಡವರ ಒಡವೆಯಾಗುವ ನಾಣ್ಯಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನರ ಆಚರಣಾ ಲೋಕದಲ್ಲೂ ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆದಿವೆ. ಹಳ್ಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಮದುವೆಯಾದ ಹೊಸ ಮದುಮಗಳನ್ನು ಗಂಡಿನ ಮನೆಗೆ ಕರೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಮೊದಲ ಶಾಸ್ತ್ರ ಗಂಡ ನಾಣ್ಯವನ್ನು ಹೊಸ್ತಿಲಿಗೆ ಹೊಡೆಯುವುದು. ಹೀಗೆ ಹಳ್ಳಿಯ ಯಾವುದೇ ಹೊಸ್ತಿಲಿಗೆ ನಾಣ್ಯ ಹೊಡೆದಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಬಹುದು. ದೇವರಗುಡಿಯ ಬಾಗಿಲಿಗೆ ನಾಣ್ಯಗಳನ್ನು ಹೊಡೆಯುವ ಹರಕೆಯೂ ಇದೆ. ಹೆಣ್ಣು ದೇವತೆಗಳಿಗೆ ನಾಣ್ಯಗಳ ಸರ ಮಾಡಿಸುವುದಾಗಿ ಹರಕೆ ಹೊರುವುದೂ ಇದೆ. ಹಾಗಾಗಿಯೇ ಯಲ್ಲಮ್ಮ, ಉಚ್ಚಂಗೆಮ್ಮ ಮುಂತಾದ ಹೆಣ್ಣು ದೇವತೆಯ ಕೊರಳಲ್ಲಿ ನಾಣ್ಯಗಳ ಸರ ಇರುವುದನ್ನು ನೋಡಬಹುದು.

ಗಂಗಮ್ಮನ ಪೂಜೆ ಮಾಡುವಾಗ ನೀರಿಗೆ ನಾಣ್ಯ ಹಾಕುವ ನಂಬಿಕೆಯಿದೆ. ಅಂತೆಯೇ ದಾರಿ ಪಕ್ಕ ದೇವಸ್ಥಾನಗಳಿದ್ದಾಗ ಸಂಚರಿಸುವ ವಾಹನಗಳಿಂದಲೇ ನಾಣ್ಯಗಳನ್ನು ಎಸೆದು ಭಕ್ತಿಯನ್ನು ತೀರಿಸುವಿಕೆಯೂ ಜನರಲ್ಲಿದೆ. ಹಳ್ಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ನಾಗರ ಹಾವನ್ನು ಸಾಯಿಸಿದರೆ, ಅದಕ್ಕೆ ಶಾಸ್ತ್ರೋಕ್ತವಾಗಿ ಸಂಸ್ಕಾರ ಮಾಡುವ ಪದ್ದತಿ ಇದೆ. ಹೀಗೆ ಹಾವನ್ನು ಸುಡುವಾಗ ಅದರ ಬಾಯಲ್ಲಿ ಹಾಲನ್ನು ಹಾಕಿ ಅದರ ಜತೆ ನಾಣ್ಯವನ್ನು ಇಡುತ್ತಾರೆ. ಹೆಣದ ಬಾಯಿಯಲ್ಲಿ ನಾಣ್ಯವನ್ನು ಇಡುವ ಪದ್ದತಿಯೂ ಇದೆ.

ಶ್ರೀಮಂತರು ಸತ್ತಾಗ ಅವರ ಶವ ಮೆರವಣಿಗೆಯ ಸಂದರ್ಭಕ್ಕೆ ನಾಣ್ಯಗಳನ್ನು ಚೆಲ್ಲುವಿಕೆ ಇದೆ. ಹೀಗೆ ಹೆಣದ ಹಿಂದೆ ಸಿಕ್ಕ ನಾಣ್ಯವನ್ನು ಮಗುವಿನ ಕೊರಳಿಗೆ ಕಟ್ಟಿದರೆ ಮಗುವಿಗೆ ಯಾವುದೇ ಪೀಡೆ ಪಿಶಾಚಿಯ ಕಾಟ ಇರುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಹಳ್ಳಿಗಳಲ್ಲಿ ನಂಬುತ್ತಾರೆ. ಹಾಗೆಯೇ ಭಿಕ್ಷೆ ಹಾಕುವಾಗಲೂ ನಾಣ್ಯವೇ ಮೊದಲು ಸಿಗುತ್ತದೆ. ಹೀಗೆ ನಾಣ್ಯಗಳು ಒಡವೆಗಳು ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ಜನಸಮುದಾಯದ ಆಚರಣಾ ಲೋಕದಲ್ಲಿಯೂ ತನ್ನದೇ ಆದ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆದಿದೆ. ಹೀಗೆ ನಾಣ್ಯದ ಬೆನ್ನತ್ತಿ ಹೊರಟರೆ ಅದರದ್ದೇ  ವಿಭಿನ್ನ ಕಥನಗಳು ತೆರೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಈಚೆಗೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಸ್ಟೀಲ್ ಸಿಲ್ವರ್ ನಾಣ್ಯಗಳು ಬರುತ್ತಿರುವುದರಿಂದಾಗಿ ಜನರು ಹಿಂದಿನ ಹಿತ್ತಾಳೆ ಕಂಚು ಮಿಶ್ರಿತ ನಾಣ್ಯಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಹಾಗಾಗಿ ಅವುಗಳು ಕಣ್ಮರೆಯಾಗುತ್ತಿವೆ.

ಒಂದು ಕಡೆ ಲೋಕಾಯುಕ್ತರ ದಾಳಿಗೆ ಸಿಕ್ಕ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ಕೆ.ಜಿಗಳ ಲೆಕ್ಕದ ಬಂಗಾರ ಸಂಗ್ರಹದ ಮಾಹಿತಿ ಪತ್ರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಸುದ್ದಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ಮತ್ತೊಂದೆಡೆ ಬಂಗಾರದಲ್ಲಿ ಕುರ್ಚಿ ಮೇಜು ಚೆಂಬು ಗಂಗಾಳ ಚಮಚ ಕಿರೀಟ ಮಾಡಿಸಿಕೊಂಡು ಮೆರೆವ ಜನರಿದ್ದಾರೆ. ಇವರುಗಳ ನಡುವೆಯೇ ನಾಣ್ಯಗಳ ಕೂಡಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಒಡವೆಗಳ ಮಾಡಿಸಿಕೊಂಡು ಖುಷಿ ಪಡುವ ಜನರಿದ್ದಾರೆ, ಇದು ನಮ್ಮ ಕಣ್ಣೆದುರಿನ ವೈರುಧ್ಯದ ಚಿತ್ರ.