“ಕುಮಾರವ್ಯಾಸನು ಹಾಡಿದನೆಂದರೆ ಕಲಿಯುಗ ದ್ವಾಪರವಾಗುವುದು ಭಾರತ ಕಣ್ಣಲಿ ಕುಣಿಯುವುದು” ಎಂಬ ಕಾವ್ಯ ವಚನವನ್ನು ಅನುಕರಿಸುವಂತೆ ಮೈಸೂರು ಎಂದೊಡನೆ ನಮ್ಮ ಮನವೆಂಬ ರಜತ ಪರೆದೆಯ ಮೇಲೆಸುಳಿಯುವ ಚಿರಸ್ಮರಣೀಯವಾದ ರಮಣೀಯ ಚಿತ್ರವೆಂದರೆ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಆಕರ್ಷಣೀಯವಾದ ಮೈಸೂರಿನ ಕಾವೇರಿ ಬೃಂದಾವನ ಕನ್ನಂಬಾಡಿ ಜಲಾಶಯ, ಮೂಗಿಗೆ ಶ್ವಾಸೋಲ್ಲಾಸ ತರುವ ಶ್ರೀಗಂಧ, ಮೈಸೂರು ಮಲ್ಲಿಗೆ, ಬುತ್ತಿ ಚಿಗುರು ವೀಳ್ಳೇದೆಲೆ, ಜಿಹ್ವಾ ಚಾಪಲ್ಯಕ್ಕೆ ಮೈಸೂರುಪಾಕ್‌, ಶ್ರವಣಕ್ಕೆ ಸುಶ್ರಾವ್ಯವಾದ ಮೈಸೂರು ವೀಣೆಯ ನಾದ; ಅಚ್ಚುಕಟ್ಟಾದ ಊರಿನ ರಾಜ್ಯ ರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಭಾರವನ್ನು ಕೈಗೊಂಡಿರುವ ತಾಯಿ ಶ್ರೀ ಚಾಮುಂಡೇಶ್ವರಿ. ಎತ್ತರವಾದ ಶಿಖರದಲ್ಲಿ ಸಿಂಹಾಸನಾರೂಢಳಾಗಿ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ನೋಡಿ ದಕ್ಷತೆಯಿಂದ ಅಂದು, ಇಂದು ಎಂದೂ ಕರುಣೆಯಿಂದ ಪಾಲಿಸುತ್ತಿರುವುದು ಅವಳ ದಯೆ, ಕಾವೇರಿ ನೀರಾಗಲೀ, ಗಂಧದ ಗುಡಿಯ ಶ್ರೀಗಂಧವಾಗಲೀ, ಮಲ್ಲಿಗೆಯಾಗಲೀ, ವೀಣೆಯ ನಾದವಾಗಲೀ ಎಲ್ಲವೂ ಅವಳ ಅಭಿಷೇಕಕ್ಕೆ ಅವಳ ಆರಾಧನೆಗೆ ಮತ್ತು ಅವಳ ನೈವೇದ್ಯಕ್ಕೆ ಅರ್ಪಣ. ಅಂತಹ ಸಂದರ್ಭವನ್ನೂ ಅಪಾರ ಕರುಣೆಯಿಂದ ಅನುಗ್ರಹಿಸಿ ಆಯಾ ವರ್ಗಗಳಲ್ಲಿ ದೀಕ್ಷೆ ತೊಟ್ಟು ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಸೇವೆಯನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಿರುವ ಸರ್ವರೂ ಸುಕೃತಶಾಲಿಗಳು. ಅಮೃತ ಪ್ರಾಯವಾದ ಸಂಗೀತವನ್ನುಂಟು ಮಾಡುವ ವೀಣೆಯ ಝೇಂಕಾರ ನಾದದಿಂದ ದೇವಿಯನ್ನು ಆರಾಧಿಸುವ ಕೃಪೆಗೆ ಪಾತ್ರರಾದ ನಾದಚಕ್ರವರ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾದ ಪರಿಣತ ಮೈಸೂರು ಶ್ರೀವೆಂಕಟಗಿರಿಯಪ್ಪನವರು. ಇವರ ಹಿರಿಮೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಬರೆದು ವಿನಿಮಯ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದೆಂದರೆ ಅದೊಂದು ಮಹಾಭಾಗ್ಯ. ವೀಣಾಗಾನ ಲೋಕವೆಂಬ ಗಗನದಲ್ಲಿ ಅವರು ಧ್ರುವ ನಕ್ಷತ್ರದಂತೆ.

ವೀಣೆ ವೆಂಕಟಗಿರಿಯಪ್ಪನವರು ದಿನಾಂಕ ೨೬.೪.೧೮೮೭ ರಂದು ಹೆಗ್ಗಡದೇವನ ಕೋಟೆಯಲ್ಲಿ ವೈದಿಕ ಮನೆತನದಲ್ಲಿ ಜನ್ಮ ತಾಳಿದರು. ತಂದೆ ವೆಂಕಟರಾಮಯ್ಯ, ತಾಯಿ ನರಸಮ್ಮ. ಕೇವಲ ಹನ್ನೊಂದು ತಿಂಗಳ ಹಸುಗೂಸಾಗಿದ್ದಾಗಲೇ ವೆಂಕಟಗಿರಿಯಪ್ಪನವರಿಗೆ ಪಿತೃವಿಯೋಗವಾಯಿತು. ತಾಯಿ ನರಸಮ್ಮ ಮಗುವಿನೊಂದಿಗೆ ಮೈಸೂರಿಗೆ ಬಂದು ತಂದೆ ದೊಡ್ಡ ಸುಬ್ಬರಾಯರಲ್ಲಿ ಆಶ್ರಯ ಪಡೆದರು. ದೊಡ್ಡ ಸುಬ್ಬರಾಯರಿಗೆ ಐದು ಜನ ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳು, ಏಕೈಕ ಪುತ್ರ ಚಿಕ್ಕ ಸುಬ್ಬರಾಯರು. ಇವರ ನಾಮಕರಣದ ದಿನ ದೊಡ್ಡ ನಾಗರ ಹಾವೊಂದು ಮನೆಯ ಹೊಸ್ತಿಲಲ್ಲೇ ಕುಳಿತಿದ್ದನ್ನು ಕಂಡ ದೊಡ್ಡ ಸುಬ್ಬರಾಯರು ಮಗನನ್ನು ಸುಬ್ಬರಾಯನೆಂದೇ ಕರೆದರು. ದಿನ ಕಳೆದಂತೆ ಅವರನ್ನು ಚಿಕ್ಕ ಸುಬ್ಬರಾಯರೆಂದು ಕರೆಯುವ ರೂಢಿಯಾಯಿತು.

ಚಿಕ್ಕ ಸುಬ್ಬರಾಯರಿಗೆ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಸಾಕುವ ಅದೃಷ್ಟವಿಲ್ಲವಾಗಿ ತಂಗಿಯ ಮಗ, ವೆಂಕಟಗಿರಿಯಪ್ಪನವರನ್ನೇ ಮಗನಂತೆ ಸಾಕಿ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಿಸಿದರು.

