ಕನ್ನಡ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವು ಕರ್ನಾಟಕ ಸರಕಾರದ ಆರ್ಥಿಕ ನೆರವಿನಿಂದ ರೂಪಿಸಿ, ಪ್ರಕಟಿಸುತ್ತಿರುವ ಸಮಗ್ರ ಕನ್ನಡ ಜೈನಸಾಹಿತ್ಯ ಸಂಪುಟಗಳ ಯೋಜನೆಯು ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಚರಿತ್ರೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಮಹತ್ವಪೂರ್ಣವಾದದ್ದು. ೨೦೦೬ರ ಶ್ರವಣಬೆಳಗೊಳದ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಗೊಮ್ಮಟ ಮಹಾಮಸ್ತಕಾಭಿಷೇಕದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಹಂಪಿಯ ಈ ಸಮಗ್ರ ಕನ್ನಡ ಜೈನಸಾಹಿತ್ಯ ಸಂಪುಟಗಳ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ರೂಪಿಸಿ ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಸಲ್ಲಿಸಿತು. ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರವು ಈಗಾಗಲೇ ಸಮಗ್ರ ವಚನಸಾಹಿತ್ಯ ಮತ್ತು ದಾಸಸಾಹಿತ್ಯ ಸಂಪುಟಗಳನ್ನು ಹೊರತಂದಿದ್ದು, ಈಗ ಸಮಗ್ರ ಜೈನಸಾಹಿತ್ಯ ಸಂಪುಟಗಳ ಪ್ರಕಟಣೆಯ ಮೂಲಕ ಪ್ರಾಚೀನ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಬಹಳ ಮಹತ್ವದ ಶರೀರವೊಂದನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸುತ್ತಿದೆ. ಈ ಸಮಗ್ರ ಜೈನಸಾಹಿತ್ಯ ಸಂಪುಟದ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ೨೦೦೬ರ ಶ್ರವಣಬೆಳಗೊಳದ ಮಹಾಮಸ್ತಕಾಭಿಷೇಕ ಮಾಡಿದ ಪುಣ್ಯಕ್ಕೆ ಪಾತ್ರವಾಗಿದೆ. ಈ ಯೋಜನೆಯ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಮನಗಂಡು ಉದಾರವಾದ ಆರ್ಥಿಕ ನೆರವು ನೀಡಿದ ಆಗಿನ ಸನ್ಮಾನ್ಯ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಗಳಾದ ಶ್ರೀ ಎನ್‌.ಧರ್ಮಸಿಂಗ್ ಅವರಿಗೂ ಉಪಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಗಳಾದ ಸನ್ಮಾನ್ಯ ಶ್ರೀ ಎಂ.ಪಿ. ಪ್ರಕಾಶ್ ಅವರಿಗೂ ಸನ್ಮಾನ್ಯ ಲೋಕೋಪಯೋಗಿ ಸಚಿವರಾದ ಶ್ರೀ ಎಚ್‌.ಡಿ. ರೇವಣ್ಣ ಅವರಿಗೂ ವಿಶೇಷ ಕೃತಜ್ಞತೆಗಳನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತೇನೆ. ಅಂದು ಚಾಲನೆಗೊಂಡ ಯೋಜನೆಗೆ ಮತ್ತೆ ಜೀವ ತುಂಬಿದ ಈಗಿನ ಮಾನ್ಯ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಗಳಾದ ಶ್ರೀ ಎಚ್‌.ಡಿ. ಕುಮಾರಸ್ವಾಮಿ, ಉಪಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಗಳಾದ ಶ್ರೀ ಬಿ.ಎಸ್‌. ಯಡಿಯೂರಪ್ಪ ಅವರಿಗೆ ವಿಶೇಷ ವಂದನೆಗಳನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತೇನೆ. ಈ ಪ್ರಸ್ತಾವವನ್ನು ವಿಧಾನ ಪರಿಷತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಮಂಡಿಸಿದ ಪರಿಷತ್ತಿನ ಸದಸ್ಯರಾದ ಡಾ. ಎಂ.ಆರ್. ತಂಗಾ, ಡಾ. ಚಂದ್ರಶೇಖರ ಕಂಬಾರ, ಡಾ. ಎಲ್. ಹನುಮಂತಯ್ಯ, ಶ್ರೀ ಹಸನಬ್ಬ ಅವರ ನೆರವನ್ನು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಸ್ಮರಿಸುತ್ತೇನೆ. ಕನ್ನಡದ ಹಿರಿಯ ಸಾಹಿತಿಗಳಾದ ಮತ್ತು ಜೈನಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಪಾಂಡಿತ್ಯವುಳ್ಳ ಡಾ. ಹಂಪ, ನಾಗರಾಜಯ್ಯ ಮತ್ತು ಡಾ. ಕಮಲಾ ಹಂಪನಾ ಅವರು ಈ ಸಂಪುಟಗಳ ರೂಪರೇಷೆಯಿಂದ ತೊಡಗಿ ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಇದರ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಮನವರಿಗೆ ಮಾಡಿಕೊಡುವವರೆಗೆ ವಿಶೇಷವಾದ ಕಾಳಜಿ ವಹಿಸಿ ಸಹಕರಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ಪ್ರಾಚೀನ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಆರಂಭವಾಗುವುದೇ ಜೈನ ಸಾಹಿತ್ಯ ಕೃತಿಗಳ ಮೂಲಕ. ಆದಿಕವಿ ಪಂಪನ ವಿಕ್ರಮಾರ್ಜುನ ವಿಜಯ ಮತ್ತು ಆದಿಪುರಾಣಗಳು ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಮೊತ್ತಮೊದಲ ಮಹಾಕಾವ್ಯಗಳು. ಶಿವಕೋಟ್ಯಾಚಾರ್ಯನ ವೊಡ್ಡಾರಾಧನೆ ಕನ್ನಡದ ಮೊತ್ತಮೊದಲ ಉಪಲಬ್ಧ ಗದ್ಯ ಗ್ರಂಥ. ಸಂಸ್ಕೃತವೇ ಸಾಹಿತ್ಯನಿರ್ಮಾಣದ ಪ್ರಧಾನ ಭಾಷೆಯಾಗಿದ್ದ ಭಾರತ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡದಂತಹ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಕಾವ್ಯರಚನೆ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ಜೈನಕವಿಗಳು, ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ ನಾಂದಿ ಹಾಡಿದರು. ಆದಿಕವಿ ಪಂಪ ಇದು ನಿಚ್ಚಂ ಪೊಸತು ಅರ್ಣವಂಬೋಲ್ ಅತಿ ಗಂಭೀರಂ ಕವಿತ್ವಂ ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾನೆ. ಪಂಪಕವಿಯು ಆದಿಪುರಾಣದಲ್ಲಿ ಆದಿನಾಥನ ಭವಾವಳಿಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಆತನ ಮಕ್ಕಳಾದ ಭರತ ಬಾಹುಬಲಿಯರು ರಾಜ್ಯದ ಒಡೆತನಕ್ಕಾಗಿ ಪರಸ್ಪರ ಎದುರಾಳಿಗಳಾಗುವ ಸನ್ನಿವೇಶವನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಅಣ್ಣ ತಮ್ಮಂದಿರ ನಡುವೆ ಮುಖಾಮುಖಿ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಅಣ್ಣ ಭರತ ಸೋಲುತ್ತಾನೆ, ತಮ್ಮ ಬಾಹುಬಲಿ ಗೆಲ್ಲುತ್ತಾನೆ. ಆದರೆ ಈ ರೀತಿ ಗೆದ್ದ ಬಾಹುಬಲಿಯು ರಾಜ್ಯದ ಒಡೆತನವನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿ ವೈರಾಗ್ಯಪರನಾಗಿ ಪ್ರತಿಮಾ ಯೋಗದಲ್ಲಿ ನಿಂತು ಗೊಮ್ಮಟನಾಗುತ್ತಾನೆ. ಅಂತಹ ವೈರಾಗ್ಯದ ಪ್ರತಿಮೆಯಾದ ಗೊಮ್ಮಟನ ಮಹಾಮಸ್ತಕಾಭಿಷೇಕದ ನೆನಪಿಗಾಗಿ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಗೊಮ್ಮಟ ಸದೃಶ ಜೈನಕೃತಿಗಳನ್ನು ಮತ್ತೆ ಹೊಸದಾಗಿ ಶುಭ್ರಗೊಳಿಸಿ ಸಾಹಿತ್ಯ ಮತ್ತು ಶಾಸ್ತ್ರದ ವಿಭಿನ್ನ ಅರ್ಚನೆಗಳ ಮೂಲಕ ಅವುಗಳಿಗೆ ಪ್ರಕಟಣೆಯ ಅಭಿಷೇಕವನ್ನು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.

