ಗಣ : ಕಿಲೋನಿಯ
ಕುಟುಂಬ : ಟ್ರಿಯೊನಿಕ್ಕಿಡೀ (Trionychidae)
ಉದಾ : ಬಿಳಿ ಆಮೆ, ಬೋಳು ಆಮೆ ( Indian Flapshell turtle)
ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ನಾಮ : ಲಿಸ್ಸೆಮಿಸ್ ಪಂಕ್ಟೇಟ (Lissemys punctata)

078_69_PP_KUH

ವಿತರಣೆ : ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟದ ನದಿಗಳ ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶಗಳಲಿನ ಕೆರೆಕೊಳಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಹರಡಿವೆ. ಬೆಂಗಳೂರು ಬಳಿ ದೊರಕುತ್ತದೆ.

ಗಾತ್ರ : ಹೆಣ್ಣು ಆಮೆ ಗಂಡು ಆಮೆಗಿಂತ ದೊಡ್ಡದು. ಇದರ ಕ್ಯಾರಪೇಸ್ ೨೭.೫ ಸೆಂ. ಮೀ. ಉದ್ದ ಇರುತ್ತದೆ. ಗಂಡು ಆಮೆಯ ಚಿಪ್ಪು ಕೇವಲ ೧೦ಸೆಂ. ಮೀ. ಉದ್ದ. ಈ ಆಮೆಗಳ ಗರಿಷ್ಟ ತೂಕ ೪.೫ ಕೆ. ಜಿ.

ಆಹಾರ : ಕಪ್ಪೆ, ಗೊದಮೊಟ್ಟೆ ಮೀನು, ಕಠಿಣಚರ್ಮಿಗಳು (ಕ್ರಸ್ಟೇಸಿಯ), ಶಂಕದ ಹುಳು, ಎರೆಹುಳು, ಕೀಟ, ಜಲಸಸ್ಯಗಳನ್ನು ತಿನ್ನುತ್ತದೆ. ಇದರ ದವಡೆಗಳ ಮುಂದಿನ ತುದಿಯ ಚಪ್ಪಟೆ ಮೇಲ್ಮೈ ಮೃದ್ವಂಗಿಗಳಂತಹ ಆಹಾರ ಜೀವಿಗಳ ಗಟ್ಟಿಯಾದ ಚಿಪ್ಪನ್ನು ಜಜ್ಜಲು ಆಗಿರುವ ಹೊಂದಾಣಿಕೆ ಎಂದು ಭಾವಿಸುತ್ತಾರೆ. ಬಂಧನದಲ್ಲಿ ಸಸ್ಯಾಹಾರಕ್ಕಿಂತ ಮಾಂಸಾಹಾರವನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಇಷ್ಟಪಡುತ್ತದೆ.

ಲಕ್ಷಣಗಳು : ಕ್ಯಾರಪೇಸ್ ಗುಮ್ಮಟ ಹೆಚ್ಚು ಉಬ್ಬಿ ಕೊಂಡಿಲ್ಲ. ಮರಿಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಕಡಿಮೆ ವೃತ್ತಾಕಾರವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಚಿಪ್ಪು ಪ್ರಶಲ್ಕಗಳು ಕಣಭರಿತವಾಗಿವೆ. ಚಿಪ್ಪಿನ ಮೇಲೆ ಚರ್ಮದ ಹೊದಿಕೆಯುಂಟು. ಮರಿಯಲ್ಲಿ ಈ ಚರ್ಮದ ಹೊದಿಕೆ ಮಡಿಸಿಕೊಂಡು ಎರಡು ಉದ್ದ ಪದರಗಳಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಎರಡು ಜೊತೆ ಹೊರ ಗ್ರಂಥಿಗಳಿವೆ. ಒಂದು ಜೊತೆ ಹಿಂಬಾಗದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಜೊತೆ ಮುಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ತೆರೆಯುತ್ತವೆ. ಚಿಪ್ಪಿಗೆ ಮುಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ಚಿಲಕದಿಂದ ಸೇರಿದ ಅಗ್ರ ಪಾಲಿ ಇದೆ. ತಲೆಯನ್ನು ಒಳಕ್ಕೆಳೆದು ಕೊಂಡಾಗ ಇದು ಸಂಪೂರ್ಣ ಚಿಪ್ಪನ್ನು ಮುಚ್ಚುತ್ತದೆ. ತೊಡೆಯ ಸಂದುಗಳ ಬಳಿ ಒಂದು ಜೊತೆ ಮಡಿಕೆಗಳಿದ್ದು ಅದರೊಳಕ್ಕೆ ಹಿಂಗಾಲುಗಳನ್ನು ಎಳೆದು ಮುಚ್ಚಿಕೊಳ್ಳಬಹುದಾಗಿದೆ. ಕ್ಯಾರಪೇಸ್ ಅಂಡಾಕಾರವಾಗಿದೆ. ಹಿಂಗಾಲುಗಳೊಂದಿಗೆ ಬಾಲವನ್ನು ಒಳಕೆಳೆದುಕೊಂಡು ಮುಚ್ಚಿಕೊಳ್ಳಬಹುದಾದಂತೆ ಪ್ಲಾಸ್ಟ್ರಾನ್ ನಲ್ಲಿ ಚರ್ಮದ ಮಡಿಕೆಗಳಿವೆ. ಚಿಪ್ಪಿನ ಮೇಲೆ ಉದ್ದ ಹರಡಿದ ಚರ್ಮದ ಹೊದಿಕೆ ಜಡೆ ಹೆಣೆದ ಹಾಗೆ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಚಿಪ್ಪು ಭಾಗಗಳನ್ನು ಹಿಂದೆಳೆದುಕೊಂಡು ತಲೆ ಬಾಲಗಳನ್ನು ಮುಚ್ಚಿಕೊಂಡು ರಕ್ಷಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದಾದ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಇದೆ. ತಲೆ ಅಂಡಾಕಾರವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ನಾಸಿಕಗಳು ಕೊಳವೆಗಳಂತಿವೆ. ಕಣ್ಣುಗಳು ಪ್ರಧಾನವಾಗಿ ಕಾಣಿಸುತ್ತವೆ. ಅವು ತಲೆಯ ಪಕ್ಕಗಳಲ್ಲಿವೆ. ಕಾಲು ಬೆರಳುಗಳ ನಡುವೆ ಜಾಲಪಾದವಿದೆ.

ಸಂತಾನಾಭಿವೃದ್ಧಿ : ಇವುಗಳ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ ವಿಧಾನದ ವಿವರಗಳು ಹೆಚ್ಚಿಗೆ ತಿಳಿಯದು. ಇವುಗಳ ಪ್ರಜನನ ಚಕ್ರವನ್ನು ಉಜ್ಜಯನಿಯ ಬಳಿ ದೊರಕುವ ಪ್ರಾಣಿಗಳಲ್ಲಿ ಅಭ್ಯಾಸಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಏಪ್ರಿಲ್ ತಿಂಗಳು ಇವುಗಳ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ ಚಟುವಟಿಕೆ ತುತ್ತ ತುದಿಯನ್ನು ತಲುಪುತ್ತದೆ, ಚಳಿಗಾಲದಲ್ಲಿ ಚಟುವಟಿಕೆ ಸ್ಥಗಿತಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಮಳೆಗಾಲದಲ್ಲಿ ಮೊಟ್ಟೆ ಇಡುತ್ತವೆ. ಒಂದು ಸಾರಿಗೆ ಹತ್ತು ಮೊಟ್ಟೆಗಳನ್ನಿಡುತ್ತವೆ. ಮೊಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ತಳದ ಮಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ಮುಚ್ಚಿಡುತ್ತವೆ. ಲ್ಯಾಬೋರೇಟರಿಯ ಕೃತಕ ಕಾವು ಪೆಟ್ಟಿಗೆಗಳಲ್ಲಿ ಮರಿ ಬೆಳೆದು ಮೊಟ್ಟೆಯಿಂದ ಹೊರಬರಲು ಸುಮಾರು ಒಂಭತ್ತು ತಿಂಗಳು ಹಿಡಿಯುತ್ತದೆ. ಮೊಟ್ಟೆ ದುಂಡಾಗಿದ್ದು ಗಟ್ಟಿಯಾದ ಚಿಪ್ಪು ಇರುತ್ತದೆ. ಮೊಟ್ಟೆಗಳು ೨೫ ರಿಂದ ೩೩ ಮಿ. ಮೀ. ವ್ಯಾಸವಿರುತ್ತವೆ. ಮರಿಗಳ ಕ್ಯಾರಪೇಸ್ ಮೇಲೆ ಹರಡಿದಂತೆ ಕಪ್ಪು ಚುಕ್ಕೆಗಳಿವೆ. ಕಂದು ಬಣ್ಣ. ಪ್ಲಾಸ್ಟ್ರಾನ್ ಕೆಂಪು ಮಿಶ್ರಿತ ಹಳದಿ ಅದರ ಮೇಲೆ ಒಂದು ಜೊತೆ ಕಂದು ಮಚ್ಛೆಗಳಿರುತ್ತವೆ. ಮರಿಗಳ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಬಹಳ ವೇಗವಾಗಿ ನಡೆಯುತ್ತದೆ.