ವೆಂಕಟಗಿರಿಯಪ್ಪನವರಿಗೆ ಐದನೆಯ ವರ್ಷದಿಂದ ವೀಣೆ ಪಾಠ ಸ್ವತಃ ದೊಡ್ಡ ಸುಬ್ಬರಾಯರಿಂದಲೇ, ದೊಡ್ಡ ಸುಬ್ಬರಾಯರು ಮುಮ್ಮಡಿ ಕೃಷ್ಣರಾಜ ಒಡೆಯರ ಆಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ವಿದ್ವಾಂಸರಾಗಿದ್ದರು. ಇದರಿಂದ ಇವರದು ವೀಣಾ ಮನೆತನ ಎಂಬುದು ವಿದಿತವಾಗುತ್ತದೆ. ವಿಜಯದಶಮಿ ದಿನ ದೇವರಿಗೂ ವೀಣೆಗೂ ಮೊಮಮ್ಮಗನಿಂದ ಪೂಜೆ ಮಾಡಿಸಿ ವೀಣೆ ಪಾಠ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ ದೊಡ್ಡ ಸುಬ್ಬರಾಯರು ತಮ್ಮ ಅಂತ್ಯ ಕಾಲವನ್ನರಿತು ಮುಂದಿನ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಪುತ್ರ ಚಿಕ್ಕಸುಬ್ಬರಾಯರಿಗೆ ಒಪ್ಪಿಸಿದರು. ಚಿಕ್ಕ ಸುಬ್ಬರಾಯರು ತಮಗೆ ವೀಣೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ಘನ ಪಾಂಡಿತ್ಯವನ್ನು ಹೊರಗೆ ತೋರಗೊಡದೆ ಎಲೆ ಮರೆ ಕಾಯಿಯಂತೆ ಶಿಷ್ಯರಿಗೆ ಪಾಠ ಹೇಳುವುದರ ಮೂಲಕ ವಿನಿಯೋಗಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಮಗನಂತೆಯೇ ಬೆಳೆದ ಸೂಕ್ಷ್ಮಮತಿಯಾದ ವೆಂಕಟಗಿರಿಯಪ್ಪನವರಿಗೆ ಮೀಟಿನ ಸೂಕ್ಷ್ಮ, ಎಡಗೈ ಬೆರಳುಗಳ ಕೌಶಲ್ಯ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಶಿಸ್ತಿನಿಂದ ಸಂಪ್ರದಾಯಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ಸುಮಾರು ಒಂದು ಸಾವಿರ ಕೀರ್ತನೆಗಳನ್ನು ಪಾಠ ಮಾಡಿಸಿ ಘನ ವಿದ್ವಾಂಸರನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿದರು.

ಆಳುವ ಮಹಾಪ್ರಭುಗಳು ಸ್ವತಃ ಕಲಾವಿದರೂ ಮಹಾರಸಿಕರೂ ಆಗಿದ್ದರು. ಅವರಿಂದ ಮೆಚ್ಚುಗೆ ಪಡೆಯುವುದೆಂದರೆ ಅದು ಸುಲಭ ಸಾಧ್ಯವಾಗದು. ಆದರೆ ವಿದ್ವನ್ಮಣಿಗಳಾದ ವೆಂಕಟಗಿರಿಯಪ್ಪನವರು ಮಹಾರಾಜರ ಶಿಸ್ತಿನ ಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ವೀಣೆ ನುಡಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ ಶ್ಲಾಘ್ಯತೆ ಪಡೆದು ಆಸ್ಥಾನ ವಿದ್ವಾಂಸರಾಗಿ ನೇಮಕಗೊಂಡರು. ಮಹಾಪ್ರಭುಗಳು ಇವರ ಪಾಲಿಗೆ ಕಲ್ಪವೃಕ್ಷ ಕಾಮಧೇನುವೆ ಆದರು. ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಹೇಳಬಹುದಾದರೆ ನಿಜಕ್ಕೂ ಇವರಲ್ಲಿ ಪರಸ್ಪರ Friend, Philosopher, Guide ಎನ್ನುವಂತಹ ಆತ್ಮೀಯತೆ ಬೆಳೆದಿತ್ತು.

ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ವೈಣಿಕ ಶಿಖಾಮಣಿ ವೀಣೆ ಶೇಷಣ್ಣನವರ ಸಾನ್ನಿಧ್ಯವೂ, ಅವರ ವೀಣಾ ನಿನಾದವನ್ನು ಆಲಿಸುವ ಅವಕಾಶವೂ ಒದಗಿ ಬರುತ್ತಿತ್ತು. ವೀಣೇ ಶೇಷಣ್ಣನವರ ಶೈಲಿ, ರಾಗಾಲಾಪನೆ, ಮನೋಧರ್ಮ, ತಾನದ ವೈಖರಿ, ಸ್ವರ ಪ್ರಸ್ತಾರ, ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಅವರ ಆತ್ಮೀಯ ಶಿಷ್ಯರಾಗಿ, ಗುರುವಿನ ಪ್ರಾಮಾಣಿಕ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯಾಗಿ ಅಭ್ಯಸಿಸಿ ಅವರ ಮೆಚ್ಚುಗೆಯನ್ನು ಗಳಿಸಿ ಗುರುಸೇವೆ ಮಾಡಿದರು. ಗುರುವಿನ ಪೂರ್ಣಾನುಗ್ರಹ ಪಡೆದರು. ಗುರುವಿನ ಪ್ರಶಂಸೆಗೆ ಪಾತ್ರರಾದರು. ಇವರ ಕಚೇರಿಯನ್ನು ಕೇಳಿದ ರಸಿಕರು, ವೀಣೆ ಶೇಷಣ್ಣನವರ ಕಚೇರಿಯನ್ನೇ ಕೇಳಿದಷ್ಟು ತೃಪ್ತಿ ಸಂತೋಷಗೊಂದು ಪ್ರಶಂಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.

ರಾಜಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ವೆಂಕಟಗಿರಿಯಪ್ಪನವರು ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಾ ಸಂಗೀತ ವಿದ್ವಾಂಸರ ಸ್ಥಾನವನ್ನೇ ಮಹತ್ವ ಉಳ್ಳದ್ದಾಗಿ ಮಾಡಿದ ಪ್ರಮುಖರಾಗಿದ್ದರು. ಮಹಾರಾಜರಿಗೆ ದಕ್ಷಿಣಾದಿ ಸಂಗೀತದಷ್ಟೇ ಅಭಿರುಚಿ ಉತ್ತರಾದಿ ಮತ್ತು ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ಸಂಗೀತದಲ್ಲಿಯೂ ಇದ್ದುದರಿಂದ ವೆಂಕಟಗಿರಿಯಪ್ಪನವರನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಿ ಪಿಯಾನೊ, ಕೆರಮಿಮ್‌ ಮುಂತಾದ ವಾದ್ಯಗಳನ್ನು ಕಲಿಯುವ ಆಸಕ್ತಿ ಬೆಳೆಸಿದರು. ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ಸಂಗೀತವನ್ನೂ ಅಭ್ಯಸಿಸಿದ ನಂತರ ವೆಂಕಟಗಿರಿಯಪ್ಪನವರು ವಾದ್ಯಗೋಷ್ಠಿ ಮತ್ತು ಅರಮನೆ ಕರ್ನಾಟಕ ಬ್ಯಾಂಡಿನ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಕರಾಗಿ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಹೊತ್ತರು. ಮಹಾರಾಜರಿಗೆ ಪ್ರಿಯವಾದ ಕೃತಿಗಳನ್ನೆಲ್ಲಾ, ಶ್ರಮವನ್ನ ಲೆಕ್ಕಿಸದೆ ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ಬರೆದಿಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತದ ಕೃತಿಗಳನ್ನು ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ನೊಟೇಶನ್‌ ಪ್ರಕಾರ ಬರೆಯುವ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಇವರ ಪಾಲಿಗೆ ಬಂದಿದ್ದರಿಂದ ಅದಕ್ಕಾಗಿ ಬಹಳ ಶ್ರಮಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ ಬ್ಯಾಂಡ್‌ನ ಶಕರಾಗಿದ್ದ ಸ್ಮಿತ್‌ ಅವರು, ವೆಂಕಟಗಿರಿಯಪ್ಪನವರು ಮಹಾರಾಜರಿಗೆ ಬರೆದು ಕೊಟ್ಟಿದ್ದ ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ನೊಟೇಷನ್‌ ನೋಡಿ ತಮ್ಮ ಮೆಚ್ಚುಗೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸಿದರು. ಇದರಿಂದ ಹರ್ಷಗೊಂಡ ಮಹಾರಾಜರು ಇಂಥಾ ವಿದ್ವಾಂಸರು ತಮ್ಮ ಆಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿರುವುದರ ಬಗ್ಗೆ ಹೆಮ್ಮೆಗೊಂಡು ಇವರನ್ನು ಕರ್ನಾಟಕ ಬ್ಯಾಂಡ್‌ಗೆ ನಿರ್ದೇಶಕರಾಗಿ ನೇಮಿಸಿದರು. ಇದಕ್ಕಾಗಿ ಹೆಚ್ಚುವರಿಭತ್ಯದ ಅಪ್ಪಣೆಯೂ ಆಯಿತು. ಕ್ರಮೇಣ ಇವರು ಅರಮನೆ ಗವಾದ್ಯಗೋಷ್ಠಿಯ ಮುಖ್ಯ ನಿರ್ದೇಶಕರಾದರು. ಹಿಂದೂಸ್ತಾನಿ, ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಗಾಯಕರು, ವಾದಕರು ನುಡಿಸಿ ಹಾಡಿರುವ ಕೃತಿಗಳ ಗ್ರಾಮಫೋನ್‌ ರೆಕಾರ್ಡನ್ನು ಕೇಳಿ ಅದನ್ನೂ ಸ್ವರ ಪಡಿಸಿ ಬರೆದು ಆ ಕೃತಿಗಳನ್ನು ವಾದ್ಯಗೋಷ್ಠಿಯಲ್ಲಿ ತಯಾರು ಮಾಡಿ ಮಹಾರಾಜರ ಸಮ್ಮಖದಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿ ಅವರ ಮೆಚ್ಚುಗೆ, ಪ್ರಶಂಸೆ, ಬಹುಮಾನಗಳಿಗೆ ಪಾತ್ರರಾದರು. ಈ ಮೂರೂ ಸಂಗೀತ ಪದ್ಧತಿಗಳಿಗೂ ಮಹಾರಾಜರ ಆಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹವಿದ್ದಿತು. ನವರಾತ್ರಿ ಸಮಯದ ವಿಶೇಷ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳಲು ಅನೇಕ ವಿದ್ವಾಂಸರು ಅವಕಾಶಕ್ಕಾಗಿ ಅರಮನೆಗೆ ಅರ್ಜಿ ಹಾಕಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು. ಈ ವಿದ್ವಾಂಸರ ವಿದ್ಯಾರ್ಹತೆಯನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸುವ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ವೆಂಕಟಗಿರಿಯಪ್ಪನವರು ೧೯೩೪ ರಲ್ಲಿ ಪಡೆದರು. ಇವರಿಂದ ಆಯ್ಕೆಯಾದ ಸಂಗೀತ ವಿದ್ವಾಂಸರ ಕಲಾ ಪ್ರೌಢಿಮೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಸಂತೋಷಗೊಂಡ ಮಹಾರಾಜರು ತಕ್ಕ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಸನ್ಮಾನಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.

ಇವರ ಸ್ಥಾನಮಾನ ಉತ್ತಮಗೊಳ್ಳುತ್ತಲೇ ಇದ್ದಿತು. ಯುವರಾಜ ಕಂಠೀರವ ನರಸಿಂಹರಾಜ ಒಡೆಯರ ಪುತ್ರಿಯರಾದ ರಾಜಕುಮಾರಿ ವಿಜಯ, ರಾಜಕುಮಾರಿ ಸುಜಯ ಮತ್ತು ರಾಜಕುಮಾರಿ ಚಾಮುಂಡಮ್ಮಣ್ಣಿಯವರಿಗೂ ವೀಣಾ ಶಿಕ್ಷಣದ ಏರ್ಪಾಡಾಯಿತು. ಮಹಾರಾಜರು ಕಲಾವಿದರ ಏಳಿಗೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಆಸಕ್ತಿ, ಅಭಿಮಾನವನ್ನು ತಳೆದದ್ದರಿಂದ ಕಲಾಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಲು ಅವಕಾಶವಿಲ್ಲದ ಆಸಕ್ತ ಮಕ್ಕಳಿಗಾಗಿ ಉತ್ತಮ ವಿದ್ವಾಂಸರಿಂದ ಉಚಿತವಾಗಿ ಪಾಠ ಕಲಿಸುವ ಮಹದವಕಾಶ ಒದಗಿಸಿಕೊಟ್ಟು, ಅದರ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆಯನ್ನೂ ಇವರಿಗೇ ವಹಿಸಿದರು.

 

ವೀಣಾ ವೆಂಕಟಗಿರಿಯಪ್ಪನವರು ಸರ್ಕಾರದ ಟ್ರೈನಿಂಗ್‌ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲೂ, ಮಹಾರಾಣಿ ಹೈಸ್ಕೂಲಿನಲ್ಲಿಯೂ ಅಧ್ಯಾಪಕರಾಗಿ ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು.