ಆದಿಕವಿ ಪಂಪನು ತನ್ನ ವಿಕ್ರಮಾರ್ಜುನ ವಿಜಯದಲ್ಲಿ ಬೆಳಗುವೆನಿಲ್ಲಿ ಲೌಕಿಕಮಂ ಅಲ್ಲಿ ಜಿನಾಗಮಮಂ ಎಂದು ಹೇಳಿಕೊಂಡಿದ್ದಾನೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಪ್ರಾಚೀನ ಕಾವ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಲೌಕಿಕ ಮತ್ತು ಆಗಮಿಕ ಎನ್ನುವ ಕಾವ್ಯ ಮತ್ತು ಪುರಾಣಗಳ ನಿರ್ಮಾಣದ ಒಂದು ಪರಂಪರೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಪಂಪನಿಂದ ತೊಡಗಿ ಪೊನ್ನ ರನ್ನರಿಂದ ಮುಂದುವರಿದು ಮುಂದಿನ ಕವಿಗಳಲ್ಲಿ ಆಗಮಿಕ ಕಾವ್ಯಗಳಾದ ತೀರ್ಥಂಕರರ ಪುರಾಣ ಕೃತಿಗಳ ನಿರ್ಮಾಣ ಒಂದು ನೋಂಪಿಯಂತೆ ಕಾಣಸಿಗುತ್ತದೆ. ಇನ್ನೊಂದು ಕಡೆ ನಯಸೇನ, ಜನ್ನ, ಬ್ರಹ್ಮಶಿವ, ವೃತ್ತವಿಲಾಸರಂತಹ ಕವಿಗಳು ಲೌಕಿಕ ಕಥೆಗಳಿಗೆ ಜೈನ ಆವರಣವನ್ನು ನಿರ್ಮಾಣ ಮಾಡಿ ಲೌಕಿಕ – ಧಾರ್ಮಿಕಗಳನ್ನು ಒಂದುಗೂಡಿಸುವ ವಿಶಿಷ್ಟ ಕಲೆಗಾರಿಕೆಯನ್ನು ಮೆರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಹೀಗೆ ೨೪ ತೀರ್ಥಂಕರರ ಪುರಾಣಕಾವ್ಯ ಒಂದು ಧಾರೆಯಾದರೆ ಚರಿತ್ರೆ ಲೌಕಿಕಕಥೆ ನೀತಿಕಥೆಗಳ ಮೂಲಕ ಸಮಕಾಲೀನ ಬದುಕಿಗೆ ಸ್ಪಂದಿಸಿದ ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಕಾವ್ಯಪರಂಪರೆ ಪ್ರಾಚೀನ ಜೈನಸಾಹಿತ್ಯದ ಇನ್ನೊಂದು ಮುಖ್ಯಧಾರೆಯಾಗಿದೆ. ಇದರೊಂದಿಗೆ ಗದ್ಯ ಸಾಹಿತ್ಯದ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಶಿವಕೋಟ್ಯಾಚಾರ್ಯನ ವೊಡ್ಡಾರಾಧನೆ ಮತ್ತು ಚಾವುಂಡರಾಯನ ಚಾವುಂಡರಾಯ ಪುರಾಣ ಇನ್ನೊಂದು ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಕಟ್ಟಿಕೊಡುತ್ತದೆ. ಒಂದು ಕಡೆ ಜೈನಧರ್ಮದ ಚೌಕಟ್ಟಿನ ಒಳಗಡೆ ಕತೆಗಳು ಮಾಧ್ಯಮವಾಗಿ ಬಳಕೆಯಾದರೆ, ಇನ್ನೊಂದೆಡೆ ಜೈನ ಧರ್ಮದ ಮೇಲ್ಮೈಗಾಗಿ ಸಾಧನೆ ಮಾಡಿದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಸುತ್ತ ಕಥನವೊಂದು ನಿರ್ಮಾಣವಾಗುತ್ತದೆ. ಇವುಗಳ ನಡುವೆ ಇಮ್ಮಡಿ ನಾಗವರ್ಮನಂತಹ ಶಾಸ್ತ್ರಕಾರನು ಭಾಷೆ ಮತ್ತು ಕಾವ್ಯಲಕ್ಷಣಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಶಾಸ್ತ್ರಗ್ರಂಥಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಮಧ್ಯಯುಗೀನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ರತ್ನಾಕರವರ್ಣಿಯಂತಹ ಕವಿಯು ಸಾಂಗತ್ಯದಲ್ಲಿ ಭರತೇಶ ವೈಭವ ಕಾವ್ಯರಚಿಸಿ ಜೈನ ಕಾವ್ಯಗಳ ಆಶಯದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪಲ್ಲಟವನ್ನು ದಾಖಲಿಸುತ್ತಾನೆ. ೧೮೦೦ರ ಕಾಲಕ್ಕೆ ಬರುವ ದೇವಚಂದ್ರನ ರಾಜಾವಳಿ ಕಥೆಯು ಆಧುನಿಕ ಕನ್ನಡದ ಪೂರ್ವದ ಕಥಾರಚನೆಯ ಅರುಣೋದಯದ ಹೆಜ್ಜೆಯಾಗಿ ಮುಖ್ಯವಾದ ಕೃತಿಯಾಗಿದೆ.

