೪೫. ಅಯಿ ನೈವ ವಾಂಛತಿ ಪರಮಸೌ ತಥಾs
ಪ್ಯಸಹಿಷ್ಣುಭಿಃ ಕಥಿತಮನ್ಯಥಾ ಯದಿ |
ಕ್ವಗತಾ ಮತಿಸ್ತವ ರತೇ ಋತೇ ಮನೋ
ಮದನೋ ವಿನೋದಯತಿ ಕಾಮುಪೇತ್ಯ ವಾ ||

ನಿನ್ನ ಪ್ರಿಯನು ಬೇರೆ ಯಾವಳನ್ನೋ ಪ್ರೀತಿಸುವುದಿಲ್ಲವಾದರೂ ಹಾಗೇ ಅಸಹಿಷ್ಣುಗಳಾದ ಯಾರೋ ಹೇಳಿದ್ದರೆ, ನಿನ್ನ ಬುದ್ದಿ ಎಲ್ಲಿ ಹೋಯಿತು ರತಿಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಬೇರೆ ಯಾವಳ ಬಳಿಗೋ ಹೋಗಿ ಮನ್ಮಥನು ತನ್ನ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ವಿನೋದವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುವನೇ?

೪೬. ಅತಿರೇಕತಃ ಪ್ರಣಯಪೂರಪೂರಿತಾ
ಹರಿಣಾಕ್ಷಿ ಚಿತ್ತಸರಸೀ ತವಾsಧುನಾ |
ರಮಣಾಪರಾಧಲಹರೀನಿಯೋಜನಂ
ಕ್ಷಮತೇ ಕಿಂಚಿದಪಿ ಕಾತರಾsಸ್ಮ್ಯಹಮ್ ||

ಎಲೈ ಹರಿಣಾಕ್ಷಿ, ಈಗ ನಿನ್ನ ಮನಸ್ಸು ಅತಿಯಾಗಿ ಪ್ರಣಯ ಪ್ರವಾಹದಿಂದ ತುಂಬಿದೆ. ಪ್ರಿಯನ ಅಪರಾಧ ಅಲೆಯನ್ನು ಅದು ಸ್ವಲ್ಪವೂ ಕ್ಷಮಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಈ ಕಾರಣದಿಂದ ನಾನು ಕಾತರಾಳಗಿದ್ದೇನೆ.

೪೭. ಯುವಯೋಃ ಪರಸ್ಪರಮುಪೇತ್ಯಮೇಲನಂ
ಪಯಸೋರಿವ ಪ್ರಕಟಿತೈಕ ಭಾವಯೋಃ |
ಅಧುನಾ ಕಯಾ ವಿಧುತಪಕ್ಷಪಾತಯಾ
ಕಮಲಾಕ್ಷಿ ಶಂಸ ಕಲಹಂಸಿಕಾಯಿತಮ್ ||

ನಿಮ್ಮಿಬ್ಬರ ಮಿಲನವು ಒಂದೇ ಸ್ವಭಾವವುಳ್ಳ ಹಾಲುನೀರು ಸೇರಿದಂತಿದೆ. ಈಗ ಹಾಲು ನೀರು ಬೇರ್ಪಡಿಸುವ ಕಲಹಂಸದಂತೆ ಯಾವಳು ಪಕ್ಷಪಾತದಿಂದ ಈ ಹೊಗಳಿಕೆಗೆ ಪಾತ್ರಳಾಗಿರುವಳು.

೪೮. ಅಭಿಕೇ ತವಾಭಿರತಿರಸ್ತುಂ ವಾ ವಾ
ಮಮಭಾಷಿತೇsಪಿ ಮದನಾಗಮಸ್ಪೃಶಿ |
ದೃಶ್ಯತೇ ಕಥಮಿದಂ ನವಂನವಂ
ತನಿಮಾನಮೇಯುಷಿ ತವಾತ್ಮನಿ ಸ್ಪೃಹಾ ||

ನಿನ್ನ ಪ್ರೇಮಿಯಲ್ಲಿ ನಿನಗೆ ಆಸಕ್ತಿ ಇರಲಿ. ಅಥವಾ ಇಲ್ಲದಿರಲಿ, ಮನ್ಮಥಾಗಮನವನ್ನು ಅರಹುತ್ತಿರುವ ನನ್ನ ಮಾತಿನಲ್ಲೂ ನಿನ್ನ ಆಸಕ್ತಿ ಕಾಣಿಸುತ್ತಿಲ್ಲ. ಹೀಗೇಕೆ? ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಕೃಶವಾಗುತ್ತಿರುವ ನಿನ್ನ ಶರೀರದಲ್ಲೂ ನಿನಗೆ ಆಸಕ್ತಿ ಇದ್ದಂತಿಲ್ಲವಲ್ಲ?