ಸರ್ಕಾರದ ಕಾನೂನು, ವೇಳಾಪಟ್ಟಿ, ಪಾಠ ಪಟ್ಟಿ ಇವುಗಳಿಗೆ ಬದ್ಧರಾಗದೆ, ಕ್ರಮವಾಗಿ ಪಾಠಮಾಡಿ ಪಠ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿದ್ದುದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿಯೇ ಕ್ಲಿಷ್ವಾದ ಕೃತಿಗಳನ್ನೂ ಕೂಡ ಕಲಿಸಿ, ತಮ್ಮ ಪ್ರತಿಭೆ, ಪ್ರಾಮಾಣಿಕತೆ ವಾತ್ಸಲ್ಯಗಳನ್ನು ಹೊರಸೂಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಈ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿನಿಯರಿಂದಲೂ ವಾದ್ಯಗೋಷ್ಠಿ ತಯಾರುಮಾಡಿ ಮಹಾರಾಜರ ಸಮ್ಮುಖದಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿ ಮಹಾರಾಜರಿಂದ ಶ್ಲಾಘನೆಯನ್ನೂ ಪಡೆದರು.

ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಿದ್ದರೂ ಅಲ್ಲಿಯ ಕಾನೂನು ಮುಂತಾದ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿನಿತ್ಯ ಹನ್ನೊಂದು ಘಂಟೆಗೆ ಹೋಗಿ ರುಜು ಹಾಕಬೇಕೆಂಬುದನ್ನೂ ಅರಿಯದ ಮುಗ್ಧತೆ ಅವರದು. ಅರಮನೆ ಕೆಲಸ ಮುಗಿಸಿ, ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಶಿಷ್ಯರಿಗೆ ಪಾಠ ಹೇಳಿದನಂತರ ಹಣ್ಣು, ಪೆಪ್ಪರ್ ಮಿಂಟ್‌ಗಳನ್ನೂ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿನಿಯರಿಗೆ ವಾತ್ಸಲ್ಯದಿಂದ ಹಂಚಿದರೂ ಇವರ ಪಾಠಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಖಚಿತತೆ ಪರಿಪೂರ್ಣತೆಗಳಿಗೆ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ ಇರುತ್ತಿತ್ತು. ಶಾಲೆಯ ಶಿಸ್ತಿನ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿಯದ ಇವರನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಲು ಮುಖ್ಯೋಪಾಧ್ಯಾಯನಿಗೆ ಅವಕಾಶ ಸಿಗದು. ಶಾಲೆಯ ಇನ್‌ಸ್ಪೆಕ್ಟರ್ ಭೇಟಿ ಕೊಟ್ಟಾಗ, ಇವರು ತಡವಾಗಿ ಬಂದೂ ಹಣ್ಣನ್ನು ಹಂಚಿ ಪಾಠವನ್ನಾರಂಭಿಸಿದಾಗ ಇವರ ತರಗತಿಯ ಸರದಿ. ಆದರೆ ಇವರು ಗಾಬರಿಯಾಗದೆ ಅಧಿಕಾರಿಗಳನ್ನೂ ಕುಳ್ಳಿರಿಸಿ, ಹಣ್ಣುಕೊಟ್ಟು ಉಪಚರಿಸಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿನಿಯರಿಂದ ಸುಶ್ರಾವ್ಯ ಸಂಗೀತವನ್ನೂ ಕೇಳಿಸಿದರು. ಅದನ್ನು ಲೆಕ್ಕಿಸದೆ ಅಧಿಕಾರಿ, ಸಿಲಬಸ್‌ ಬಗ್ಗೆ ವಿಚಾರಿಸಿ ಪರಿಶೀಲಿಸಿದಾಗ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಎರಡರಷ್ಟು ಕೃತಿಗಳನ್ನು ಕಲಿಸಿದ್ದು ಅರಿವಾಗಿ ಇವರ ಮೇಲೆ ಗೌರವ ಮೂಡಿ ಸಂತೋಷದಿಂದ ಉತ್ತಮ ರೀತಿಯ ರಿಪೋರ್ಟ್‌ ಬರೆದರು.

ಪರೀಕ್ಷಕರಾಗಿ ಬಂದರೂ ಸಹ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳನ್ನು ಹುರಿದುಂಬಿಸಿ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸಿ, ಉತ್ತೇಜನ ನೀಡಿ ಆತ್ಮೀಯವಾಗಿ ಮಾತನಾಡಿ ಅವರ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿದ್ದ ಆತಂಕ, ಭಯ ಎಲ್ಲಾ ಮಾಯವಾಗುವಂತೆ ಮಾಡಿ ಅವರಿಂದ ಸುಸ್ವರ ಬಂದರೆ ಸಂತೋಷದಿಂದ ಮತ್ತೂ ಹುರಿದುಂಬಿಸಿ ಅವರಿಗೆ ಹಣ್ಣು, ಪೆಪ್ಪರ್ ಮಿಂಟ್‌, ಕಾಫಿ ಮುಂತಾದುವನ್ನು ಕೊಟ್ಟು ಅವರಿಗೆ ಪರೀಕ್ಷೆ ಎಂಬ ಭಾವೆನೆಯೇ ಬರದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದರು.

ಇವರ ಕಲಾಪ್ರೌಢಿಮೆ ಹೊರ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲೂ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿದ್ದು ಕಲಾಪ್ರತಿನಿಧಿಯಾಗಿ ಭಾರತಾದ್ಯಂತ ಪ್ರವಾಸ ಮಾಡಿ ಅಲ್ಲಿಯ ರಸಿಕರ ಮೆಚ್ಚುಗೆಯನ್ನು ಗಳಿಸಿದ್ದರು. ಸಂಗೀತ ಸಮ್ಮೇಳನಗಳಿಗೆ ಪ್ರತಿನಿಧಿಯಾಗಿಯೂ ಮಠ, ಧರ್ಮಕ್ಷೇತ್ರ, ಸಂಗೀತ ಸಭೆಗಳಲ್ಲೂ ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಶೃಂಗೇರಿ, ಕಂಚಿ ಮತ್ತು ಕುಂಭಕೋಣ ಮುಂತಾದ ಮಠಾಧಿಪತಿಗಳಿಂದ ಆಶೀರ್ವದಿಸಲ್ಪಟ್ಟು ಸನ್ಮಾನ ಹೊಂದಿದರು.