ಒಂದು ಅಂದಾಜಿನ ಪ್ರಕಾರ ಸುಮಾರು ೪೫೦ ಜೈನಕವಿಗಳು ೫೨೦ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಕನ್ನಡ ಕೃತಿಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ಅರ್ಧದಷ್ಟು ಕೃತಿಗಳು ಲಭ್ಯವೆಂದು ನಾವು ಭಾವಿಸಿದರೂ ಇವುಗಳ ಪ್ರಮಾಣ ಪ್ರಾಚೀನ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಗಣನೀಯ ಎನ್ನಿಸುತ್ತದೆ. ಮಹಾಕಾವ್ಯದಿಂದ ತೊಡಗಿ ಮುಕ್ತಕದ ವರೆಗೆ, ಗಣಿತಶಾಸ್ತ್ರದಿಂದ ಹಿಡಿದು ಸೂಪಶಾಸ್ತ್ರದ ವರೆಗೆ, ಜನಪದ ಕಥೆಯಿಂದ ಆರಂಭಿಸಿ ವಿಡಂಬನ ಸಾಹಿತ್ಯದ ವರೆಗೆ ಕನ್ನಡ ಜೈನಸಾಹಿತ್ಯದ ಹರಹು ವ್ಯಾಪಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ.

ಪಂಪಕವಿಯು ತನ್ನ ಕಾವ್ಯದಲ್ಲಿ ಮಾರ್ಗ ಮತ್ತು ದೇಸಿಗಳ ಕುರಿತು ಮಾತನಾಡುತ್ತಾನೆ. ಕನ್ನಡ ಜೈನಸಾಹಿತ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಹೇಳುವಾಗ ಜೈನ ಪುರಾಣಗಳ ಪರಿಭಾಷೆ ಮತ್ತು ಪರಿಮಾಣಗಳು ಮಾರ್ಗವಾದರೆ, ಇತಿಹಾಸ, ಸಮಾಜ, ಲೌಕಿಕ ಪ್ರಪಂಚ ದೇಸಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ಪಂಪನ ಕಾವ್ಯಗಳ ನಾಣ್ನುಡಿಯಿಂದ ತೊಡಗಿ, ವಡ್ಡಾರಾಧನೆ ಕತೆಗಳ ಗ್ರಾಮೀಣ ಬದುಕಿನಿಂದ ಮುಂದುವರಿದು, ನಯಸೇನನ ಧರ್ಮಾಮೃತದ ಕಥೆಗಳ ಮಾಲೋಪಮೆಗಳಿಂದ ಹಾದು ಬಂದು, ರತ್ನಾಕರನ ಭರತೇಶ ವೈಭವದ ನುಡಿಗಟ್ಟುಗಳ ವರೆಗೆ ಕನ್ನಡದ ನಿಜವಾದ ದೇಸಿಯನ್ನು ಜೈನ ಸಾಹಿತ್ಯ ನಿರ್ಮಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಚರಿತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಚಂಪೂಕಾವ್ಯ ಪ್ರಕಾರ ಜೈನರಿಂದ ಆರಂಭವಾಯಿತು. ಸಾಂಗತ್ಯಕಾವ್ಯ ಪ್ರಕಾರಕ್ಕೆ ನಾಂದಿ ಹಾಡಿದವರು ಜೈನಕವಿಗಳು. ಗದ್ಯವನ್ನು ಮೊದಲು ಮಾಡಿದವರು ಜೈನ ಕಥೆಗಾರರು. ಕಾವ್ಯಶಾಸ್ತ್ರ, ಛಂದಸ್ಸು, ವ್ಯಾಕರಣ, ಸೂಪಶಾಸ್ತ್ರದಂತಹ ಶಾಸ್ತ್ರ ಪಾಂಡಿತ್ಯವನ್ನು ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಿಕೊಟ್ಟವರು ಜೈನರು. ಹೀಗೆ ಕನ್ನಡದ ವಿದ್ವತ್ತು, ವಿವೇಕ ಮತ್ತು ವಿಸ್ಮಯ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಜೈನ ಕವಿಗಳಿಂದ ಅಪೂರ್ವವಾಗಿ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಸಾರವಾಗಿದೆ.

ಈ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಸಮಗ್ರ ಕನ್ನಡ ಜೈನ ಸಾಹಿತ್ಯ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ನಿಗದಿತ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನದ ಮೂಲಕ ರೂಪಿಸಿಕೊಂಡು ವ್ಯವಸ್ಥಿತವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಬೇಕೆಂದು ನಾವು ತೀರ್ಮಾನಿಸಿಕೊಂಡೆವು. ಇದಕ್ಕಾಗಿ ಈ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ನುರಿತ ನಾಡಿನ ಹಿರಿಯನ್ನೊಳಗೊಂಡ ಉನ್ನತ ಸಲಹಾ ಸಮಿತಿ ಹಾಗೂ ಸಂಪನ್ಮೂಲ ವಿದ್ವಾಂಸರನ್ನು ಈ ಯೋಜನೆಯ ವ್ಯಾಪ್ತಿಗೆ ಒಳಗೊಳ್ಳಲು ಬಯಸಲಾಯಿತು. ಅದರಂತೆ ನಾಡಿನ ಗಣ್ಯ ವಿದ್ವಾಂಸರು ಈ ಬೃಹತ್ ಯೋಜನೆಯಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಂಡರೆಂಬುದು ಕನ್ನಡ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಕ್ಕೆ ಹೆಮ್ಮೆಯ ಸಂಗತಿ.

