“ಶಸ್ತ್ರ ಹಿಡಿದ ಕ್ಷತ್ರಿಯನು, ಸೌದೆಯ ಹತ್ತಿರದ ಬೆಂಕಿಯಂತೆ, ಅತಿ ಬಲಿಷ್ಟನಾಗಿ, ಆ ಬಲಾವೇಶದಲ್ಲಿ ಇತರರಿಗೆ ಹಿಂಸಾಕರನಾದನು.”

ಅಗ್ನಿ ಸಂಯೋಗವದ್ದೇತುಃ ಶಸ್ತ್ರಸಂಯೋಗ ಉಚ್ಯತೇ ||

“ಆದ್ದರಿಂದ ನೀವು (ರಾಮ ಲಕ್ಷ್ಮಣರು) ಆಯುಧಪಾಣಿಗಳಾಗಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿ ನನಗೆ ಭಯವುಂಟಾಗಿದೆ. ನಿಷ್ಕಾರುಣವಾಗಿ ಪ್ರಾಣಿ ಹಿಂಸೆ ಮಾಡೀರಿ; ಈ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳು ನಿಮ್ಮಲ್ಲಿ ಕ್ರೂರಬುದ್ದಿಯನ್ನುಂಟು ಮಾಡಿಯಾವು; ನಿಮ್ಮಿಂದ ನಿರಪರಾಧಿಗಳಿಗೆ ಬಾಧೆ ತಾಕೀತು”

             ಸ್ನೇಹಾಚ್ಚ ಬಹುಮಾನಾಚ್ಚ ಸ್ಮಾರಯೇ ತ್ವಾಃ ನ ಶಿಕ್ಷಯೇ ||

“ನಾನು ಹೇಳುತ್ತಿರುವ ನೀತಿ ನಿಮಗೆ ತಿಳಿಯದ್ದೆಂದಲ್ಲ. ನಿಮಗೆ ನಾನು ಉಪದೇಶ ಮಾಡಹೊರಟಿಲ್ಲ. ನಿಮಗೆ ತಿಳಿದಿರುವುದನ್ನೇ ಮತ್ತೆ ನೆನಪಿಗೆ ತರುತ್ತಿದ್ದೇನೆ. ನಿಮ್ಮಲ್ಲಿ ನನಗಿರುವ ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಚೋದಿತಳಾಗಿ, ನಿಮ್ಮ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ನನಗಿರುವ ಹೆಮ್ಮೆಗೆ ಕುಂದುಂಟಾಗಬಾರದೆಂಬ ಅಭಿಮಾನಕ್ಕೆ ವಶಳಾಗಿ, ಈ ರೀತಿ ನಾನು ನಿಮಗೆ ಜ್ಞಾಪಕ ಕೊಡುತ್ತಿದ್ದೇನೆ”

[1] ಸೀತೆಯ ಇಂಥ ಬುದ್ದಿಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ರಾಮಲಕ್ಷ್ಮಣರು ಶಾಂತಿಪ್ರಿಯರಾಗಿದ್ದ ಪಕ್ಷದಲ್ಲಿ ಆ ಮುಂದಿನ ರಾಮಾಯಣ ನಡೆಯುವ ಅಗತ್ಯವೇ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಈ ರಾಜಕುಮಾರರಿಬ್ಬರೂ ವನವಾಸಕ್ಕೆ ಬಂದಿದ್ದ ಉದ್ದೇಶ ಕೇವಲ ಪಿತೃವಾಕ್ಯ ಪರಿಪಾಲನೆಗಾಗಿಯೇ ನಿಜವಾಗಿದ್ದ ಪಕ್ಷದಲ್ಲಿ ಅವರು ಸೀತೆಯ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳುತ್ತಿದ್ದರು ಎಂಬುದೂ ನಿಜ. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಕಾಡಿನ ದುಷ್ಟಮೃಗಗಳ ರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ಮಾತ್ರ ತಮ್ಮ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಬಳಸಿದ್ದರೂ ಮುಂದಿನ ಅನಾಹುತಗಳೇನೂ ನಡೆಯುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಸೀತೆ ಹೀಗೆ ಉಪದೇಶ ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದಂತೆಯೇ ಅಣ್ಣ ತಮ್ಮಂದಿರಿಬ್ಬರೂ ಸೇರಿ ಅನೇಕ ‘ರಾಕ್ಷಸ’ರನ್ನು ಕೊಂದರು. ಅವರು ಅಲೆಯುತ್ತಾ ಬಂದು ಸೇರಿಕೊಂಡ ಕಾಡು ಮೂಲತಃ ಶೂರ್ಪನಖಿಗೆ ಸೇರಿದುದಾಗಿತ್ತು ಎಂದು ಊಹಿಸೋಣ. ದಕ್ಷಿಣದ ಆ ಭಾಗ ಮಾತೃಪ್ರಧಾನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಇತ್ತಾದ್ದರಿಂದ ಶೂರ್ಪನಖಿ ಆ ನೆಲದ ‘ಒಡತಿ’ಯಾಗಿದ್ದಿರಬಹುದು. ಅಲ್ಲದೆ, ರಾಮನ ವಂಶಸ್ಥರಿಗೆ ಇದ್ದಂತೆ ಒಬ್ಬ ಗಂಡ, ಪಾತಿವ್ರತ್ಯ ಅಥವಾ ಶೀಲದ ಕಲ್ಪನೆಗಳು ಅಲ್ಲಿನ ಜನರಲ್ಲಿ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಹೀಗಾಗಿ ಅತ್ಯಂತ ಸಹಜವಾಗಿ ಶೂರ್ಪನಖಿ ರಾಮ ಲಕ್ಷ್ಮಣರೆಂಬ ಆ ರಾಜಕುಮಾರರನ್ನು ಮೋಹಿಸಿರಬಹುದು. ಪ್ರೇಮಭಿಕ್ಷೆಯನ್ನು ಬೇಡಿರಲೂಬಹುದು. ಅವರಿಗೆ ಶೂರ್ಪನಖಿ ಇಷ್ಟವಿಲ್ಲದಿದ್ದ ಪಕ್ಷದಲ್ಲಿ ಖಂಡತುಂಡವಾಗಿ ಹೇಳಿ ಬರಿ ಮಾತಿನಲ್ಲೇ ನಿರಾಕರಿಸಬಹುದಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ ಆ ಮಹಾನುಭಾವರು ಮಾಡಿದ್ದೇನು? ತಮ್ಮ ವಿಕಾರತೆಯನ್ನು ಅಮಾನವೀಯತೆಯನ್ನು ಮೆರೆದರು. ಇದು ಅವರ ಒಂದು ತಂತ್ರವೂ ಆಗಿದ್ದಿರಬಹುದು. ಹೀಗೆ ಹೆಣ್ಣೊಬ್ಬಳಿಗೆ ಅವಮಾನ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ಅವಳ ಅಣ್ಣನಾದ ‘ದಕ್ಷಿಣಾಧಿಪತಿ’ಯನ್ನು ಕೆಣಕುವ ಉದ್ದೇಶವೂ ಅವರಿಗಿತ್ತು. ಬಹುಶಃ ಇವರ ಇಂಥ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಅರಿತೇ ಸೀತೆ ಮೇಲಿನ ಉಪದೇಶವನ್ನು ಅವರಿಗೆ ನೀಡಿರಲೂಬಹುದು.