ಸ್ವಭಾವ : ಇದು ಆಹಾರವನ್ನು ಗಳಿಸುವ ರೀತಿ ಆಕರ್ಷಕವಾಗಿದೆ. ನೀರಿನ ತಳದ ಮಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ಮೂತಿ ಮತ್ತು ಕಣ್ಣುಗಳು ಮಾತ್ರ ಹೊರಗೆ ಬರುವಂತೆ ಹುದುಗಿದ್ದು ಅಲ್ಲಿ ಬರುವ ಮೀನುಗಳಿಗಾಗಿ ಹೊಂಚುಹಾಕಿ ಕಾಯುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಮೀನುಗಳ ಹತ್ತಿರ ಬಂದಾಗ ಅವುಗಳ ಮೇಲೆ ಎರಗಿ ಹಿಡಿಯುತ್ತದೆ. ಇವುಗಳ ಆಹಾರ ಋತುಮಾನೀಯವಾಗಿ ಬದಲಾಗಬಹುದು. ಇವು ಸೊಳ್ಳೆ ಲಾರ್ವ ಗಳನ್ನು ತಿನ್ನುತ್ತವೆ.

ಇವುಗಳನ್ನು ತಿನ್ನುವ ಹಿಂಸ್ರ ಪ್ರಾಣಿಗಳೆಂದರೆ ರಣಹದ್ದುಗಳು, ಬಕಪಕ್ಷಿ, ನೀರುನಾಯಿಗಳು, ಮಶೀರ್ ಮೀನು, ಉಡ, ಜಿಗಣೆಗಳು ಇವುಗಳ ರಕ್ತ ಕುಡಿಯುತ್ತವೆ.

ಇವುಗಳನ್ನು ಕೆಲವೊಂದು ಶಾಸ್ತ್ರ ರೀತಿಯ ಆಚರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. ಧರ್ಮಕಾರ್ಯಗಳಿಗಾಗಿ, ಅಥವಾ ಕೀಟ ಮತ್ತು ಜಲಸಸ್ಯಗಳನ್ನು ತಿಂದು ನೀರು ಸ್ವಚ್ಛಗೊಳಿಸಲು ದೇವಸ್ಥಾನದ ಕೊಳ, ಹಳ್ಳಗಳ ಭಾವಿಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಕುತ್ತಾರೆ. ಇದರ ಮಾಂಸಕ್ಕೆ ಔಷಧ ಗುಣವಿದೆಯೆಂದು ನಂಬುತ್ತಾರೆ. ಕ್ಷಯರೋಗಿಗಳಿಗೆ ತಿನ್ನಿಸುತ್ತಾರೆ. ಈ ಆಮೆಗಳನ್ನು ಕೊಲ್ಲುವುದು ಕಾನೂನು ವಿರೋಧ.

—- 

ಗಣ : ಕಿಲೋನಿಯ
ಕುಟುಂಬ : ಬಟಾಗುರಿಡೀ (Bataguridae)
ಉದಾ : ಕೊಚಿನ್ ಕಾಡು ಬೆತ್ತ ಆಮೆ (Cochin forest cane turtle)
ಶಾಸ್ತ್ರೀಯನಾಮ : ಜಿಆಮಿಡ್ ಸಿಲ್ ವ್ಯಾಟಿಕ / ಬಂಡೆ ಆಮೆ (Geoemyda sylvatica) ಬೆಟ್ಟದ ಆಮೆ

079_69_PP_KUH

ವಿತರಣೆ : ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟದ ಹೆಚ್ಚು ತೇವವಿಲ್ಲದ ಕಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ಸಮಾನ್ಯ. ಘಟ್ಟದ ಪಶ್ಚಿಮ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವ ತಪ್ಪಲು ಭಾಗಗಳೆರಡಲ್ಲೂ ಇವು ದೊರಕುತ್ತವೆ. ಆಗುಂಬೆ ನೆರೆಯ ಬಳಿ ದೊರಕಿವೆ. ಸಂಪೂರ್ಣ ನೆಲವಾಸಿ ಆಮೆ. ನಿತ್ಯ ಹರಿದ್ವರ್ಣ ಆರೆ ಹರಿದ್ವರ್ಣ ಮತ್ತು ತೇವ ತುಂಬಿದ ಎಲೆ ಉದುರುವ ಕಾಡುಗಳಲ್ಲಿಯೂ ವಾಸಿಸುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ನಿತ್ಯ ಹರಿದ್ವರ್ಣ ಕಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ವಾಸಿಸುತ್ತವೆ. ಉದುರಿದ ಎಲೆಗಳ ನಡುವೆ, ಬೆತ್ತದ ಗಿಡಗಳ ಬಳಿ (ಅದಕ್ಕೆಂದೇ ಇದನ್ನು ಬೆತ್ತದ ಆಮೆ ಎಂದು ಕರೆದಿರುವುದು), ಮರದ ದಿಮ್ಮಿಗಳ ಕೆಳಗೆ ಬಂಡೆಕಲ್ಲುಗಳ ಸಂದುಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ.

ಗಾತ್ರ : ೧೩ ಸೆಂ. ಮೀ. ಉದ್ದ ಬೆಳೆಯುತ್ತವೆ.

ಆಹಾರ : ಸಾವಿರ ಕಾಲು, ಶಂಕದ ಹುಳು, ಕೀಟಗಳು, ಎಲೆ ಮುಂತಾದವು ಇದರ ಆಹಾರ. ಬಂಧನದಲ್ಲಿ ಬಾಳೆ, ಹಲಸು, ಪೈನಾಪಲ್, ಟೊಮೆಟೊ, ಗೆದ್ದಲು ಹುಳಗಳನ್ನು ತಿನ್ನುತ್ತದೆ.

ಲಕ್ಷಣಗಳು : ತಗ್ಗಿದ, ಮುಂಭಾಗದ, ಅಂಡಾಕಾರ, ಕಚ್ಚಾದ, ಸಾಧಾರಣ ಕ್ಯಾರಪೇಸ್, ದೊಡ್ಡ ತಲೆ. ಮೇಲು ದವಡೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಧಾನವಾದ ಕೊಕ್ಕಿದೆ. ಕಣ್ಣುಗಳು ದೊಡ್ಡವು. ತಲೆಯ ಹಿಂಭಾಗದ ಚರ್ಮವು ಆಕ್ರಮ ಹುರುಪೆಗಳಾಗಿವೆ. ಮುಂಗಾಲುಗಳ ಹೊರ ಮೇಲ್ಮೈ ನಲ್ಲಿ ಹೆಂಚುಗಳನ್ನು ಹೊದಿಸಿದಂತೆ ವ್ಯವಸ್ಥಿತವಾದ ಹುರುಪೆಗಳಿವೆ. ಹಿಂಗಾಲು ಬೆರಳುಗಳಿಗೆ ಜಾಲಪಾದವಿಲ್ಲ. ಚೆನ್ನಾಗಿ ಬೆಳೆದ ನಖಗಳಿವೆ.