ಸಮಗ್ರ ಕನ್ನಡ ಜೈನ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಂಪುಟದ ಯೋಜನೆಯ ಉನ್ನತ ಸಲಹಾ ಸಮಿತಿಯ ಸದಸ್ಯರಾದ ಡಾ. ದೇ. ಜವರೇಗೌಡ, ಡಾ. ಜಿ.ಎಸ್‌. ಶಿವರುದ್ರಪ್ಪ, ಡಾ. ಟಿ.ವಿ. ವೆಂಕಟಾಚಲ ಶಾಸ್ತ್ರೀ, ಡಾ. ಹಂಪ ನಾಗರಾಜಯ್ಯ, ಡಾ. ಕಮಲಾ ಹಂಪನಾ, ಡಾ. ಚಂದ್ರಶೇಖರ ಕಂಬಾರ, ಡಾ. ಎಂ.ಎಂ. ಕಲಬುರ್ಗಿ, ಡಾ. ಎಚ್‌.ಜೆ. ಲಕ್ಕಪ್ಪಗೌಡ, ಡಾ. ಎಂ.ಜಿ. ಬಿರಾದಾರ ಮತ್ತು ಕನ್ನಡ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ನಿರ್ದೇಶಾಲಯದ ನಿರ್ದೇಶಕರು, ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರದ ಕಂದಾಯ ಮತ್ತು ಮುಜರಾಯಿ ಇಲಾಖೆಯ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಗಳು ತಮ್ಮ ಸೂಚನೆ ಸಲಹೆಗಳಿಂದ ಈ ಸಂಪುಟಗಳ ಸ್ವರೂಪ ಮತ್ತು ಅನುಷ್ಠಾನಗಳ ಎಲ್ಲಾ ಹಂತಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. ಪ್ರಸಾರಾಂಗದ ನಿರ್ದೇಶಕರಾದ ಪ್ರೊ. ಮಲ್ಲೇಪುರಂ ಜಿ. ವೆಂಕಟೇಶ ಅವರು ಸಮಿತಿಯ ಸಂಚಾಲಕರಾಗಿ ಇಡೀ ಯೋಜನೆಯ ಅನುಷ್ಠಾನದ ಕೆಲಸವನ್ನು ಹೆಜ್ಜೆ ಹೆಜ್ಜೆಗೂ ಸಮರ್ಥವಾಗಿ ನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಹಿಂದಿನ ಕುಲಸಚಿವರಾಗಿದ್ದ ಪ್ರೊ. ಕರೀಗೌಡ ಬೀಚನಹಳ್ಳಿ ಅವರು ಯೋಜನೆಯ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ನಿರ್ವಹಣೆಯನ್ನು ಅಚ್ಚುಕಟ್ಟಾಗಿ ನಡೆಸಿದ್ದಾರೆ. ಈಗಿನ ಕುಲಸಚಿವಾದ ಶ್ರೀ. ವಿ. ಶಂಕರ್ ಯೋಜನೆಯ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ನಿರ್ವಹಣೆಯನ್ನು ಅಚ್ಚುಕಟ್ಟಾಗಿ ನಡೆಸಿಕೊಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. ನಮ್ಮ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಜೈನ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಅಧ್ಯಯನ ಪೀಠದ ಸಂಚಾಲಕರಾದ ಡಾ. ಎಂ. ಉಷಾ ಅವರು ಈ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ರೂಪಿಸುವಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಸಹಕರಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವು ಈ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಕೈಗೆತ್ತಿಕೊಂಡಾಗ ಪ್ರಕಟಣ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಸ್ಥೂಲವಾಗಿ ಹೀಗೆ ಗುರುತಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. ಇದು ಡೆಮ್ಮಿ ೧/೮ ಆಕಾರದ ಸುಮಾರು ಇಪ್ಪತ್ತು ಸಂಪುಟಗಳಿಂದ ಕೂಡಿರಬೇಕು. ಪ್ರತಿ ಸಂಪುಟವೂ ಅಂದಾಜು ೬೦೦ ಪುಟಗಳಾಗಿರಬೇಕು. ಸಂಪುಟದ ಸಂಪಾದಕರು ಆಯಾ ಸಂಪುಟಕ್ಕೆ ಸೂಕ್ತವಾದ ಕವಿ ಕಾವ್ಯ ಪರಿಚಯ, ಚಾರಿತ್ರಿಕ ಹಾಗೂ ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ಮಹತ್ವ ಇತ್ಯಾದಿ ವಿವರಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆ ಬರೆಯಬೇಕೆಂದು ನಿರ್ಣಯಿಸಲಾಯಿತು. ಸಂಪುಟಗಳು ಜನಪ್ರಿಯ ಆವೃತ್ತಿ ಆಗಿರುವುದರಿಂದ ಪಠ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಪಾಠಾಂತರಗಳನ್ನು ನೀಡಬೇಕಾಗಿಲ್ಲ. ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಕವಿಯ ಸಮಗ್ರ ಕಾವ್ಯವನ್ನು ಒಂದು ಸಂಪುಟದಲ್ಲಿ ತರುವುದೆಂದು ಸಮಿತಿ ತೀರ್ಮಾನಿಸಿತು. ವಸ್ತು ವಿಷಯಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಎರಡೆರಡು ಕಾವ್ಯಗಳನ್ನು ಒಂದೇ ಸಂಪುಟದಲ್ಲಿ ಅಳವಡಿಸುವುದು ಸೂಕ್ತವೆಂದು ತೀರ್ಮಾನ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. ಈಗಾಗಲೇ ಸಂಪಾದನೆಗೊಂಡು, ಪ್ರಕಟವಾಗಿರುವ ಕಾವ್ಯಗಳನ್ನು ಮೊದಲ ಹಂತದಲ್ಲಿ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವುದೆಂದೂ ಅಪೂರ್ವ ಕೃತಿಗಳನ್ನೂ ಈ ಮಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದೆಂದೂ ನಿಶ್ಚಯಿಸಲಾಯಿತು. ಪಂಪ, ಪೊನ್ನ, ರನ್ನ, ಜನ್ನ, ನಾಗವರ್ಮ, ನಯಸೇನ, ಸಾಳ್ವ ಮುಂತಾದವರ ಕಾವ್ಯಗಳು ಈಗಾಗಲೇ ಮುದ್ರಣಗೊಂಡಿವೆ. ಆದರೂ ಪಾಠಕ್ಲೇಶ ಅರ್ಥಕ್ಲೇಶಗಳು ಹೇಗೋ ಉಳಿದುಬಿಟ್ಟಿವೆ. ಆದುದರಿಂದ ಎಲ್ಲ ಮುದ್ರಿತ ಪಾಠಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸಿ ಈ ಎಲ್ಲ ಕ್ಲೇಶಗಳನ್ನು ನಿವಾರಿಸಿ ಸರ್ವಪ್ರತಿಪಾಠಗಳನ್ನು ಇಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವುದು ಅಗತ್ಯವೆಂದು ಸಮಿತಿ ಭಾವಿಸಿತು. ಗ್ರಂಥದ ಕೊನೆಗೆ ಶಬ್ದಾರ್ಥಕೋಶ, ಪಾರಿಭಾಷಿಕಕೋಶ, ಸಹಾಯಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ನೀಡುವುದು ಅಗತ್ಯವೆಂದು ಸಂಪಾದಕರಿಗೆ ಬಿನ್ನವಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. ಈ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಸ್ತುತ ಇಪ್ಪತ್ತು ಸಂಪುಟಗಳು ನಿಮ್ಮ ಎದುರಿಗಿವೆ. ಶ್ರಮಸಾಧ್ಯವಾದ ಇಂಥ ಕಾವ್ಯಗಳನ್ನು ಸಂಪಾದಿಸಿಕೊಟ್ಟ ಕನ್ನಡದ ಹಿರಿಯ ವಿದ್ವಾಂಸರಾದ ಎಲ್ಲ ಸಂಪಾದಕರಿಗೆ ಕೃತಜ್ಞತೆ ಹೇಳುವುದು ಮಾತ್ರ ಈಗ ನಮಗೆ ಸಾಧ್ಯವಾಗಿದೆ.