೪೯. ಪರಂ ತವೈವ ನನು ಮಾನವಿಭ್ರಮಃ
ಕುಟಿಲಭ್ರುವಾಂ ಹಿ ಕುಲಕ್ರಮಾಗತಃ |
ಕಿಮಯಂ ನಿರಾಗಸಿ ಕಿಮಂಗ ಸಾಗಸಿ
ಕ್ರಿಯತೇ ಕೃಶಾಂಗಿ ಕಿತವೇ ತದುಚ್ಯತಾಮ್ ||

ಹುಬ್ಬು ಕೊಂಕಿಸುವ ಪ್ರಣಯಕೋಪದ ವಿಲಾಸವು ನಿನಗೆ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ. ಅದು ಎಲ್ಲ ಸುಂದರಿಯರಿಗೂ ಅದ ಕುಲಕ್ರಮಾಗತವಾಗಿದೆ. ಎಲೈ ಕೃಶಾಂಗಿ ಈ ಕೋಪವನ್ನು ಅಪರಾಧಿಯಾದ, ನಿನ್ನನ್ನು ವಂಚಿಸುವ ಪ್ರಿಯನಲ್ಲಿ ತೋರಿಸುವೆಯೋ ಅಥವಾ ಅವನು ನಿರಪರಾಧಿಯಾಗಿದ್ದಾಗಲೂ ತೋರಿಸುವೆಯೋ ಅಥವಾ ಅವನು ನಿರಪರಾಧಿಯಾಗಿದ್ದಾಗಲೂ ತೋರಿಸುವೆಯೋ ಹೇಳು.

೫೦. ಅಯಿ ಖೇದಕೃನ್ನ ಯುವಯೋರಮೇಲನಂ
ಹೃದಿ ಖೇದಹೇತುರಿದಮೇವ ಕೇವಲಮ್ |
ತಮಿಮಂ ವಿಹಾಯ ತವ ರೂಪಮೀದೃಶಂ
ವನಜಾಕ್ಷಿಯೇನ ವನಚಂದ್ರಿಕಾಯತೇ ||

ಕಮಲಾಕ್ಷಿಯೇ, ನಿಮ್ಮಿಬ್ಬರ ವಿಯೋಗವು ಅಷ್ಟು ಬೇಸರವನ್ನು ತರುತ್ತಿಲ್ಲ. ನನ್ನ ಹೃದಯದ ಬೇಸರಕ್ಕೆ ಕಾರಣವೇನೆಂದರೆ ಆ ನಿನ್ನ ಪ್ರಿಯನಿಲ್ಲದಿದ್ದಾಗ ಈ ನಿನ್ನ ಇಂಥ ರೂಪವು ಕಾಡಿನ ಬೆಳದಿಂಗಳಾಗುತ್ತದೆ.

೫೧. ವಿಮುಚ್ಯತೇ ತ್ವಯಿ ನತಭ್ರೂಸಾಯಕಃ
ಕಿಮು ತದ್ವ್ಯಥೈಕಕೃತಿನಾ ಸುಮೇಷುಣಾ |
ಅಪಿ ಮುಕ್ತ ಎಷ ಕುರುತೇನ ಕಿಂ ವ್ಯಥಾ
ಮತಿಸೌಕುಮಾರ್ಯಚಿರಸೇಹೃದಾತ್ತನೋಃ ||

ಬಾಗಿದ ಹುಬ್ಬುಗಳ ಸುಂದರಿಯೇ ಆ ನಿನ್ನ ಪ್ರಿಯನಿಗೆ ವ್ಯಥೆಯನ್ನುಂಟುಮಾಡುವ ಮನ್ಮಥನು ನಿನ್ನ ಮೇಲೆ ಏಕೆ ಬಾಣಗಳನ್ನು ಬಿಡುತ್ತಿಲ್ಲ ಅಥವಾ ಅವನು ಬಿಟ್ಟರೂ ಆ ಬಾಣಗಳು ನಿನ್ನ ಶರೀರದ ಸೌಕುಮಾರ್ಯದ ಮೈತ್ರಿಯ ಕಾರಣದಿಂದ ನಿನ್ನನ್ನು ಬಾಧಿಸುವುದಿಲ್ಲವೇನು

೫೨. ಕುಟಿಲಾಕ್ಷಿ ಶೋಧಯಿತುಮೇವ ಮೇ ಮನಃ
ಕ್ವನು ಶಿಕ್ಷಿತಾ ಸುಹೃದಿ ಕೋಪನಾಟಿಕಾ |
ಶಯನೇ ಕದಾಚನ ಕದಾಚಿದಾಸನೇ
ಹೃದಿ ಚೈಕದಾ ತ್ವಮಸಿ ಯದ್ವಿಚಿಂತಿತಾ ||

ಚಂಚಲನೇತ್ರಿ, ನನ್ನ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸುವದಕ್ಕಾಗಿಯೇ ಮಿತ್ರನಲ್ಲಿ ಕೋಪದ ನಾಟವನ್ನಾಡುವದನ್ನು ಕಲಿತುಕೊಂಡಿರುವೆಯಾ? ಏಕೆಂದರೆ ಚಿಂತಿಸಿದಾಗ ನೀನು ಹಾಸಿಗೆಯಲ್ಲೊಮ್ಮೆ ಹೃದಯದಲ್ಲೊಮ್ಮೆ ಪೀಠದಲ್ಲೊಮ್ಮೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುವೆ.