ಇವರ ಸಂಗೀತ ಕಚೇರಿಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ವಾರಸ್ಯಕರವೂ, ಚಿರಸ್ಮರಣೀಯವೂ ಆದ ಘಟನೆಗಳು ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದವು. ತಿರುವಾಂಕೂರು ದಿವಾನರಾಗಿದ್ದ ಸರ್.ಸಿ.ಪಿ. ರಾಮಸ್ವಾಮಯ್ಯರ್ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಕಚೇರಿ. ಅಂದು ಶ್ರೇಷ್ಠ ವಿದ್ವಾಂಸರೂ ಕಲಾರಸಿಕರೂ ಸ್ವಯಂ ವೀಣಾ ವಿದುಷಿ ಮಹಾರಾಣಿ ಸೇತು ಪಾರ್ವತಿಬಾಯಿಯವರು ಆಗಮಿಸಿದ್ದರು. ವೆಂಕಟಗಿರಿಯಪ್ಪನವರು ನುಡಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಘನರಾಗ ತಾನಗಳನ್ನೂ ಅದರ ಅಪೂರ್ವ ಶೈಲಿ ಮತ್ತು ದಾಟುಸ್ವರಗಳ ವಿಚಿತ್ರ ಸಂಯೋಜನೆಗಳಿಂದ ಆಕರ್ಷಿತರಾದ, ನಾದಮಾಧುರ್ಯದಿಂದ ಪ್ರಭಾವಿತರಾದ ಮಹಾರಾಣಿಯವರು ಇವರ ಸಮೀಪಕ್ಕೆ ಬಂದು, ಒಂದೆರಡು ನಿಮಿಷ ವೀಣೆ ನುಡಿಸುವುದನ್ನು ತಡೆ ಹಿಡಿಯುವಂತೆ ಕೈ ಮುಗಿದು ಕೇಳಿಕೊಂಡರು. ಅರಮನೆಯಿಂದ ತರಿಸಿದ್ದ ೩-೪ ಬೆಳ್ಳಿ ತಟ್ಟೆಗಳ ತುಂಬಾ ಜಾಜಿ, ಗುಲಾಬಿ, ಸಂಪಿಗೆ ಹೂಗಳಿಂದ ಇವರನ್ನೂ ವೀಣೆಯನ್ನೂ ಪೂಜಿಸಿದ ನಂತರ ಕಚೇರಿ ಮುಂದುವರಿಸಿ ಮುಕ್ತಾಯದ ನಂತರ ಮಹಾರಾಣಿಯವರು ರತ್ನ ಖಚಿತವಾದ ತೋಡಾ, ಖಿಲ್ಲತ್ತು, ಸಾವಿರಾರು ರೂಪಾಯಿಗಳನ್ನು ನೀಡಿ ಗೌರವಿಸಿದರು.

ಎಂದಿನಂತೆ ಕಂಚಿ ಸ್ವಾಮಿಗಳ ಸನ್ನಿಧಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಸೇವೆಯು ಸ್ವಾಮಿಗಳವರ ಅನಾರೋಗ್ಯದ ನಿಮಿತ್ತ ರದ್ದಾಗಿ, ಅವರು ಕೊಡಬೇಕೆಂದಿದ್ದ ಖಿಲ್ಲತ್ತನ್ನು ಮೈಸೂರಿಗೆ ಕಳಿಸಿಕೊಟ್ಟಿದ್ದು ಅದನ್ನು ಬಿಡಾರಂ ಕೃಷ್ಣಪ್ಪನವರ ರಾಮಮಂದಿರದಲ್ಲಿ ವಿತರಣೆ ಮಾಡುವ ಏರ್ಪಾಡಿನ ಕಾರಣ ವೆಂಕಟಗಿರಿಯಪ್ಪನವರ ವೀಣಾ ಕಚೇರಿ ನಡೆಯಿತು. ಇವರ ನಾದ ಮಾಧುರ್ಯಕ್ಕೆ ಮನಸೋತ ಬಿಡಾರಂ ಕೃಷ್ಣಪ್ಪನವರು ಆನಂದ ಬಾಷ್ಪಪೂರಿತವಾಗಿ ಅವರಿಗೆ ಶಾಲು ಹೊದಿಸಿ, ನಮ್ಮ ಮಂದಿರದಲ್ಲಿ ವರ್ಷಾ ವರ್ಷ ನಿಮ್ಮ ವೀಣಾ ಕಚೇರಿಯನ್ನೇ ಇಡಬೇಕು ನಿಮ್ಮ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಹೊಮ್ಮುವ ಮಧುರನಾದ ಕೇಳಿ ಶೇಷಣ್ಣನವರ ಸಂಗೀತವನ್ನೇ ಕೇಳಿದಂತಾಯಿತು ಎಂದು ಹೊಗಳಿದರು.

ಜೋಧ್‌ಪುರದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಸಂಗೀತ ಸಮ್ಮೇಳನದಲ್ಲಿ ವೆಂಕಟಗಿರಿಯಪ್ಪನವರು ರಾತ್ರಿ ೧೨.೩೦ ರಿಂದ ಬೆಳಗಿನ ೪ ಘಂಟೆಯವರೆಗೂ ಅಮೋಘವಾಗಿ ವೀಣೆನುಡಿಸಿ ಪಂಡಿತ್‌ ಓಂಕಾರ್ ನಾಥ್‌ ಮತ್ತು ಬಿಸ್ಮಿಲ್ಲಾ ಖಾನ್‌ ಮೊದಲಾದ ಪಂಡಿತರನ್ನೂ ಚಕಿತಗೊಳಿಸಿದರು. ಅಂದು ಇವರಿಗೆ ವಜ್ರದುಂಗುರ, ಸಹಸ್ರಾರು ರೂಪಾಯಿಗಳನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು.

ಸುಮಾರು ೧೯೪೨ ರಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಹಿಂದಿ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರಾಗಿದ್ದ ನಾಗಪ್ಪನವರಿಂದ ಏರ್ಪಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಇವರ ಸುಮಧುರ ಕಚೇರಿ ಕೇಳಿದ, ಅಂದಿನ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆ ವಹಿಸಿದ ಆಂಧ್ರದ ಹೈಕೋರ್ಟ್‌ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರಾಗಿದ್ದ ಬುಲಸು ಸಾಂಬಮೂರ್ತಿಯವರ ಮಾತಿನಲ್ಲಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ “ಇವತ್ತು ವೀಣೆ ನುಡಿಸಿದವರು ಶೇಷಣ್ಣನವರೋ, ವೆಂಕಟಗಿರಿಯಪ್ಪನವರೋ ನನಗೆ ತಿಳಿಯದು. ಈ ದಿನ ನಾನು, ಪರಿಶುದ್ಧವೂ, ಸಂಪ್ರದಾಯಬದ್ಧವೂ ಆದ ಸುಶ್ರಾವ್ಯವಾದ ಸಂಗೀತವನ್ನು ಕೇಳಿದೆ” (Today I heard a chaste, traditional, very sweet, feminine music) ಎಂದು ಹೇಳಿ ತಟಸ್ಥರಾಗಿ ಬಿಟ್ಟರು.

ಕುಂಭಕೋಣದ ಶ್ರೀಗಳವರಿಂದ ವೈಣಿಕ ಶಿಖಾಮಣಿ ಎಂಬ ಬಿರುದನ್ನೂ, ಎರಡೂ ಕೈಗಳಿಗೆ ತೋಡಾವನ್ನೂ ಪಡೆದರು. ಶೃಂಗೇರಿ ಕಂಚೀ ಗುರುಗಳೂ ತೋಡಾ ಶಾಲು ಇತ್ತು ಆಶೀರ್ವದಿಸಿದರು.