ಬಿ.. ವಿವೇಕ ರೈ
ಕುಲಪತಿ

ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯಚರಿತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮಶಿವ (ಸು. ೧೧೬೦) ವಿಶಿಷ್ಟ ಕವಿಯಾಗಿ ಕಂಡುಬರುವುದು ಜೈನಪುರಾಣ ಹಾಗೂ ಮಹಾಕಾವ್ಯ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಬಿಡುವ ಮೂಲಕ. ಅವನನ್ನು ಕನ್ನಡದ ಬೇರಾವ ಕವಿಯೂ ನೆನೆದಿಲ್ಲ ಎನ್ನುವ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ ಅವನಿಗೆ ಕಾವ್ಯರಚನೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಭುತ್ವವಿಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗದು. ಕಾವ್ಯರಚನೆಗೆ ಬೇಕಾಗುವ ಬಹುಶ್ರುತತ್ವ ಮತ್ತು ಪಾಂಡಿತ್ಯಗಳು ಅವನಲ್ಲಿ ಧಾರಾಳವಾಗಿವೆ. ಅವನು ೧೨ ನೇ ಶತಮಾನದ ಸಂಘರ್ಷದ ಆವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ, ಹುಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಶೈವ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನಾಗಿದ್ದ ಅವನು ಜೈನಧರ್ಮಕ್ಕೆ ಪರಿವರ್ತಿತನಾದವನು. ಆತ ತನ್ನನ್ನು ‘ದ್ವಿಜಕುಳರತ್ನ’ ‘ವತ್ಸಗೋತ್ರ ತಿಳಕಂ’ ಎಂದು ಕರೆದುಕೊಂಡಿರುವನು. ವಿಕ್ಷಿಪ್ತಚಿತ್ತದ ಅವನು ಜೈನಧರ್ಮದ ಪ್ರಭಾವ ಇಳಿಮುಖವಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಅದರಲ್ಲಿ ಒಳಿತನ್ನು ಕಂಡು ಆ ಧರ್ಮಕ್ಕೆ ತನ್ನ ಮನ ತೆತ್ತವನು. ಅದಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಆ ಧರ್ಮವನ್ನು ‘ಲೋಕೈಕಮಾಂಗಲ್ಯ’ವೆಂದು ನಂಬಿ, ನಚ್ಚಿ ಜೈನಧರ್ಮಕಥೆಯನ್ನು ಅವನು ಹೇಳಬೇಕೆಂದು ಹೊರಟವನು. ಆದರೆ ಅವನ ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಕಥಾವಸ್ತುವಿಲ್ಲ. ಅದರ ಬದಲಿಗೆ ಅವನ ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಜಿನಧರ್ಮವರ್ಣನ, ಆಪ್ತಾಗಮವರ್ಣನ, ಸಂಯುಕ್ತ್ವ ನಿರೂಪಣ, ಪಂಚಾಣುವ್ರತ ವರ್ಣನ, ಸಚ್ಚಾರಿತ್ರ ವರ್ಣನ, ತಪೋಧನ ಸ್ವರೂಪ ಕಥನ, ಆಪ್ತಸ್ವರೂಪನಿರೂಪಣ, ದೇವತಾಮೂಢಸ್ವರೂಪ ನಿರೂಪಣ, ಆಗಮ ಸ್ವರೂಪ ನಿರೂಪಣ, ವೈದಿಕ ವಿಡಂಬನ, ಲೋಕಮೂಢಸ್ವರೂಪ ನಿರೂಪಣ, ಕುದೃಷ್ಟಿ ಲಕ್ಷಣ ನಿರೂಪಣ, ಕುಲಿಂಗಿಚಾರಿತ್ರಸ್ವರೂಪ ನಿರೂಪಣ ಹಾಗೂ ಜಿನಧರ್ಮ ವ್ಯಾವರ್ಣನಗಳು ಪ್ರಮುಖ ವಿಷಯಗಳಾಗಿ ಚರ್ಚಿತವಾಗಿವೆ. ಬ್ರಹ್ಮಶಿವನ ಗಮನ ಕೇಂದ್ರಿಕೃತವಾಗಿರುವುದು ಜೈನಧರ್ಮದ ಹಿರಿಮೆ ಹಾಗೂ ಲೋಕೋತ್ತರವಾದ ಅದರ ತತ್ತ್ವಗಳ ನಿರೂಪಣೆಯ ಕಡೆಗೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಜೈನಧರ್ಮವನ್ನು ಇನ್ನಿಲ್ಲದ ಉತ್ಸಾಹದಿಂದ ಕೊಂಡಾಡುತ್ತ ತನ್ನ ಸಮಕಾಲೀನ ಶೈವ – ವೀರಶೈವ – ವೈದಿಕ ಧರ್ಮಗಳನ್ನೂ; ಸೌರ, ಶಾಕ್ತೇಯ, ಗಾಣಾಪತ್ಯ ಮೊದಲಾದ ಪಂಥಗಳನ್ನೂ; ಕ್ಷುದ್ರ ದೈವಗಳು ಹಾಗೂ ಅವುಗಳ ನಂಬಿಕೆ, ಆಚರಣೆಗಳನ್ನು ವ್ಯಂಗ್ಯ ಹಾಗೂ ಗೇಲಿಯ ಮೂಲಕ ಅವಹೇಳನಮಾಡುವನು. ಅವನು ತನ್ನ ವಿಡಂಬನೆಗೆ ಪುರಾಣಕಥೆಗಳನ್ನು ಸಮಯೋಚಿತವಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಅವುಗಳ ತೇಜೋವಧೆ ಮಾಡುವನು. ಅವನದು ವಿಕ್ಷಿಪ್ತ ಮನಸ್ಸಿನ ವಿಧ್ವಂಸನಕ್ರಿಯೆ. ಅವನ ಹರಿತವಾದ ಮಾತು, ವ್ಯಂಗ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಪರಧರ್ಮಗಳನ್ನು ಕೊಚ್ಚಿ ಕೆಡಹುವನು. ವಿಕಟಾಟ್ಟಹಾಸದಲ್ಲಿ ಅವನು ಅನ್ಯಧರ್ಮ, ದೇವರು, ಮತ, ಪಂಥ, ಆಚರಣೆ, ಪದ್ಧತಿಗಳನ್ನು ಕ್ರೂರವಾಗಿ ವಿಡಂಬಿಸಿ ಸಮಾಧಾನಪಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವನು. ಅವನಲ್ಲಿ ಇಷ್ಟು ರೊಚ್ಚಿನಿಂದ ಅನ್ಯಧರ್ಮಗಳ ಮೇಲಿನ ದ್ವೇಷದ ದಾವಾನಳ ಹುರಿದುಮುಕ್ಕುವ ವಿಜೃಂಭಿಸುವ ರೀತಿ ನೋಡಿದರೆ ಅವನ ವಿಕ್ಷಿಪ್ತಚಿತ್ತದ ಪರಿಚಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಸಂಪ್ರದಾಯಪರವಾದ ಕಾವ್ಯನಿರೂಪಣೆಯನ್ನು ಒಪ್ಪದೇ ತನ್ನದೇ ಆದ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಬ್ರಹ್ಮಶಿವ ಹುಡುಕಿಕೊಂಡಿರುವುದು ಈ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿಯೇ. ಅನ್ಯಧರ್ಮಗಳಲ್ಲಿ ಒಳಿತನ್ನು ಕಾಣಲಾರದ ಅವನ ತಪ್ತಮನಸ್ಸು ತನ್ನ ಧರ್ಮದಲ್ಲಷ್ಟೇ ಕಾಣಹೊರಡುವುದು. ಅವನದು ಪ್ರವಾಹದ ವಿರುದ್ಧದ ಈಜು. ಬದಲಾದ ಧಾರ್ಮಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಅವನ ಅಸ್ವಸ್ಥ ಮನಸ್ಸು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಿದ್ಧವಿಲ್ಲ. ಆ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿಯೇ ಅನ್ಯಧರ್ಮಗಳ ವಿಡಂಬನೆಯ ನೆಪದಲ್ಲಿ ಅವುಗಳನ್ನು ಛಿದ್ರಿಸುವನು. ಅವನ ಪ್ರತಿಭೆ ಹೀಗೆ ವ್ಯರ್ಥವಾಗಿ ಹರಿದಿರುವುದೊಂದು ದುರಂತ. ಮನಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಅವನ ಧರ್ಮವಿಘಟನೆಯ ಸ್ವಚ್ಛಂದ ಲೀಲೆಯನ್ನು ಅರ್ಥೈಸಬೇಕಾಗಿದೆ, ಗ್ರಹಿಸಬೇಕಾಗಿದೆ. ಅವನ ಸ್ವಚ್ಛಂದ ಧಾರ್ಮಿಕ ವಿಡಂಬನೆ ತೀರಾ ಕಟುವಾಗಿದ್ದರೂ ಅದು ನಮಗೆ ಒಂದು ಉಪಕಾರವನ್ನೂ ಮಾಡಿದೆ. ೧೨ನೆ ಶತಮಾನದ ಸಾಮಾಜಿಕ – ಧಾರ್ಮಿಕ ಹಾಗೂ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ವಿವರಗಳನ್ನು ಅವನು ತನ್ನ ಕೃತಿಯ ಮೂಲಕ ನಮ್ಮ ಮುಂದೆ ಬಿಚ್ಚಿಟ್ಟಿರುವನು. ೧೩ನೇ ಶತಮಾನವನ್ನು ಹಲವು ನೆಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಲು ಸಾಧ್ಯವಿದ್ದು ಅವನ ‘ಸಮಯ ಪರೀಕ್ಷೆ’ ಅದಕ್ಕೆ ತೆರೆದ ಬಾಗಿಲಾಗಿದೆ; ಸಮೃದ್ಧ ಹಾಗೂ ಮೌಲಿಕ ವಿವರಗಳು ಅಲ್ಲಿ ವಿಸಟಂಬರಿದಿವೆ. ಚರಿತ್ರೆಯ ಪುನಾರಚನೆಯಲ್ಲಿ ಇವನದು ದಿಡ್ಡಿಬಾಗಿಲು. ಇದನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿದವರಿಗೆ ಅಲ್ಲಿ ಆಶ್ಚರ್ಯ ಕಾದಿದೆ.