ಕಡೆಯ ಪಕ್ಷ ಗೊಂಡರ ರಾಮಾಯಣದ ಲಕ್ಷ್ಮಣನಂತೆ ನಿರಾಯುಧರಾಗಿ ರಾಮ ಲಕ್ಷ್ಮಣರು ಕಾಡಿಗೆ ಬಂದಿದ್ದ ಪಕ್ಷದಲ್ಲಿ ಈ ರಾಮಾಯಣವೆಂಬುದು ಹೀಗೆ ದ್ವೇಷಾಸೂಯೆಗಳ ದುರಂತ ಕಥೆಯಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲವೇನೋ

ಕುಡುವೋನೆಂದುರು ಕತ್ತಿಯಿಲ್ಲಾ
ಕೊಯ್ಯುವನಂದರು ಚೂರಿಯಿಲ್ಲಾ
ಕೈಯ್ಯಲು ತಾವೆ ಮುರಿದಿದುರಾ
ಸೊಪ್ಪಿನು ತುಂಡೀನೆ ಮುರಿದಿದುರಾ
ಅಲ್ಲೊಂದು ಮನೆಯ ಮಾಡಿದುರಾ

ತಂದೆಯ ವಾಕ್ಯ ಪೂರೈಸಲು ಬಂದ ಮಕ್ಕಳಾಗಿದ್ದರೆ ಹೀಗೇ ಇರಬೇಕಿತ್ತು. ಆದರೆ ಹಾಗಾಗಲಿಲ್ಲ. ರಾವಣನ ಸೋದರರೆಂದು ಬಣ್ಣಿಸಲಾದ ಖರದೂಷಣರ ಮೇಲೆ ಮೊದಲು ಕಾಳಗ ಮಾಡಿದರು. ರಾಕ್ಷಸರ ಪಂಥದವರೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾದ ಅನೇಕರ ಮೇಲೆ ಹರಿಹಾಯ್ದರು. ಮುನಿಗಳ ರಕ್ಷಣೆಯ ನೆಪವೊಡ್ಡಿ ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ವಾಸವಿದ್ದ ಅರ್ಥಾತ್ ಆ ನೆಲದ ಒಡೆಯರಾದ ಅಲ್ಲಿನ ಮೂಲನಿವಾಸಿಗಳನ್ನು ಸರ್ವನಾಶ ಮಾಡಲು ಹೊರಟರು. ಮೇಲೆ ಸೀತೆ ಹೇಳಿದ ಉಪದೇಶದ ಮಾತುಗಳನ್ನು ವಾಲ್ಮೀಕಿಯ ಆದರ್ಶ ಎಂದು ಹೇಳಿ ಬಣ್ಣಿಸುತ್ತಾ ಮನುಷ್ಯನಲ್ಲಿ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಎಂದರೆ ಹೀಗಿರಬೇಕು ಎಂದು ತಮ್ಮ ‘ಸಂಸ್ಕೃತಿ’ ಎಂಬ ಪುಸ್ತಕದ ಮೂಲಕ ಸಾರಿದ ಕನ್ನಡದ ಹಿರಿಯ ಚಿಂತಕ ಡಿ.ವಿ.ಜಿ.ಯವರು, ಸೀತೆಯ ಮಾತಿಗೆ ರಾಮ ಎಂಥ ಉತ್ತರ ಕೊಟ್ಟ ಎಂಬುದನ್ನು ಮಾತ್ರ ಉಲ್ಲೇಖಿಸದೆ ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಬಿಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ ಅನ್ನಿಸುತ್ತದೆ. “ತಪಸ್ವಿಗಳು ಮುನಿಗಳು ಹಾಗೂ ದಂಡಕಾರಣ್ಯದ ಆಶ್ರಮವಾಸಿಗಳೇ ನನ್ನ ರಕ್ಷಣೆ ಕೋರಿದ್ದಾರೆ. ನಮ್ಮ ತಪಸ್ಸಿಗೆ ಭಂಗ ತರುವ ನರಮಾಂಸ ಭಕ್ಷಕರಾದ ರಾಕ್ಷಸರಿಂದ ಕಾಪಾಡಬೇಕೆಂದು ಅವರೇ ನನ್ನನ್ನು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಿದ್ದಾರೆ” ಎಂದು ಹೇಳುವ ರಾಮ ಅಷ್ಟಕ್ಕೇ ಸುಮ್ಮನಿದ್ದರೆ ಸಾಕಿತ್ತು. ಹೀಗೆ ಬುದ್ದಿವಾದ ಹೇಳಿದ ಸೀತೆಯನ್ನು ಕುರಿತು

ಅಪ್ಯಹಂ ಜೀವಿತಂ ಜಹಯಾಂ ತ್ವಾಂ ವಾ ಸೀತೆ ಸುಲಕ್ಷಣಮ್ ಣಿ
ನತು ಪ್ರತಿಜ್ಞಾಂ ಸಂಶ್ರುತ್ವ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೇಭ್ಯೋ ವಿಶೇಷತ
…..ಸದೃಶಂ ಜಾನುರೂಪಂ ಚ ಕುಲಸ್ಯ ತವ ಶೋಭತೇಣಿ

“ಹೆಂಗಸಿನ ಸ್ತ್ರೀ ಚಾಪಲ್ಯಕ್ಕೆ ತಕ್ಕುನಾಗಿ ಸೀತೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾಳೆ. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ ಅವಳಾಡಿದ ಮಾತು ಅವಳ ಕುಲಸಂಪ್ರದಾಯ ಮತ್ತು ಗುಣ ನಡತೆಗೆ ಅನುರೂಪವಾಗಿವೆ”[2] ಎಂದೂ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ.

ಅಷ್ಟು ದೂರದ ಅಯೋಧ್ಯೆಯಿಂದ ರಾಮ ಲಕ್ಷ್ಮಣರು ಋಷ್ಯಾಶ್ರಮಗಳನ್ನು ಕಾಪಾಡಲು ಬಂದದ್ದರ ಉದ್ದೇಶವೂ ಇಲ್ಲಿ ಸ್ಪಷ್ಟ. ಋಷ್ಯಾಶ್ರಮಗಳೆಂದರೆ ಅವು ಕೇವಲ ವೇದಾಧ್ಯಯನದ ಕೇಂದ್ರಗಳಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. “ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ಈ ಆಶ್ರಮಗಳು ಗುರುಕುಲದ ಕೆಲಸ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದವು. ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರ ತರಬೇತಿ, ವೇದಾಧ್ಯಯನ, ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸದ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವುದು ಅವುಗಳ ಒಂದು ಕರ್ತವ್ಯ. ಬಹಳ ಮುಖ್ಯವಾದ ಮತ್ತೊಂದು ಕರ್ತವ್ಯವೆಂದರೆ ನಿರ್ಜನ ಅರಣ್ಯಗಳನ್ನು ಕೃಷಿ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳನ್ನಾಗಿ ಮಾರ್ಪಡಿಸುವುದು. ಆ ಪ್ರದೇಶದ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲ ಆದಿವಾಸಿ ಸಮುದಾಯಗಳಿಗೆ ವ್ಯವಸಾಯ ಪದ್ಧತಿಗಳನ್ನು ಕಲಿಸುವುದು. ಅಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಕೆಲಸ ಮುಗಿದ ನಂತರ ಬೇರೆ ಕಡೆ ತೆರಳುವುದು. ಅದಕ್ಕೆ ಋಷಿಮುನಿಗಳು ಒಂದೇ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ನಿಲ್ಲಬಾರದು ಎಂಬ ಆಚಾರವೂ ಬಂದಿರಬಹುದು. ಆದಿವಾಸಿ ಸಮುದಾಯಗಳನ್ನು ವ್ಯವಸಾಯ ಪದ್ಧತಿಗೊಳಪಡಿಸುವುದು ಎಂದರೆ ಅಭಿವೃದ್ದಿ ಎಂದು ನಾವು ಭಾವಿಸಬೇಕಿಲ್ಲ. ವ್ಯವಸಾಯಿಕ ಸಮಾಜದ ಪದ್ಧತಿಗಳನ್ನು ಕಲಿಸುವುದು ಎಂದರೆ ಊಳಿಗಮಾನ್ಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಚೌಕಟ್ಟಿನೆಡೆಗೆ ಸೆಳೆಯುವುದು, ಇದು ಬೋಧನೆಯ ಮೂಲಕ ಆಗಬಹುದು, ಆಮಿಷಗಳೊಡ್ಡುವುದರ ಮೂಲಕ ಆಗಬಹುದು. ಆಗಲೂ ಆಗದಿದ್ದರೆ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರ ಬೆಂಬಲ ಪಡೆದು ಆಕ್ರಮಿಸುವುದರ ಮೂಲಕವೂ ಆಗಬಹುದು.”[3]

ಆದ್ದರಿಂದ, ಯಜ್ಞಯಾಗಾದಿಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವುದು ಹೇಗೋ ಹಾಗೆ ರಾಜ್ಯವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಗಡಿಗಳನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಲು ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದ ಪ್ರಯತ್ನಗಳಿಗೆ ಬೆಂಗಾವಲಾಗಿ ನಿಲ್ಲುವುದು ಕೂಡ ರಾಮಲಕ್ಷ್ಮಣರಂಥ ರಾಜಕುಮಾರರ ಕರ್ತವ್ಯವಾಗಿತ್ತು. ಈ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಜನಪದಗಳ ಅಥವಾ ರಾಜ್ಯಗಳ ವಿಸ್ತರಣೆಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಇಟ್ಟುಕೊಂಡು ಅರಣ್ಯಗಳನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿದ ರಾಮಲಕ್ಷ್ಮಣರಿಗೆ ಪ್ರತಿರೋಧ ಕೂಡ ಅಷ್ಟೇ ತೀವ್ರವಾಗಿತ್ತು. ಅರಣ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಅನಾದಿಕಾಲದಿಂದ ನೆಲೆ ನಿಂತಿದ್ದ, ಅಥವಾ ಅಲೆಮಾರಿಗಳಾಗಿಯೂ ಕಾಡನ್ನೇ ತಮ್ಮ ಜೀವನಕ್ಕಾಗಿ ಆಶ್ರಯಿಸಿದ್ದ ಎಷ್ಟೋ ಜನ ವರ್ಗಗಳು ಅಲ್ಲಿದ್ದವು. ಅಂದಮೇಲೆ ಇನ್ನೊಬ್ಬರ ಮೇಲೆ ಅಸ್ತಿತ್ವ ಸ್ಥಾಪನೆ ಮಾಡಲು ಹೊರಟ ರಾಜಕುಮಾರರಿಗೆ ಎದುರಾದ ಪ್ರತಿರೋಧಗಳು ಎಂಥವು? ಪ್ರತಿರೋಧಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಅನಾದಿ ಜನಗಳಾದರೂ ಯಾರು? ರಾಮಾಯಣದ ಸ್ವಾರಸ್ಯ ಇರುವದೇ ಇಲ್ಲಿ.

ಖರದೂಷಣರೊಡನೆ ಯುದ್ಧ ಮಾಡುವ, ಶೂರ್ಪನಖಿಯನ್ನು ಅಪಮಾನ ಮಾಡುವ ಹಾಗೂ ರಾವಣನ ಸೀತಾಪಹರಣದ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ‘ರಾಕ್ಷಸ’ರ ಪ್ರವೇಶವಂತೂ ಈಗಾಗಲೇ ಆಗಿದೆ. ಇನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಬೇಕಾದವರು ‘ವಾನರರು’. ರಾಮಾಯಣವೆಂಬುದು ಬಹುತೇಕ ಕಾಡಿನ ಕಥೆಯೇ ಆದುದರಿಂದ, ಆ ಕಾಡಿನ ನಿವಾಸಿಗಳಾದ ‘ರಾಕ್ಷಸರು’ ಮತ್ತು ‘ವಾನರ’ರ ಪಾತ್ರ ಇಲ್ಲಿ ಬಹುಮುಖ್ಯ. ಬಹುಶಃ ಇದು ಕಾಡಿನ ಕಥೆಯಾದ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿಯೇ ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನವರ್ಗಗಳಿಗೆ ಈ ಕಥೆಯ ಮೇಲೆ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರೀತಿ. ಆದ್ದರಿಂದಲೇ ಇಲ್ಲಿ ಅಯೋಧ್ಯೆ ಅಥವಾ ಅದರ ಗರ್ಭದ ಜೀವನಕ್ಕಿಂತ ಕಾಡಿನ ಒಡಲಿನ ಜೀವನವೇ ಅವರಿಗೆ ಅಪ್ಯಾಯಮಾನ. ವಾಲ್ಮೀಕಿ ರಾಮಾಯಣದಲ್ಲಿ ರಾಮನ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ವಿವಾಹದ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ವನವಾಸದ ವಿವಿಧ ಘಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿ ರಾಕ್ಷಸ ಸಂಹಾರಕ್ಕೇ ಆದ್ಯತೆ. ಯಜ್ಞಗಳನ್ನು ಋಷಿಗಳನ್ನೂ ಸಂರಕ್ಷಿಸುವುದೇ ಅವನ ಪರಮ ಕರ್ತವ್ಯ. ಆ ಮೂಲಕ ಅವನು ಆರ್ಯ ಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನು ಕಾಪಾಡುವ ಕ್ಷತ್ರಿಯ ವೀರ. ಆದರೆ, ಬುಡಕಟ್ಟುಗಳ ಮಧ್ಯೆ ರೂಪುಗೊಂಡ ರಾಮ ಅಂಥ ಯಾವ ಉದ್ದೇಶಗಳನ್ನು ಇಟ್ಟುಕೊಂಡವನಲ್ಲ ಎಂದೇ ಅನ್ನಿಸುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ ರಾಮ ಕೂಡ ಸಾಮಾನ್ಯ ಮನುಷ್ಯ. ಎಲ್ಲವೂ ಸಹಜವಾಗಿ ನಡೆಯುತ್ತದೆ.

ಶಿಷ್ಟ ಮಹಾ ಕಾವ್ಯಗಳ ಕತೃಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಒಂದು ಉದ್ದೇಶ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡು ಕಾವ್ಯದ ರಚನೆಗೆ ತೊಡಗುತ್ತಾರೆ. ಅವರ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಈಗಾಗಲೇ ಕಲ್ಪಿತ ಪಾತ್ರಗಳಿರುತ್ತವೆ. ಯಾರು ಶಿಷ್ಟ ಮತ್ತು ಯಾರು ದುಷ್ಟ ಎಂದು ಈಗಾಗಲೇ ತೀರ್ಮಾನಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ಅದೇ ನಂಬಿಕೆಯ ಪಾತಳಿಯಲ್ಲಿ ಕಥೆ ಸಾಗುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲಿ, ಆರ್ಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಪ್ರಾಧಾನ್ಯತೆಯ ಪ್ರಸಾರಕ್ಕಾಗಿ, ವೈಷ್ಣವ ಪಂಥದ ಪ್ರಸಿದ್ದಿಗಾಗಿ ಕಥಾ ಭಾಗಗಳು ಬೆಳೆಯುತ್ತವೆ. ಆದರೆ, ಈ ಯಾವ ಪೂರ್ವೋದ್ದೇಶಗಳೂ ಇಲ್ಲದ ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನರ ಕಾವ್ಯ ವಾಸ್ತವಕ್ಕೆ ಹತ್ತಿರವಾಗುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿನ ರಾಮ ಲಕ್ಷ್ಮಣರಿಗೆ ಎಲ್ಲ ಜನಸಾಮಾನ್ಯರಿಗೆ ಬಂದಂತೆ ಕಷ್ಟಗಳು ಬರುತ್ತವೆ. ರಾಮನಿಗೂ ರಾವಣನಿಗೂ ಸಮಾನವಾದ ದ್ವೇಷಾಸೂಯೆಗಳಿರುತ್ತವೆ. ಯುದ್ಧ ಯಾವ ವೈಭವೀಕರಣವಿಲ್ಲದೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಯುದ್ಧ ಹೇಗಿರುತ್ತದೆಯೆಂದರೆ ಎರಡು ಬುಡಕಟ್ಟುಗಳ ನಡುವಿನ ಹೊಡೆದಾಟದಂತೆ ಮಾತ್ರ.

ಹಾಗಾದರೆ ರಾಮಾಯಣವೆಂಬುದು ಎರಡು ಬುಡಕಟ್ಟುಗಳ ನಡುವಿನ ವೈಷಮ್ಯವೇ? ಸಾರಾಸಗಟಾಗಿ ಹಾಗೆ ಒಪ್ಪಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ನಿಜ. ರಾಮಲಕ್ಷ್ಮಣರು ಈಗಾಗಲೇ ರಾಜ್ಯ ಸ್ವರೂಪ ಪಡೆದಿರುವ ಅಯೋಧ್ಯಾ ಎಂಬ ಒಂದು ಅಧಿಕೃತ ಪ್ರಾಂತದ ರಾಜಕುಮಾರರು. ಅವರ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ವಿಸ್ತರಿಸುವ ದೀರ್ಘ ಸಾಹಸದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ರೀತಿಯ ತೊಡಕುಗಳುಂಟಾಗಿ, ಆ ತೊಡಕುಗಳು ಘಟನೆಗಳಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸಿವೆ. ಆ ಘಟನೆಗಳ ಮುಖ್ಯ ತಿರುವಿನಲ್ಲಿ ಕಾಡಿನ ಜನರು ಪಾತ್ರಧಾರಿಗಳಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಆರ್ಯರಲ್ಲದ ಯಾರೂ ಮನುಷ್ಯರಲ್ಲ ಎಂಬ ಭಾವನೆ ನಾಗರೀಕರೆನ್ನಿಸಿಕೊಂಡ ಅಯೋಧ್ಯೆಯ ರಾಜಕುಮಾರರಿಗೆ ಇದೆ. ಅವರ ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಿನ ಮೂಲ ನಿವಾಸಿಗಳು ‘ವಾನರ’ರಾಗಿಯೂ, ‘ರಾಕ್ಷಸ’ರಾಗಿಯೂ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.

ಕೇವಲ ಆಹಾರ ಸಂಗ್ರಹಣೆಯ ಹಂತದ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿದ್ದ, ಕಪಿಯ ಚಿತ್ರವನ್ನು ತಮ್ಮ ಕುಲ ಚಿಹ್ನೆಗಳನ್ನಾಗಿ ಹೊಂದಿದ್ದ ಮೂಲ ನಿವಾಸಿಗಳನ್ನು ‘ವಾನರರು’ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾ ಕ್ರಮೇಣ ಅವರನ್ನು ಕೋತಿಗಳನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ‘ವನವಾಸಿ ವಾನರ ಪದಕ್ಕೆ ಮೂಲ ಎಂಬ ಅಭಿಪ್ರಾಯವೂ ಇದೆ. ಕರಡಿಯ ಕುಲಚಿಹ್ನೆ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡಿದ್ದ ಜಾಂಬುವಂತನೇ ಮೊದಲಾದವರನ್ನು ಕರಡಿಗಳೇ ಎಂದು ಭಾವಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅಯೋಧ್ಯೆಯಷ್ಟು ಮುಂದುವರಿಯದಿದ್ದರೂ ಬೇಟೆ ಮತ್ತು ಕೃಷಿಯನ್ನು ಅವರದೇ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವಿಧಾನದಲ್ಲಿ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ದಕ್ಷಿಣದ ಬುಡಕಟ್ಟುಗಳು, ರಾಜ್ಯವಿಸ್ತರಣೆಯ ಆಸೆಯಿಂದ ಬಂದು ತಮ್ಮ ಕಾಡಿಗೆ ಲಗ್ಗೆಯಿಟ್ಟ ಆರ್ಯರನ್ನು ಸ್ವಾಭಿಮಾನದಿಂದ ವಿರೋಧಿಸಿದರು. ಮೂಲ ನಿವಾಸಿಗಳ ಈ ಪ್ರತಿರೋಧನ ಗುಂಪನ್ನು ರಾಕ್ಷಸರು ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗಿದೆ. ಬಹುಶಃ ಭೂತ, ಪ್ರೇತ, ಪಿಶಾಚಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ನಂಬಿಕೆ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡು ಆರಾಧಿಸುತ್ತಲೋ, ಇಲ್ಲವೇ ಅಂಥ ಮುಖವಾಡಗಳನ್ನು ಪೂಜಿಸುತ್ತಲೋ ಅಥವಾ ಅದೇ ಚಿಹ್ನೆಯ ಕುಲ ಲಾಂಛನಗಳನ್ನು ಇಟ್ಟುಕೊಂಡೋ ಅವರು ಬದುಕುತ್ತಿದ್ದರು ಎಂದು ಕೂಡ ಊಹಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ.

ರಾಮಾಯಣವೆಂಬುದು ಅನೇಕ ಹಾಡುಗಬ್ಬಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿಕೊಂಡು ಬೃಹತ್ ಕೃತಿಯಾಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟಿತು ಎಂಬ ಚರ್ಚೆ ಒಂದು ಕಡೆಗಿದೆ. ಹಾಗೇ ಕಾಲಾಂತರದಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ಕವಿಗಳು ಅದಕ್ಕೆ ತಮ್ಮದೇ ಆದ ರೂಪುಗಳನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಿದರು ಎಂಬ ಅಭಿಪ್ರಾಯವೂ ನಿಜವೇ. ಇಂಥ ಅವಸ್ಥಾಂತರದಲ್ಲಿ ‘ನಾಗರೀಕ’ ಮನುಷ್ಯರು ಮಾನವರಾಗಿಯೂ, ‘ಅನಾಗರೀಕ’ ಹಂತದ ಕಾಡಿನ ಜನರು ವಾನರರು ಮತ್ತು ರಾಕ್ಷಸರಾಗಿಯೂ ಪರಿವರ್ತಿತ ರಾದರು. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಇಡೀ ಕಾವ್ಯ ವೈಷ್ಣವೀಕರಣಗೊಂಡ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಂತೂ ಅನೇಕಾನೇಕ ಪ್ರಕ್ಷೇಪಗಳ ಮೂಲಕ ಅದೊಂದು ದೈವೀಕೃತಿಯಾಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟುದ್ದಲ್ಲದೆ, ರಾಮ ಎಂಬ ರಾಜ ವಿಷ್ಣುವಿನ ಅವತಾರದ ದೈವಪುರುಷನೇ ಆದ. ಇವೆಲ್ಲ ಹಾಗಿರಲಿ, ಹೆಚ್ಚು ಕಡಿಮೆ ರಾಮಾಯಣವೆಂಬ ಮೂಲ ಕೃತಿಯ ಕಾಲಘಟ್ಟದಲ್ಲಿಯೇ ರಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಬೌದ್ಧ ಮತ್ತು ಜೈನ ಜಾತಕ ಕಥೆಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸ್ತವಕ್ಕೆ ಹತ್ತಿರವಾಗುವ ರಾಮಾಯಣದ ಅನೇಕ ಕಥೆಗಳಿವೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಜೈನ ಧರ್ಮದ ‘ಪಾವುಮ ಚರಿಯಮ್’ ಹಾಗೂ ಬೌದ್ಧಧರ್ಮದ ‘ದಶರಥ ಜಾತಕ’ ಅತ್ಯಂತ ಮುಖ್ಯವಾದವುಗಳು.

ಈ ಪಾವುಮಚರಿಯಮ್‌ನ ಬಹುಭಾಗ ರಾವಣನ ಜೀವನ ಹಾಗೂ ರಾಮನ ವನವಾಸದ ಬಗೆಗಿನ ಚಿತ್ರಣವನ್ನೇ ಹೊಂದಿದೆ. ಇದರ ಪ್ರಕಾರ ರಾವಣನ ವಂಶಸ್ಥರು ಯಾರೂ ರಾಕ್ಷಸರಲ್ಲ. ಅವರೂ ಮನುಷ್ಯರೇ. ರಕ್ಷಕ ಎಂಬ ಪದ ಪ್ರಯೋಗದ ಮೂಲಕ ಇವರ ಬುಡಕಟ್ಟಿನ ಹೆಸರು ರೂಪುಗೊಂಡಿದೆಯೇ ವಿನಹ ಇವರು ಮೂಲತಃ ರಾಕ್ಷಸರಲ್ಲ.

ವಿದ್ಯಾಧರ ಎಂಬ ಮೂಲ ವ್ಯಕ್ತಿಯಿಂದ ವಾನರ ಕುಲ ಆರಂಭಗೊಂಡಿತು. ಆ ವಾನರ ಕುಲದ ಮತ್ತೊಂದು ಶಾಖೆಯಾಗಿ ರಾಕ್ಷಸ ಕುಲ ಬೆಳೆಯಿತು. ಕಾಲ ಕ್ರಮೇಣ ಈ ಶಾಖೆಗಳ ನಡುವೆ ಕೊಟ್ಟು ತರುವ ವೈವಾಹಿಕ ಸಂಬಂಧಗಳೂ ನಡೆದವು. ರಾವಣನ ಹೆಂಡತಿಯರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬಳಾದ ಶ್ರೀಪ್ರಭ ವಾನರ ವಂಶದವಳಾಗಿದ್ದಳು. ಆದರೆ, ಈ ಎರಡು ವಂಶಗಳ ನಡುವೆ ಅಷ್ಟೇ ಮಟ್ಟಿನ ಬದ್ಧ ದ್ವೇಷವೂ ಇತ್ತು.[4] ಹೀಗಾಗಿ ರಾಕ್ಷಸರೆಂಬಂತೆ ಚಿತ್ರಿತಗೊಂಡಿರುವ ರಾವಣನ ವಂಶದವರಾಗಲೀ ವಾನರರಂತೆ ಚಿತ್ರಿತವಾಗಿರುವ ವಾಲಿ ಸುಗ್ರೀವರಾಗಲೀ ಮನುಷ್ಯರೇ ಹೊರತು ಬೇರಾರೂ ಅಲ್ಲ. ಆದರೆ ಇವರ ಜೀವನಕ್ರಮಗಳು ಆರ್ಯರಿಗಿಂತ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಭಿನ್ನವಾಗಿದ್ದುವು. ವಾಲಿಗೂ ರಾವಣನಿಗೂ ಹಳೆಯ ದ್ವೇಷವಿತ್ತು. ರಾಮ ವಾಲಿಯನ್ನು ಬಾಣ ಬಿಟ್ಟು ಕೊಲ್ಲುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಈ ವಿಚಾರ ಪ್ರಕಟಗೊಳ್ಳುವುದನ್ನು ನೆನೆದಾಗ, ಆ ಎರಡು ವಂಶಗಳ ನಡುವೆ ಇದ್ದ ಸಂಬಂಧ ಮತ್ತು ದ್ವೇಷಗಳ ಅರಿವು ನಮಗುಂಟಾಗದೆ ಇರದು. ಈ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ‘ವಾನರರ’ ಜೊತೆ ರಾಮ ಬೆಳೆಸಿಕೊಂಡ ಸಖ್ಯವನ್ನು ನಮ್ಮ ಕಾವ್ಯದ ಮೂಲಕವೇ ಪರಿಶೀಲಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ.

ಗುಹಾವಾಸಿಗಳಾಗಿದ್ದುಕೊಂಡು ಕಾಡಿನ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು  ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ ಬದುಕುತ್ತಿದ್ದ ಮೂಲ ನಿವಾಸಿ ಬುಡಕಟ್ಟುಗಳಾದ ವಾನರರಿಗೆ ವಾಲಿ ನಾಯಕ. ವಾಲಿ ಇಲ್ಲದಿರುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ನಾಯಕತ್ವವನ್ನು ಕಸಿದುಕೊಂಡು ಮೋಸ ಮಾಡಿದ್ದ ಎಂಬ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಅವನ ತಮ್ಮ ಸುಗ್ರೀವನನ್ನು ರಾಜ್ಯ ಭ್ರಷ್ಟನನ್ನಾಗಿಸಿ, ಅವನ ಹೆಂಡತಿಯನ್ನು ತನ್ನ ಜೊತೆಗೇ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡಿದ್ದ ವಾಲಿ. ಆದ್ದರಿಂದ ವಾಲಿಯನ್ನು ಕಂಡರೆ ಸುಗ್ರೀವನಿಗೆ ಸಹಜವಾಗಿ ದ್ವೇಷವಿತ್ತು. ಬಹುಶಃ ಬಿಲ್ಲುಬಾಣಗಳ ಉಪಯೋಗವನ್ನೇ ಅರಿಯದ ವಾನರ ವಂಶಸ್ಥರಿಗೆ ಧನುರ್ಧಾರಿಗಳಾದ ರಾಮ ಲಕ್ಷ್ಮಣರ ಸಾಹಸ ಖಂಡಿತವಾಗಿಯೂ ಮರುಳು ಮಾಡಿದೆ. ಇವರ ಸಹಾಯದಿಂದ ವಾಲಿಯನ್ನು ಕೊಂದು ತಾನೇ ನಾಯಕ ಪಟ್ಟ ಕಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳಬೇಕೆಂಬುದು ಸುಗ್ರೀವನ ಆಸೆ. ಹನುಮಂತನೂ ಸುಗ್ರೀವನ ಬೆನ್ನಿಗಿದ್ದಾನೆ. ಇಂಥ ಒಂದು ಸಂದರ್ಭವನ್ನು ರಾಮಲಕ್ಷ್ಮಣರು ಸದುಪಯೋಗಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಸುಗ್ರೀವ ರಾಮನಿಗೆ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ.

ನನ್ನ ಅಣ್ಣಾನೆ ಎಂಬುವನಾಲಾ
ನನ್ನ ಹೆಣ್ಣೀನೆ ಆಳುಕೊಂಡಾ
ನನ್ನ ಹೆಣ್ತಿ ನನಗೆ ಕೊಡಿಸಿದುರೆ
ನನ್ನಾ ಸೈನ್ಯಾನ ಕೊಡುತೀದಾ

ಇಲ್ಲಿ ಸ್ನೇಹಕ್ಕಿಂತ ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ಒಂದು ವ್ಯವಹಾರ ಸಂಬಂಧ ಇದೆ. ರಾಜ್ಯಭ್ರಷ್ಟನಾಗಿರುವ ಸುಗ್ರೀವನಿಗೆ ಮೊದಲನೆಯದಾಗಿ ಅವನ ಹೆಂಡತಿ ಬೇಕು. ಅವನ ಹೆಂಡತಿಯನ್ನು ಅವನಿಗೆ ಕೊಡಿಸುವುದು ಎಂದರೆ ವಾಲಿಯನ್ನು ಗೆಲ್ಲುವುದು ಎಂದೇ ಅರ್ಥ. ವಾಲಿ ಎಂಥ ಅಸಹಾಯ ಶೂರ ಎಂದರೆ ರಾವಣನಂಥ ಬಲಾಢ್ಯನನ್ನೇ ಒಮ್ಮೆ ಹಿಡಿದು ತಂದು ತನ್ನ ಶಿಶುವಿನ ತೊಟ್ಟಿಲಿಗೆ ಕಟ್ಟಿದ್ದವನು. ಆದರೆ ಅಂಥ ಅಸಹಾಯ ಶೂರನನ್ನು ನಾಗರೀಕ ಜಗತ್ತಿನ ರಾಮ ತನ್ನ ‘ಆಧುನಿಕ ಅಸ್ತ್ರವಾದ ಧನಸ್ಸು’ ಬಳಸಿ ಒಂದೇ ಏಟಿಗೆ ಕೊಲ್ಲುತ್ತಾನೆ. ಆಗ ವಾಲಿಯ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ನೋಡಿ

ಯಾವ ಕಳ್ಳಾನೋ ನೀನಿನ್ನು ತಾನ
ಎದುರು ಬಂದು ನನ್ನ ಹೊಡಿಲಾಕು ತಾನ
ಮರೆಯಲು ಬಂದು ನಿತ್ತು ಹೊಡಿದಿಯಾಲಾ

ವಾಲಿಯ ಈ ಮಾತುಗಳಿಂದ ರಾಮನಿಗೆ ನಾಚಿಕೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಬಹುಶಃ ಸುಗ್ರೀವನಿಗಿಂತ ವಾಲಿಯೇ ಬಲಾಢ್ಯ ಎಂತಲೂ, ರಾವಣನ ಮೇಲೆ ಇವನಿಗೂ ಹಳೇ ದ್ವೇಷ ಇದೆ ಎಂತಲೂ ಮೊದಲೇ ಗೊತ್ತಿದ್ದರೆ ಸುಗ್ರೀವನನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ವಾಲಿಯನ್ನೇ ಗೆಳೆಯನನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದನೋ ಏನೋ. ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ವಾಲ್ಮೀಕಿ ರಾಮಾಯಣದ ಪ್ರಕಾರವೇ ಶೂದ್ರರನ್ನು ಕೊಂದರೆ ಯಾವ ಪಾಪವೂ ಬರದೆಂಬುದನ್ನು ತಿಳಿದಿದ್ದ ರಾಮ ಹಿಂದೆ ನಿಂತು ಮೋಸದಿಂದ ವಾಲಿಯನ್ನು ಕೊಲ್ಲುತ್ತಾನೆ. ಎಷ್ಟೇ ಆದರೂ ಕ್ಷತ್ರಿಯನಲ್ಲವೇ? ಒಬ್ಬ ಪರಾಕ್ರಮಿಯನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಎದುರಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದ್ದಕ್ಕೆ ಹಾಗೂ ಮೋಸದಿಂದ ಕೊಂದದ್ದಕ್ಕೆ ಪಶ್ಚಾತ್ತಾಪ ಪಡುತ್ತಾ ಹೀಗೆ ನುಡಿಯುತ್ತಾನೆ:

ಗೊಂದ ತಪ್ಪ ಮಾಡ್ಯನಾಲಾ
ನನ್ನ ಸೀತೀನೆ ತರಬೇಕೆಂದು
ತಪ್ಪುನ ಕೆಲಸನೊಂದು ಮಾಡ್ಯನಾಲಾ

ಮುಂದಿನ ಜನ್ಮದಲ್ಲಿ ಇಂಥದ್ದೇ ಮತ್ತೊಂದು ಸಂದರ್ಭ ಬರುತ್ತದೆ. ಆಗ ನೀನೂ ಹೀಗೆ ಮರೆಯಲ್ಲಿ ನಿಂತು ನನ್ನನ್ನು ಕೊಲ್ಲು ಎಂದು ರಾಮ ಹೇಳುತ್ತಿರುವಾಗಲೇ ವಾಲಿ ಸಾಯುತ್ತಾನೆ. ಮೂಲ ರಾಮಾಯಣದಿಂದ ಪ್ರಭಾವ ಪಡೆದು ಹೇಳುತ್ತಿರುವ ಇಂಥ ಮರು ಜನ್ಮದ ಮಾತುಗಳು ಅಥವಾ ರಾಮಾ ವಿಷ್ಣುವಿನ ಅವತಾರದವನು ಎಂಬ ಕಲ್ಪನೆ ಇಲ್ಲೊಂದು ಕಡೆ ಮಾತ್ರ ಬಂದಿದೆ. ಎಷ್ಟೇ ಆಗಲಿ ಬುಡಕಟ್ಟುಗಳು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ ರಾಮನಾದ್ದರಿಂದ ತನ್ನ ತಪ್ಪನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡು ಇಲ್ಲಿ ವಿನೀತನಾದ. ಆದರೆ ವಾಲ್ಮೀಕಿಯ ರಾಮ ಹಾಗಲ್ಲ. ವಾಲಿಯನ್ನು ಮರೆಯಲ್ಲಿ ನಿಂತು ಕೊಂದದ್ದಕ್ಕೆ ಅವನಿಗೆ ಪಶ್ಚಾತ್ತಾಪವಿಲ್ಲ. “ವಾನರನ ಚಪಲ ಬುದ್ದಿಯಿಂದಾಗಿ ನನ್ನನ್ನು ಬಯ್ಯುತ್ತಿದ್ದೀಯ. ರಾಜನಾದ ಭರತನ ಆಜ್ಞೆ ಅನುಸಾರ ಧರ್ಮ ಸಂಸ್ಥಾಪನೆಗಾಗಿ ನಾನು ಹಾಗೂ ಇತರ ಕೆಲವು ರಾಜರು ಪರ್ಯಟಿಸುತ್ತಿದ್ದೇವೆ” ಎಂದು ಹೇಳಿ ವಾಲಿಗೆ ಸದ್ಗತಿ ತೋರಿಸುತ್ತಾನೆ!

ಸುಗ್ರೀವನ ಹೆಂಡತಿ ವಿಚಾರ ಗೊಂಡರ ಕಥೆಯಲ್ಲಿ ಮೊದಲಿಗೆ ಬರುತ್ತದೆಯೇ ಹೊರತು ವಾಲಿಯ ವಧೆಯ ನಂತರ ವಾಲಿಯ ಹೆಂಡತಿ ಏನಾದಳು ಎಂಬ ವಿಚಾರ ಈ ರಾಮಾಯಣದಲ್ಲಿ  ಬರುವುದಿಲ್ಲ. ಆದರೂ ಅಂದಿನ ಬುಡಕಟ್ಟುಗಳಲ್ಲಿ ಇದ್ದ ವೈವಾಹಿಕ ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳಬೇಕಾದರೆ ಮತ್ತೆ ಮೂಲ ರಾಮಾಯಣವನ್ನೇ ನಾವು ಆಶ್ರಯಿಸಬೇಕಾಗಿದೆ. ವಾಲಿ, ದುಂಧುಭಿ ಎಂಬ ರಾಕ್ಷಸನ ಮೇಲೆ ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ ಹಿಂತಿರುಗಿ ಬಹಳ ಕಾಲ ಬಾರದೆ ಇದ್ದಾಗ, ಅವನು ಸತ್ತನೆಂದು ತಿಳಿದು ಸುಗ್ರೀವ ರಾಜ್ಯ ವಹಿಸಿಕೊಂಡ. ಅಂದರೆ ಕೇವಲ ವಾಲಿಯ ರಾಜ್ಯಾಧಿಪತ್ಯವನ್ನು ವಹಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಿಲ್ಲ. ಅವನ ಹೆಂಡತಿಯಾದ ತಾರೆಯನ್ನು ವರಿಸಿ ತನ್ನ ಜೊತೆಯೇ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡ. ವಾಲಿ ಹಿಂತಿರುಗಿ ಬಂದ ನಂತರ ಸುಗ್ರೀವನನ್ನು ಓಡಿಸಿ ತನ್ನ ಹೆಂಡತಿಯಾದ ತಾರೆಯನ್ನು ಬಿಡಿಸಿಕೊಂಡನಲ್ಲದೆ ಸುಗ್ರೀವನ ಹೆಂಡತಿಯಾದ ರುಮೆಯನ್ನೂ ವರಿಸಿದ. ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ರಾಮ ವಾಲಿಯ ಮೇಲೆ ಕೋಪಗೊಂಡಿದ್ದು ಸುಗ್ರೀವನ ಹೆಂಡತಿಯನ್ನು ವಾಲಿಯೇ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡಿದ್ದಾನೆ ಎಂಬ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ. ಆದರೆ ವಾಲಿಯ ವಧೆಯ ನಂತರ ಆದದ್ದೇನು? ಅಣ್ಣನ ಹೆಂಡತಿಯಾದ ತಾರೆಯನ್ನು ಕೂಡ ರಾಣಿಯನ್ನಾಗಿ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ ಅದೇ ಸುಗ್ರೀವ. ಆಗ ರಾಮ ಆಕ್ಷೇಪಣೆಯನ್ನೂ ಎತ್ತಲಿಲ್ಲ.

ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಇದು ಅಂದಿನ ಬುಡಕಟ್ಟುಗಳಲ್ಲಿ ಇದ್ದ ಪದ್ಧತಿ. ಒಬ್ಬ ಸೋದರ ಹೆಂಡತಿಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಅಕಾಲ ಮರಣಕ್ಕೆ ತುತ್ತಾದಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಬ್ಬ ಸೋದರ ಅವಳನ್ನು ಕೂಡುವುದಕ್ಕೆ ನಿಷೇಧವಿರಲಿಲ್ಲ. ಆದಿಮ ಸಮಾಜಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ ರೂಢಿ. ಮಾರೀಚ ಮಾಯಾಜಿಂಕೆಯಾಗಿ ಬಂದು ರಾಮನ ಬಾಣಾಘಾತದಿಂದ ಸಾಯುವಾಗ ಹಾ ಸೀತಾ ಹಾ ಲಕ್ಷ್ಮಣಾ ಎಂದು ಕೂಗುತ್ತಾನೆ. ಆದರೆ, ಲಕ್ಷ್ಮಣ ರಾಮನಲ್ಲಿಗೆ ಹೋಗಲು ನಿರಾಕರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಆಗ ಸೀತೆ ಲಕ್ಷ್ಮಣನನ್ನು ಕುರಿತು ಆಡುವ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ನೆನೆಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು. “ರಾಮನ ಸಾವಿನ ನಂತರ ನೀನು ನನ್ನನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಮಾಡಿದ್ದೀಯ, ಅದು ಮಾತ್ರ ಎಂದಿಗೂ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ” ಎಂಬ ಮಾತುಗಳು ಕೂಡ ಅಂಥ ಒಂದು ಮುಕ್ತ ಸಮಾಜದ ಧ್ವನಿಯನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸುತ್ತವೆ. ಬಹುಶಃ ಇಂತಹ ಸಾಮಾಜಿಕ ಪದ್ಧತಿ ಬುಡಕಟ್ಟುಗಳಲ್ಲಿ ಇದುದ್ದರಿಂದಲೇ ಕೆಲವು ಬುಡಕಟ್ಟು ರಾಮಾಯಣಗಳು ಲಕ್ಷ್ಮಣನನ್ನು ಸೀತೆಯ ಜೊತೆ ಸಮೀಕರಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನ ಮಾಡಿವೆ ಎನ್ನಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಪುರಾತತ್ವ ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ ಹೆಚ್.ಡಿ.ಸಂಕಾಲಿಯಾ ಅವರ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ನೋಡಿ: “ಅರಣ್ಯ ಕಾಂಡವು ಇನ್ನೂ ಎರಡು ಆಸಕ್ತಿದಾಯಕ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಮೊದಲನೆಯದು ಹಿರಿಯಣ್ಣನ ಪತ್ನಿಯ ಮೇಲೆ ತಮ್ಮನಿಗಿರುವ ಅಧಿಕಾರದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಟ್ಟಳೆ. ಲಕ್ಷ್ಮಣ ಸೀತೆಯೊಬ್ಬಳನ್ನೇ ಬಿಟ್ಟು ಹೋಗಲು ನಿರಾಕರಿಸಿದಾಗ, ಆಕೆ ರಾಮನ ಮರಣಾನಂತರ ನೀನು ನನ್ನನ್ನು ಮದುವೆಯಾಗಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂದು ವ್ಯಂಗ್ಯೋಕ್ತಿಯನ್ನು ಆಡುತ್ತಾಳೆ. ಪ್ರಾಯಶಃ ಅಣ್ಣನು ತೀರಿಕೊಂಡರೆ ಅವನ ಹೆಂಡತಿಯನ್ನು ತಮ್ಮನು ಮದುವೆಯಾಗುವ ಸಂಪ್ರದಾಯ ಇದ್ದಿರಬೇಕು. ಆಸಕ್ತಿ ಕೆರಳಿಸುವ ಎರಡನೆಯ ಅಂಶವೆಂದರೆ ಕ್ಷಮೆಯನ್ನು ಕುರಿತಾದ ಸ್ತುತಿ. ಲಕ್ಷ್ಮಣನು ರಾಮನಿಗೆ ಕ್ಷಮೆಯೇ ಆರ್ಯರ ಪ್ರಧಾನ ಲಕ್ಷಣವೆಂದೂ ಆದ್ದರಿಂದ ತಾಳ್ಮೆಯಿಂದ ಇದ್ದು ಸೀತಾಪಹರಣ ಮಾಡಿದವರನ್ನು ಕಂಡು ಹುಡುಕಬೇಕಲ್ಲದೆ ಎಲ್ಲರನ್ನೂ ಕೊಲ್ಲುತ್ತ ಹೋಗುವುದಲ್ಲ ಎಂದು ಉಪದೇಶಿಸುತ್ತಾನೆ. ಆದರೆ ರಾಮ ರಾವಣರ ನಿಜವಾದ ಸಂಘರ್ಷದ ಕಾರಣ ಅರಣ್ಯ ಕಾಂಡದಲ್ಲಿ ಸೂಚಿತವಾಗಿದ್ದರೂ ಇದನ್ನು ವಿದ್ವಾಂಸರು ಮತ್ತು ಶ್ರೀಸಾಮಾನ್ಯರು ಗಮನಿಸಲು ವಿಫಲರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಮೇಲಾಗಿ ನಮ್ಮ ವಿದ್ವಾಂಸರು ಶತಶತಮಾನಗಳಿಂದಲೂ ರಾಮರಾವಣರ ಸಂಘರ್ಷಕ್ಕೆ ಸೀತಾಪಹರಣವೇ ಕಾರಣ ಎಂಬ ಕ್ಷುಲ್ಲಕ ವಿಚಾರಣ ತಪ್ಪು ಹಾದಿ ತುಳಿದಿದ್ದಾರೆ.”[5]


[1]      ಡಿ.ವಿ.ಜಿ. :ಸಂಸ್ಕೃತಿ, ಪುಟ ೧೦೯

[2]      ಉಲ್ಲೇಖ : H.D.Sankalia : Ramayana in Historical Perspective  (ಇತಿಹಾಸದ ಕಣ್ಣಲ್ಲಿ ರಾಮಾಯಣ, ಪುಟ ೮೩)

[3]      ಬಂಜಗೆರೆ ಜಯಪ್ರಕಾಶ್ :ಇದೇ ರಾಮಾಯಣ, ಪುಟ ೧೬, ೧೭

[4]      ಪಾವುಮ ಚರಿಯಮ್ :ಉಲ್ಲೇಖ -ರೋಮಿಲಾ ಥಾಪರ್

[5]      ಹೆಚ್.ಡಿ.ಸಂಕಾಲಿಯಾ ಇತಿಹಾಸದ ಕಣ್ಣಲ್ಲಿ ರಾಮಾಯಣ :ಪುಟ ೮೦-೮೧