೫೩. ಯದಿ ಶಂಕಸೇ ಮಯಿ ಕಲಂಕಮೀಕ್ಷ್ಯತಾ
ಮಿತಿಕಾಮಿನೈವ ಹೃದಯಂ ಪ್ರವೇಶಿತಾ |
ನಿವರ್ತಸೇ ಪುನರತೋ ನಿರಾಗಸಃ
ಕಮಿತುಃ ಪುರೋ ಭವಿತುಮೇವ ಕಾತರಾ ||

‘ನನ್ನಲ್ಲಿ ಕಳಂಕವಿದೆಯೆಂದು ಸಂಶಯಪಡುವೆಯಾದರೆ ನೀನೇ ಪರೀಕ್ಷಿಸಿನೋಡು’ ಎಂದು ನಿನ್ನನ್ನು ತನ್ನ ಹೃದಯದೊಳಕ್ಕೆ ಕಳುಹಿಸಿದ್ದಾನೆ (ಇರಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾನೆ) ನಿರಪರಾಧಿಯಾದ ಅವನ ಎದುರಿನಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲಲು ಹೆದರಿದ ನೀನು ಈಗ ಹೃದಯದಿಂದ ಹೊರಬರುವದೇ ಇಲ್ಲ.

೫೪. ಯುವಯೋಃ ಸ್ಮರೇಣ ಯುಗಪತ್ಪ್ರಯೋಜಿತಂ
ಸಹತೇ ತೇ ಸಹಚರಕಶರೋತ್ಕರಮ್ |
ಕ್ಷಮಸೇ ತ್ವಮಾಶಯಮಲೀಢ ನೈಷ ಕಿಂ
ಸ್ತನಶೈಲಯೋಃ ಪ್ರತಿಹತಸ್ತಲೋದರೀ ||

ಮನ್ಮಥನು ನಿಮ್ಮಿಬ್ಬರ ಮೆಲೆ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಬಾಣ ಸಮೂಹವನ್ನು ಪ್ರಯೋಗಿಸಿದನು. ನಿನ್ನ ಪ್ರೇಮಿಯು ಆ ಬಾಣಗಳ ಆಘಾತವನ್ನು ಸಹಿಸಲಾರನು. ನೀನು ಸಹಿಸಿಕೊಂಡಿರುವೆ. ಎಲೈ ಸುಂದರಿ, ಆ ಬಾಣ ಸಮೂಹವು ಸ್ತನಶೈಲಗಳಿಂದ ತಡೆಯಲ್ಪಡುವದರಿಂದ ನಿನ್ನ ಹೃದಯಕ್ಕೆ ತಾಕುತ್ತಿಲ್ಲವೇನು?

೫೫. ವಿರಹಾನಲೇನ ವಿಟಮಾನಸಂ ಯಥಾ
ಹೃದಯಂ ತವಾsಪಿ ಪರಿತಾಪ್ಯತೇ ತಥಾ |
ಯುವಯೋರ್ನ ಕಿಂ ನು ಯುಗಪದ್ವಿಮೇಲನಾ
ಸುಲಭಾ ಭವೇತ್ಸುರಭಿಬಾಣಶಿಲ್ಪಿನಃ ||

ವಿರಹಾಗ್ನಿಯಿಂದ ಕಾಮಿಯ ಮನಸ್ಸು ಹೇಗೆ ಸುಡುವದೋ ಹಾಗೆ ನಿನ್ನ ಮನಸ್ಸು ಪರಿತಪಿಸುತ್ತದೆ. ಆಗ ನಿಮ್ಮಿಬ್ಬರನ್ನು ಬೆಸೆದುಕೂಡಿಸಲು ಸುರಭಿಪುಷ್ಪಗಳನ್ನೇ ಬಾಣಗಳನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿರುವ ಬಾಣಶಿಲ್ಪಿಯಾದ ಮನ್ಮಥನಿಗೆ ಸುಲಭವಲ್ಲವೇ?

೫೬. ಸಮುದೀರ್ಯ ಸೂಕ್ತಿಭಿರತಿವ ದೂತಿಕಾ
ಸಮಯೋಜಯತ್ಸಹಚರೇಣ ಮಾನಿನೀಮ್ ||
ಕೃಪಣಾಂ ಚಿರಾಯ ಕಮಲೇವ ವಾರ್ಷಿಕೀ
ಸ್ತನಿತಾಂಚಿತಾ ತಟವತಿಮುದನ್ವತಾ ||

ಇಂತಹ ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ಮಾತುಗಳಿಂದ ದೂತಿಯು ಕೋಪಗೊಂಡಿದ್ದ ಮಾನಿನಿಯನ್ನು ಅವಳ ಪ್ರೇಮಿಯರೊಡನೆ ಯೋಜಿಸಿದಳು ಹೇಗೆಂದರೆ ಕೃಶವಾಗಿರುವ ನದಿಯನ್ನು ವರ್ಷಾಕಾಲದ ಮಳೆಯು ತುಂಬಿಸಿ ಭೋರ್ಗರೆದು ಸಮುದ್ರ ಸೇರಿಸುವಂತೆ.

೫೭. ಅಥ ಮಾನಿನೀರಜಹಿಮಂ ಸಮಂ ಪ್ರಿಯೈ
ರನುರಾಗಪಾವಕಶಿಖಾಜ್ಯಮೂರ್ಜಿತಮ್ |
ಮದವಾರಿಮನ್ಮಥಮದಾವಲೇಶಿತು
ರ್ಮಧುಪಾತಮೈಹತ ಮನಸ್ವಿನೀಜನಃ ||

ಮಾನಿನಿಯರ ಪ್ರಣಯಕೋಪವೆಂಬ ಕಮಲಕ್ಕೆ ಹಿಮದಂತಿರುವ, ಪ್ರಿಯಾನುರಾಗವೆಂಬ ಬೆಂಕಿಯ ಜ್ವಾಲೆಗಳಿಗೆ ತುಪ್ಪವಾಗಿ ಅಗ್ನಿಯ ಔರ್ಧ್ವಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾದ, ಮದನನೆಂಬ ದಿಗ್ಗಜದ ಮದಜಲವೆನಿಸಿದ ಮದ್ಯವನ್ನು ಕುಡಿಯಲು ಆ ಸುಂದರಿಯರು ಅಪೇಕ್ಷಿಸಿದರು.

೫೮. ಮಧುಪಾರಣೇ ವಿರಚಿತಂ ಮೃಗೀದೃಶಾ
ಮುಹರೇತದೀಯನುತಿಮೌಲಿಕಂಪನಮ್ |
ಮಧುಘೂರ್ಣಿತಸ್ಯ ಮಹತೋ ಭವಿಷ್ಯತಃ
ಪ್ರಥಮಾವತಾರಪದವೀವೀವೃಧತ್ ||

ಮಧುಪಾರಣೆಯ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ರಚಿಸಿದ ಪ್ರಿಯನ ಸ್ತುತಿಯನ್ನು ಕೇಳಿ ಹರಿಣಾಕ್ಷಿಯು ಮಾಡಿದ ಮೌಲಿಕಂಪನವು ಮುಂದೆ ಉಂಟಾಗಲಿದ್ದ, ಮದ್ಯಪಾನ ಜನಿತವಾದ ಕಂಪನದ ಪೂರ್ವಾವತಾರದ ದಾರಿಯನ್ನು ವರ್ಧಿಸಿತು.

೫೯. ಅಧಿವಾಸಶಾಲಿ ಮಧು ಯೋಷಿತಾ(ದಾ)ಶಯಂ
ವಿಶದೇವ ದೂಷಿತವಿವೇಕವರ್ತನಮ್ |
ನಿಖಿಲಂ ನಿಗೂಹನವಚೋ ಬಹಿಸ್ಸ್ವಯಂ
ನಿರಕಾಸಯತ್ಕಿಮು ನಿವಾಸಕಾಂಕಕ್ಷಯಾ ||

ಸೌರಭದಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದ ಮದ್ಯವು ಸ್ತ್ರೀಯರ ಹೊಟ್ಟೆಗೆ ಸೇರುತ್ತಿದ್ದಂತೆಯೇ ವಿವೇಕದ ದಾರಿಯನ್ನು ದೂಷಿತು. ತಾನು ಅವಳ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ವಾಸಮಾಡಬೇಕೆಂಬ ಇಚ್ಛೆಯಿಂದಲೋ ಎಂಬಂತೆ ಗುಟ್ಟಾಗಿಡಬೇಕಾದ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಅದ ಹೊರಗೆ ತಳ್ಳಿತು.

೬೦. ಮದಿರೇಕ್ಷಣಾಮುಖಧೃತಂ ಮದೇsಭವ
ಚ್ಛಕ್ಷಕಾಶ್ರಿತಂ ಸಹಚರಸ್ಯ ನೋ ಮಧು |
ಸಲಿಲಂ ಫನಾಲಿಚುಲಕೀಕೃತೋಝಿತಂ
ಸ್ವದತೇ ಹಿ ನೈವ ಲವಣಾರ್ಣವಸ್ಥಿತಮ್ ||

ಮದಿರಾಕ್ಷಿಯ ಬಾಯಲ್ಲಿದ್ದ ಮದಿರೆಯು ಕಾಮಿಗೆ ಸಂತೋಷವನ್ನುಂಟು ಮಾಡಿದಂತೆ ಪಾತ್ರೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ಮಧ್ಯವು ಆನಂದವನ್ನು ತರಲಿಲ್ಲ. ಮೋಡಗಳು ಕುಡಿದು ಸುರಿಸಿದ ನೀರು ಜನರಿಗೆ ರುಚಿಸುತ್ತದೆ. ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿರುವ ನೀರು ರುಚಿಸುವುದಿಲ್ಲ ಅಲ್ಲವೇ?