ವೆಂಕಟಗಿರಿಯಪ್ಪನವರು ಉತ್ತರ ಭಾರತ ಪ್ರವಾಸ ಕೈಗೊಳ್ಳುವಾಗ ತಮ್ಮ ಆತ್ಮೀಯ ಶಿಷ್ಯರುಗಳಾದ ದೊರೆಸ್ವಾಮಿ ಐಯ್ಯಂಗಾರ್ ಮತ್ತು ಆರ್.ಎನ್‌. ದೊರೆಸ್ವಾಮಿಗಳನ್ನೂ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಕರೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗುವ ವಾಡಿಕೆ. ಈ ಪ್ರವಾಸದ ಸಂಧರ್ಭದಲ್ಲಿ ಇವರ ಆರೋಗ್ಯದಲ್ಲಿ ಏರು ಪೇರುಂಟಾಗಿ ೧೦೪ ಡಿಗ್ರಿ ಜ್ವರ ಬಂದು ತೋಳು ಊದಿಕೊಂಡು, ಕೈ ಚಳುಕು ಬಂದು ಧೈರ್ಯಗುಂದಿ ಮಾತನಾಡುತ್ತಿದ್ದರೂ ಕೂಡ, ಸಂಜೆ ರಾಜರ ಸಮ್ಮುಖದಲ್ಲಿ ಕಚೇರಿಯನ್ನು ಧೃತಿಗೆಡದೆ, ಮಾತೆ ಸರಸ್ವತೀದೇವಿಯೇ ಬೆರಳುಗಳಲ್ಲಿ ನರ್ತನ ಮಾಡುತ್ತಿರುವಳೋ ಎಂಬಂತೆ ಮಹಾರಾಜರನ್ನೂ ಸಭಿಕರನ್ನೂ ಮಂತ್ರ ಮುಗ್ಧರನ್ನಾಗಿಸಿ, ಅವರು ಕಂಬನಿಗೈಯ್ಯುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ರಾಗ ತಾನಗಳನ್ನು ನುಡಿಸಿ ವಿಜೃಂಭಿಸಿದರು. ಮಹಾರಾಜರಿಂದ ಅಮೂಲ್ಯ ಖಿಲ್ಲತ್ತು ಸಾವಿರಾರು ರೂಪಾಯಿ ಸಂಭಾವನೆ ಪಡೆದರು.

ವೀಣಾವಾದನ ಕೌಶಲ್ಯ: ನಾದಮಯ ಸಂಗೀತ, ರಮ್ಯ ಮಧುರ ಚಿತ್ರ ವಿಚಿತ್ರ ಕಲ್ಪನೆ, ನಾದದ ಪ್ರಪಂಚ, ಮಾಧುರ್ಯಯುಕ್ತ ಯಮುನೆಯ ರಂಗತರಂಗ, ಕೋಲ್ಮಿಂಚು, ವೇಣುವಿನ ಮಾಧುರ್ಯ, ಶಂಖನಾದದ ಗಾಂಭೀರ್ಯ, ಸುಂಧರ ಸಂಕೀರ್ಣ ಭಾವತರಂಗ ಅಲೌಕಿಕ ವಾಚ್ಯಾತೀತ ಸೌಂದರ್ಯಯುಕ್ತ, ಮೈಸೂರು ಸಂಪ್ರದಾಯದ ವೀಣೆಯ ಶೈಲಿ ಸ್ವರೂಪ. ಅದರ ಹಿರಿಮೆ, ಮೀಟಿನ ಸೂಕ್ಷ್ಮ, ಹೊರಹೊಮ್ಮವ ನಾದದ ಮಾಧುರ್ಯ, ಎಡಗೈ ಬೆರಳುಗಳ ಕೌಶಲ, ಚಳಕ, ರೋಮಾಂಚಕಾರಿಯಾದ ದಾಟುಸ್ವರ ಸಂಯೋಜನೆ, ವಿವಿಧ ಸಂಗೀತ ಪದ್ಧತಿಗಳ ಸೌಖ್ಯದಾಯಕ ಅಂಶಗಳನ್ನೂ ಆರಿಸಿಕೊಂಡು ಬಹುಮುಖ ಸೌಖ್ಯವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುವಂತಹ ಕೌತುಕಮಯ ವಾತಾವರಣವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವ ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಅವರ ವೀಣಾಗಾನ.

ವೆಂಕಟತಿರಿಯಪ್ಪನವರು ವಾಗ್ಗೇಯಕಾರರಾಗಿಯೂ ವಿಜೃಂಭಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಮಹಾವೈದ್ಯನಾಥಯ್ಯರ್ ರವರ ೭೨ ಮೇಳರಾಗಮಾಲಿಕೆಯನ್ನು ಕೇಳಿ ಪ್ರಭಾವಿತರಾದ ಇವರು ಮಹಾರಾಜರ ಅಣತಿಯಂತೆ ಸುಮಾರು ೩೦ ಮೇಳ ರಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಕೃತಿಗಳನ್ನೂ ರಚಿಸಿದರು. “ರಾಜಾ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷ ದೇವತಾ” ಎಂಬುದನ್ನು ಸಾದರ ಪಡಿಸುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ, ರಾಜರಿಗೆ ಶುಭವನ್ನು ಹಾರೈಸಿ ಪ್ರತಿವರ್ಷ ವರ್ಧಂತಿಯಲ್ಲಿ ಅಪರೂಪ ರಾಗಗಳಾದ ಪ್ರಭಾಪ್ರಿಯ, ಸುನಾದ ವಿನೋಧಿನಿ, ಭುವನ ಗಾಂಧಾರಿ, ಕುಲಭೂಷಣಿ, ಶಾರದಾ ಪ್ರಿಯ, ಬುಧಮನೋಹರಿ ಮುಂತಾದ ರಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯದೊಂದಿಗೆ ಕೃತಿರಚನೆ ಮಾಡಿ ಅವುಗಳನ್ನು ಅರಮನೆ ಬ್ಯಾಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಾದರಪಡಿಸಿ ಮಹಾರಾಜರ ಪ್ರಶಂಸೆಗೆ ಪಾತ್ರರಾದರು. ವರ್ಣಗಳು, ತಿಲ್ಲಾನಗಳು, ರಾಗಮಾಲಿಕೆ, ನಗ್ಮಗಳು(ಹಿಂದೂಸ್ತಾನಿ ಗತ್ತು) ಇವರ ರಚನೆಗಳ ವೈವಿಧ್ಯತೆ.

