ಈ ಮೌನಕಣಿವೆ, ಸೈಲೆಂಟ್ ವ್ಯಾಲಿಯೆಂದು ಈಚೆಗೆ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದುದು, ಕೇರಳದಲ್ಲಿದೆ. ಅದಕ್ಕೆ ಹತ್ತಿರದ ದೊಡ್ಡ ಊರಾದ ಪಾಲ್ಗಾಟ್‌ನಿಂದ ಕಡಿದಾದ ಬೆಟ್ಟದ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಸುತ್ತಿ, ಬಳಸಿ ಕುಕ್ಕಿ, ಕುಲುಕಿ ಜೀಪ್ ನಮ್ಮನ್ನು ಈ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಕೊಂಡೊಯ್ಯುತ್ತದೆ. ಕೇರಳದ ವಿದ್ಯುಚ್ಛಕ್ತಿ ಇಲಾಖೆಯವರು ಬೆಟ್ಟದ ನೆತ್ತಿ ಮೇಲೆ ಈ ಮೌನಕಣಿವೆಗೆ ಅಣೆಕಟ್ಟು ಕಟ್ಟಲು ಸಿದ್ಧರಾಗಿ ಕಾದು ಕೂತಿದ್ದಾರೆ. ಇವರು ನಮ್ಮನ್ನು ಆದರದಿಂದ ಬರಮಾಡಿಕೊಂಡು ಈ ಅಣೆಕಟ್ಟಿನ ವಿಷಯ ವಿವರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಈ ಅಣೆಕಟ್ಟನ್ನು ಕಟ್ಟದಂತೆ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ಚಳವಳಿಯ ಹಿಂದೆ ಹೊರದೇಶದವರ ಕೈವಾಡವಿದೆಯೆಂದು ನಮಗೆ ನಮ್ರವಾಗಿ ಸೂಚಿಸುತ್ತಾರೆ. ಕಮ್ಯೂನಿಸ್ಟ್ ಪಕ್ಷದ ವಿಜ್ಞಾನಿ ಲೇಖಕ ಡಾ. ಪರಮೇಶ್ವರನ್ ಕೂಡ ಏಕೆ ಇದನ್ನು ವಿರೋಧಿಸುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ನಾವು ಕೇಳಿದರೆ ಅವರು ಮುಗುಳ್ನಗುತ್ತಾರೆ. ಎಷ್ಟೋ ಜನ ಈ ಪ್ರಶ್ನೆ ಕೇಳಿರಬೇಕೆಂದು ಅವರ ಅರ್ಥಪೂರ್ಣ ನಗುವಿನಿಂದ ನಮಗೆ ಭಾಸವಾಗುತ್ತದೆ. ತಾವು ಕೂಡ ಪರಮೇಶ್ವರನ್ನ ಗೌರವಿಸುತ್ತೇವೆಂದು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡು, “ಈ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಕೇವಲ ಭಾವುಕವಾದ್ದು ಸಾರ್. ಸೈಲೆಂಟ್ ವ್ಯಾಲಿಯೆಂದು ಈ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಕರೆಯಲು ಹೋಗಿ ಹೀಗಾಯ್ತು. ಯಾವನೋ ಆಂಗ್ಲನೊಬ್ಬ ಬಹಳ ಹಿಂದೆ ಈ ಕಡೆ ಕುದುರೆ ಮೇಲೆ ಬರುವಾಗ ಜಾಗದ ಹೆಸರೇನೆಂದು ಯಾರನ್ನೋ ಕೇಳಿದನಂತೆ. ಹಳ್ಳಿಯವ ‘ಸೈರಂದ್ರಿ ಕಣಿವೆ’ ಎಂದದ್ದನ್ನು ‘ಸೈಲೆಂಟ್ ವ್ಯಾಲಿ’ ಎಂದವನು ತಪ್ಪಾಗಿ ತಿಳಿದುಕೊಂಡನಂತೆ. ಈ ಕಣಿವೆಯಲ್ಲಿ ಹರಿಯುವ ನದಿಯ ಹೆಸರು ‘ಕುಂತಿ’ ಎಂದು. ನಾವಿದನ್ನು ‘ಕುಂತಿ ಅಣೆಕಟ್ಟು’ ಎಂದು ಕರೆದಿದ್ದರೆ ಈ ಎಲ್ಲ ತಾಪತ್ರಯಗಳಿಂದ ಪಾರಾಗಬಹುದಿತ್ತೇನೋ” ಎಂದವರು ಬೇಸರದಿಂದ ವಿವರಿಸಿ ಅಣೆಕಟ್ಟು ಕಟ್ಟಬೇಕೆಂದಿದ್ದ ಜಾಗಕ್ಕೆ ನಮ್ಮನ್ನು ಕರೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗುತ್ತಾರೆ.

ಮಲೆನಾಡಿನಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿಬೆಳೆದ ನಾನೇನೂ ಈ ಅದ್ಭುತ ದೃಶ್ಯಕಂಡು ಬೆಕ್ಕಸಬೆರಗಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿ ಇದೇನೂ ಪ್ರಕೃತಿಯನ್ನು ಮನುಷ್ಯನಿಗಾಗಿ ಪಳಗಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಮೊದಲ ಯೋಜನೆಯಲ್ಲ. ಗತಿಸಿದ ಇರಾನಿನ ಶಾನಿಗೂ, ನಿನ್ನೆ ಮೊನ್ನೆ ಬಲಿಷ್ಠರಾದ ನಮ್ಮ ರಾಜಕೀಯ ಧಡಿಯರಿಗೂ ಅನುಕೂಲವಾಗಲೆಂದು ಕುದುರೆಮುಖದ ಯೋಜನೆ ಶುರುವಾದಾಗ ಯಾರೂ ಚಕಾರವೆತ್ತಲಿಲ್ಲ. ಅನಂತರ ಗಿರಿಶ್ರೇಣಿಯನ್ನು ಕೊರೆದಾಗ ಯಾರೂ ಪ್ರತಿಭಟಿಸಲಿಲ್ಲ. ನನ್ನಲ್ಲಿ ಏಳುವ ಈ ಅರ್ಧಂಬಂರ್ಧ ಯೋಚನೆಗಳನ್ನು ಅಂಕಿ ಅಂಶಗಳ ಸಹಿತ ವಿದ್ಯುತ್ ಎಂಜಿನಿಯರ್ ಸ್ಪಷ್ಟಗೊಳಿಸುತ್ತ ಹೋಗುತ್ತಾರೆ!

“ಅವುಗಳಿಗೆಲ್ಲ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಈ ಮೌನಕಣಿವೆಯಲ್ಲಿ ಮುಳುಗುವ ಕಾಡು ಕೇವಲ ೮೪೫ ಹೆಕ್ಟೇರುಗಳು. ಇದನ್ನು ‘ವರ್ಜಿನ್’ ಕಾಡೆನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಮಾತಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಇದು ಕನ್ನಿಕ – ಅದೆಷ್ಟೋ ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಈ ಕಾಡಿನ ಮರಗಳು ರೈಲ್ವೆಗೆ ಬಳಕೆಯಾಗುತ್ತಿವೆ. ಪ್ರತಿನಿತ್ಯ ಸೌದೆಗೆಂದು ನಾಟಕ್ಕೆಂದು ಕಳ್ಳ ಸಾಗಾಣಿಕೆ ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ. ನಾವು ಅಣೆಕಟ್ಟು ಕಟ್ಟದಿದ್ದರೂ, ಅಗೋ, ಈ ದಿಬ್ಬಗಳ ಮೇಲೆಲ್ಲ ಬೋಳಾಗುತ್ತಾ ಹೋದಂತೆ ಈ ಕಣಿವೆಯು ಆಳದಲ್ಲಿರುವ ಕಾಡೂ ಒಂದಲ್ಲ ಒಂದು ದಿನ ಬೋಳಾಗುವುದಂತೂ ಖಂಡಿತ. ಇಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಕಮ್ಮಿ ಖರ್ಚಿನಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟೆ ಕಟ್ಟಬಹುದು-ಈ ಕಾಡು ಮುಗಿದರೂ ಮೇಲೆ ವಿಶಾಲ ಹಬ್ಬಿರುವ ಕಾಡುಗಳನ್ನೆಲ್ಲಾ ಸಕ್ರಮವಾಗಿ ಕಾಯುವ ಏರ್ಪಾಡು ಮಾಡಬಹುದು. ಈಗ ಬೋಳುಗುಡ್ಡವಾಗಿರುವುದು ನೀರಿನಿಂದ ತುಂಬಿದಂತೆ ಅಂಚಿನಲ್ಲಿ ತಾನಾಗಿಯೇ ಕಾಡು ಬೆಳೆಯುವುದು. ಅದು ಅರಣ್ಯದ ಸ್ವಭಾವ-ಎಲ್ಲ ನದಿದಂಡೆ ಮೇಲೂ ನಾವು ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲವೇ ಅಂಥ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಕಾಡುಗಳನ್ನ?”

ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶದ ತೆರಾಯ್‌ನಲ್ಲಿ, ಬಿಹಾರದ ರಾಂಚಿ ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು ಗಣಿಗಳಲ್ಲಿ, ಹಜಾರಿಬಾಗ್ ಗಯಾದ ಕಾಡುಗಳಲ್ಲಿ, ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶದ ಮಹದೇವ, ಸತ್ಪುರ, ಬೈಲಾದೀಲ ಗಿರಿಶ್ರೇಣಿಗಳಲ್ಲಿ, ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ, ತಮಿಳುನಾಡಿನಲ್ಲಿ, ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಇಕಾಲಜಿಸ್ಟರು ಯಾಕೆ ಬಾಯಿ ಮುಚ್ಚಿಕೊಂಡು ಕೂತರು? ಭಾರತದ ಎಲ್ಲ ಪ್ರದೇಶಗಳೂ ನಾಗರಿಕತೆಯಲ್ಲಿ ಮುಂದುವರಿದಂತೆ ಕೇರಳದ ಈ ದಟ್ಟದರಿದ್ರ ಪ್ರದೇಶ ಮುಂದುವರಿಯಬಾರದೆ?