೬೧. ದಯಿತಾಜನಸ್ಯ ದೃಢಮಾನಕರ್ಕಶೇ
ಮೃದುತಾವಹಂ ಮಧು ಮನೋವಿಧೂಪಲೇ |
ಅನಿದಾನಹಾಸಮಯಕೌಮುದೀಂ ದಿಶ
ನ್ನಿವವಾರ ಸೋದರತಯಾ ವಿಧೋರ್ಗುಣಮ್ ||

ಮದ್ಯವು ದೃಢಕೋಪದಿಂದ ಕರ್ಕಶವಾಗಿದ್ದ ಸ್ತ್ರೀಯರ ಮನಸ್ಸೆಂಬ ಚಂದ್ರಕಾಂತ ಶಿಲೆಯಲ್ಲಿ ಮೃದುತ್ವವನ್ನು ತಂದಿತು. ಅಲ್ಲದೇ ನಿಷ್ಕಾರಣ ನಗುವೆಂಬ ಬೆಳದಿಂಗಳನ್ನು ಚೆಲ್ಲಿತು. ಹೀಗೆ ಮದ್ಯವು ತನ್ನ ಸೋದರನಾದ ಚಂದ್ರನ ಗುಣಗಳನ್ನೆಲ್ಲ ಪಡೆದುಕೊಂಡಿತು.

೬೨. ಅಖಿಲಂ ರಹಸ್ಯಮವದಜ್ಜನಾಗ್ರತೋ
ಮದಪಾರವಶ್ಯಮಧಿಗಮ್ಯ ಮಾನಿನೀ |
ಅಲಸಾಲಸಾಲಪಿತವರ್ಣಸಂತತೇ
ರನತಿಸ್ಫುಟತ್ವಮವತಿಸ್ಮ ತತ್ಪುನಃ ||

ಮದೋನ್ಮತ್ತಳಾಗಿ ಅತ್ಯಧಿಕ ಮದ್ಯವನ್ನು ಸೇವಿಸಿದ ಮಾನಿನಿಯು ಜನರ ಎದುರಿಗೆ ಹೇಳಿಬಿಟ್ಟಳು. ಆದರೆ ತೊದಲು ನುಡಿಗಳನ್ನು ಅವಳು ಮಾತನಾಡಿದಾಗ ವಚನವು ಅಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿದ್ದುದರಿಂದ ಅದೇ ರಹಸ್ಯವನ್ನು ಮತ್ತು ಪುನಃ ಕಾಪಾಡುತ್ತಿತ್ತು.

೬೩. ಅಪದೇ ಮದೇನ ಹಸಿತಂ ರೋದನಂ
ಪ್ರತಿಬಿಂಬನೇಷು ಬಹುಧಾsವಲಂಬನಮ್ |
ಅನಭಿಜ್ಞತಾ ಪರಿಚಿತೇಷ್ವಬಿಜ್ಞತಾ
ವಿದಿತೇತರೇಷು ವಿಲಲಾಸ ಸುಭ್ರುವಃ ||

ಮಧ್ಯದ ಮದದಿಂದ ಆಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ನಗು ಅಳು ಎರಡೂ ಕೇಳಿಬರುತ್ತಿತ್ತು. ತಮ್ಮ ಪ್ರತಿಬಿಂಬವನ್ನು ಆಸರೆಯಾಗಿ ಹಿಡಿದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು, ಅಪರಿಚತರು ಪರಿಚಿತರಾಗುತ್ತಿದ್ದರು. ಮತ್ತು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಪರಿಚಿತರೇ ಅಪರಿಚಿತರಾಗುತ್ತಿದ್ದರು. ಸುಂದರವಾದ ಹುಬ್ಬುಗಳಿಂದ ವಿಲಾಸ ಹೊಂದಿದ್ದರು.

೬೪. ವದನೇ ತಥಾ ಮನಸಿ ರಾಗವಿಭ್ರಮ
ಸ್ಖಲನಂ ಪದೇsಪಿ ಮದೇನ ಭಾಷಿತೇ |
ಅಧಿಲೋಚನದ್ವಯಮಪಿ ಭ್ರುವೋ ಮತೌ
ಶುಶುಭೇ ವಿಭಕ್ತಮಿವ ಸುಭ್ರುವೋsಖಿಲಮ್ ||

ಮುಖದಲ್ಲಿ ಹಾಗೇ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ರಾಗಮಯ ಭ್ರಾಂತಿಯಿಂದಾಗಿ ನಡೆನುಡಿಗಳಲ್ಲಿ ತಪ್ಪು ಗೋಚರಿಸುತ್ತಿತ್ತಲ್ಲವೇ. ಕಣ್ಣುಗಳೆರಡರಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಬುದ್ದಿಯಲ್ಲಿ ಕೂಡ ಭ್ರಾಂತಿಯ ಸ್ಪಷ್ಟ ಲಕ್ಷಣಗಳು ಸುಂದರವಾದ ಹಲ್ಲುಗಳಿದ್ದರೂ ವಿಭಾಗಿಸಿದಂತೆ ಶೋಭಿಸಿದವು.

೬೫. ಮಹಿಲಾಜನಸ್ಯ ಮದಿರಾನಿಷೇವಣಾತ್
ತ್ಕೃತವೀರಪಾನನಟನಸ್ಯ ಕಾಮಿಭಿಃ |
ಪ್ರಣಯೋಲ್ಲಸತ್ಪುಲಕವರ್ಮಿತಾಕೃತೇ
ರ್ಮದನಾಹವಾಭಿಲಕ್ಷಿತಂ ಮನೋsಭವತ್ ||

ಮಹಿಳೆಯರು ಮದಿರೆಯನ್ನು ಪಾನಮಾಡಿದುದರಿಂದ, ವಿಟರಂತೆ ವೀರಪಾನದ ನಟನೆ ಮಾಡಿದರು ಪ್ರಣಯದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ರೋಮಾಂಚನದಿಂದ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಮನ್ಮಥಯುದ್ಧದ ಅಭಿಲಾಷೆ ಉಂಟಾಯಿತು.

೬೬. ಸುದೃಶೋ ವಿಧೂಯ ಬಹುಶೋ ನಿವಾರಣಂ
ಪ್ರಣಯೇನ ಮೋಚಯತಿ ಕಂಚುಲೀಂ ಪ್ರಿಯೇ |
ಲಘುಸಂಕುಚತ್ತನುಲತೈವ ಲಜ್ಜಯಾ
ಪುನರಪ್ಯಸೌ ಪುಲಕಕಂಚುಕಿಮಧಾತ್ ||

ಸುಂದರಿಯಿಂದ ಪ್ರಣಯದಲ್ಲಿ ಒದಗಿದ ಅಡೆತಡೆ ನಿವಾರಿಸಲು ಕುಂಚುಕವನ್ನು ಬಿಚ್ಚಿದಾಗ ಲಘುವಾಗಿ ಸಂಕೋಚಗೊಂಡ ಶರೀರವು ನಾಚಿಕೆಯಿಂದ ಪುನಃ ರೋಮಾಂಚನವೆಂಬ ಕಂಚುಕವನ್ನು ಧರಿಸಿತು.

೬೭. ಅಯಿ ಕಿಂ ಭಿಭೇಷಿ ಭದದಂತಿಕೇ ಸಖೀ
ನಿವಸತ್ಯಸೌ ನಿಪುಣಮೀಕ್ಷ್ಯತಾಮಿತಿ |
ಅದಸೀಯಬಿಂಬಮಧಿರತ್ನಭಿತ್ತಿಗಂ
ಪರಿಸೂಚ್ಯತಾಂ ಪತಿರರುಂಧ ಗತ್ವರೀಮ್ ||

ಪ್ರಿಯೇ ಏಕೆ ಹೆದರುವೆ? ನಿನ್ನ ಸಖಿಯು ಸಮೀಪದಲ್ಲೇ ವಾಸಿಸುವಳು ಪರೀಕ್ಷಿಸಿ ನೋಡು ಎಂದು ಪತಿಯು ಪತ್ನಿಗೆ ರತ್ನದ ಗೋಡೆಯಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದ್ದ ಅವಳ ಪ್ರತಿಬಿಂಬವನ್ನೆ ತೋರಿಸಿ ಅಲ್ಲಿಂದ ಹೋಗಲು ಯತ್ನಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಅವಳನ್ನು ತಡೆದನು.

೬೮. ಅಯಿ ಮಾರ್ಜ್ಯತೇ ಲಗತಿ ಚೇದಪಾಂಗ
ತ್ಯವಮಾರ್ಜಯನ್ನಿವ ತದಂಗಮಸ್ಪೃಶತ್ |
ಅತೀದೀನಮರ್ಹತಿ ಗಾಢಬಂಧನಾ
ನ್ಯವಲಗ್ನ ಮಿತ್ಯಹರದಂಶುಕಾಂಚಲಮ್ ||

ತನ್ನ ದೃಷ್ಟಿತಾಗಿರಬಹುದೆಂದು ಪ್ರೇಮಿಯು ಅದನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸುವ ನೆಪದಲ್ಲಿ ಅಂಗಗಳನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶಿಸಿ ಮೃದುತ್ವಕ್ಕೆ ಬಂಧನವೇಕೆಂದು, ಬಂಧನವನ್ನು ಬಿಡಿಸಿದನು.

೬೯. ಅಧರಂ ಗೃಹೀತವತೀ ಕಾಮುಕೇ ಹಠಾ
ದತನೋತ್ಕುಚಾವರಣಮಾತ್ತಸಂಭ್ರಮಾ |
ಅಂಘುಸ್ತನಸ್ಪೃಶಿ ತತೋ ನವಾ ವದೂ
ರವತಿಸ್ಮ ನೀವಿಮವಲಂಬ್ಯ ಪಾಣಿನಾ ||

ಕಾಮುಕನಿಂದ ಅಧರವನ್ನು ಕಚ್ಚಿಸಿಕೊಂಡ ಅವಳು ಗಾಬರಿಯಿಂದ ತನ್ನನ್ನು ಸೀರೆಯಿಂದ ರಕ್ಷಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದಳು.