ಮೈಸೂರಿನ ಗಣ್ಯ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳೂ ಮಹಾ ಪಂಡಿತರೂ ಎನಿಸಿಕೊಂಡ ಜಿ.ಆರ್. ಜ್ಯೋಸ್ಯರ್ ರವರು ಆಸ್ತಿಕ ಮಹಾಶಯರ ಸುಲಭ ಪಾರಾಯಣಕ್ಕಾಗಿ ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸಿದ ಗಾಯತ್ರಿ ರಾಮಾಯಣವನ್ನು ನೋಡಿ ಅದರ ಅರ್ಥವನ್ನು ತಿಳಿದು ಅದಕ್ಕೆ ಹೊಂದುವಂತಹ ವರ್ಣಮಟ್ಟು ಹಾಕಿ ರಾಗಮಾಲಿಕೆಯನ್ನು ತಮ್ಮ ಶಿಷ್ಯರಿಂದ ನುಡಿಸಿ ಹಾಡಿಸಿ ಆನಂದಬಾಷ್ಪ ಸುರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಲಕ್ಷ್ಮೀ ಅಷ್ಟಕ, ಶಾರದಾ ಪಂಚರತ್ನ, ಶಿವ ಪಂಚಾಕ್ಷರಿ ಸ್ತೋತ್ರಗಳನ್ನು, ರಾಗಮಾಲಿಕೆಯಾಗಿ ರಚಿಸಿದ್ದಾರೆ. ‘ಸಂಗೀತಾಮೃತಸಾರ’ವೆಂಬ ಗ್ರಂಥವನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಕೃತಿಗಳ ಆಯ್ಕೆ, ಸ್ವರ ಪ್ರಸ್ತಾರ, ಅರ್ಥವಿವರಣೆ ಇರುವುದು ಗ್ರಂಥನಿರ್ಮಾಪಕರಿಗೆ ಬಹಳ ಉಪಯುಕ್ತ. ಇದು ಮೈಸೂರು ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ಪ್ರಕಟಗೊಂಡಿದೆ.ಅವರ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ತವೇ ಒಂದು ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಪೂರ್ಣ-ಮೂರು ಇಂಚು ಜರತಾರಿ ಅಂಚಿನ ಮಧುರೆ ಪಂಚೆ ಉಟ್ಟು, ರುಮಾಲು ಧರಿಸಿ ಹೊರಟರೆ ಯಾರೂ ಮರ್ಯಾದೆಯಿಂದ ತಲೆ ಬಾಗುವಂಥಾ ಗಂಭೀರತೆ. ಅವರು ದರ್ಬಾರ್ ಡ್ರೆಸ್‌ ಧರಿಸಿ ನವರಾತ್ರಿ ದರ್ಬಾರ್ ಗೆ ಬಂದರೆಂದರೆ ಎರಡನೇ ಮಹಾರಾಜರೇ ಬಂದರೋ ಎನ್ನುವಂತಹ ವರ್ಚಸ್ಸು! ಅಪ್ರತಿಮ ಪಾಂಡಿತ್ಯ, ಕೀರ್ತಿ ಗಳಿಸಿದ್ದರೂ ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ವಿದ್ಯೆ ಕಲಿಸಿ, ಅವರ ಶ್ರೇಯೋಭಿವೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಕಂಡು ಸಂತೋಷ ಪಡುತ್ತಿದ್ದರು. ತಮ್ಮ ವೀಣಾವಾದನವನ್ನು ಯಾರಾದರೂ ಪ್ರಶಂಸಿಸಿದರೆ ಅವರಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಮಾತು, “ನಮ್ಮ ದೊರೆಸ್ವಾಮಿ ವೀಣೆ ಕೇಳಿದ್ದೀರಾ” ಎಂದು! ಇಂಥಾ ಗುರುಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುವುದು ಶಿಷ್ಯರ ಪೂರ್ವ ಪುಣ್ಯವೇ ಸರಿ.

ಹಸುಗೂಸಿನಂತಹ ಮುಗ್ಧ ಮನಸ್ಸು, ಮಾತ್ಸರ್ಯ ರಹಿತ ವಾತ್ಸಲ್ಯ ಮನೋಭಾವ, ನಿಷ್ಕಲ್ಮಷ ಹೃದಯ, ಸಹಾನುಭೂತಿ ಇವೇ ಅವರಲ್ಲಿ ಮೂರ್ತಿವೆತ್ತಿದ್ದವು.

ಮೃದು ಅಂತಃಕರಣ, ಅಪಾರ ಔದಾರ್ಯ, ಹೃದಯ ಶ್ರೀಮಂತಿಕೆ ಅವರದಾಗಿತ್ತು. ಒಂದು ಶುದ್ಧಸ್ವರ, ಮಧುರ ಸಂಗತಿಯನ್ನು ಕೇಳಿದ ಕೂಡಲೇ ಕೈಯಲ್ಲಿದ್ದ ವಜ್ರ ಕೆಂಪಿನ ಉಂಗುರವನ್ನೋ, ಗಡಿಯರವನ್ನೋ ಯಾವುದಾದರೂ ಸರಿ, ಕೊಟ್ಟು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸುವುದು ಅವರ ವಾಡಿಕೆ. ಮನೆಯಲ್ಲೇ ಆದರೆ ಶಲ್ಯ, ಪಂಚೆ, ಬೆಳ್ಳಿತಟ್ಟೆ ಬಹುಮಾನವನ್ನೇ ಕೊಡುವುದರ ಮೂಲಕ ಮೆಚ್ಚುಗೆ ಸೂಸುತ್ತಿದ್ದರು.

ವೆಂಕಟಗಿರಿಯಪ್ಪನವರ ಜನಪ್ರಿಯತೆ, ಕೃತಿರಚಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ, ಕಚೇರಿಯಿಂದ ಶ್ರೋತೃಗಳನ್ನು ಬೆರಗುಗೊಳಿಸುವ ವಿದ್ವತ್ತು ಮತ್ತು ಬೋಧನ ಕಲೆ, ಸಹಯ ವಿದ್ವಾಂಸರಲ್ಲಿ ತೋರುತ್ತಿದ್ದ ಅಂತಃಕರಣ, ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ, ಔದಾರ್ಯ, ಶಿಷ್ಯ ವಾತ್ಸಲ್ಯ ಇವೆಲ್ಲ ಅವರ ಸಹೃದಯತೆಯ ಕುರುಹುಗಳು. ತ್ರಿರತ್ನ ಪ್ರಾಯವಾದ ಹೃದಯ ಸಂಪತ್ತು ಅವರದು.

ಇವರಿಗೆ ಸಂದ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕಾರಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಹೇಳುತ್ತಲೇ ಹೋಗಬಹುದು. ಅವರ ರಚನೆ ನಗ್ಮಾವನ್ನು ಇವರಿಂದಲೇ ಕಲಿತ, ಮಹಾರಾಜ ಜಯಚಾಮರಾಜೇಂದ್ರ ಒಡೆಯರವರ ಸೋದರಿ ರಾಣಿ ವಿಜಯದೇವಿ BBC ಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡಿದರು. ಇದನ್ನು ಕೇಳಿದ BBC ನಿರ್ದೇಶಕರು ಮೆಚ್ಚಿ “ಇದನ್ನು ರಚಿಸಿದಾತನಿಗೆ ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಸ್ವತಂತ್ರ ಮನೋಧರ್ಮವಿದೆ”. Your Professor has an unbounded creative faculty. His music is masculine, bold and impressive.” ಎಂದು ಶ್ಲಾಘಿಸಿದ್ದನ್ನು ಕೇಳಿ ಸಂತೋಷಗೊಂಡು ೩೦೦೦ ರೂಪಾಯಿಗಳನ್ನು ಮೆಚ್ಚುಗೆಗಾಗಿ ಇವರಿಗೆ ಕಳಿಸಿದರು.

ಭಾರತದ್ಯಂತ ಪ್ರವಾಸ ಮಾಡಿ ಮೈಸೂರಿನ ವೀಣೆಯ ಕಂಪನ್ನು ಪಸರಿಸಿ ಮೈಸೂರಿಗೇ ಕೀರ್ತಿ ಗೌರವಗಳನ್ನು ತಂದದನ್ನು ಕಂಡು ಮುದಗೊಂಡ ಮಹಾರಾಜರು ೧೯೩೬ರಲ್ಲಿ ದಸರಾ ಮಹೋತ್ಸವದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ವೆಂಕಟಗಿರಿಯಪ್ಪನವರಿಗೆ ವೈಣಿಕ ಪ್ರವೀಣ ಎಂಬ ಬಿರಿದು, ಮೈಸೂರು ಸಂಸ್ಥಾನದ ಗಂಡಭೇರುಂಡ ಲಾಂಧನವಿರುವ ರತ್ನ ಖಚಿತವಾದ ತೋಡಾ, ಬೆಲೆ ಬಾಳುವ ಖಿಲ್ಲತ್ತನ್ನು ಹೆಮ್ಮೆಯಿಂದ ದಯಪಾಲಿಸಿ ಗೌರವಿಸಿದರು.

ಶ್ರೀಮಜ್ಜಯಚಾಮರಾಜೇಂದ್ರ ಒಡೆಯರ್ ರವರೂ ಕೂಡ ಸ್ವತಃ ಸಂಗೀತ ವಿದ್ವನ್ಮಣಿಗಳೂ, ವಾಗ್ಗೇಯಕಾರರೂ, ಕಲಾ ಪೋಷಕರೂ ಆಗಿದ್ದರು. ೧೯೪೬ರಲ್ಲಿ ಸಂಗೀತ ವಿಶಾರದ ಎಂಬ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ನೀಡಿ, ವಜ್ರ ಕೆಂಪಿನ ಗಂಡಭೇರುಂಡ ಪದಕವುಳ್ಳ ರತ್ನಹಾರವನ್ನು ಖಿಲ್ಲತ್ತನ್ನೂ ನೀಡಿ ಪುರಸ್ಕರಿಸಿದರು.

ಯಾವ ಸಂಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಹೋದರೂ ಇವರ ಪ್ರತಿಭೆಗೆ ಮಾರು ಹೋಗಿ ರಾಜಯೋಗ್ಯವಾದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಸನ್ಮಾನಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಕೊಲ್ಲಂಗೋಡು, ತಿರುವಾಂಕೂರು, ಭರತ್‌ಪುರ, ಪಂಡಾರ ಸನ್ನಿಧಿ, ಧರ್ಮಪುರ, ಬರೋಡ, ಜಯಪುರ, ಬೋಧ್‌ಪುರ, ಪುದಕೋಟ್ಟೈ ಮತ್ತು ಬಂಗನಪಲ್ಲಿ ಸಂಸ್ಥಾನದ ರಾಜರುಗಳಿಂದ ಚಿನ್ನದ ಪದಕಗಳು, ರತ್ನಖಚಿತ ತೋಡಾ, ಖಿಲ್ಲತ್ತುಗಳನ್ನೂ ಅಪಾರ ಹಣವನ್ನೂ ಗಳಿಸಿದರು.

ವೆಂಕಟಗಿರಿಯಪ್ಪನವರು ಸಂಗೀತ ಕಲಾ ಲೋಕಕ್ಕೆ ಅಮೂಲ್ಯವಾದ ಶಿಷ್ಯ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಬೆಳೆಸಿ ವೀಣಾ ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲಿ ಚಿರಂತನ ಧ್ರುವ ನಕ್ಷತ್ರವಾಗಿ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಅವರ ಶಿಷ್ಯ ಸಂಪತ್ತು ಅಪಾರ. ಅವರೊಬ್ಬ ಆದರ್ಶ ಗುರುವಾಗಿದ್ದರು. ನಿರಪೇಕ್ಷಾಭಾವದಿಂದ ಶಿಷ್ಯರಿಗೆ ವಿದ್ಯೆಯನ್ನು ಧಾರೆಯೆರೆಯುತ್ತಿದ್ದರು.

ವೆಂಕಟಗಿರಿಯಪ್ಪನವರ ಶಿಷ್ಯರಲ್ಲಿ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕೀರ್ತಿವಂತರೂ, ಪ್ರತಿಭಾಶಾಲಿಗಳೂ ಆಗಿದ್ದವರು ಶ್ರೀ ದೊರೆಸ್ವಾಮಿ ಐಯ್ಯಂಗಾರ್ಯರು. ಹಾಗೆಯೇ ಇನ್ನೊಬ್ಬ ಪ್ರತಿಭಾವಂತರು ಆರ್.ಎನ್‌. ದೊರೆಸ್ವಾಮಿಯವರು.

ಇವರ ಶೀಷ್ಯ ವೃಂದದಲ್ಲಿದ್ದವರು ವೀಣಾ ಎಂ.ಚೆಲುವರಾಯಸ್ವಾಮಿಗಳು, ಎಂ.ಜೆ. ಶ್ರೀನಿವಾಸ ಐಯ್ಯಂಗಾರ್ಯರು ಇನ್ನೂ ಅನೇಕರು.

ವೆಂಕಟಗಿರಿಯಪ್ಪನವರು ಸಂಸಾರದಲ್ಲಿ ಬಹಳ ದುಃಖ ಅನುಭವಿಸಿದರು. ಅವರ ಪ್ರೀತಿಯ ಪುತ್ರ ಪ್ರಸನ್ನನ ಸಾವಂತೂ ಅವರ ಮನಸ್ಸು, ದೇಹದ ಮೇಲೆ ತೀವ್ರ ಆಘಾತವನ್ನುಂಟು ಮಾಡಿತು. ಅವರ ಮಕ್ಕಳೆಲ್ಲಾ ಸುಸಂಸ್ಕೃತರು, ಸಂಗೀತ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ ಇತರ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲೂ ಪ್ರತಿಭಾಶಾಲಿಗಳಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಶ್ರೀಮತಿ ಅಮೃತ, ಶ್ರೀ ಪ್ರಭಾಕರ್ ಮತ್ತು ಶ್ರೀ ಹರಿಪ್ರಸಾದ್‌ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರೂ, ಎಂಜಿನಿಯರ್, ವೈದ್ಯಕೀಯ ವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಮಹತ್ತರವಾದ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.

ವೆಂಕಟಗಿರಿಯಪ್ಪನವರು ೧೯೫೨ ಜನವರಿ ೩೦ ರಂದು ಸರಸ್ವತಿ ಮಾತೆಯ ಪಾದಾರವಿಂದದಲ್ಲಿ ಲೀನವಾಗಿ ಹೋದರು.