ವೃತ್ತವಿಲಾಸ (ಸು. ೧೩೬೦) ಕಾಲದ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಬ್ರಹ್ಮಶಿವನಿಗಿಂತ ಸು. ೨೦೦ ವರ್ಷ ಈಚಿವನು. ಆದರೆ ಅವರಿಬ್ಬರೂ ತಮ್ಮ ಕೃತಿಗೆ ಇಟ್ಟಿರುವ ಹೆಸರು ಮಾತ್ರ ಬಹಳ ಕುತೂಹಲಕಾರಿಯಾಗಿದೆ. ಸಮಯ ಪರೀಕ್ಷೆ ಹಾಗೂ ಧರ್ಮ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳ ಉದ್ದೇಶ ಏಕಮುಖಿಯಾದುದು – ಜೈನಧರ್ಮದ ಹೆಚ್ಚಳವನ್ನು ತುಂಬು ಉತ್ಸಾಹದಿಂದ ಬಿಂಬಿಸುವುದು. ಕಾಲದ ಪರೀಕ್ಷೆಗೆ ಅವರಿಬ್ಬರ ಧರ್ಮ ಒಳಗಾಗಿದೆ, ಸೋತಿದೆ, ಸದ್ದಿಲ್ಲದೆ ಹಿಂದೆ ಸರಿದಿದೆ. ಆದರೆ ಬ್ರಹ್ಮಶಿವ ಹಾಗೂ ವೃತ್ತವಿಲಾಸರು ಈ ಪರೀಕ್ಷೆಯ ಫಲಿತವನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ. ಹೀಗಾಗಿ ‘ಪರೀಕ್ಷೆ’ ಅವರ ಕೃತಿಗಳ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಧಾನಪಾತ್ರವನ್ನು ವಹಿಸಿದೆ. ಸಮಯ ಹಾಗೂ ಧರ್ಮಗಳ ಅರ್ಥ ಒಂದೇ. ಆದರೆ ಧರ್ಮ ಪರೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ಪಂಥಾಹ್ವಾನವಾಗಿ ಸ್ವೀಕರಿಸುವ ಅವರ ಮನೋವೈಕಲ್ಯ ಕೊನೆಯವರೆವಿಗೂ ಪಟ್ಟುಬಿಡದೆ ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಇಬ್ಬರೂ ಅನುಸರಿಸುವ ಮಾರ್ಗ ಅಥವಾ ವಿಧಾನ ಬೇರೆ ಬೇರೆ.

ವೃತ್ತವಿಲಾಸ ಬ್ರಹ್ಮಶಿವನಷ್ಟು ನಿಷ್ಠುರಸ್ವಭಾವದವನಲ್ಲ. ಅವನದು ನಯದ ಮಾರ್ಗ. ತನ್ನ ವಿರೋಧಿಗಳಾದ ಅನ್ಯಧರ್ಮೀಯರನ್ನು ವಿಶ್ವಾಸಕ್ಕೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ತನ್ನ ವಾದದ ಮೂಲಕ ಮಣಿಸುವ, ಅವರ ಮನವೊಪ್ಪುವಂತೆ ಮಾಡುವ ಕೌಶಲ, ಜಾಣ್ಮೆ, ವ್ಯವಧಾನ ಅವನದು, ಬ್ರಹ್ಮಶಿವ ವ್ಯಂಗ್ಯ, ವಿಡಂಬನೆ ಚುಚ್ಚು ನುಡಿಗಳನ್ನು ಬಳಸಿದರೆ, ವೃತ್ತವಿಲಾಸ ಸಮಧಾನಚಿತ್ತದಿಂದ ಪುರಾಣಗಳ ಕಥೆ ಬಳಸಿಕೊಂಡು ತನ್ನ ಎದುರಾಳಿಗಳನ್ನು ತನ್ನ ವಶ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಜಾದೂಗಾರಿಕೆ ಪ್ರದರ್ಶಿಸುವನು. ಅವನೊಬ್ಬ ಒಳ್ಳೆಯ ಕಥನಿಗ. ಶಿವಕೋಟ್ಯಾಚಾರ್ಯ, ನಯಸೇನರ ಪರಂಪರೆಗೆ ಸೇರಿದ ಕಥೆಗಾರ. ನಯಸೇನನಂತೆ, ಬ್ರಹ್ಮಶಿವನಂತೆ ವೃತ್ತವಿಲಾಸನೂ ಕಾವ್ಯದ ನಿರೂಪಣೆಯಲ್ಲಿ ಸಂಪ್ರದಾಯವನ್ನಾಗಲೀ, ಪುರಾಣ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನಾಗಲೀ, ಮಹಾಕಾವ್ಯದ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನಾಗಲೀ ಅನುಸರಿಸುವವನಲ್ಲ, ಪಾಲಿಸುವವನಲ್ಲ.

ಬ್ರಹ್ಮಶಿವನಂತೆ ಅವನು ಸ್ವಂತವಿವರಗಳನ್ನು ತನ್ನ ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸುವುದಿಲ್ಲ; ಪೂರ್ವಕವಿಗಳ ಸ್ಮರಣೆಯನ್ನೂ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ. ಬ್ರಹ್ಮಶಿವನಂತೆ ಇವನನ್ನೂ ಕನ್ನಡದ ಯಾವ ಕವಿಯೂ ಸ್ಮರಿಸಿದಂತೆ ಕಾಣಬರುವುದಿಲ್ಲ. ಬ್ರಹ್ಮಶಿವ ಹದಿನೈದು ಅಧಿಕಾರಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡ. ಕೃತಿ ರಚಿಸಿದರೆ, ವೃತ್ತವಿಲಾಸ ಹತ್ತು ಆಶ್ವಾಸಗಳ ಕೃತಿರಚನೆಮಾಡಿರುವನು. ಇಬ್ಬರೂ ಜೈನಧರ್ಮದ ಅನನ್ಯ ಆರಾಧಕರು, ಜೈನಧರ್ಮವನ್ನು ಉಳಿದ ಧರ್ಮಗಳಿಗಿಂತ ಶ್ರೇಷ್ಠವೆಂದು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುವವರು. ವೃತ್ತವಿಲಾಸನಲ್ಲಿ ಒಂದು ಕಥಾಸೂತ್ರವಿದೆ. ಈ ಕಾವ್ಯದ ಮುಖ್ಯ ಸೂತ್ರಧಾರ ಮನೋವೇಗ. ತನ್ನ ಬಾಲ್ಯಸ್ನೇಹಿತನಾದ ಪವನವೇಗವನ್ನು ಮನೋವೇಗನು ಪಾಟಲೀಪುತ್ರಕ್ಕೆ ಕರೆದುಕೊಂಡು ಬಂದು ಅಲ್ಲಿಯ ಬ್ರಹ್ಮಸಭೆಯಲ್ಲಿರುವ ವಾದಾರ್ಥಿಗಳ ಜೊತೆ ಎಂಟು ದಿನ ಪರ್ಯಂತ ತರ್ಕಬದ್ಧವಾಗಿ ವಾದಮಾಡಿ ಗೆದ್ದು ಜಯಪತ್ರವನ್ನು ಪಡೆಯುವನು. ಈ ಕಾವ್ಯದಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು ಹದಿನಾರು ಉಪಕಥೆಗಳೂ, ನಾಲ್ಕು ಮೂರ್ಖಚತುಷ್ಟಯರ ಕಥೆಗಳೂ ಬರುತ್ತವೆ. ದಿನವೊಂದಕ್ಕೆ ಎರಡೆರಡು ಉಪಕಥೆಗಳನ್ನು ಸಂದರ್ಭೋಚಿತವಾಗಿ ಹೇಳಿ ವಾದಿಗಳನ್ನು ತನ್ನೆಡೆಗೆ ಒಲಿಸಿಕೊಳ್ಳುವನು. ಇವನಲ್ಲಿ ಅಸಂಬದ್ಧಕತೆಗಳೂ ಬಂದಿದ್ದು ಅವುಗಳನ್ನು ಜೋಡಿಸುವಲ್ಲಿ ಅವನ ಜಾಣ್ಮೆ ಕಾಣಬರುತ್ತದೆ. ಅವನಲ್ಲಿ ಮನವೊಲಿಸುವ ಜಾಣ್ಮೆಯಿರುವುದರಿಂದ ತನ್ನ ಜೊತೆ ವಾದಿಸುವ ವಿಪ್ರರು ಜೈನಧರ್ಮದ ಶ್ರೇಷ್ಠತೆಯನ್ನು ಒಪ್ಪುವಂತೆ ಮಾಡುವನು. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ತನ್ನೊಂದಿಗೆ ವಾದಿಸಿದ ವಿಪ್ರರೆಲ್ಲರಿಗೆ ವಾಸುಪೂಜ್ಯರಿಂದ ವ್ರತ ಕೊಡಿಸುವನು.

ಬ್ರಹ್ಮಶಿವ ಹಾಗೂ ವೃತ್ತವಿಲಾಸದ ಕೃತಿಗಳನ್ನು ಕನ್ನಡದ ಇಬ್ಬರು ಶ್ರೇಷ್ಠ ವಿದ್ವಾಂಸರು ಸೊಗಸಾಗಿ ಸಂಪಾದಿಸಿಕೊಟ್ಟಿರುವರು. ನಾನು ಅದಕ್ಕಾಗಿ ನಮ್ಮ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಪರವಾಗಿ ಅವರಿಗೆ ಕೃತಜ್ಞತೆ ಸಲ್ಲಿಸುವೆನು. ಬ್ರಹ್ಮಶಿವನ ‘ಸಮಯ ಪರೀಕ್ಷೆ’ ಯನ್ನು ೧೯೫೮ರಲ್ಲಿ ಧಾರವಾಡದ ಕನ್ನಡ ಇತಿಹಾಸ ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಸ್ಥೆ ಹೊರತಂದಿದೆ. ಅದನ್ನು ಬಿ.ಎಸ್‌.ಕುಲಕರ್ಣಿ ಅವರು ಮೊದಲಿಗೆ ಸಂಪಾದಿಸಿದ್ದ ಕೃತಿಯಲ್ಲಿನ ನ್ಯೂನತೆಗಳನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸಿ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯವಾಗಿ ಸಂಪಾದಿಸಿದವರು ಕನ್ನಡದ ಶ್ರೇಷ್ಠ ವಿದ್ವಾಂಸರಾದ ಡಾ. ಟಿ.ವಿ. ವೆಂಕಟಾಚಲಶಾಸ್ತ್ರೀ ಅವರು. ಅವರು ಶಾಸ್ತ್ರವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಖಚಿತ ತಿಳುವಳಿಕೆಯನ್ನೂ, ಹಳಗನ್ನಡದ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಅಸಾಧಾರಣವಾದ ವಿದ್ವತ್ತನ್ನೂ ಹೊಂದಿರುವ ವಿರಳ ವಿದ್ವಾಂಸರು. ಈ ಮಹನೀಯರು ಸಮಯ ಪರೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ಶಾಸ್ತ್ರ ಶುದ್ಧವಾಗಿ ಸಂಪಾದಿಸಿ ಕೃತಿಯ ಗ್ರಹಿಕೆಗೆ ಬೇಕಾದ ಅಗತ್ಯ ಪೂರಕಸಾಮಗ್ರಿಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಿ ವಿದ್ವದ್‌ಮರ್ಯಾದೆಗೆ ಪಾತ್ರರಾಗಿರುವರು. ಅವರ ಉಪಕಾರವನ್ನು ಗೌರವಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಸ್ಮರಿಸುವೆನು.

ವೃತ್ತವಿಲಾಸನ ಧರ್ಮ ಪರೀಕ್ಷೆಯು ಸಂಸ್ಕೃತದ ಅಮಿತಗತಿಯ (೧೦೧೪) ‘ಧರ್ಮ ಪರೀಕ್ಷೆ’ ಯ ಕನ್ನಡ ರೂಪ. ಅದನ್ನು ವೃತ್ತವಿಲಾಸ ತನ್ನ ಕೃತಿಯ ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ (೧.೩೭) ಗೌರವಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ನೆನೆದಿರುವನು. ಕನ್ನಡ ಧರ್ಮ ಪರೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ವಿದ್ವತ್‌ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಮೊದಲಿಗೆ ಸಂಪಾದಿಸಿದವರು ಡಾ. ಕೆ. ರಾಘವೇಂದ್ರರಾವ್‌ ಅವರು. ಇದು ಅವರ ಪಿಎಚ್‌ಡಿ ಪ್ರಬಂಧದ ಒಂದು ಭಾಗವಾಗಿರುವುದು ವಿಶೇಷ. ವೃತ್ತವಿಲಾಸನ ಧರ್ಮಪರೀಕ್ಷೆಗೆ ಅವರು ಬರೆದಿರುವ ಪೀಠಿಕೆ ಮೌಲಿಕವಾದುದು. ಹಾಗೆಯೇ ಪಠ್ಯಭಾಗದ ಸಂಪಾದನೆಯಲ್ಲೂ ಅವರ ವಿದ್ವತ್ತು, ಪಾಂಡಿತ್ಯ ಪ್ರಕಟಗೊಂಡಿದೆ. ಶುದ್ಧಪಾಠವನ್ನೊಳಗೊಂಡ ಧರ್ಮಪರೀಕ್ಷೆ ಪಂಡಿತರ ಮೆಚ್ಚುಗೆಗೆ ಪಾತ್ರವಾಗಿದೆ. ಶುದ್ಧಪಾಠವನ್ನೊಳಗೊಂಡ ಧರ್ಮಪರೀಕ್ಷೆ ಪಂಡಿತರ ಮೆಚ್ಚುಗೆಗೆ ಪಾತ್ರವಾಗಿದೆ. ಅವರು ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದ ಕನ್ನಡ ಅಧ್ಯಯನ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಮೂಲಕ ೧೯೮೨ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿದ್ದ ವೃತ್ತವಿಲಾಸಕೃತ ‘ಧರ್ಮ ಪರೀಕ್ಷೆ’ಯನ್ನು ನಾವು ಯಥಾವತ್ತಾಗಿ ದಿವಂಗತ ಡಾ. ಕೆ. ರಾಘವೇಂದ್ರರಾವ್‌ರವರ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿಯೇ ಹೊರತರುತ್ತಿರುವೆವು. ಸಮಗ್ರ ಕನ್ನಡ ಜೈನಸಾಹಿತ್ಯ ಮಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಈ ಎರಡು ಮಹತ್ವದ ಕೃತಿಗಳನ್ನು ಲೋಕಾರ್ಪಣೆ ಮಾಡುತ್ತಿರುವೆವು.

ಸಮಗ್ರ ಕನ್ನಡ ಜೈನಸಾಹಿತ್ಯ ಸಂಪುಟಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸುವಲ್ಲಿ ಶ್ರಮಿಸಿದ ಎಲ್ಲಾ ಮಹನೀಯರನ್ನು ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಕೃತಜ್ಞತೆಯಿಂದ ಸ್ಮರಿಸುತ್ತೇನೆ.

ಈ ಗ್ರಂಥವನ್ನು ಅಚ್ಚುಕಟ್ಟಾಗಿ ಹೊರತರುತ್ತಿರುವ ಪ್ರಸಾರಾಂಗದ ನಿರ್ದೇಶಕರಾದ ಡಾ. ಎ. ಮೋಹನ ಕುಂಟಾರ್ ಮತ್ತು ಸಹಾಯಕ ನಿರ್ದೇಶಕರಾದ ಶ್ರೀ ಬಿ.ಸುಜ್ಞಾನಮೂರ್ತಿ ಅವರಿಗೆ ಅಭಿನಂದನೆಗಳು.

ಡಾ. ಎ. ಮುರಿಗೆಪ್ಪ
ಕುಲಪತಿ