ಮಾನವ ನಾಗರಿಕ ಸೌಲಭ್ಯಗಳಿಗಾಗಿ, ಬಡತನದ ನಿವಾರಣೆಗಾಗಿ ಉತ್ಕಂಠ ಆರ್ತತೆಯಿಂದ ಮಾತಾಡುವ ವಿದ್ಯುತ್ ಇಲಾಖೆಯ ಧ್ವನಿ ನನ್ನದೂ ಅಲ್ಲವೆ ಎಂದು ನಾನು ಗೊಂದಲಕ್ಕೊಳಗಾಗುತ್ತೇನೆ. ಅದೇನೋ ಒಂದು ಜಾತಿ ಮಂಗವಂತೆ-ಅದನ್ನು ಉಳಿಸಲೆಂದು ಇಷ್ಟು ನೀರಾವರಿ, ಇಷ್ಟು ವಿದ್ಯುಚ್ಛಕ್ತಿಯನ್ನು, ಇಷ್ಟು ಕಡಿಮೆ ಖರ್ಚಿನಲ್ಲಿ (ಎಷ್ಟು ಮರೆತಿದೆ) ಉತ್ಪಾದಿಸುವುದನ್ನು ಕೈ ಬಿಡಬೇಕೆ? ನನ್ನ ಮೌನದಿಂದ ಉತ್ತೇಜಿತರಾದ ಎಂಜಿನಿಯರ್‌ಸಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಗೊಣಗುತ್ತಾರೆ. ಅರ್ಜುನ ಮತ್ತು ಕೃಷ್ಣರು-ನರನಾರಾಯಣರೇ-ಖುದ್ದಾಗಿ ನಡೆಸಿದ ಖಾಂಡವದಹನವನ್ನು ನಾನು ನೆನೆಯುತ್ತೇನೆ. ಎಲ್ಲಾ ಕಾಲದಲ್ಲೂ ಎಲ್ಲೋ ಕೆಲವು ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಮಾತ್ರ ದಯಾವಂತರು; ಆದರೆ ಮಾನವಕುಲ ಸಮುದಾಯವಾಗಿ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಯಾವತ್ತೂ ನಿರ್ದಯವಾಗಿ ನಡೆದುಕೊಂಡೇ ಬಂದಿದೆಯಲ್ಲವೆ? ಇಲ್ಲದಿದ್ದಲ್ಲಿ ನಾವೆಲ್ಲರೂ ಜೇನುಕುರುಬರಂತೆ ಊಂಛವ್ರತಿಗಳಾಗಿ ಬದುಕಬೇಕಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಅಸೂಯೆ, ದುರಾಸೆಗಳೂ ಮಾನವನನ್ನು ಪ್ರಗತಿಪಥದಲ್ಲಿ ನಡೆಸುವ ಶಕ್ತಿಗಳಿರಬಹುದು ಎಂಬರ್ಥದ ಎಂಗಲ್ಸ್‌ನ ಮಾತುಗಳೂ ನಿಷ್ಠುರ ಸತ್ಯವಲ್ಲವೆ?

ವಿದ್ಯುತ್ ಎಂಜಿನಿಯರ್ ನನ್ನಕೈಯಲ್ಲಿ ಸುಡುವ ಚಹಾದ ಕಪ್ಪನಿಟ್ಟು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ: “ನೀವು ಲೇಖಕರಂತೆ, ನಿಮ್ಮಂಥವರದು ಮೃದುವಾದ ಅಂತಃಕರಣ. ಇಂಥ ಸೌಂದರ್ಯದ ನಾಶವನ್ನು ನೀವು ಒಪ್ಪುವುದಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ನೀವು ಬರೆಯುವ ಓದುವ ಪುಸ್ತಕಗಳ ಕಾಗದಕ್ಕೆಂದು ಎಷ್ಟು ಅರಣ್ಯ ನಾಶವಾಗುತ್ತದೆ ಗೊತ್ತೆ? ನಾವು ತಪಸ್ವಿಗಳಾದ ಋಷಿಗಳಾಗಿದ್ದರೆ ಇಕಾಲಜಿಸ್ಟರು ಹೇಳುವುದನ್ನು ಒಪ್ಪಬಹುದಿತ್ತು. ಆಧುನಿಕವಾಗಿ ಬದುಕಬೇಕೆಂದರೆ ಹಿಂಸೆ ನಾಶಗಳಿಂದ ಹಿಂದೆಗೆಯುವುದು ಸಾಧ್ಯವೇ? ಭಾರತದ ಆಧುನೀಕರಣಕ್ಕಾಗಿ ಎಲ್ಲಾ ಯೋಜನೆಗಳೂ ಅಗತ್ಯ. ಗೊಡ್ಡು ಗಾಂಧೀವಾದಿಗಳು ಅಥವಾ ಭಾರತ ಬಡರಾಷ್ಟ್ರವಾಗಿಯೇ ಉಳಿಯಬೇಕೆಂದು ಬಯಸುವ ಯೂರೋಪ್ ಅಮೆರಿಕಾದವರು ಇಂಥ ಯೋಜನೆಗಳಿಗೆ ಅಡ್ಡಿ ಬಂದು ಮಂಗಗಳನ್ನು ಉಳಿಸಿ ಎಂದು ಬೊಬ್ಬೆಯಿಡುತ್ತಾರೆ.” ಏನು ಹೇಳಲೂ ನಾನು ಅಳುಕುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ಕಂಡು, ಚಹಾ ಹೀರುತ್ತಾ ವಿದ್ಯುತ್ ಎಂಜಿನಿಯರ್ ಅಟ್ಟಹಾಸದಿಂದ ಮಾತಾಡುತ್ತಾರೆ. ತಾವು ಗೆದ್ದೇ ಗೆಲ್ಲುವೆವು ಎಂಬ ಭರವಸೆ ಅವರಿಗೆ.

ಮೌನಕಣಿವೆಯೊಳಕ್ಕೆ ನಾವು ಇಳಿದು ಹೋಗುತ್ತೇವೆ. ಜಿಗಣೆಗಳನ್ನು ಕಾಲಿನಿಂದ ಕೀಳುತ್ತ, ಹಸಿರು ಹಾವುಗಳನ್ನು ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ಕಾಣುತ್ತ, ಏಕಪ್ರಕಾರವಾಗಿ ಮಾತಾಡುತ್ತ, ಎಷ್ಟೊಂದು ಮಾತುಗಳಿಗೆ ವಾದಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾದ ಈ ಪ್ರದೇಶದ ಹೆಸರು ನನಗೆ ಐರಾನಿಕ್ ಎನ್ನಿಸುತ್ತದೆ. ತನ್ನ ಬಾಲ್ಯದ ಹುಂಬ ಚಪಲಗಳನ್ನೂ, ಕುತೂಹಲಗಳನ್ನೂ ಪಳಗಿಸುತ್ತ, ತನಗೆ ಸೊಬಗಿನ ಮೂಲಕವೆಷ್ಟೋ ಅಷ್ಟೇ ದಿಗಿಲಿನ ಮೂಲಕ ಪಾಠ ಕಲಿಸಿದ ವರ್ಡ್ಸ್‌‌ವರ್ತ್ ವರ್ಣಿಸಿದ ಪ್ರಕೃತಿ ನೆನಪಾಗುತ್ತದೆ. ನವೆಂಬರಿನ ತಂಪಾದ ಮೌನಕಣಿವೆಯ ಆಳದಲ್ಲಿ ನಿಂತ ನನ್ನನ್ನು ‘ನಿಮಗಿಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲ ಕಾಡುಗಳಲ್ಲೂ ಕೇಳಿ ಬರುವ ಸಿಕಾಡಗಳ ದನಿ ಕೇಳಿಸುವುದಿಲ್ಲ ಅಲ್ಲವೇ? ಎಂದು ಎಂಜಿನಿಯರ್ ಕೇಳುತ್ತಾರೆ. “ಆ ಕಾರಣದಿಂದಲೇ ಇದನ್ನು ಮೌನಕಣಿವೆ ಎನ್ನುವುದು” ಎಂದು ವಿವರಿಸುತ್ತಾರೆ. “ನೋಡಿ ನಷ್ಟವಾಗುವುದು ಇಷ್ಟೇ ಕಾಡು” ಎಂದು ಮತ್ತೆ ಈ ಕಡಿದಾದ ಕಣವಿಎಯಲ್ಲಿ ನನಗೆ ಥಟ್ಟನೆ ಗುಹ್ಯ ಯೋನಜಿಯಂತೆ ಕಂಡ ಅರಣ್ಯವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಒಂದು ಚೂರು ನೆಲಕ್ಕಾಗಿ ಪಂಚಮರನ್ನು ಜೀವಸಹಿತ ಸುಡುವ ನಮ್ಮ ನಾಗರೀಕತೆ ಈ ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿರುವ ವಿಶೇಷ ಜಾತಿಯ ಕೆಲವು ಮಂಗಗಳನ್ನು  ಉಳಿಸುವುದು ಸಹಜವೆಂದು ನಾವೇಕೆ ತಿಳಿಯಬೇಕು?