ಮರಿ ಮತ್ತು ಹೆಣ್ಣು ಆಮೆಗಳಿಗಿಂತ ಗಂಡು ಆಮೆ ಚಿಪ್ಪುಗಳು ಕಡು ಹೊಳಪು ಬಣ್ಣದವು. ಕ್ಯಾರಪೇಸ್ ಕಡು ಕಾವಿಯಿಂದ ಕಂದು ವರ್ಣ ತೋರುತ್ತದೆ. ಪ್ಲಾಸ್ಟ್ರಾನ್ ಹಳದಿ, ಹಣೆ ಕಪ್ಪು, ಮೂಲೆ ಮತ್ತು ಕಣ್ಣಿನ ಹಿಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕಪ್ಪು ಮಚ್ಛೆಗಳಿವೆ. ಕಣ್ಣು ಕಡುಕೆಂಪು. ಕೆಳದವಡೆ ಹಳದಿಯಿಂದ ಕಿತ್ತಲೆ ಹಳದಿ. ಮುಂಗಾಲುಗಳು ಕಂದು ಬಣ್ಣವಿದ್ದು ಆಲಿವ್ ಕಂದು ಹುರುಪೆಗಳ ಹೊದಿಕೆ ಇದೆ.

ಹೆಣ್ಣು ಆಮೆಯ ಕ್ಯಾರಪೇಸ್ ಕೆಂಪು ಕಂದು, ಪ್ಲಾಸ್ಟ್ರಾನ್ ಹಳದಿ, ಅಂಚಿನಲ್ಲಿ ಹರಡಿದಂತೆ ಕಡುವರ್ಣ ಚುಕ್ಕೆಗಳಿವೆ. ಕಾಲುಗಳ ಬಣ್ಣ ಗಂಡು ಆಮೆಗಳಂತೆಯೇ ಇದೆ.

ಸಂತಾನಾಭಿವೃದ್ಧಿ : ಹೆಣ್ಣು ಆಮೆ ಗಂಡಿಗಿಂತ ದೊಡ್ಡದು ಆದರೆ ಗಂಡು ಆಮೆಯ ಬಾಲ ಹೆಚ್ಚು ಉದ್ದ ಮತ್ತು ದಪ್ಪ. ಬಂಧನದಲ್ಲಿ ಇದು ಡಿಸೆಂಬರ್ ನಲ್ಲಿ ಎರಡು ಮೊಟ್ಟೆಗಳನ್ನಿಟ್ಟ ನಿದರ್ಶನವಿದೆ. ಮೊಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಮರಳು ನೆಲದ ತಗ್ಗುಗಳಲ್ಲಿ ಇಡುವುದು ಮತ್ತು ಎಲೆಗಳಿಂದ ಮುಚ್ಚಿ ಬಿಡುತ್ತದೆ. ಮೊಟ್ಟೆಗಳಿಗೆ ಚಿಪ್ಪುಗಳಿವೆ, ೪೪-೪೫ ರಿಂದ ೨೨.೫-೨೩.೫ ಮೀ ಮೀ. ಉದ್ದಗಲ ಇರುತ್ತವೆ.

ಸ್ವಭಾವ : ಇದು ಸಂಪೂರ್ಣ ನೆಲವಾಸಿ. ಇದು ಸ್ವಭಾತಃ ನಾಚಿಕೆ ತೋರುವ ಪ್ರಾಣಿ. ಇವು ಮುಂಜಾನೆ ಮತ್ತು ಮುಸ್ಸಂಜೆ ಚಟುವಟಿಕೆಯಿಂದಿದ್ದು ಮಿಕ್ಕಂತೆ ಎಲೆಗಳ ರಾಶಿಯಲ್ಲಿ ಆಡಗಿ ವಿಶ್ರಮಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಮುಟ್ಟಿದ ತಕ್ಷಣ ಮೂತ್ರವಿಸರ್ಜನೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ, ಇದು ರಕ್ಷಣಾ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಇರಬಹುದು.

ಇದು ತುಂಬಾ ಅಪರೂಪದ ಪ್ರಾಣಿ. ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಪಶ್ಚಿಮಘಟ್ಟ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಇದರ ಸನಿಹದ ಬಂಧುವಾದ ಕಾಡಿನ ಬೆತ್ತ ಆಮೆ (ಹಿಯೊಸೆಮಿಸ್‌ಸಿಲ್‌ವ್ಯಾಟಿಕ) ದೊರಕುತ್ತದೆ. ಅವಸಾನದ ಅಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ ಇದು ಇತಿಹಾಸ ಪುಟಗಳಲ್ಲಿ ಇಷ್ಟರಲ್ಲಿಯೇ ಸೇರಬಹುದು.

ಕಳೆದ ೯೦ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಮೂರು ಆಮೆಗಳು ಮಾತ್ರ ದೊರಕಿವೆ. ೧೯೧೧ ರಲ್ಲಿ ಮೊದಲು ದೊರಕಿದ್ದನ್ನು ಹೆಂಡರಸನ್ ಎಂಬ ಪ್ರಕೃತಿ ತಜ್ಜರು ವರದಿ ಮಾಡಿದರು. ಆನಂತರ ೬೦ ವರ್ಷಗಳ ಮೇಲೆ ೧೯೭೧ ರಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಂದು ಕೇರಳದ ಬೀಕುಂಡಿ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ದೊರಕಿದೆ. ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ೧೯೯೦ ರಲ್ಲಿ ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಪೂತ್ತೂರಿನ ಬಳಿ ದೊರಕಿತು. ಬಂಧನದಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ವಾರಗಳವರೆಗೆ ಮಾತ್ರ ಬದುಕಿದ್ದು ಸಾವನ್ನಪ್ಪಿತ್ತು. ಇದು ಬಹಳ ಹಿಂಜರಿಕೆಯ ಪ್ರಾಣಿ ಎಂದು ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಪೂರ್ಣ ಬೆಳೆದ ಆಮೆ ಮನುಷ್ಯನ ಹಿಡಿಯಷ್ಟು ಗಾತ್ರ ಇರುತ್ತದೆ. ಹೆಚ್ಚಿನ ವಿವರಗಳು ತಿಳಿಯವು.

—- 

ಗಣ : ಕಿಲೋನಿಯ
ಕುಟುಂಬ : ಬಟಾಗುರಿಡೀ (Bataguridae)
ಉದಾ : ಕೆರೆ ಆಮೆ/ ನೀರು ಆಮೆ (Indiaನ black turtle)
ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ನಾಮ : ಮೆಲನೊಕೀಲಿಸ್ ಟ್ರೀಜುಗ (Melamochelys trijiuga)

ವಿತರಣೆ : ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಈ ಸಿಹಿ ನೀರು ಆಮೆ ತುಂಬಾ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಹರಡಿದೆ. ಇದು ನಿಧಾನವಾಗಿ ಹರಿಯುವ ಅಥವಾ ನಿಂತ ನೀರುಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತದೆ. ನದಿಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಇರಬಹುದು. ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟದ ಬೆಟ್ಟ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ದೊರಕುತ್ತದೆ. ರಾಮದುರ್ಗದ ಬಳಿ ದೊರಕಿದೆ.

ಗಾತ್ರ : ೩೮.೩ ಸೆಂ. ಮೀ. ಉದ್ದ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ.