೭೦. ಭುಜವಲ್ಲರೀಂ ದ್ವಿಗುಣಿತಾಮರೋಜಯೋಃ
ಪರಿಧಾನವಾಸಸಿ ಪರಂ ಕರಾಂಚಲಮ್ |
ದೃಶಮರ್ಪಯಂತ್ಯಪಿ ದೀಪಿಕಾರ್ಚಿಷಿ
ಪ್ರಮದಾ ನಿರೈಕ್ಷಿಗಮಿತಾ ಪ್ರಿಯಾಂತಿಕಮ್ ||

ಪ್ರಿಯನ ಬಳಿಗೆ ಬಂದ ಪ್ರಮದೆಯು ಬಳ್ಳಿಯಂತಹ ತನ್ನ ತೋಳುಗಳಿಂದ ತನ್ನನ್ನು ಪದೇ ಪದೇ ಬಟ್ಟೆಯಿಂದ ಸಂರಕ್ಷಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾ ದೀಪದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ನೋಟವನ್ನು ಇಟ್ಟಳು.

೭೧. ದಯಿತೇ ಕರಸ್ಪೃಶಿ ದರಾನುರಾಗಯೋ
ಸ್ಸಮಮೈಕ್ಷಿ ಕಂಪಪುಲಕಶ್ರಮೋದಕಮ್ |
ಅಧರಂ ಹಠಾತ್ಕೃತವವತಿ ತ್ರಪಾಮುದೋ
ರಸಿತ ಭ್ರುವಸ್ಸದೃಶಮಕ್ಷೀಮಿಲನಮ್ ||

ಪ್ರೇಮಿಯ ಸ್ಪರ್ಶದಿಂದಾಗಿ ಭಯಾನುರಾಗಗಳ ಲಕ್ಷಣಗಳಾದ ಕಂಪನ, ರೋಮಾಂಚನ, ಬೆವರುವಿಕೆ ಉಂಟಾಯಿತು. ಅಧರ ಚುಂಬನದಿಂದಾಗಿ ನಾಚಿಕೆ ಮತ್ತು ಸಂತೋಷಗಳಿಂದಾಗಿ ಕಣ್ಣುಗಳು ಮುಚ್ಚಿಕೊಂಡವು.

೭೨. ಸವಿಧಂ ಪ್ರಿಯಸ್ಯ ಗಮಿತಾ ಸಖೀಜನೈ
ರ್ವಿನತಾನನಾ ವಿಧುಮುಖೀ ತ್ರಪಾವಶಾತ್ |
ಪ್ರತಿಬಿಂಬಭಾಜಿ ಪತಕೇ ಸಾ ದೃಶೌ
ನಿಮಿಮೀಲ ತಾಂ ನಿಭೃತಮಾಶ್ಲಿಷದ್ವಿಟಃ ||

ಸಖಿಯರಿಂದ ಪ್ರಿಯನ ಬಳಿಗೆ ಕಳುಹಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಚಂದ್ರಮುಖಿಯ ನಾಚಿಕೆಯಿಂದ ತಲೆತಗ್ಗಿಸಿದಳು. ಪಾತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಬಿಂಬವಾಗಿ ತೋರುವ ತನ್ನನ್ನು ನೋಡಿ ಕಣ್ಣು ಮುಚ್ಚಿಕೊಂಡಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಿಯನಿಂದ ಆಲಂಗಿಸಲ್ಪಟ್ಟಳು.

೭೩. ಅಪದಿಶ್ಯ ಕಿಂಚನ ಸಖೀಷು ಗತ್ವರೀ
ಷ್ವದವೀಯಸಿ ಪ್ರಿಯತಮೇ ತಮೋಮುಷಿ |
ಅಪಿ ದೀಪಿಕಾರ್ಚಿಷಿ ಮಹುಸ್ಸತರ್ಜನಂ
ಸಭಯಂ ಸರೋಷಮಭವತ್ತದೀಕ್ಷಣಮ್ ||

ಯಾವುದೋ ಕಾರಣವೊಡ್ಡಿ ಸಖಿಯರೆಲ್ಲ ಹೊರಟುಹೋದಾಗ, ಪ್ರೇಮಿಯು ಸನಿಹದಲ್ಲಿರವಾಗ, ಕತ್ತಲೆ ಕಳೆಯುವದಕ್ಕಾಗಿದ್ದ ಸಣ್ಣ ದೀಪದ ಕುಡಿಯ ಜ್ವಾಲೆಯಲ್ಲೂ ಅವಳ ಕಣ್ಣು ಭಯ ಮತ್ತು ರೋಷಗಳನ್ನು ತೋರಿಸಿತು.

೭೪. ಪ್ರಣಯೋತ್ತರಂ ಕಿಮಪಿ ಪ್ರಚ್ಛತಿ ಪ್ರಿಯೇ
ಪರಂ ದದೇ ಪ್ರತಿವಚೋ ನವೋಢಯಾ |
ಅಥ ದತ್ತಮಪ್ಯಗಮಿ ಶ್ರವಃ ಪದಂ
ಗಮಿತಂ ತದಪ್ಯಜನಿ ಸ್ಫುಟೀಕೃತಮ್ ||

ಪ್ರಣಯದ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಉತ್ತರವನ್ನು ಪ್ರಿಯನು ಕೇಳಿದಾಗ ವಧು ಪ್ರತ್ಯುತ್ತರವನ್ನು ಕೊಡಲಿಲ್ಲ. ಅವಳು ಕೊಟ್ಟರೂ ಅದು ಅವನ ಕಿವಿಗೆ ತಲುಪಲಿಲ್ಲ. ತಲುಪಿದರೂ ಅದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಲಿಲ್ಲ.

೭೫. ಅವಲಂಬ್ಯ ರೋಮಲತಿಕಾಮವಾತತ್ಕು
ಟಿಲಭ್ರುವಃ ಕುಚವಹೀಧರಾದಯಮ್ |
ಅಥ ನಾಭಿಮಂಡಲಸುರಂಗಮಾವಿನ್ನ
ಭಿಕಸ್ಯ ಪಾಣಿರಥ ನೀವಿಮಗ್ರಹೀತ್ ||

ಪ್ರೇಮಿಯ ಹಸ್ತರಥವು ಸುಂದರಿಯ ಅಂಗಾಂಗಗಳಲ್ಲಿ ಪಯಣಿಸಿತು.

೭೬. ಕಬರೀಕಲಾಪತಮಸಾ ವಿಸಾರಿಣಾ
ಕಬಲೀಕೃತೇ ಸತಿ ಸುಖಕ್ಷಪಾಕರೇ |
ಪ್ರಮದೋತ್ತರಾವಿವ ಪಯೋಧರಾಭಿದೌ
ರಮಣೀಮಣೇಃ ರಥಪದಾವನೃತ್ಯತಾಮ್ ||

ಕೇಶಕಲಾಪವೆಂಬ ಕತ್ತಲೆಯು ಹರಡುವದರಿಂದಾಗಿ ಮುಖವೆಂಬ ಚಂದ್ರನು ಮರೆಮಾಡಲ್ಪಡಲು ಅತಿಯಾದ ಸಂತೋಷದಿಂದ ಸುಂದರಿಯ ಪಯೋಧರಗಳು ನರ್ತಿಸಿದವು.

೭೭. ಶಯಪಲ್ಲವಸ್ಸಹಚರಸ್ಯ ಸಾಹಸಾ
ದಹೃತೋತ್ತರೀಯಮಥ ತನ್ನಿವಾರಣೇ |
ಸುದೃಶಃ ಕರಾಗ್ರವಲಯೇನ ಚುಕ್ರುಶೇ
ಸ್ತನದುರ್ಗಮೇಷ ಗಮಿತಸ್ತದಾssಮುನಾ ||

ಪ್ರಿಯನ ಕರಪಲ್ಲವವು ಉತ್ತರೀಯವನ್ನು ಅಪಹರಿಸಿತು. ಅದನ್ನು ನಿವಾರಿಸಲು ಕೈಯಲ್ಲಿನ ಬಳೆಗಳು ಸದ್ದುಮಾಡಿದವು. ನಂತರ ಅದು ಸ್ತನದುರ್ಗದೊಳಗೆ ಅಸ್ತವಾಯಿತು.

೭೮. ನವಮೇಖಲಾನಿನದನಾಭ್ಯುದಂಚನಂ
ಕುಚಶೀರ್ಣಹಾರಕುಸಮಾಂಜಲಿಶ್ರೀಯಃ |
ಸ್ಫುಟಬಂಧಭೇದ ಬಹುಭೂಮಿಕಾವಿಟೈ
ಸ್ಸುದೃಶೋ ಬಭುಃ ಸುರತಲಾಸ್ಯವಿಭ್ರಮೇ ||

ಹೊಸ ಒಡ್ಯಾಣಗಳ ಶಬ್ದವೆಂಬ ವಾದ್ಯಸಂಗೀತದಲ್ಲಿ, ಹರಿದ ಮುತ್ತಿನಹಾರದ ಪುಷ್ಪಾಂಜಲಿಯನ್ನುಳ್ಳ ಸುಂದರಿಯರು, ವಿಟರೊಡನೆ ಸುರತಲಾಸ್ಯದ ವಿಲಾಸದಲ್ಲಿ ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ಬಂಧಭೇದಗಳೆಂಬ ಭೂಮಿಕೆಯಲ್ಲಿ ವಿರಾಜಿಸಿದರು.

೭೯. ಸಹಮೃಗನಯನಾಭಿಸ್ತತ್ರ ಸಂಕ್ರೀಡಮಾನ
ಶಶಿಸಿಧವಲವಿತಾನೇ ಸಾಗರಸ್ಯೋಪಕಂಠೇ |
ಪತಿರಿವ ಕಮಲಾಯಾಃ ಪಾಥಸಿ ಕ್ಷೀರಸಿಂಧೋ
ಶಶಯನಮಯಮಯಾಸೀಚ್ಛಾಸಿತಾsಪಿ ಕ್ಷಮಾಯಾಃ ||

ಕ್ಷೀರಸಮುದ್ರದ ಹಾಲಿನಲ್ಲಿ ಲಕ್ಷ್ಮೀಪತಿಯು ಮಲಗಿದಂತೆ, ಕ್ಷಮಾಪತಿಯಾದ ಅಚ್ಯುತರಾಯನು ಸಾಗರದ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿ ಚಂದ್ರನಂತೆ ಧವಲಕಾಂತಿಯುಳ್ಳ ಛತ್ರದಲ್ಲಿ, ಹರಿಣಾಕ್ಷಿಯರೊಡನೆ ಆಟವಾಡಿದ ಶಯನಮಾಡಿದನು.