ಗಾಂಧಿ ಮತ್ತು ನೆಹರು

ನಾವು ಕೇಳಿಕೊಳ್ಳುವ ಮೇಲಿನ ಈ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ನಮ್ಮನ್ನು ನಿಜವಾಗಿ ಬಾಧಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಭಾರತೀಯರಾದ ನಾವು ಬೌದ್ಧಿಕ ಸಂಕಟದಿಂದ ನರಳುವುದಿಲ್ಲ-ಇಕ್ಕಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಸಿಕ್ಕು ನಮ್ಮ ಭವಿಷ್ಯದ ಕವಲುದಾರಿಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವುದಾದರೂ ಒಂದನ್ನು ಆಯುವ ಕಷ್ಟವನ್ನು ನಾವು ಪಡುವವರಲ್ಲ. ಗಾಳಿ ಬೀಸಿದತ್ತ ನಾವು ತೂರುತ್ತ ಸಾಗಿದ್ದೇವೆ. ನಮ್ಮ ದೇಶದ ಸನಾತನವಾದಿಗಳಾಗಲೀ, ಆಧುನಿಕ ವಿಚಾರವಾದಿಗಳಾಗಲೀ ತಾವು ನಿಂತ ನೆಲೆಯನ್ನು ಬೌದ್ಧಿಕ ಸಂಕಟದಲ್ಲಿ ಪ್ರಶ್ನಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ. ನಮ್ಮ ತಾತ್ವಿಕವಾದಗಳಲ್ಲಿ, ರಾಜಕೀಯ ಸಂಘರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ನಾವು ಕಾಣುವುದು ಕೇವಲ ಹುಂಬತನ, ಪಂಗಡಗಳ ಸದ್ಯದ ಆಸಕ್ತಿಗಳ ಘರ್ಷಣೆ. ಈ ಆಸಕ್ತಿಗಳ ಘರ್ಷಣೆ ಧೀಮಂತರಲ್ಲಿ ಮುಕ್ತ ಶೋಧದ ವೈಚಾರಿಕ ಘರ್ಷಣೆಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಮೌನಕಣಿವೆಯಲ್ಲಿ ನಿಂತಾಗ ನಮಗೆ ಸ್ವಾತಂತ್ಯ್ರ ದಕ್ಕಿದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಗಾಂಧೀಜಿ ಮತ್ತು ಪಂಡಿತ ನೆಹರೂರ ನಡುವೆ ನಡೆದ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಮಹತ್ವದ ವಾದವೊಂದು ಇದಕ್ಕೆ ನಿದರ್ಶನವಾಗಿ ನನಗೆ ನೆನಪಾಯಿತು. ಗಾಂಧೀಜಿಯವರು ೧೯೦೮ನೇ ಇಸವಿಯಲ್ಲಿ ತಾವು ಬರೆದ ಹಿಂದ್ ಸ್ವರಾಜ್ ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ತನ್ನ ಪ್ರಿಯ ಶಿಷ್ಯನೂ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಯೂ ಆದ ನೆಹರೂ ಸಾಕಷ್ಟು ಗಂಭೀರವಾಗಿ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿಲ್ಲವೆಂದು ದೂರಿ ನೆಹರೂಗೆ ಕಾಗದ ಬರೆದರು. ಗಾಂಧೀಜಿಗೆ ಮಾನವ ಇತಿಹಾಸ ಹಂತಹಂತವಾಗಿ ಪ್ರಗತಿಯ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಏರುತ್ತ ಹೋಗುವ ಪಥವಲ್ಲ; ಅದೊಂದು ಸುತ್ತುವ ಚಕ್ರವಾಗಿತ್ತು. ಮಾರ್ಕ್ಸ್‌ವಾದಕ್ಕಿಂತ ಈ ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಗಾಂಧಿವಾದ ಭಿನ್ನವಾದುದು. ಬಂಡವಾಳಶಾಹಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಕಟುವಾಗಿ ಉಗ್ರವಾಗಿ ಟೀಕಿಸುವ ಮಾರ್ಕ್ಸ್‌‌ಗೆ ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಕೂಡ ಅದರ ಹಿಂದಿನ ಫ್ಯೂಡಲ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಿಂತ ಮೇಲಿನದು. ಆಧುನಿಕ ನಾಗರಿಕತೆಯ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಮಾನವನಿಗೆ ಈ ಘಟ್ಟ ಅನಿವಾರ್ಯವಾದದ್ದು; ಆದರೆ ಮೀರಬೇಕಾದ್ದು. ಗಾಂಧಿಜಿಗಾದರೋ ರೈಲುಗಳು, ಲಾಯರುಗಳು, ಆಧುನಿಕ ವೈದ್ಯಶಾಸ್ತ್ರ ಎಲ್ಲವೂ ಮನುಷ್ಯನ ಸಫಲತೆಗೆ ಅನಗತ್ಯವೆಂದೂ ಹಾನಿಕಾರಕವೆಂದೂ ಎನ್ನಿಸಿತು. ಈ ವಾದ ಮಂಡಿಸುವ ಹಿಂದ್ ಸ್ವರಾಜ್ನಲ್ಲಿ ಗಾಂಧೀಜಿ ಯಾಕೆ ನಮ್ಮನ್ನು ಬ್ರಿಟಿಷರು ಆಳುವುದು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನು ಕೇಳಿಕೊಂಡು, ಅದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ ನಾವೂ ಆಧುನಿಕ ನಾಗರೀಕತೆಯಿಂದ ಮೋಹಿತರಾಗಿರುವುದು ಎಂದು ಉತ್ತರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಈ ಆಧುನಿಕ ನಾಗರೀಕತೆಯ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ನಾವು ಚಲಿಸುವುದು ಆತ್ಮಹತ್ಯೆಯಾಗುತ್ತದೆಂದು ವಾದಿಸುತ್ತ, ಮನುಷ್ಯನ ಮನೋವಿಕಾಸಕ್ಕೆ ಈ ಆಧುನಿಕ ನಾಗರಿಕತೆ ಅನವಶ್ಯಕವಾದ್ದರಿಂದ ನಾವು ಆ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವುದನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಬೇಕು ಮತ್ತು ಆ ಮೂಲಕ ಇಂಗ್ಲೆಂಡನ್ನೂ ಅದರ ಮೋಹದಿಂದ ಪಾರು ಮಾಡಬೇಕು ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಅಹಿಂಸಾತ್ಮಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯಬೇಕಾದರೆ ಇದು ಅಗತ್ಯವೆಂದು ನೆಹರೂಗೆ ಬರೆಯುತ್ತಾರೆ: “ಜನರು ಬದುಕಬೇಕಾದ್ದು ಹಳ್ಳಿಗಳಲ್ಲಿ, ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲ; ಗುಡಿಸಲುಗಳಲ್ಲಿ, ಅರಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲ. ಅಹಿಂಸೆ ನಿಜವೆನ್ನಿಸುವುದು ಗ್ರಾಮಜೀವನದ ಸರಳತೆಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಈ ಸರಳತೆ ನಮಗೆ ದಕ್ಕುವುದು ಚರಕಾದಲ್ಲಿ.” ಆದರೆ ಆಧುನಿಕ ನಾಗರೀಕತೆ ಎಷ್ಟು ಆಕರ್ಷಕವಾಗುತ್ತದೆ ಜನರಿಗೆ ಎಂದು ಗಾಂಧಿಜಿಗೆ ಗೊತ್ತಿದ್ದ ಕಾರಣ ಸತ್ಯ ಮತ್ತು ಸರಳತೆಗಳು ಗೆದ್ದೇ ಗೆಲ್ಲುತ್ತವೆ, ಅನಿವಾರ್ಯವಾಗಿ, ಎಂದೇನೂ ಅವರು ದೃಢವಾಗಿ ನಂಬಿರಲಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ: “ಭಾರತ ಕೂಡ ಆ ದಾರಿಯನ್ನೇ ಹಿಡಿದೀತು-ಗಾದೆ ಮಾತಿನ ಪತಂಗದಂತೆ ಮೋಹಪರವಶವಾಗಿ ತಾನು ಸುತ್ತುತ್ತ ಕುಣಿಯುವ ದೀಪದಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದು ಉರಿದುಹೋದೀತು. ಆದರೂ ನನ್ನ ಕೊನೆ ಉಸಿರಿನ ತನಕ ಭಾರತವನ್ನೂ, ಆ ಮೂಲಕ ಇಡೀ ಜಗತ್ತನ್ನೂ ಸರ್ವನಾಶದಿಂದ ರಕ್ಷಿಸುವುದು ನನ್ನ ಕರ್ತವ್ಯವೆಂದು ಭಾವಿಸುತ್ತೇನೆ.”

ತಾನು ನೆಹರೂಗೆ ಹಿಂದೂಸ್ತಾನಿಯಲ್ಲಿ ಬರೆಯಬೇಕೋ ಇಂಗ್ಲಿಷಿನಲ್ಲೋ ಎಂಬ ಒಳತೋಟಿಯಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುವ ಈ ಕಾಗದದಲ್ಲಿ ಗಾಂಧಿಜಿ ತನ್ನ ನಲವತ್ತು ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದಿನ ಪುಸ್ತಕ ಹಿಂದ್ಸ್ವರಾಜ್ ಅನ್ನು ನೆಹರೂ ಎಂದೂ ಗಂಭೀರವಾಗಿ ಓದಿಲ್ಲವೆಂದೂ ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ದೂರುತ್ತಾರೆ. ಈ ಕಾಗದಕ್ಕೆ ಉತ್ತರಿಸುತ್ತ ನೆಹರು, ಹಿಂದ್ಸ್ವರಾಜ್ ಆದರ್ಶ ತೀರ ಅವಾಸ್ತವವೆಂದೂ, ಆ ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ಓದಿ ತಾನು ಬಹಳ ವರ್ಷಗಳಾಯಿತೆಂದೂ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡು, ಜನರು ಅರಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಬದುಕುವುದರ ಪ್ರಶ್ನೆಯೇ ಇಲ್ಲವೆಂದೂ, ಆದರೆ ಎಲ್ಲರೂ ಒಳ್ಳೆಯ ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಸುಸಂಸ್ಕೃತವಾಗಿ ಯಾಕೆ ಬದುಕಕೂಡದೆಂದು ನಮ್ರವಾಗಿ ಹೇಳಿ ಕಾಗದವನ್ನು ಹೀಗೆ ಕೊನೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಆಧುನಿಕ ನಾಗರಿಕತೆಯಲ್ಲೇ ಅಡಗಿರುವ ದುಷ್ಟವಾದ ಒಂದು ಬೀಜದ ಅನಿವಾರ್ಯ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಿಂದಾಗಿ ಈ ಪ್ರಪಂಚವೇ ಆತ್ಮಹತ್ಯೆಯ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿರುವಂತೆ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ನಾವೇನು ಮಾಡಲು ಸಾಧ್ಯ?

ಏನನ್ನಾದರೂ ಮಾಡಲು ಸಾಧ್ಯವಿದ್ದ ಭಾರತದ ಪ್ರಧಾನಿ ಈ ಬಗೆಯ ವಿಷಾದದಿಂದ ಭಾವುಕವಾದ ಸಾಂತ್ವನ ಪಡೆಯುವುದು, ಜೊತೆಯಲ್ಲೇ ವಾಸ್ತವ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಐರೋಪ್ಯ ಮಾದರಿಯ ನಾಗರೀಕತೆ ಈ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಬೇರೂರಲು ಏನೇನು ಮಾಡತಕ್ಕದ್ದೋ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಮಾಡುವುದು ಕೇವಲ ಹಿಪೋಕ್ರಸಿಯೆಂದು ನಾವು ಜರೆದು ಪ್ರಯೋಜನವಿಲ್ಲ. ನಾವೆಲ್ಲರೂ ನಮ್ಮ ಬದುಕಿನ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ, ಯೋಚನಾಕ್ರಮದಲ್ಲಿ, ನಮ್ಮ ನಿಜಜೀವನದ ಸೆಳೆತಗಳಲ್ಲಿ ನೆಹರೂ ಯುಗದ ಸೃಷ್ಟಿಗಳೇ ಆಗಿದ್ದೇವೆ. ನೆಹರೂ ಮಾಡಿದ ಆಯ್ಕೆಯ ಫಲವನ್ನು ಉಣ್ಣುವವರಲ್ಲಿ ಆಧುನಿಕ ವಿದ್ಯಾವಂತ ವರ್ಗದ ನಾವೆಲ್ಲರೂ ಇದ್ದೇವೆ. ಇಂದಿನ ಎಲ್ಲ ರಾಜಕಾರಣಿಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಸೂಕ್ಷ್ಮಜ್ಞರಾದ ನೆಹರೂರವರೇ ನೈಜವಾದ ಬೌದ್ಧಿಕ ಯಾತನೆಯಿಲ್ಲದೆ ಗಾಂಧೀಯ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ ಭಾರತವನ್ನು ಐರೋಪ್ಯ ಮಾದರಿಯ ಯಂತ್ರಯುಗಕ್ಕೆ ಹಚ್ಚಿದರು. ನಾವು ಈ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಮುನ್ನಡೆದಿದ್ದೇವೆ. ಪ್ರಾಯಶಃ ಇನ್ನು ಹತ್ತಿಪ್ಪತ್ತು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಭಾರತವೂ ಜಗತ್ತಿನ ಬಲಿಷ್ಠರ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ-ಚೈನಾದಷ್ಟು ಮುಂದಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಕೊಂಚ ಹಿಂದೆ. ಆದರೆ ಯಾವ ಭಾರತ? ಹಾವನೂರ್ ಇತ್ಯಾದಿ ಎಲ್ಲ ಸುಧಾರಣೆಗಳನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತಂದು, ಹಿಂದುಳಿದವರಿಗೆಲ್ಲ ನೌಕರಿ ಕೊಟ್ಟು ಈ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಎಷ್ಟೇ ಪ್ರಮಾಣಿಕವಾಗಿ ಆಳುವ ಇಲ್ಲಿಯ ಜನ ಶ್ರಮಿಸಿದರೂ ಬಲಿಷ್ಠವಾಗುತ್ತಿರುವ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಸ್ವದೇಶದಲ್ಲೇ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ದೀನದರಿದ್ರರ ಕಾಲೋನಿಯ ಅಗತ್ಯವಿದ್ದೇ ಇರುತ್ತದೆ. ಹೀಗೆ ಮುಂದುವರಿಯುವ ಆತುರದಲ್ಲಿರುವ ನಮಗೆ ಪ್ರಜಾತಂತ್ರದ ತೊಡಕುಗಳು ಅಸಹನೀಯವಾಗಿ ಕಂಡರೆ ಆಶ್ಚರ್ಯವಿಲ್ಲ. ಹಿಂದೆ ಬಂದು ಹೋದ ಎಮರ್ಜೆನ್ಸಿ, ಮುಂದೆ ಬರಬಹುದಾದ ಎಮರ್ಜೆನ್ಸಿ ನೆಹರೂ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಅನಿವಾರ್ಯವೆಂದು ತಿಳಿಯದೇ ಯಾರೋ ಕೆಲವು ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಸ್ವಾರ್ಥದ ಫಲವೆಂದು ಮಾತ್ರ ತಿಳಿಯುವುದು ದಡ್ಡತನವಾಗುತ್ತದೆ. ಆಧುನಿಕ ನಾಗರೀಕತೆ ಪ್ರಪಂಚದ ಎಲ್ಲೆಡೆಯಲ್ಲಿಯೂ ಇಂಥ ಬಲಿ ಕೇಳಿದೆ. ಹಿಟ್ಲರ್, ಸ್ಟಾಲಿನ್, ಚೀನೀ ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟರು, ಕೈಗಾರಿಕಾ ಕ್ರಾಂತಿಯ ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನ ನಾಯಕರು-ಎಲ್ಲರೂ ನರಬಲಿಕೊಟ್ಟೇ ಆಧುನಿಕ ನಾಗರೀಕತೆಯನ್ನು ಕಟ್ಟಿದವರು. ಇಂಥ ಬಲಿ ಸ್ವದೇಶಿಯ ಅಲ್ಲದಿದ್ದಾಗ ಅದು ಜಿಪ್ಸಿಗಳಾಗಬಹುದು, ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ಪಿಗ್ಮಿಗಳಾಗಬಹುದು, ಅಮೆರಿಕಾದ ರೆಡ್‌ಇಂಡಿಯನ್ನರಾಗಬಹುದು -ಹೀಗೆ. ಆದರೆ ನೆಹರುಯುಗದ ಫಲವನ್ನುಣ್ಣುತ್ತಿರುವ ನಮಗೂ ಗಾಂಧಿಯದೇ ಸರಿಯಾದ ಮಾರ್ಗವೆನ್ನಲು ಯಾವ ಅಧಿಕಾರವಿದೆ? ವಿದ್ಯುಚ್ಛಕ್ತಿಯಿಲ್ಲದೆ ಪ್ರಗತಿ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲೆಂದು ಮನವರಿಕೆಯಾದ ನಮಗೆ ಸೈಲೆಂಟ್ ವ್ಯಾಲಿಯಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಅಣೆಕಟ್ಟು ಕಟ್ಟದಂತೆ ತಡೆಯಲು ಸಾಧ್ಯವೆ?