ಆಹಾರ : ಇದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸಸ್ಯಾಹಾರಿಯಾದರೂ ಸರ್ವಭಕ್ಷಕ. ಸೀಗಡಿ, ಹಣ್ಣು, ಹೈಲಿಸಿಂತ್, ಇತರ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಹಿಕ್ಕೆಗಳನ್ನು ತಿನ್ನುತ್ತವೆ. ಸತ್ತ ಸಸ್ತನಿಗಳನ್ನು ಒಮ್ಮೆ ಸತ್ತ ಆನೆಯೊಂದನ್ನು ತಿನ್ನುತ್ತಿದ್ದುದು ಕಂಡು ಬಂದಿದೆ.

ಲಕ್ಷಣಗಳು : ಇದಕ್ಕೆ ಉದ್ದವಾದ ಕ್ಯಾರಪೇಸ್ ಇದೆ ಮತ್ತು ಗಂಡಿನಲ್ಲಿ ಉಬ್ಬಿದೆ. ಇದರ ತಲೆ ಸಾಧಾರಣ ಗಾತ್ರ. ಮೋಟುಮೂತಿ. ಕಚ್ಚಾಗಿರುವ ಮೇಲು ದವಡೆ. ಕಾಲಿನ ಬೆರಳುಗಳಿಗೆ ಜಾಲಪಾದವಿದೆ. ಪ್ಲಾಸ್ಟ್ರಾನ್ ತಗ್ಗಾಗಿದೆ.

ಕ್ಯಾರಾಪೇಸ್ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕಂದು, ಪ್ಲಾಸ್ಟ್ರಾನ್ ತಿಳಿ ಹಳದಿ ಅಂಚು ಕಡು ಕೆಂದು ಬಣ್ಣ. ಕಾಲುಗಳು ಬೂದು, ಕಂದು ಅಥವಾ ಕಪ್ಪು ಛಾಯೆ. ತಲೆಯ ಬಣ್ಣ ಬದಲಾಗಬಹುದು. ಇದನ್ನೇ ಉಪಪ್ರಭೇಧ ಗುರುತಿಸಲು ಮುಖ್ಯ ಲಕ್ಷಣವಾಗಿ ಬಳಸುತ್ತಾರೆ.

ಸಂತಾನಾಭಿವೃದ್ಧಿ : ಗಂಡು ಆಮೆ ಹೆಣ್ಣು ಆಮೆಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಉದ್ದ ಇರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಉದ್ದ ಬಾಲವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ.

ಜುಲೈ- ಆಗಸ್ಟ್ ತಿಂಗಳುಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಬೋಗ ನಡೆದು ಮುಂಗಾರು ಮಳೆಗಾಲದ ಉತ್ತರಾರ್ದದಲ್ಲಿ ಮೊಟ್ಟೆ ಇಡುತ್ತವೆ. ಮೊಟ್ಟೆಗಳು ಗಟ್ಟಿಚಿಪ್ಪಿನವು ಮತ್ತು ಬೆಳ್ಳಗಿರುತ್ತವೆ. ಒಂದು ಸಾರಿ ೩ ರಿಂದ ೭ ಮೊಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಇಡುತ್ತವೆ. ಹೆಣ್ಣು ಗುಂಡಿ ತೋಡಿ ಅದರಲ್ಲಿ ಮೊಟ್ಟೆಗಳನ್ನಿಡುತ್ತದೆ. ಒಂದು ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಸಾರಿ ಮೊಟ್ಟೆಗಳನ್ನಿಡಬಹುದು. ಎರಡು ತಿಂಗಳ ಕಾವು ಕಾಲದ ನಂತರ ಮೊಟ್ಟೆಗಳು ಒಡೆದು ಮರಿಗಳು ಹೊರಬರುತ್ತವೆ. ಮೊಟ್ಟೆಗಳು ೪೪.೨೫ ಮಿ. ಮೀ. ಉದ್ದಳತೆ ಇರುತ್ತವೆ.

ಸ್ವಭಾವ : ಈ ಆಮೆಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಣಯ ಮೇಳವಿದೆ. ಆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಗಂಡು ಹೆಣ್ಣು ಆಮೆಯ ಕತ್ತನ್ನು ಕಚ್ಚುತ್ತದೆ. ಮರಿಗಳು ಸಂಪೂರ್ಣ ಜಲವಾಸಿಗಳು ಪ್ರಬುದ್ಧ ಆಮೆಗಳು ಆರೆನೆಲವಾಸಿಗಳು. ಬಂಡೆಗಳ ಮೇಲೆ, ಮರದ ದಿಮ್ಮಿಗಳ ಮೇಲೆ ಉಳಿದು ಬಿಸಿಲು ಕಾಯಿಸುತ್ತವೆ. ಈ ಅಮೆಗಳು ಒಂದು ರೀತಿ ವಕ್ರವಾಗಿ ಈಜುತ್ತವೆ. ಒಂದೊಂದು ಕಾಲೂ ಸಂಘಟನೆ ಇಲ್ಲದೆ ತನ್ನದೇ ಆದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಬಡಿದಾಡಿ ಈಜುತ್ತವೆ. ಇವು ತೊಂದರೆ ಮಾಡಿದಾಗ ತಮ್ಮ ಗಂಧಗ್ರಂಥಿಗಳಿಂದ ದುರ್ನಾತ ಬರುವ ವಸ್ತುವನ್ನು ಉತ್ಪತ್ತಿ ಮಾಡುತ್ತವೆ.

ಇವು ನಿಶಾಚರಿಗಳಾದರೂ ಮುಂಜಾನೆ, ಮುಚ್ಸಂಜೆಗಳಲ್ಲಿ ಆಹಾರಾನ್ವೇಷಣೆಗೆ ಹೊರಡುವುದು ರೂಡಿ. ಸಾಧುವಾದ ನಿಗರ್ವೆ ಪ್ರಾಣಿ. ಕೆಲವು ಪಂಗಡಗಳವರು ಈ ಆಮೆಯನ್ನು ತಿನ್ನುತ್ತಾರೆ.

—- 

ಗಣ : ಒಫಿಡಿಯ
ಹಾವುಗಳು

ಸುಮಾರು ಹನ್ನೆರಡು ಕೋಟಿ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ, ಮಿಸೊಜೊಯಿಕ್ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಮೊರೆದು, ಮೆರೆದು, ಭೂಮಿಯನ್ನು ಆಳಿ, ನಿರಂಕುಶ ಪ್ರಭುತ್ವ ಸ್ಥಾಪಿಸಿ, ನೀರು, ನೆಲ, ಆಗಸಗಳನ್ನೆಲ್ಲ ಆಕ್ರಮಿಸಿ ಜಗತ್ತನ್ನು ಆಳಿದ ದೈತ್ಯೋರಗಳು ಹಟಾತ್ತನೆ ಕಾರಣಾಂತರದಿಂದ ಭೂಮಿಯ ಮೇಲಿನಿಂದ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಕಣ್ಮರೆಯಾದವು. ಅಂದು ಬದುಕಿದ್ದ ೧೫ ಗಣಗಳಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ೫ ಗಣಗಳು ಮಾತ್ರ ಉಳಿದಿವೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಒಫಿಡಿಯವೂ ಒಂದು. ಇಂದು ಉಳಿದಿರುವ ಸರೀಸೃಪಗಳಲ್ಲಿ ಇವು ಉತ್ತಮ ಮಟ್ಟದ ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯನ್ನು ತೋರುವ, ಅತ್ಯಂತ ಮುಂದುವರಿದ ಪ್ರಾಣಿಗಳಾಗಿ ಉಳಿದಿವೆ.