ಎಂಬತ್ತರ ದಶಕ: ಮುರಿದು ಬಿದ್ದ ಮಾದರಿಗಳು

ನಮ್ಮ ಮನಸ್ಸಿನ ಸಾಂತ್ವನಕ್ಕಾಗಿ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ನೈಜ ಪರ್ಯಾಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಶೋಧದಲ್ಲಿ ಆಧುನಿಕ ನಾಗರಿಕತೆಯ ನಿಷ್ಠುರವಾದ ವಿಮರ್ಶೆಯನ್ನು ನಾವು ನಡೆಸಬೇಕಾಗಿದೆ. ಈ ಎಂಬತ್ತರ ದಶಕಕ್ಕಿಂತ ಹಿಂದೆ ನಮ್ಮೆಲ್ಲರ ಮನಸ್ಸುಗಳಿಗೂ ಅಪ್ಯಾಯಮಾನವಾಗಿ ಕಂಡ ಹಲವು ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ಗತಿ ಈಗ ಏನಾಗಿದೆ ನೋಡಬೇಕು. ಇಪ್ಪತ್ತರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಜಗತ್ತಿನ ಹಲವರಿಗೆ ಲೆನಿನ್ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ಸೋವಿಯತ್ ಕಮ್ಯೂನಿಸಂ ಮಾನವನ ಸಮಗ್ರ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಸಹಾಯಕವಾದ ಮಾದರಿಯಾಗಿ ಕಂಡಿತು. ಆದರೆ ರಷ್ಯಾದ ನಿಜವಾದ ಆದರ್ಶ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಮುಂದಿದ್ದ ಯೂರೋಪ್ ಆದ್ದರಿಂದ ಸ್ಟಾಲಿನ್ನಿನ ಕ್ರೂರ ಆಳ್ವಿಕೆ ಅಲ್ಲಿ ಅಗತ್ಯವಾಯಿತು. ಯೂರೋಪ್ ನೂರು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದ್ದನ್ನು ಕೇವಲ ಒಂದೆರಡು ದಶಕಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಧಿಸಲು ಹೋದ ಸ್ಟಾಲಿನ್ನನ ರಷ್ಯ ರಾಕ್ಷಸೀಯವಾದ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸಬೇಕಾಯಿತು. ಟಾಲ್ ಸ್ಟಾಯ್ ಪ್ರೀತಿಸಿದ್ದ ಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನೂ ಅಂತಃಸತ್ವವನ್ನೂ ಪಡೆದಿದ್ದ ಗ್ರಾಮೀಣ ರೈತ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಈಗ ರಷ್ಯಾದಲ್ಲಿ ನಾಶವಾಗಿದೆ. ರಷ್ಯಾದ ನಂತರ ಚೈನಾ, ವಿಯೆಟ್ನಾಂ, ಕ್ಯೂಬಾ ಎಲ್ಲವೂ ಒಂದೇ ಹಾದಿಯಲ್ಲಿ-ಆಧುನಿಕ ನಾಗರೀಕತೆಯನ್ನು ಕ್ಷಿಪ್ರವಾಗಿ ಸಾಧಿಸುವ ಹಾದಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆದಿವೆ.

[1] ನಿನ್ನೆ ಮೊನ್ನೆಯ ತನಕ ಮಾವೋವನ್ನು ಸರ್ವಜ್ಞನೆಂದು ತಿಳಿದಿದ್ದ ನಮ್ಮ ಅನೇಕ ಸ್ನೇಹಿತರೇ ಈಗ ಯಾವ ಮುಜುಗರವಿಲ್ಲದೆ ಅವನು ತಪ್ಪುಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ-ಚೀನಾದ ಆಧುನೀಕರಣ ಹೊಗಳುತ್ತಾರೆ. ನಮ್ಮಂಥವರ ದಿಗ್ಭ್ರಮೆ ಈ ನಿಷ್ಠಾವಂತರಿಗೆ ತಿಳಿಯುವುದೇ ಇಲ್ಲ. ಇಪ್ಪತ್ತನೇ ಶತಮಾನದ ಪ್ರತಿ ದಶಕದಲ್ಲೂ ಇದ್ದ ಅನೇಕ ಭ್ರಮೆಗಳು ಎಂಬತ್ತರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಕಾಲಿಡುತ್ತಿರುವ ನಮ್ಮಲ್ಲಿ ಕೆಲವರಿಗಾದರೂ ಉಳಿದಿಲ್ಲ-ಇದು ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ವದ ಘಟನೆ. ಬಂಡವಾಳಶಾಹೀ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಂತೆ, ಕಮ್ಯೂನಿಸ್ಟ್ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳೂ ಕಟ್ಟುವ ಜೀವನಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಅಂಥ ವಿಶೇಷ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳೇನೂ ಕಾಣುತ್ತಿಲ್ಲ. ಗಾಂಧೀಜಿಯ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಸ್ವಾತಂತ್ಯ್ರ ಸಂಪಾದಿಸಿದ ಭಾರತವೂ ಆ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲೇ ಅವಸರಪಡುತ್ತ, ಪ್ರಜಾತಂತ್ರ ಸ್ವಾತಂತ್ಯ್ರ ಇತ್ಯಾದಿ ಮೌಲ್ಯಗಳು ಕಾಲ್ತೊಡಕೆಂದು ಆಗೀಗ ಗೊಣಗುತ್ತ ತೆವಳುತ್ತಿದೆ. ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತಿರುವ ಇಡೀ ಜಗತ್ತಿಗೆ ಇರುವ ಆದರ್ಶ ಒಂದೇ-ಅದು, ಅಮೇರಿಕಾದಂತಾಗುವುದು. ಆದರೆ ಅಮೇರಿಕಾದಲ್ಲೂ ಕೆಲವರಿಗಾದರೂ ಅನ್ನಿಸುತ್ತದೆ; ಈ ಆದರ್ಶ ವಿಷಪೂರಿತವಾದ್ದು.

ರಾತ್ರೆ ಕಂಡ ಬಾವಿಗೆ ಹಗಲು ಬೀಳುವುದುಂಟೆ? ಉಂಟು-ಅದಕ್ಕೆ ನಾವೆಲ್ಲರೂ ಸಾಕ್ಷಿ.

ಜಾತಿ ಮತ್ತು ಸಾಹಿತ್ಯ

ಎಪ್ಪತ್ತರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಕರ್ನಾಟಕದ ಕೆಲವು ಲೇಖಕರನ್ನು ಮಾರ್ಕ್ಸ್ ಮತ್ತು ಲೋಹಿಯಾ, ಮಾರ್ಕ್ಸ್ ಅಥವಾ ಲೋಹಿಯಾ ಆಕರ್ಷಿಸಿದರು. ಬರವಣಿಗೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ ಕಾಲದಿಂದಲೂ ಈ ಇಬ್ಬರಿಂದ-ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಲೋಹಿಯಾರಿಂದ – ಪ್ರಭಾವಿತರಾದವರಲ್ಲಿ ನಾನೂ ಸೇರಿದ್ದೇನೆ. ರಾಜಕೀಯ ತಾತ್ವಿಕ ಚಿಂತನಗಳಿಂದ ಬರಹಗಾರನೊಬ್ಬ ಪ್ರಭಾವಿತನಾಗುವ ಕ್ರಮ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ್ದು ಎಂಬ ತಿಳುವಳಿಕೆಯಿಂದ ನಾನೀ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಬರೆಯುತ್ತಿದ್ದೇನೆ. ಅಂದರೆ ಬರಹಗಾರನಿಗೆ ತಾತ್ವಿಕ ಚಿಂತನೆಯೊಂದು ತನ್ನ ಅನುಭವವನ್ನು ಕಟ್ಟುವ ದೃಷ್ಟಿಕೋನವನ್ನು ಕೊಡಬಹುದು; ಅಥವಾ ಒಟ್ಟು ಕೃತಿಯ ಅನುಭವದಲ್ಲಿ ಶೋಧಕ್ಕೊಡ್ಡಿದ ವಿಚಾರವಾಗಬಹುದು. ಓದುಗನ ಅಂತರಂಗ ಮುಟ್ಟಲು ಹವಣಿಸುವ ಕೃತಿ ಯಾವ ವಿಚಾರವನ್ನೂ ಕೇವಲ ಅಬ್ಬರದ ಪ್ರಚಾರ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲಾರದು. ಆದರೆ ಮಾರ್ಕ್ಸ್‌ನ ಪ್ರಭಾವ ಕೆಲವರನ್ನು ರಷ್ಯಾ ಅಥವಾ ಚೈನಾದ ಕುರುಡು ವಕೀಲರನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿತು; ಇಲ್ಲವೇ ಭಾರತೀಯವಾದ ಶ್ರದ್ಧೆ, ನಂಬಿಕೆ, ಪರಂಪರೆಗಳೆಲ್ಲವೂ ಪ್ರಸ್ತುತ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಅರ್ಥಹೀನವೆಂದೂ, ಹುರುಳಿಲ್ಲದ ಮೂಢನಂಬಿಕೆಗಳೆಂದೂ ತಿಳಿಯುವ ಅವರನ್ನು ಜನಸಾಮಾನ್ಯರ ಆಶೋತ್ತರಗಳನ್ನೇ ಅರಿಯಲಾರದಂಥವರನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿತು. ಒಂದು ದೇಶದ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಕೂಡ ಮೌನಕಣವಿಎಯ ಇಕಾಲಜಿಯಂತೆಯೇ ಒಂದನ್ನೊಂದು ಪೋಷಿಸುತ್ತ, ರಕ್ಷಿಸುತ್ತ, ಬದಲಿಸುತ್ತ, ಸೃಜನಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುವಂಥದೆಂಬುದನ್ನೂ, ಈ ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯ ರಹಸ್ಯ ತಿಳಿಯದೇ ಮಾಡುವ ಬದಲಾವಣೆಗಳು ಒಂದೋ ವಿಫಲವಾಗುತ್ತವೆ ಅಥವಾ ಹಾನಿಕರವಾಗುತ್ತವೆ ಎಂಬುದನ್ನೂ ಅರಿಯದಂಥ ರಾಜಕೀಯ ತತ್ವಗಳು ಅಪಾಯಕಾರಿಯಾದವು. ಆಫ್ಘಾನಿಸ್ತಾನದಲ್ಲಿ ರಷ್ಯಾದ ಟ್ಯಾಂಕುಗಳನ್ನು ನುಗ್ಗಿಸುವ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಕತೆ ಈ ಬಗೆಯ ಧೋರಣೆಯಿಂದಲೇ ಹುಟ್ಟಿದ್ದು, ಅಂಥವರ ಹುಂಬತನಕ್ಕೊಂದು ಉದಾಹರಣೆ ಕೊಡುವೆ. ಕೆಲವು ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಆಂಧ್ರದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ಯುವಲೇಖಕರೊಬ್ಬರನ್ನು ಚೈನಾದಲ್ಲಾಗುತ್ತಿರುವ ಬದಲಾವಣೆಗಳು ಅವರನ್ನು ಬಾಧಿಸುತ್ತಿಲ್ಲವೇ ಎಂದು ನಾನು ಕೇಳಿದಾಗ ಆ ಬಗ್ಗೆ ಅವರು ಏನನ್ನು ಹೇಳಲೂ ನಿರಾಕರಿಸಿದರು. ಭಾರತದ ಬಗ್ಗೆ ಯಾವ ಸಂಕೋಚವಿಲ್ಲದೆ ಸದ್ಯ ಸ್ಫೂರ್ತಿಯಿಂದ ಮಾತಾಡುವ ಅವರು ತಮ್ಮ ಸ್ಫೂರ್ತಿಯ ಸೆಲೆಯಾದ ಮಾವೋ ವಿಚಾರಗಳ ಪುನರ್ವಿಮರ್ಶೆಯಾಗುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ನಾನು ಹೇಳಿದ್ದನ್ನು ನಂಬಲು ಕೂಡ ನಿರಾಕರಿಸಿದರು. ಹಲವು ವರ್ಷ ತಮ್ಮ ನಂಬಿಕೆಗಾಗಿ ಜೈಲಲ್ಲಿದ್ದ ಅವರನ್ನು ನಾನು ಗೌರವದಿಂದ ಕಾಣುವೆನಾದ್ದರಿಂದ ಸ್ವತಃ ಕವಿಯಾದ ಅವರ ಈ ಕುರುಡು ನಿಷ್ಠೆ. ನನ್ನನ್ನು ನೋಯಿಸಿತು. ಈ ಬಗೆಯ ನಿಷ್ಠಾವಂತಿಕೆ ಸಾಃಇತಿಗೆ ಮಾರಕವಾದ್ದು. ಮಾರ್ಕ್ಸ್‌ವಾದದ ಸತ್ವಪೂರ್ಣತೆಯನ್ನಾಗಲೀ, ಜಗತ್ತನ್ನು ಅರಿಯಲು, ಬದಲಾಯಿಸಲು ಅದರಲ್ಲಿರುವ ಕೆಲವು ಅಂತರ್ನೋಟಗಳನ್ನಾಗಲೀ ನಿರಾಕರಿಸಲು ನಾನು ಈ ಉದಾಹರಣೆಯನ್ನು ಎತ್ತಿಕೊಂಡಿಲ್ಲ. ಯಾವುದೋ ಒಂದು ದೇಶದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನಾಗಲೀ, ಪಕ್ಷವನ್ನಾಗಲೀ, ನಮ್ಮ ಆದರ್ಶ ಮಾಡಿಕೊಂಡಾಗ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಪ್ರಾಮಾಣಿಕತೆಗೆ ಆಗುವ ನಷ್ಟವನ್ನು ಕುರಿತು ನಾನು ಚಿಂತಿಸುತ್ತಿದ್ದೇನೆ.

ಗಾಂಧೀವಾದಕ್ಕೆ ಹಲ್ಲು ಉಗುರುಗಳನ್ನು ಕೊಟ್ಟು ಭಾರತದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ಜೀವಂತವಿಚಾರವಾಗಿ ಮಾಡುವ ಲೋಹಿಯಾ ವಾದ ಕೂಡ ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ವಿರೂಪಗೊಂಡಿತು. ಜನತಾ ಸರ್ಕಾರದಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ವಿಕೃತಗೊಳಿಸಿದ ರಾಜನಾರಾಯಣರಂತೆಯೇ, ನಮ್ಮ ನಾಡಿನಲ್ಲೂ ಲೋಹಿಯಾರನ್ನು ಡಿ.ಎಂ.ಕೆ. ಮಾದರಿಯ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ದ್ವೇಷವನ್ನಾಗಿ ಮಾತ್ರ ಪರಿವರ್ತಿಸಲು ಯತ್ನಿಸಿದ ನಮ್ಮ ಕೆಲವು ಲೇಖಕಮಿತ್ರರು ಲೋಹಿಯಾ ವಾದವನ್ನು ಸರಳಗೊಳಿಸಿ, ನಮ್ಮ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಗೊಂಲವನ್ನುಂಟು ಮಾಡಿದರು. ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಸಂವೇದನಾಶೀಲತೆ ಮತ್ತು ತನಗೆ ಹೊರಗಾದ್ದನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಲ್ಲ ಶಕ್ತಿಗಳಿಲ್ಲದವನು ಸಾಹಿತಿಯಾಗಲಾರ ಎಂಬುದು ಸಾಹಿತ್ಯದ ಜೀವಾಳ ಸತ್ಯ. ಆದ್ದರಿಂದ ಲೇಖಕ ಯಾವ ಜಾತಿಯಲ್ಲೇ, ದೇಶದಲ್ಲೇ, ಹುಟ್ಟಿರಲಿ ತನ್ನ ದೇಶ ಮತ್ತು ಜಾತಿಯವರ ಜೊತೆ ಅವನಲ್ಲಿ ಇರಬಹುದಾದ ಸಾಮ್ಯಗಳಿಗಿಂತ ಮನೋಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ಅವನು ಇತರ ಸಾಹಿತಿಗಳ ಜೊತೆಗೇ ಹೆಚ್ಚು ಸಾಮ್ಯಗಳನ್ನು ಪಡೆದಿರುತ್ತಾನೆ. ಸಾಹಿತ್ಯದ ಈ ಪ್ರಥಮ ಪಾಠಗಳನ್ನು ಪುನರುಚ್ಚರಿಸಬೇಕಾಗಿ ಬಂದಿರುವುದು ದುರದೃಷ್ಟಕರ, ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ ನೋಡುವುದಾದರೆ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮೇಲ್ಜಾತಿಗಳಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದ ಲೇಖಕರು ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಜಾತಿಗಳ ವಜ್ರಕವಚಗಳಿಂದ ಹೊರಬರುವುದು ಅವರು ಸೃಜನಶೀಲರಾಗುವುದಕ್ಕಾಗಿಯೇ ಅಗತ್ಯವಾದ್ದು. ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ ಈವರೆಗೂ ಯಾವ ಗೊಡ್ಡು ವೈದಿಕನೂ ಸೃಜನಶೀಲ ಸಾಹಿತಿಯಾದದ್ದಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ಸ್ವಜಾತಿಗಳ ಪರಿಮಿತವಾದ ಉಸಿರುಕಟ್ಟಿಸುವ ಲೋಕಗಳಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆ ಹೊಂದುವುದಕ್ಕೂ ಸೃಜನಶೀಲರಾಗುವುದಕ್ಕೂ ಸಂಬಂಧವಿರುವ ನಮ್ಮ ಕಾಲದ ಸಾಹಿತ್ಯ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಯಾವ ಜಾತಿಯ ಲೇಖಕನನ್ನಾಗಲೀ ಅವನ ಜಾತಿಯ ಮಿತಿಗಳ ಜೊತೆ ಸಮೀಕರಿಸುವುದು ಅವೈಜ್ಞಾನಿಕ ವಿಚಾರವಾಗುತ್ತದೆ. ಜಾತಿಯನ್ನೆಷ್ಟು ಮೀರಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರೂ ಅದರ ಮಿತಿಗಳು ಲೇಖಕರನ್ನು ಬಾಧಿಸುತ್ತವೆ ಎಂಬ ನಿಜವನ್ನು ಕೂಡ ನಾವು ಗಮನಿಸಬೇಕಾದ್ದು, ಹೀಗೆ ಮೀರುವುದಕ್ಕೆ ಆಯಾ ಜಾತಿಯ ಲೇಖಕ ಮಾಡುವ ಪ್ರಯತ್ನದಲ್ಲೇ ಹೊರತಾಗಿ, ಜಾತಿಯಿಂದ ಲಾಭ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವ, ಅಥವಾ ಅದರಿಂದ ಆವರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಅವನ ಜಾತಿಯ ಇತರರ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲ.

ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಲೇಖಕ ತನ್ನ ಜಾತಿಯ ಮಿತಿಗಳಿಂದ ಪಾರಾಗುವ ಈ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸಂದರ್ಭವೇ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣೇತರರು ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಂತಾಗಲು ಶ್ರಮಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಸಂದರ್ಭ ಕೂಡ ಆಗಿತ್ತು. ಇದನ್ನು ಸಂಸ್ಕೃತೀಕರಣ (Sanskritisation) ಎನ್ನುವುದಾದರೆ ದಕ್ಷಿಣಭಾರತದ ಆ ಬಗೆಯ ಇಬ್ಬರು ದೊಡ್ಡ ಲೇಖಕರೆಂದರೆ, ಕೇರಳದ ಕುಮಾರನ್ ಆಶಾನ್ ಮತ್ತು ನಮ್ಮ ಕುವೆಂಪುರವರು. ರಾಮಕೃಷ್ಣ, ವಿವೇಕಾನಂದ, ಅರವಿಂದ, ಗಾಂಧೀಜಿ, ಬೌದ್ಧಧರ್ಮ, ಉಪನಿಷತ್ತುಗಳು ಮುಂತಾದ ಕೊಂಡಿಗಳ ಮೂಲಕ ಇವರು ನಮ್ಮ ಭಾರತೀಯ ಪರಂಪರೆಯಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾದ್ದನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಲೇ ನಮ್ಮ ದೇಶವನ್ನು ನಾರುವ ಕೂಪವಾಗಿ ಮಾಡಿದ ಜಾತೀಯತೆ ಮತ್ತು ಮೂಢನಂಬಿಕೆಗಳನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಿದರು. ಮೌನ ಕಣಿವೆಯ ನಿರಂತರತೆ ಮತ್ತು ಸಾಯಬೇಕಾದ್ದು ಸಾಯುತ್ತ ಹೊಸದಾದ್ದು ಮೊಳೆಯುವ ಸೃಜನಶೀಲತೆ ಈ ಸಹಜ ಬಗೆಯದು. ಆದರೆ ಸ್ವಾತಂತ್ಯ್ರೋತ್ತರ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಬಂದ ಹೆಚ್ಚು ಪಾಲು ಲೇಖಕರು ಭಾರತದ ಜೊತೆ ಇಂಥ ಕೊಂಡಿಗಳನ್ನು ಪಡೆದವರಾಗಿರಲಿಲ್ಲ-ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದ ನೆಲೆಯ ಬಗ್ಗೆಯೇ ಸಂಶಯವಿದ್ದವರು ಇವರು. ಆದ್ದರಿಂದ ಹಿಂದಿನ ತಲೆಮಾರಿನ ಬಂಡಾಯಗಾರರು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದ ಭಾರತೀಯ ಪರಂಪರೆಯ ಜೊತೆಗಿನ ಸಾತತ್ಯ ಇವರಲ್ಲಿ ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿತ್ತು. ಆದರೂ ಇವರು ಬರೆಯುವ ಬಾಷೆ ಕನ್ನಡವಾದ್ದರಿಂದ, ಭಾಷೆಗೆ ತನ್ನದೇ ಆದ ಸ್ಮೃತಿಯಿರುವುದರಿಂದ ಈ ಲೇಖಕರನ್ನು ಸಂಸ್ಕೃತಿಗೆ ಪರಕೀಯರು ಎಂದು ಕರೆಯುವುದು ತಪ್ಪಾಗುತ್ತದೆ. ಇವರು ಹೊರಗಿನ ಪ್ರೇರಣೆಗಳನ್ನು ಅರಗಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ನಮ್ಮ ನುಡಿ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಳು ಅರಿವಿನ ಇನ್ನೊಂದು ಮಜಲನ್ನು, ಸಮಗ್ರತೆಗೆ ಅಗತ್ಯವಾದ ಇನ್ನೊಂದು ಆಯಾಮವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ಕಾಣಬೇಕು. ಮಾರ್ಗದೇಸಿಗಳು ಹೆಣೆಯುತ್ತ ಹೋದ ನಮ್ಮ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಕೇವಲ ಪ್ರಾಂತೀಯವಾಗಿ ಉಳಿಯದಂತೆ ಹಿಂದಿನಿಂದ ಮಾಡುತ್ತಲೇ ಬಂದ ಪರಯತ್ನದ ಪರಂಪರೆಯಲ್ಲಿ ಇದನ್ನಿಟ್ಟುನೋಡಬೇಕು. ಕೇವಲ ಸ್ವಪ್ರತಿಷ್ಠೆಗಾಗಿ ಬಂದದ್ದು, ಬರೆಯುವವನ ಸ್ವಪ್ರದರ್ಶನಕ್ಕಾಗಿ ಮಾತ್ರ ಹೊರಗಿಂದ ಆಮದಾದ್ದು ಹೇಗೂ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಬೆರೆಯಲಾರದೆ ನಿರಾಕರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆಯಾದ್ದರಿಂದ ನಾವು ಹೊರಗಿನ ವಿಚಾರಗಳಿಗೆ ಹೆದರಬೇಕಾದ್ದಿಲ್ಲ. ಎಮರ್‌ಸನ್, ಗಯಟೆ, ಥಾಮಸ್‌ಮನ್, ಏಟ್ಸ್, ಎಲಿಯಟ್-ಎಲ್ಲರೂಭಾರತೀಯ ವೇದಾಂತಕ್ಕೆ ತೆರೆದುಕೊಳ್ಳಲಿಲ್ಲವೆ? ಮೌನಕಣಿವೆಯ ದಟ್ಟವಾದ ಬೇರೂರಿದ ಕಾಡು ತನ್ನ ಕೊಂಬೆಗಳನ್ನು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಸೇರಿದ ಆಕಾಶಕ್ಕೆ, ಅಲೆಯುವ ಮೋಡಗಳಿಗೆ ಒಡ್ಡಿಕೊಂಡಿದೆ. ಆದರೂ ಇದು ನಿಜ-“ಮೋಡವೂ ಇಳಿವಾಗ ತನುರೂಪಿ ಬಿಂದು.”

ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ ನವ್ಯ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಬರೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಕೆಲವರು ತೀವ್ರವಾಗಿ ಭಾರತದ ಸಂದರ್ಭಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ತೋರಿಸುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲೇ ಹೊರಗಿನ ವಿಚಾರಗಳಿಗೂ ಒಡ್ಡಿಕೊಂಡವರಾಗಿದ್ದರು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ-ಅಡಿಗರು ತಮ್ಮ ಅನೇಕ ಕವನಗಳಲ್ಲಿ ನೆಹರೂ ಯುಗದ ಆದರ್ಶ ವಾದಕ್ಕೆ ಆಳವಾದ ಪ್ರತಿಭಟನೆಯನ್ನು ತೋರಿದ್ದನ್ನು ಗಮನಿಸಬಹುದು. ಆದರೆ ನವ್ಯ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಬರೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಇನ್ನೂ ಕೆಲವರು ಅಬ್ಸರ್ಡ್ ನಾಟಕಗಳನ್ನು ಬರೆಯುತ್ತಲೋ ರಾಜಕೀಯ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಸತ್ಯಗಳು ಅಪ್ರಸ್ತುತವೆನ್ನಿಸುವ ಮನುಷ್ಯವರ್ತನೆಗಳಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತರಾಗಿಯೋ ಇದ್ದವರು. ಇಂಥವರಲ್ಲಿ ಸಮಕಾಲೀನ ರಾಜಕೀಯ ಪ್ರಜ್ಞೆ ಮೂಡುತ್ತಿದ್ದಂತೆಯೇ ಸಂಕೀರ್ಣದೃಷ್ಟಿಯ ದ್ರಷ್ಟಾರರಾದ ಲೋಹಿಯಾ, ಇವರಿಗೆ ಉತ್ತರ ಭಾರತದ ರಾಮಸ್ವಾಮಿ ನಾಯ್ಕರ್ ಅಂತೆ ಕಂಡಿರಬೇಕು. ಮಧ್ಯಮ ಜಾತಿಗಳೂ ಕೂಡ ತಮ್ಮ ಲೋಕದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲೂ, ಜೀವನ ಕ್ರಮದಲ್ಲೂ ಕ್ರಮೇಣ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಂತಾಗುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬ ಲೋಹಿಯಾ ಮಾತನ್ನು ಇವರು ಗಮನಿಸಿದ್ದರೆ ತಮ್ಮ ಹಿನ್ನೆಲೆಗಳ ವಿಮರ್ಶೆಯಲ್ಲಿ ಈ ಲೇಖಕರ ವೈಯಕ್ತಿಕ ನಿಂದೆಯಲ್ಲೆ ಇವರು ತೃಪ್ತರಾದರು; ವಸ್ತುನಿಷ್ಠವಿಮರ್ಶೆ ಗಟ್ಟಿಯಾಗಿ ಬೆಳೆಯಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಕಾಲ ಹೀಗಾಗಿ ಕಲುಷಿತವಾಯಿತು. ಈ ಲೇಖಕರಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಪ್ರತಿಭಾನ್ವಿತರೂ ಇದ್ದುದರಿಂದಲೇ ಬರಹಗಾರರ ಒಕ್ಕೂಟ ಎಂಬ ಹೆಸರಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭವಾದ ಈ ಆಂದೋಲನದ ಬಗ್ಗೆ ಎಲ್ಲರೂ ತಲೆಕೆಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಅನಿವಾರ್ಯವಾಯಿತು. ಅದರಲ್ಲಿನ ಕೆಲವು ಪ್ರತಿಭಾನ್ವಿತರು ತಮ್ಮ ಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಘೋಷಣೆಗಳನ್ನೂ ಮೀರಿ ಬೆಳೆದರೆಂಬುದು ನಿಜ. ಆದರೆ ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಅಪಕ್ವವೆನಿಸುವ ಈ ಆಂದೋಳನ ನಮ್ಮ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ನೈಜ ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ಆಂದೋಲನವಾಗದೇ ಕೇವಲ ಪ್ರತಿಷ್ಠೆಯ ಬಡಿದಾಟವಾಗಿ ಕೊನೆಯಾಯಿತೆಂದೇ ಹೇಳಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಸಾಹಿತ್ಯ ಚಳುವಳಿಯ ಜೊತೆಯಲ್ಲೇ ಭಾರತದ ರಾಜಕೀಯದಲ್ಲೂ ನಡೆದ ಜಾತಿಮೂಲ ರಾಜಕೀಯ ಮೌಲಿಕವಾದದ್ದೇನನ್ನೂ ಸಾಧಿಸಲಾರದೆ ಹೋಯಿತೆನ್ನುವುದನ್ನೂ ಮರೆಯಕೂಡದು. ಭಾರತವನ್ನು ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಮತ್ತುಬ್ರಾಹ್ಮಣೇತರರೆಂದು ವಿಭಾಗಿಸುವುದು ಅವಾಸ್ತವವೆಂಬುದನ್ನು ಲೋಹಿಯಾ, ಅದಕ್ಕಾಗಿ ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿ ಸೋತು, ತಿಳಿದಿದ್ದರು. ಜಾತಿಯಲ್ಲಿ ಪಂಚಮರೆನಿಸಿಕೊಂಡವರನ್ನು ಶೋಷಿಸುವುದರಲ್ಲಿ, ಕೊಲ್ಲುವುದರಲ್ಲಿ ಮೇಲ್ಜಾತಿಗಳಲ್ಲದೆ ಕೆಳಜಾತಿಯವರೂ ಇದ್ದಾರೆ-ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕೆಳಜಾತಿಯವರೇ ಇದ್ದಾರೆಂದರೆ ಉತ್ಪ್ರೇಕ್ಷೆಯಲ್ಲ. ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಇದರಿಂದೇನೂ ಸಮಾಧಾನಪಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಬೇಕಿಲ್ಲ-ಹಲವು ಶತಮಾನಗಳ ಕಾಲ ಅವರ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲೇ ಸೃಷ್ಟಿಯಾದ ಪ್ರಜ್ಞೆಯಿದು. ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಸಮಾಜವಾದಿಯೆನಿಸಿಕೊಂಡವನು ಯಾವ ಆರ್ಥಿಕಶಕ್ತಿಯೂ ಇಲ್ಲದೆ ನಿತ್ರಾಣರಾದ ಎಲ್ಲರ ಪರವಾಗಿ ನಿಲ್ಲಬೇಕಾದವನಾದ್ದರಿಂದ ಹಸಿದವರ ನಡುವೆ ಜಾತಿವೈರವನ್ನು ಬೆಳೆಸುವುದರಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತನಾಗಿರಕೂಡದು. ಹಸಿದವನು ಯಾವ ಜಾತಿಯವನೇ ಇರಲಿ ಹಸಿದವರನೇ. ಜಾತಿರಾಜಕಾರಣದ ಮುಖಾಂತರ ಈ ದೇಶದ ದೀನದರಿದ್ರರ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಬದಲಾಗಿಲ್ಲ; ಪ್ರತಿ ಜಾತಿಯಲ್ಲೂ ಸ್ವಲ್ಪ ಮುಂದುವರಿದಿದ್ದವರು ಇನ್ನಷ್ಟು ಮುಂದೆ ಬಂದಿದ್ದಾರೆ-ಅಷ್ಟೇ. ದಟ್ಟ ದಾರಿದ್ಯ್ರವಿರುವ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಹೀಗೆ ಮುಂದೆ ಬಂದವರು, ಯಾವ ಜಾತಿಯವರೇ ಇರಲಿ, ತಮ್ಮ ಜಾತಿಯ ಬಹುಸಂಖ್ಯಾತರು ಕೊಳೆಯುತ್ತಿರುವ ಕಂದಕದಲ್ಲಿ ತಾವು ಎಂದೂ ಜಾರಿಬಿಡಬಾರದೆಂಬ ದಿಗಿಲಿನಲ್ಲಿ ಏನಕೇನ ಮೇಲೇರಲು ಹವಣಿಸುವ ಜನರಾಗುವುದೂ ಅತ್ಯಂತ ಸಹಜ. ಆದ್ದರಿಂದಲೇ ಕೇವಲ ತಾತ್ವಿಕ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ ಹರಿಜನರನ್ನೂ ಕೂರ್ಮಿಗಳನ್ನೂ ಒಟ್ಟಿಗೆ ತರುವುದರಲ್ಲಿ ಬಿಹಾರದ ಕರ್ಪೂರಿ ಠಾಕೂರರು ಸೋತದ್ದು; ಕರ್ನಾಟಕದ ದೇವರಾಜ ಅರಸರು ಇಂದಿರಾಗಾಂಧಿಯವರ ಕೃಪೆಯನ್ನು ಕಳಕೊಂಡದ್ದೇ ಸಣ್ಣಪುಟ್ಟ ಜಾತಿಗಳ ನಾಯಕರ ಬೆಂಬಲ ಕೂಡ ಕಳಕೊಂಡದ್ದು.

ಈ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ನಮ್ಮ ಸಾಹಿತಿಗಳು ಜಾತಿಯ ವಿಷಯವೆತ್ತುವಾಗ ತಾವು ಸದ್ಯದ ರಾಜಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ ಮಾತ್ರ ಅದನ್ನು ಎತ್ತುತ್ತಿಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನು ಮನಗಾಣಬೇಕಿತ್ತು. ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಜಾತಿಯ ಜನರಿಗಿಂತಲೂ ಮನೋಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ತಮಗೆ ಹತ್ತಿರವಾಗಿದ್ದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಜಾತಿಯಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದ ಸಾಹಿತಿಗಳನ್ನು ಹೀಯಾಳಿಸುವುದರಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಕಾಲಹರಣ ಮಾಡಬಾರದಿತ್ತು; ಬದಲಾಗಿ, ಭಾರತದ ಮನಸ್ಸಿಗೂ ಜಾತಿಗೂ ಇರುವ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಆಳವಾಗಿ ಅರಿಯಲು ತಮ್ಮ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಅನುಭವಗಳನ್ನೂ ಒಡ್ಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಹಿಂಜರಿಯದೆ ಬರೆಯಬೇಕಿತ್ತು. ಬಲಿಷ್ಠರಾದ ಒಕ್ಕಲಿಗರು ಲಿಂಗಾಯಿತರು ಬ್ರಾಹ್ಮಣನನ್ನು ಜಾತಿಯ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ ಟೀಕಿಸುವುದು, ಬಡ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನೊಬ್ಬ ತಾನು ಹುಟ್ಟಿದ ಜಾತಿಯಿಂದಾಗಿ ಎಲ್ಲರಿಗಿಂತ ಶ್ರೇಷ್ಠನೆಂದು ಭ್ರಮೆಯಲ್ಲಿ ಬೀಗುವಷ್ಟೇ ಹಾಸ್ಯಾಸ್ಪದವಾಯಿತು. ಮನುಷ್ಯನನ್ನು ಒಂದು ಗುಂಪಿನ ಪ್ರತಿನಿಧಿಯಂತಲ್ಲದೆ ಸುಖದುಃಖಗಳಿಗೆ ತೆರೆದುಕೊಂಡ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನಾಗಿಯೂ ನೋಡಬೇಕಾದ ಸಾಹಿತ್ಯಕ್ಕೆ, ಸಾಧಾರಣಗೊಳಿಸಿದಾಗ ಮಾತ್ರ ಸತ್ಯವೆನಿಸುವ ಎಲ್ಲ ನೋಡಬೇಕಾದ ವಿಚಾರಗಳ ಬಗ್ಗೆಯೂ ಅನುಮಾನವಿರಬೇಕು. ಇಲ್ಲವಾದಲ್ಲಿ ವರ್ಗಪ್ರಜ್ಞೆ, ಜಾತಿಪ್ರಜ್ಞೆ – ಎಲ್ಲವೂ ಸಾಹಿತ್ಯವನ್ನು ತೆಳುಗೊಳಿಸುತ್ತವೆ.

ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ ಸಾಹಿತ್ಯ ತಲಸ್ಪರ್ಶಿಯಾಗಿ, ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿ ಭಾರತದ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಮುಟ್ಟಿ ಬದಲಿಸಬೇಕಾದ ಕಾರ್ಯ ಕನ್ನಡನಾಡಿನಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪಮಟ್ಟಿಗೆ ಈ ಗೊಂದಲದಿಂದಾಗಿ ಹಿಂಜರಿಯಿತು. ತನ್ನ ಜಾತಿಯವನ ಕೃತಿಯನ್ನು ಮೆಚ್ಚುವುದಾಗಲೀ, ಬೇರೆ ಜಾತಿಯವರನ್ನು ಟೀಕಿಸುವುದಾಗಲೀ ಮುಜುಗರದ ವಿಷಯವಾಯಿತು. ವಸ್ತುನಿಷ್ಠ ವಿಮರ್ಶೆ ಹಿಮ್ಮೆಟ್ಟಿತು. ಎಂ.ಜಿ.ಕೃಷ್ಣಮೂರ್ತಿ, ಜಿ.ಎಚ್., ನಾಯಕ, ಗಿರಿಡ್ಡಿ ಗೋವಿಂದರಾಜ್, ಕೀರ್ತಿನಾಥ ಕುರ್ತುಕೋಟಿ, ಜಿ.ಎಸ್. ಅಮೂರ್ ಇಂಥವರು ಬರೆದಿರುವ ವಿಮರ್ಶೆ ವೈದಿಕ ಒಳಸಂಚಿನಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದೆಂಬಂತೆ ಕಂಡಿತು. ಜಾತಿಯನ್ನು ಆಧಾರವಾಗಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಮನಬಂದಂತೆ ಕೃತಿಕಾರರ ಮೇಲೆ ಮಾಡುವ ಆರೋಪಗಳೇ ಕೃತಿ ವಿಮರ್ಶೆ ಎಂಬ ಭ್ರಾಂತಿಯಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಹಸಿತರುಣರೂ, ಹಸಿಯಾಗಿಯೇ ಉಳಿದ ಹಿಂದಿನ ತಲೆಮಾರಿನ ಕೆಲವು ಅತೃಪ್ತ ಲೇಖಕರೂ ಬರೆಯಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ತುಂಬ ಧಾರಾಳವಾದ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ನವ್ಯರೆನ್ನಬಹುದಾದ, ಆದರೆ ಅವರವರ ನಡುವೆ ಅನೇಕ ಅರ್ಥಪೂರ್ಣ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯಗಳಿರುವ ಹಲವು ಲೇಖಕರು ಅಕಾಡೆಮಿ, ಪರಿಷತ್ತು ಇತ್ಯಾದಿ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ, ಕೆಲವು ಕನ್ನಡ ಇಲಾಖೆಗಳಿಗೆ ಸಂಶಯಾಸ್ಪದ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಂತೆ ಕಂಡರು. ನವ್ಯ ಸಾಹಿತಿಗಳೆಂದು ಕರೆಸಿಕೊಂಡವರ ನಡುವಲ್ಲೆ ಜಾತೀಯ ಒಡಕು ತಲೆದೋರಿದ ಮೇಲೆ, ವಿಮರ್ಶೆಯ ಮುಖಾಂತರ ಕೃತಿಮೌಲ್ಯ ನಿರ್ಧಾರವಾಗಬೇಕೆನ್ನುವ ಸಾಹಿತ್ಯವ್ರತ ಸಡಿಲವಾಗಿ, ಜಾತಿಯಿಂದ ಪ್ರತಿಷ್ಠೆ ನಿರ್ಧಾರವಾಗತೊಡಗಿ, ಹೊಸದಾಗಿ ಬರೆಯಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದವರು -ಅವರು ಎಷ್ಟೇ ಉದಾರ ಧೋರಣೆಯವರಿರಲಿ-ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಜಾತಿಯಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದವರೆಂಬ ಮಾತ್ರಕ್ಕೆ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಪಡೆಯಬೇಕಾದ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹವನ್ನು ಪಡೆಯಲಾರದೆ ಹೋದರು. ಕೆಲವು ಯುವಕ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೇತರ ಲೇಖಕರು ಹಂಬತನದಿಂದ ತಾವು ಬರೆದುದ್ದಕ್ಕೆಲ್ಲಾ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷ ಪರೋಕ್ಷ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ ಪಡೆಯುತ್ತ ಕಷ್ಟದ ದಾರಿ ತುಳಿದ ಪಕ್ವವಾಗಬೇಕಾದ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಿಂದ ವಂಚಿತರಾದರು. ಇವೆಲ್ಲವೂ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯಕ್ಕೆ ಆದ ನಷ್ಟವೆಂಬ ಪ್ರಜ್ಞೆಯಿಂದ, ನನ್ನೀ ಮಾತುಗಳಿಗೆ ಅಪಾಥ ಬರಬಹುದಾದ ಅಪಾವಿರುವುದನ್ನೂ ಲೆಕ್ಕಿಸದೆ ನಾನು ಬರೆಯುತ್ತಿದ್ದೇನೆ. ಈ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಸಲ್ಲುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಅಥವಾ ತಾನು ಜಾತೀಯವಾದಿಯಲ್ಲವೆಂದು ಸ್ಥಾಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಎಷ್ಟೋ ಜನ ವಿಮರ್ಶಕರು (ಇವರೆಲ್ಲರೂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರೇ) ತಮ್ಮ ಜಾತಿಯವರನ್ನು ತೆಗಳಿ ಬೇರೆಯವರನ್ನು ಹೊಗಳಿದ್ದೂ ಇದೆ. ಅಥವಾ ಹೊಗಳಲೆಂದು ಮತ್ತು ತೆಗಳಲೆಂದು ಸಮಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಮತ್ತು ಶೂದ್ರ ಲೇಖಕರನ್ನು ಆಯ್ದುಕೊಳ್ಳಲು ಪರದಾಡಿದ್ದಿದೆ. ಈ ಪೇಚಿಗೆ ಒಳಗಾದವರು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಪ್ರಗತಿಶೀಲ ಧೋರಣೆಯ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರೇ ಆಗಿದ್ದಾರೆ, ಸಾಹಿತ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಹೀಗಾಗುವುದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಅಸಹ್ಯವಾದ್ದು ಇನ್ನೇನೂ ಇಲ್ಲ.

ಈ ಒಕ್ಕೂಟ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೇತರ ಮಧ್ಯ ಜಾತಿಗಳ ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕ ಕುತಂತ್ರವೆಂದು ಮಾತ್ರ ನಾನು ಹೇಳುತ್ತಿಲ್ಲ-ಹಾಗೆ ಹೇಳುವುದರಿಂದ ಪ್ರಯೋಜನವೂ ಇಲ್ಲ. ಈ ಶತಮಾನದ ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲೇ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೇತರ ಜಾತಿಗಳಿಂದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಲೇಖಕರನ್ನು (ಕುಮಾರನ್ ಆಶಾನ್ ಅಂಥವರನ್ನು) ಪಡೆದ ಕೇರಳದಲ್ಲಿ ಇಂಥ ಆಂದೋಲನವೊಂದು ಎಪ್ಪತ್ತರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಅನಗತ್ಯವಾಯಿತೆಂಬುದನ್ನೂ, ಆದರೆ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಪಾಲು ಬ್ರಾಹ್ಮಣರೇ ಇದ್ದ ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗಿಂತ ಬಲಿಷ್ಠರಾಗಿದ್ದರೂ ಕೂಡ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ-ಪತ್ರಿಕೆ, ಸಿನಿಮಾ, ನಾಟಕ, ಸಾಹಿತ್ಯ ಇತ್ಯಾದಿಗಳಲ್ಲಿ-ಈ ಮಧ್ಯಜಾತಿಗಳು ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗೆ ಸಮವಾಗಲೆಂದು ನಡೆಸಿದ ಹೋರಾಟ ಇದೆಂದೂ ಸಮಾಜಶಾಸ್ತ್ರದ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ ಮಾಡಬಹುದು. ಆದರೆ ಇದು ಕೂಡ ನಿಜವಲ್ಲವೆಂದು ನನಗನ್ನಿಸುತ್ತದೆ. ನವ್ಯರಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚುಪಾಲು ಪ್ರತಿಭಾಶಾಲಿಗಳು ಬ್ರಾಹ್ಮಣೇತರೇ ಆಗಿದ್ದರು. ನವ್ಯ ವಿಮರ್ಶಕರಿಗೆ ಬೇಂದ್ರೆಯ ನಂತರ ಅತ್ಯಂತ ಸತ್ವಶಾಲಿಯಾಗಿ ಜಾನಪದ ಬೆಳೆಸಿಕೊಂಡ ಕವಿಯಾಗಿ ಕಂಬಾರರು ಕಂಡಿದ್ದರು. ಎಲ್ಲ ಯುವಕವಿಗಳಿಗಿಂತ ಅವರ ಪ್ರತಿಭೆ ಮೇಲಿನದೆಂದು ಅನೇಕರು ತಿಳಿದಿದ್ದರು. ಲಂಕೇಶರನ್ನು ಅಡಿಗರು ಕನ್ನಡದ ‘ಅಗ್ರಗಣ್ಯ ಲೇಖಕ’ರೆಂದು ಕರೆದಿದ್ದರು. ಆಲನಹಳ್ಳಿ ಕೃಷ್ಣರ ಬರವಣಿಗೆಗೆ ಬಹುಬೇಗನೆ ಮಾನ್ಯತೆ ಸಿಕ್ಕಿತು. ದೇವನೂರು ಮಹಾದೇವರ ಪ್ರತಿಭೆ ಈ ನವ್ಯ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲೆ ಅರಳಲು ತೊಡಗಿತ್ತು. ಇನ್ನು ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆ ಮತ್ತು ಸಾಹಿತ್ಯಗಳ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಮುಖ್ಯವಾದ ವಿದ್ಯಾಸಂಸ್ಥೆಗಳು-ಬೆಂಗಳೂರು, ಮೈಸೂರು, ಧಾರವಾಡದ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದ ಕನ್ನಡ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು-ಬ್ರಾಹ್ಮಣೇತರರ ನಾಯಕತ್ವ ಪಡೆದಿದ್ದವು. ಪ್ರಾಯಶಃ ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮವೊಂದರಲ್ಲಿ, ಸಾಹಿತ್ಯ ಪ್ರಕಾಶನದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರೇ ಮುಖ್ಯರಾಗಿದ್ದರು.

ವೈಯಕ್ತಿಕವಾಗಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ ನಾನು ಸುಮಾರು ೧೯೬೭ರಲ್ಲಿ ಬರೆದ ‘ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಮತ್ತು ಶೂದ್ರ’ದ ಮುಖ್ಯ ವಿಚಾರಕ್ಕೆ ಇನ್ನೂ ಬದ್ಧವಾಗಿಯೇ ಮೇಲಿನ ಟೀಕೆಯನ್ನು ಮಾಡಿದ್ದೇನೆ. ಭಾರತದ ಸಾಹಿತ್ಯ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಮತ್ತು ಶೂದ್ರ ಲೋಕಗಳ ಒಟ್ಟು ಅನುಭವವನ್ನು ಹೇಗೆ ಒಳಗೊಳ್ಳಬಹುದು ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಆ ಲೇಕನದಲ್ಲಿ ನಾನು ಉತ್ತರ ಹುಡುಕಿದ್ದೇನೆ.[2] ಡಿ.ಎಂ.ಕೆ. ಮಾದರಿಯ ಜಾತಿ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯಿಂದ ನಾನು ನನ್ನ ಲೇಖನದಲ್ಲಿ ಸೂಚಿಸಿದ ಸಾಹಿತ್ಯ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ ಮಾಡುವುದು ಅಸಾಧ್ಯ. ಈಚೆಗೆ ಈ ಒಕ್ಕೂಟದ ಕೆಲವು ಮುಖ್ಯರು ಬಂಡಾಯಸಾಹಿತ್ಯ ಸಂಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ-ಜಾತಿಗೂ ಭಾರತೀಯ ಮನಸ್ಸಿಗೂ ಇರುವ ಸಂಬಂಧಗಳ ಆಳ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯನ್ನೂ ಕೈಬಿಟ್ಟವರಂತೆ ಕಾಣುತ್ತಾರೆ. ತಮ್ಮದು ಕೇವಲ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ದ್ವೇಷವಲ್ಲವೆಂಬುದನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲೆಂಬಂತೆ ತಮ್ಮ ಜಾತಿಯ ಕೆಲವು ಧುರೀಣರನ್ನು ಟೀಕಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಹೀಗೆ ಸದ್ಯದ ರಾಜಕಾರಣದಲ್ಲಿ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗುವಷ್ಟು ಮಾತ್ರ ಮಾಡುವ ಕೆಲಸಗಳು ಹೆಚ್ಚನ್ನು ಸಾಧಿಸಲಾರದು. ರಾಗದ್ವೇಷಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಕೊನೆಯಾಗುವಂಥ, ಅಥವಾ ಕೇವಲ ಜನಪ್ರಿಯತೆ ಪಡೆಯುವಂಥ ವರ್ತನೆಗಳು ರಾಜಕೀಯ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲೂ ಅವಿವೇಕವಾಗುವುದರಿಂದ, ಸಾಹಿತಿಗಳು ಇನ್ನಷ್ಟು ಆಳವಾಗಿ ನೋಡಬೇಕು. ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯರಂತೆ ಆಧುನಿಕ ನಾಗರೀಕತೆಯ ಬೆನ್ನುಹತ್ತದೆ, ಭಾರತದಲ್ಲಿ ವಿಕೇಂದ್ರೀಕೃತವಾದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಆಯ್ದುಕೊಳ್ಳಬೇಕೆಂಬ ಒಲವಿರುವ ಈ ನಮ್ಮ ಲೋಹಿಯಾವಾದಿ ಮಿತ್ರರು ಗ್ರಾಮೀಣ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ನಮ್ಮ ಈ ಮೌನಕಣಿವೆಯ ಇಕಾಲಜಿಯಲ್ಲಿ ಜಾತಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಯಾಕೆ ಇನ್ನೂ ಜನರಿಗೆ ಪ್ರಿಯವಾಗಿಯೇ ಉಳಿದಿದೆ. ಅದರಲ್ಲಿ ಸೃಜನಶೀಲವಾದದ್ದೆಷ್ಟು ಇನ್ನೂ ಇದೆ, ಎಲ್ಲಿ ಅದು ವಿನಾಶಕಾರಿಯಾಗುತ್ತಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಆಳವಾಗಿ ಕುರಿತು ಹೊಸ ಸಮಾಜ ನಿರ್ಮಾಣದೆಡೆಗೆ ಮುಂದುವರಿಯಬೇಕಾಗಿದೆ. ಸದ್ಯದ ರಾಜಕಾರಣದಂತೆ ಅದನ್ನು ಬಯ್ಯುತ್ತಲೇ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತ ಹೋಗುವುದು ಇನ್ನಷ್ಟು ಗೊಂದಲಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾದೀತು. ಸಾಹಿತಿ ರಾಜಕೀಯದಲ್ಲಿ ಆಸ್ಥನಾಗಿರಬೇಕೆಂಬುದರ ಅರ್ಥ ಅವನು ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲೇ ರಾಜಕೀಯ ಮಾಡಬೇಕೆಂಬುದಲ್ಲ. ಆದರೆ ಈಗ ಹಾಗಾಗಿದೆ.




[1] 3ನೇ ಜೂನ್ ೮೯ ರಲ್ಲಿ ಚೀನಾದಲ್ಲಿ ನಡೆದದ್ದನ್ನೂ ಮರೆಯುವಂತಿಲ್ಲ.

[2] ಪ್ರಜ್ಞೆ ಮತ್ತು ಪರಿಸರ