ಇಂದು ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ೨೭೦೦ ಹಾವು ಪ್ರಭೇಧಗಳು ಬದುಕಿವೆ. ಹಾವುಗಳೆಲ್ಲವೂ ಸ್ವಭಾವತಃ ಮಾಂಸಾಹಾರಿಗಳು. ಇವಕ್ಕೆ ಜಲಾಭೇದ್ಯ (ವಾಟರ್ ಫ್ರೂಪ್) ಚರ್ಮದ ಹೊದಿಕೆ ಬೆಳೆದು, ದೆಹವನ್ನು ಒದ್ದೆಯಾಗದಂತೆ ಒಣ ಸುಸ್ಥಿಯಲ್ಲಿ ಉಳಿಸಿಕೊಂಡು, ತಮ್ಮ ದೇಹದ ಶಾಖವನ್ನು ಕಾಪಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಪ್ರಯತ್ನ ನಡೆಸಿರುವ ತಂಪು ರಕ್ತದ ಸರೀಸೃಪಗಳು. ಇವು ಅತಿಹೆಚ್ಚು ಶೀತೋಷ್ಣ ಹವೆಯನ್ನು ಸಹಿಸಲಾರವು. ಕನಿಷ್ಠ ೧೦ ಮಿ.ಮೀ. ಉದ್ದದಿಂದ, ಗರಿಷ್ಠ ೧೦ ಮೀ. ಉದ್ದದವರೆಗೆ ಬೆಳೆಯಬಲ್ಲ ವಿವಿಧ ಗಾತ್ರದ, ಉದ್ದದ, ೩೦ ಗ್ರಾಂ ನಷ್ಟು ಅತಿ ಹಗುರದಿಂದ ೧೩೫ ಕೆ.ಜಿ. ತೂಗುವ ಅತಿಭಾರದವರೆಗಿನ ಹಾವುಗಳು ಇವೆ.

ನೆಲ, ಜಲ, ಜೌಗು ಪ್ರದೇಶ, ಮರುಭೂಮಿ, ಬಯಲು, ಹುಲ್ಲುಗಾವಲು, ಕುರುಚಲು ಕಾಡು, ದಟ್ಟಕಾಡುಗಳ ಬಿಲ, ಬಿರುಕು, ಪೊಟರೆ, ದೊಗರು, ಸಿಹಿನೀರು, ಉಪ್ಪುನೀರುಗಳಂತಹ ಎಲ್ಲಾ ಪರಿಸರಗಳಿಗೂ ವ್ಯಾಪಿಸಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಬದುಕಿವೆ. ಶೀತ ಪ್ರದೇಶಗಳಾದ ಧೃವ ಪ್ರದೇಶಗಳು, ಐಸ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌, ಗ್ರೀನ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌, ನ್ಯೂಜಿಲ್ಯಾಂಡ್‌ದೇಶಗಳ ವಿನಹ ಉಳಿದೆಲ್ಲ ಭೂಭಾಗಗಳಲ್ಲೂ ಕಾಣಬರುತ್ತವೆ. ಆದರೂ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಇವು ಉಷ್ಣ ವಲಯದ ಪ್ರಾಣಿಗಳು.

ಕಾಡಿನ ಮರಗಳಡಿಯ ದಟ್ಟಸಸ್ಯಗಳು, ಬಯಲು ಸೀಮೆಯ ಕುರಚಲುಕಾಡು ಗಿಡಗಳ ನಡುವೆ, ಓಡಾಡುವಾಗ, ಬಿಲ, ಬಿರುಕು, ಡೊಗರು, ಪೊಟರೆಗಳನ್ನು ಒಳಹೊಕ್ಕು ಹೊರಬರಲು ಹರಿದಾಡುವಾಗ ಕೈಕಾಲುಗಳು ಅಡ್ಡಿಯಾಗಬಹುದೆಂದು ಎರಡೂ ಜೊತೆ ಕಾಲುಗಳನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡು ಹಗ್ಗದಂತಿರುವ ದೇಹ ರಚನೆಯನ್ನು ಬೆಳಸಿಕೊಂಡು ಸರಾಗವಾಗಿ ಹರಿದಾಡುವ ಜೀವನವನ್ನು ರೂಢಿಸಿಕೊಂಡ ಚತುಷ್ಪಾದಿಪ್ರಾಣಿಗಳು. ಕೆಲವು ಹಾವು ಜಾತಿಗಳಲ್ಲಿ ಹಿಂಗಾಲುಗಳ ಅವಶೇಷಗಳು ಕೊಕ್ಕೆಗಳಂತೆ ಇನ್ನು ಉಳಿದಿರುವುದು, ಹಿಂದೆ ಕೈಕಾಲುಗಳಿದ್ದ ಚತುಷ್ಪಾದಿ ಮೂಲದಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸಿ ವಿಕಾಸಗೊಂಡ ಪ್ರಾಣಿಗಳಿವು ಎಂದು ತೋರುತ್ತದೆ. ಸಂಚಲನಾಂಗಗಳಾದ ಕಾಲುಗಳನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡುದರಿಂದಾಗಿ ದೇಹವೇ ಸಂಚಲನ ಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ವಹಿಸಿಕೊಂಡು, ಇಡೀ ದೇಹ ಸಂಚಲನಾಂಗವಾಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಈ ಮಾರ್ಪಾಟು ಒಳಗಿನ ಅಂಗಾಂಗಗಳ ಜೋಡಣೆಯ ಮೇಲೂ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿ ದ್ವಿಪಾರ್ಶ್ವ ಸಮಮಿತಿಯ ಅಸಮಮಿತಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿ, ಅಂಗಾಂಗಗಳ ಸ್ಥಾನ ಪಲ್ಲಟ, ಪುನರ್ ಜೋಡಣೆ ನಡೆದಿದೆ. ದೇಹ ನೀಳವಾಗಿ ಬೆಳೆದಿದೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಅವು ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡ ಮಾರ್ಪಾಡುಗಳನ್ನು ಊರ್ಜಿತಗೊಳಿಸಿಕೊಂಡು, ನೆಲವಾಸ, ಜಲವಾಸ, ಶಾಖಾವಾಸಗಳಂತಹ ಜೀವನಗಳಿಗೆ ಹೊಂದಿಕೊಂಡು ವಿಶಾಲ ವ್ಯಾಪಕ ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಬೆಳಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಅನಿವಾರ್ಯವಾಯ್ತು. ಪ್ರೇರಣೆಯಾಯ್ತು. ಸಾಧ್ಯವಾಯ್ತು.

ದೇಹಭಾಗದಲ್ಲಿ ಇರಬೇಕಾಗಿದ್ದ ಹಲವು ಹತ್ತು ಕಶೇರುಮಣಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ (ಮನುಷ್ಯನಲ್ಲಿ ೩೩) ೧೦೦ ರಿಂದ ೪೦೦ಕ್ಕೆ ಏರಿದೆ. ಇದು ಸಸ್ತನಿಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡು ಬರುವ ೧೬-೨೪ರ ಕಶೇರು ಮಣಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸದಾಗ. ಅಪಾರವಾದುದು ಎಂದು ತಿಳಿದು ಬರುತ್ತದೆ. ಕಶೇರುಮಣಿಗಳು ಪರಸ್ಪರ ಕೀಲಿಗೊಳ್ಳುವಿಕೆಯೂ ಉತ್ತಮಗೊಂಡು, ಹೊಸದೊಂದು ಕೀಲು ವಿಧಾನವನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡು, ದೇಹ ಎಲ್ಲಾ ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಭಾಗಬಲ್ಲ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದೆ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಕಶೇರುಮಣಿಗೂ ಪಕ್ಕಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೊಂದು ಜೊತೆ ಪಕ್ಕೆಲುಬುಗಳು ಬೆಳೆದು, ಅವು ಕೆಳಕ್ಕೆ ಬಾಗಿ, ಬಾಗಲು ಭದ್ರವಾದ ಆಧಾರವನ್ನು ಒದಗಿಸುವುದರ ಜೊತೆಗೆ, ಒಳಗಿನ ಅಂಗಾಂಗಗಳಿಗೆ ಆಧಾರ, ರಕ್ಷಣೆ ಒದಗಿಸಿ, ಕೆಳಗಿನ ಹುರುಪೆಗಳ ನೆರವಿನಿಂದ ಸಂಚಲನೆಗೆ ಸಹಾಯಕ ರಚನೆಗಳಾಗಿ ರೂಪಗೊಂಡಿವೆ. ಕಶೇರುಮಣಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ವರ್ಧನೆ ಹಾವುಗಳಿಗೆ ಎತ್ತಂದರತ್ತ ಬಾಗುವಿಕೆಯ ಅನುಕೂಲ ಒದಗಿಸಿ, ಮೀನಿನ ಬಾಲ ನೀರನ್ನು ಅಕ್ಕಪಕ್ಕಗಳಲ್ಲಿ ಬಡಿದು ದೇಹವನ್ನು ಮುಂದೂಡಿ ಈಜಲು ನೆರವಾಗಿರುವಂತೆ, ಹಾವುಗಳು ಉರಳೆಯಾಕಾರದ ತಮ್ಮ ದೇಹವನ್ನು ಅಕ್ಕಪಕ್ಕಗಳಿಗೆ ಹೊರಳಿಸಿ, ಎರೆಹುಳು ತನ್ನ ಬಿರುಗೂದಲುಗಳಿಂದ ನೆಲದಲ್ಲಿ ಲಂಗರು ಆಸರೆ ಪಡೆಯಲು ನೆರವಾಗುವಂತೆ ಹಾವಿನ ಪಕ್ಕೆಲಬುಗಳು ಮತ್ತು ದೇಹದ ತಳಭಾಗದ ಹುರುಪೆಗಳು ನೆಲದಲ್ಲಿ ಹಿಡಿತ ಪಡೆಯಲು ನೆರವಾಗಿ ದೇಹವನ್ನು ಮುಂದೆ ಒತ್ತಿ ನೂಕಿ, ಮುಂದೆ ಸಾಗಲು ನೆರವಾಗಿವೆ. ಇವು ಒರಟಾದ ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಅಥವಾ ಮತ್ತಾವುದೇ ಮೇಲ್ಮೈ ಮೇಲೆ ಚಲಿಸಬಲ್ಲವಾದರೂ ನಯವಾದ ಗಾಜಿನಂತಹ ಮೇಲ್ಮೈಗಳ ಮೇಲೆ ಚಲಿಸಲಾರವು. ಕಾರಣ ಅವು ನಯವಾದ ಮೇಲ್ಮೈ ಮೇಲೆ ಲಂಗರು ಹಿಡಿತ ಪಡೆಯುವುದು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲವಾದುದರಿಂದ.

ತಲೆಯ ಮುಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ಬಾಯಿ, ಬಾಯಿಯ ಮೇಲೆ ಮತ್ತು ಕೆಳಗೆ ಮೇಲು ಮತ್ತು ಕೆಳಗಿನ ತುಟಿಗಳು, ಬಾಯಿಯ ಮೇಲ್ಗಡೆ ಎರಡು ನಾಸಿಕಗಳು ಇವೆ. ನಾಸಿಕಗಳು ಉಸಿರಾಟಕ್ಕಾಗಿ ಗಾಳಿಯ ಉಚ್ಚಾಸ ಮತ್ತು ನಿಶ್ವಾಸದ ಜೊತೆಗೆ ವಾಸನೆಯನ್ನು ಗ್ರಹಿಸಲು ನೆರವಾಗುತ್ತವೆ. ಬಾಯಿಯ ಒಳಗೆ ಇರುವ ನಾಲಗೆ, ತುದಿ ಇಬ್ಭಾಗವಾಗಿದೆ. ಇದು ರುಚಿ ನೋಡುವ ಅಂಗವಲ್ಲ. ನಾಲಗೆ ಸ್ಪರ್ಶಾಂಗದಂತೆ ವರ್ತಿಸುತ್ತದೆ. ಬಾಯಿಯ ಅಂಗಳದ ಮೇಲಿರುವ ಜಾಕಬ್‌ನಸನ್ನರ ಅಂಗವು ಸುತ್ತಲ ಪರಿಸರದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳುವ ಇಂದ್ರಿಯಾಂಗ. ಎರಡು ಕಣ್ಣುಗಳಿವೆ ಮತ್ತು ಕಣ್ಣಿನ ರೆಪ್ಪೆಗಳು ಚಲಸಿದಂತೆ ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ ಅಂಟಿಕೊಂಡಿವೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಕಣ್ಣುಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು ಪಾರದರ್ಶಕ ಪೊರೆಯು ಕಣ್ಣಿನ ಮೇಲೆ ಹರಡಿದೆ ಹಾವುಗಳಿಗೆ ಒಳ ಕಿವಿಗಳಿವೆ. ಆದರೆ ಹೊರ ಕಿವಿಗಳಿಲ್ಲ. ಆದುದರಿಂದ ಇವು ಗಾಳಿಯಲ್ಲಿ ಬರುವ ಶಬ್ದದ ಅಲೆಗಳನ್ನು ಗ್ರಹಿಸಲಾರವು. ಆದರೆ ಭೂಮಿಯ ಮೂಲಕ ಹರಡುವ ಶಬ್ದದ ಅಲೆಗಳನ್ನು, ನೆಲಕ್ಕೆ ತಾಗಿದ ಕೆಳದವಡೆಯ ಮೂಳೆಗಳ ಮೂಲಕ ಗ್ರಹಿಸಬಲ್ಲವು. ಜೊತೆಗೆ ಸೂಕ್ಷ್ಮಗ್ರಾಹಿ ಮೈದೊಗಲಿನ ಸಹಾಯದಿಂದಲೂ ನೆಲದ ಕಂಪನಗಳನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ.

ಹಾವುಗಳ ಬಾಯಿಯಲ್ಲಿ ದವಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಅಂಗಳದ ವಿವಿಧ ಮೂಳೆಗಳಿಗೆ ಅಂಟಿದಂತೆ ಹಲ್ಲುಗಳಿವೆ. ಆದರೆ ಅವು ಆಹಾರವನ್ನು ಅಗಿಯಲು ನೆರವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಇವು ಆಹಾರ ಜೀವಿಯನ್ನು ಇಡಿಯಾಗಿ ನುಂಗುವ ಅಭ್ಯಾಸ ಬೆಳಸಿಕೊಂಡಿವೆ. ಬಾಯಿಯ ಹಲ್ಲುಗಳು ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಬಾಗಿ, ನುಂಗುವ ಪ್ರಾಣಿ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಂಡು ನುಸುಳಿ ಹೋಗದಂತೆ ಬಿಗಿಯಾಗಿ ಹಿಡಿದುಕೊಳ್ಳಲು ನೆರವಾಗುತ್ತವೆ. ಕೆಲವು ಹಾವುಗಳಲ್ಲಿ ಜೊಲ್ಲುರಸಗ್ರಂಥಿಗಳು ವಿಷಗ್ರಂಥಿಗಳಾಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ವಿಷಗ್ರಂಥಿಗಳು ಉತ್ಪತ್ತಿಮಾಡುವ ವಿಷ ಆಹಾರ ಜೀವಿಯನ್ನು ಕೊಲ್ಲಲು ಅಥವಾ ನುಂಗುವಾಗ ಒದ್ದಾಡದಿರುವಂತೆ ನಿಶ್ಚೇತನಗೊಳಿಸಲು ನೆರವಾಗುವುದು. ಸತ್ತ ಮತ್ತು ನಿಶ್ಚೇತನಗೊಂಡ ಆಹಾರ ಜೀವಿಯನ್ನು ನುಂಗುವುದು ಸುಗಮವಾಗುತ್ತದೆ, ಸುಲಭವಾಗುತ್ತದೆ. ವಿಷಗ್ರಂಥಿಗಳಲ್ಲಿ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾದ ವಿಷವನ್ನು ಆಹಾರಜೀವಿಗೆ ತಲುಪಿಸಲು ನೆರವಾಗುವಂತೆ ಕೆಲವು ಹಲ್ಲುಗಳು ವಿಷದಂತೆ (ಫ್ಯಾಂಗ್‌) ಗಳಾಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ವಿಷ, ವಿಷಗ್ರಂಥಿಯಿಂದ ನಾಳಗಳ ಮೂಲಕ ಹರಿದು ಬಂದು ವಿಷದಂತಗಳ ಮೂಲಕ ಕಚ್ಚಿ ಮಾಡಿದ ಗಾಯಗಳನ್ನು ಸೇರುತ್ತದೆ. ವಿಷದಂತಗಳು ಇಂಜೆಕ್ಷನ್‌ಸೂಜಿಯಂತೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತವೆ. ಹಾವಿನ ವಿಷ ಅದರ ಆಹಾರ ಸೇವನೆಗೆ ಅನುಕೂಲ ಮಾಡಿಕೊಡುವ ಹೊಂದಾಣಿಕೆ. ಇತರ ಜೀವಿ ಶತೃಗಳು ಮತ್ತು ಮನುಷ್ಯ ಅವುಗಳನ್ನು ಹಿಡಿಯಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದಾಗ ಎದುರಿಸಿದಾಗ ಅದೇ ವಿಷವನ್ನು ತನ್ನ ರಕ್ಷಣೆಗೂ ಬಳಸಬಹುದು. ಹಾವಿನ ಹಲ್ಲುಗಳು ಸವೆದು, ಮುರಿದು ಬಿದ್ದು ಹೋದಾಗ ಇತರ ಹಲ್ಲುಗಳು ಅವುಗಳ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಂಡು ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ. ಇದೇ ರೀತಿ ಹಾವುಗಳು ತಮ್ಮ ಹೊರಚರ್ಮವನ್ನು ಕಳಚಿ ಹೊಸದನ್ನು ಬೆಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಇದನ್ನೇ ನಾವು ಪೊರೆಬಿಡುವುದು ಎನ್ನುವುದು.

ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ೪೦೦ ವಿಷದಹಾವು ಪ್ರಭೇಧಗಳಿವೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ನಾಗರಹಾವು, ಕಾಳಿಂಗಸರ್ಪ, ಮಂಡಲದಹಾವು, ಕಟ್ಟುಹಾವು, ಕಡಲಹಾವು, ಹವಳದ ಹಾವುಗಳು ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ದೊರಕುತ್ತವೆ. ಹಾವುಗಳ ವಿಷ ಆಹಾರ ಜೀವಿಯನ್ನು ನಿಷ್ಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸುವುದಕ್ಕಾದರೂ ಕೆಲವು ಸಾರಿ ಆಕಸ್ಮಿಕವಾಗಿ ಸಾಕು ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಮತ್ತು ಮನುಷ್ಯನೂ ಹಾವಿನ ಕಡಿತಕ್ಕೆ ಗುರಿಯಾಗಿ ಸಾಯಬಹುದು. ಪ್ರತಿವರ್ಷ ಅನೇಕ ಸಾವಿರ ಜನ ಹಾವು ಕಚ್ಚಿ ಸಾಯುತ್ತಾರೆ. ಹಾವು ಕಡಿದವರ ಬಾಯಲ್ಲಿ ನೊರೆ ಜೊಲ್ಲು ಸೋರುವುದು, ವಾಂತಿ, ರಕ್ತಸ್ರಾವ, ಕಡಿದ ಭಾಗ ಬಾಯುವುದು / ಊದುವುದು, ಕಣ್ಣು ಮಂಜಾಗುವುದು, ತೊದಲುವುದು, ಮಂಪರು ಬರುವುದು, ಮೈನಡುಕ, ಬೆವರುವುದು, ನೋವು, ಉರಿ ಮುಂತಾದ ಚಿಹ್ನೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಚೋದಿಸಿ ಕೊನೆಗೆ ಮರಣವನ್ನು ತರಬಹುದು.

ಹಾವು ಪ್ರಭೇಧಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು, ವಿಂಗಡಿಸಲು ದೇಹ ರಚನೆಯ ಜೊತೆಗೆ ಹುರುಪೆಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ, ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತಾರೆ ಹುರುಪೆಗಳ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಉಪದ್ರವಕಾರಿ (ವಿಷದ ಹಾವು), ನಿರುಪದ್ರವಕಾರಿ (ವಿಷವಲ್ಲದ) ಹಾವುಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು ನೆರವಾಗುತ್ತದೆ. ಹಾವೊಂದು ಎದುರಾದಾಗ, ಅದು ಕಚ್ಚಲು ಮೇಲೆರಗಿದಾಗ, ಕಚ್ಚಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಮುಂಚೆ ಅದು ವಿಷದ ಹಾವೆ ಅಲ್ಲವೆ ಎಂದು ನಿರ್ಧರಿಸುವುದಕ್ಕಲ್ಲ. ಆಕಸ್ಮಿಕವಾಗಿ ಹಾವು ಕಚ್ಚಿದ ಮೇಲೆ, ಮುಂಜಾಗರೂಕ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಕಚ್ಚಿದ ಹಾವು ವಿಷದ ಹಾವೇ ಅಲ್ಲವೇ ಎಂಬುದನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳಲು ನೆರವಾಗಬಹುದು. ಏಕೆಂದರೆ ಕೆಲವು ಸಲ ವಿಷವಲ್ಲದ ಹಾವು ಕಚ್ಚಿಯೂ, ಗಾಬರಿ, ಶಾಕ್‌ನಿಂದಾಗಿ ಸತ್ತವರಿದ್ದಾರೆ. ಜೊತೆಗೆ ಕಚ್ಚಿದ ಹಾವು ವಿಷದ ಹಾವೆ, ಅಲ್ಲವೆ, ವಿಷದ ಹಾವಾಗಿದ್ದರೆ ಯಾವ ಜಾತಿಯ ವಿಷದ ಹಾವು ಎನ್ನುವುದನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಂಡರೆ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಶುಶ್ರೂಷೆ, ಔಷಧ ಬಳಸುವುದಕ್ಕೆ ಸಹಾಯವಾಗಬಹುದು.

ದೇಹದ ಮೇಲಿನ ಹುರುಪೆ ಹೊದಿಕೆಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಬದಲಾವಣೆಗಳಿವೆ. ಅವು ಸಣ್ಣ ಹುರುಪೆಗಳಾಗಿರಬಹುದು ಅಥವಾ ದೊಡ್ಡವಾಗಿರಬಹುದು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಹಾವಿನ ಹೊಟ್ಟೆಯ ಭಾಗದ ಹುರುಪೆಗಳನ್ನು ವೆಂಟ್ರಲ್‌ಗಳೆನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಅವು ಹೊಟ್ಟೆ ಭಾಗದ ಅಗಲಕ್ಕೂ ವಿಸ್ತರಿಸಿದ ದೊಡ್ಡ ಹುರುಪೆಗಳಾಗಿರಬಹುದು. ಅಗಲದಲ್ಲಿಯೂ ಹೆಚ್ಚು ಕಡಿಮೆ ಇರಬಹುದು. ಬೆನ್ನಿನ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸಣ್ಣ ಆಕಾರದ ಹುರುಪೆಗಳಿರುತ್ತವೆ. ಹುರುಪೆಗಳು ಮನೆಯ ಹೆಂಚುಗಳನ್ನು ಹೊದಿಸಿದಂತೆ ಒಂದರ ಅಂಚು ಇನ್ನೊಂದರ ಮೇಲೆ ಬರುವಂತೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೊಂಡಿರಬಹುದು ಇವುಗಳ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯೂ ಬದಲಾಗಬಹುದು. ಉದ್ದಸಾಲುಗಳಲ್ಲಿ ಅಡ್ಡಸಾಲುಗಳಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಅಂಕಿವಂಕಿಯಾಕಾರದಲ್ಲಿ ವ್ಯವಸ್ಥಿತವಾಗಿರಬಹುದು. ತಲೆಯಮೇಲೆ ಸಣ್ಣ ಹುರುಪೆಗಳ ಬದಲು ದಪ್ಪ, ದೊಡ್ಡ ಭದ್ರವಾದ ಪ್ರಶಲ್ಕ (Shield) ಗಳಿರಬಹುದು. ಮಂಡಲದ ಹಾವು ಜಾತಿಯಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ತಲೆಯ ಮೇಲೂ ಸಣ್ಣ ಹುರುಪೆಗಳ ಹೊದಿಕೆ ಇದೆ. ಇದು ಅವುಗಳ ವಿಶೇಷ ಲಕ್ಷಣ. ತಲೆಯ ಈ ಫಲಕ ಅಥವಾ ಪ್ರಶಲ್ಕಗಳನ್ನು ಅವುಗಳಿರುವ ಸ್ಥಾನವನ್ನನುಸರಿಸಿ ಹೆಸರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ವಿಷದ ಹಾವುಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸುವ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಮುಖ್ಯವಾದ ಕೆಲವುಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ಇಲ್ಲಿ ತಿಳಿಸಿದೆ.

080_69_PP_KUH

ಕಣ್ಣುಗಳ ಸುತ್ತ ಇರುವ ಪ್ರಶಲ್ಕಗಳಿಗೆ ಅಕ್ಯುಲಾರ್ (Ocular) ಪ್ರಶಲ್ಕಗಳೆಂದು ಹೆಸರು. ನಾಸಿಕ ರಂಧ್ರಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡವುಗಳು ನೇಸಲ್‌(Nasal) ಪ್ರಶಲ್ಕಗಳು. ಸೂಪ್ರಲೇಬಿಯಲ್‌(Supralabial) ಮೇಲು ದವಡೆಯ ಅಂಚಿನಲ್ಲಿರುವವು. ಇನ್‌ಫ್ರಿಲೇಬಿಯಲ್‌(Infralabial) ಕೆಳದವಡೆಯ ಅಂಚಿನಲ್ಲಿರುವವುಗಳು ಲೋರಿಯಲ್‌(Loreal) ಕಣ್ಣುಗಳಿಗೂ ಮೂಗಿನ ಹೊಳ್ಳೆಗಳಿಗೂ ನಡುವಿನವು. ಹುರುಪೆಗಳು ನಯವಾಗಿರಬಹುದು ಅಥವಾ ದೋಣಿಯ ಅಡ್ಡಗಟ್ಟನಂತೆ ಏಣುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿ ಒರಟಾಗಿರಬಹುದು.

ಹಾವು, ಹಾವಿನ ವಿಷ :

ನಾಗರ ಹಾವು : ಇದರ ವಿಷ ನರಮಂಡಲವನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸುವುದರಿಂದ ನ್ಯೂರೊಟಾಕ್ಷಿಕ್‌(Neurotoxic) ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ನರ, ನರಮಂಡಲದ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿ, ನಿಸ್ಸತ್ವಗೊಳಿಸಿ, ಉಸಿರಾಟ ನಿಲ್ಲಿಸುತ್ತದೆ. ಹೃದಯ ಸ್ತಂಭನವಾಗುತ್ತದೆ. ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ ಕಚ್ಚಿದ ಭಾಗ, ಊತ, ಉರಿ, ನೋವು, ವಾತ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಬಾಯಿಯಲ್ಲಿ ಜೊಲ್ಲು ಸುರಿಯುತ್ತದೆ. ಮಂಪರು ಬಂದು ಪ್ರಜ್ಞೆ ತಪ್ಪಬಹುದು. ಉಸಿರಾಟ ಕಷ್ಟವಾಗಬಹುದು. ಸೆಳವು ಸೆಳತ, ಮೂರ್ಛೆರೋಗ ಬಂದವರಂತಾಡಬಹುದು.

ಕಟ್ಟು ಹಾವು : ಇದರ ವಿಷ ಹೆಚ್ಚು ತೀಕ್ಷ್ಣ ನಾಗರ ಹಾವಿನ ವಿಷಕ್ಕಿಂತ ೬ ರಿಂದ ೮ ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿ, ವಿಷ ಏರಲು ೩ ರಿಂದ ೫ ಗಂಟೆಗಳು ಬೇಕು. ನೋವು, ಉರಿ, ಊತಗಳಂತಹ ಸ್ಥಳೀಯ ಸೂಚನೆಗಳೇನೂ ಇಲ್ಲದೆ ತಪ್ಪುದಾರಿಗೆಳೆಯಬಹುದು. ವಿಷದ ನಂಜು ಏರಿ ಸೂಚನೆಗಳು ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಅನೇಕ ಗಂಟೆಗಳಾಗಬಹುದು. ಆದರೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡ ತಕ್ಷಣ ಬೇಗ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುತ್ತದೆ. ೬ ರಿಂದ ೧೨ ಗಂಟೆಗಳಲ್ಲಿ ವಿಪರೀತ ಹೊಟ್ಟೆ ನೋವು, ಕೀಲು ನೋವುಗಳು ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಈ ಹಾವು ಕಚ್ಚುವುದು ರಾತ್ರಿಯ ಹೊತ್ತು.

ಮಂಡಲದ ಹಾವು : ಇದರ ವಿಷದಂತ ೧ ಸೆಂ. ಮೀ. ಉದ್ದ ಇದ್ದು ಗಾಯ ಆಳವಾಗಿದ್ದು ವಿಷ ಬೇಗ ರಕ್ತವನ್ನು ಸೇರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಬೇಗನೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುತ್ತದೆ. ರಕ್ತ ಹೆಪ್ಪುಗಟ್ಟುವುದನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿ ಅತಿಯಾದ ರಕ್ತಸ್ರಾವಕ್ಕೆ ಆಸ್ಪದವಾಗುತ್ತದೆ. ಅಂಗಾಂಶಗಳ ನಾಶವಾಗುತ್ತದೆ. ಇದರ ವಿಷ ನಾಗರ ಹಾವಿನ ವಿಷಕ್ಕಿಂತ ಮೂರನೆ ಒಂದರಷ್ಟು ಪ್ರಭಾವಿ. ತತ್‌ಕ್ಷಣ ಊದು, ಉರಿ ನೋವು, ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ತಲೆತಿರುಗುತ್ತದೆ. ಬಲಹೀನತೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ದೇಹದ ಮೇಲೆ ಬೊಬ್ಬೆಗಳು ಏಳಬಹುದು ಉಗುಳು, ವಾಂತಿ, ಮೂತ್ರ ಮಲಗಳಲ್ಲಿ ರಕ್ತ ಹೋಗವುದು, ದೃಷ್ಟಿ ಮಂದವಾಗುವುದು, ಉಸಿರಾಟಕ್ಕೆ ತೊಂದರೆಯಾಗುವುದು, ಅತಿರಕ್ತ ಸ್ರಾವದಿಂದ ಮೂತ್ರ ಪಿಂಡಗಳು ಸ್ಥಗಿತಗೊಳ್ಳಬಹುದು.

ರಕ್ತದ ಮೂಲಕ ವಿಷ ದೇಹದ ಇತರ ಭಾಗಗಳಿಗೆ ಹರದಂತೆ ತಡೆಹಿಡಿದು, ಬಿಸಿ ಪಾನೀಯ ಕುಡಿಸಿ, ದೇಹವನ್ನು ಬೆಚ್ಚಗಿಟ್ಟು ಆದಷ್ಟು ಬೇಗ ಸರಿಯಾದ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಕೊಡಿಸುವುದು.