ಬೇಟೆಯೇ ಬದುಕಿನ ಭಾಗವಾಗಿಸಿಕೊಂಡ ಬುಡಕಟ್ಟು ಸಮುದಾಯವು ಬೇಡ ರೆಂದು ಕರೆಯಿಸಿಕೊಂಡ ಬಗ್ಗೆ ನಮ್ಮಲ್ಲಿ ವರ್ಣರಂಜಿತ ಇತಿಹಾಸವೇ ಇದೆ. ಕಾಡು-ಕಣಿವೆ, ಗುಡ್ಡ-ಗವಿಗಳನ್ನೇ ತಮ್ಮ ವಾಸಸ್ಥಳ ಮಾಡಿಕೊಂಡ ಇವರು ಚರ್ಮ ತೊಗಟೆಗಳನ್ನೇ ಉಡುಪಾಗಿ ಧರಿಸಿದರು. ಆದಿ ಮಾನವನ ಎಲ್ಲಾ ಅವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಹೊತ್ತುಕೊಂಡ ಇವರು ಕ್ರೂರ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಮಧ್ಯೆ ಬಾಳಿದರು. ಇಂಥ ಬೇಡ ಸಮುದಾಯದ ರೋಮಾಂಚನ ಹೆಜ್ಜೆಗಳು ಎಲ್ಲಿಂದ ಆರಂಭವಾಗುತ್ತವೆ ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಹಲವಾರು ವಿದ್ವಾಂಸರು ಅನೇಕ ವಾದಗಳನ್ನು ನೀಡಿದ್ದಾರೆ.

ಬೇಡ ಸಮುದಾಯ ಮೂಲ ದ್ರಾವಿಡ ಸಮುದಾಯವೆಂಬ ವಾದದಲ್ಲಿ ಎರಡಿಲ್ಲ. ಅವರಿಗಿದ್ದ ಪುಳಿಂದ, ಭಿಲ್ಲ, ಕಿರಾತ, ವ್ಯಾಧ, ಶಿಬಿರ, ನಿಷಾಧ ಮುಂತಾದ ಪುರಾತನ ಹೆಸರುಗಳೇ ಸಾಕ್ಷಿ. ಅಂತೆಯೇ ದ್ರಾವಿಡ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ವೇಡನ್, ವೇಂದನ್, ವೆಟ್ಟುನ್, ಎಂದೆಲ್ಲ ಕರೆಯಲಾಗಿದೆ. ಹಳೆಗನ್ನಡದಲ್ಲಿ ವೇಡರ್, ವೇಳರ್, ವಿದಿರ್, ಬಿಲ್ಲ, ಬೇಂಟಿ ಯವರ್, ಬೇಂಟೆಕಾರ, ವಿಯದರ್, ಕುಣಿಂದರ್, ಕೋವರ್ ಎಂಬ ನಾಮಗಳಿವೆ. ರಾಷ್ಟ್ರಕೂಟರ ಅಪಭ್ರಂಶ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ನಾಹಲ, ನಾಹಿಲ, ನಾಇಲ್ಲ, ನಾಹ, ಸಮರ, ಸಿಮಿರ, ಬೆಲಾಡ, ಭಿಲ್ಲಬಾದ್ದಿಯ ಮುಂತಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇವೆಲ್ಲ ಪದಗಳು ಬೇಡ ಸಮುದಾಯದ ಪ್ರಾಚೀನತೆಯ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟೀಕರಿಸುತ್ತವೆ.

“ಬೇಡ ಸಮುದಾಯದ ಮೂಲ ‘ವಾಲ್ಮೀಕಿ’ಯೆಂದು ಹಲವರ ಅನಿಸಿಕೆ. ಕಿರಾತರ ಯಜಮಾನನಾದ ಈತ ಕಾಮಕೇತು, ಲಕ್ಷ್ಯ, ಮೀನ, ಮಲ್ಲರೆಂಬ ಇನ್ನಿತರ ಏಳು ಜನ ಮಕ್ಕಳ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಪಡೆ ರಚಿಸಿ ದರೋಡೆ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದನೆಂಬ ಪ್ರತೀತಿ ಇದೆ. ಮುಂದೆ ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ಕಾಲಾನಂತರ ಚದುರಿಹೋದ ಈ ಪಡೆಗಳೇ ಬೇಡರ ಸಮುದಾಯದ ವಂಶ ವಿಕಾಸಕ್ಕೆ ನಾಂದಿ ಹಾಡಿದವು” ಎಂಬ ಒಂದು ಐತಿಹ್ಯವಿದೆ. ಅದೇನೆ ಇದ್ದರೂ ತೂರಿಹೋದ ಇಂಥ ಬೇಡ ಪಡೆಯ ತುಕುಡಿಗಳು ಆಯಾ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಗಟ್ಟಿಯಾಗಿ ನೆಲೆಯೂರಿದವು ಎಂಬುದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ. ಅವರೀಗ ಅಲ್ಲಿಯ ಹೆಸರುಗಳಿಂದಲೇ ಇಂದು ದೇಶಾದ್ಯಂತ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆಂಬುದೇ ಬಹು ಮಹತ್ವಪೂರ್ಣ ಅಂಶ. ಅದರ ಒಂದು ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಈ ರೀತಿ ನೋಡಬಹುದು.

ತಮಿಳುನಾಡು ನಾಯಕ್ಡಾ, ನಾಯಕ, ನಾಯ್ಕರ್, ವಾಲ್ಮೀಕಿ, ವೇಡನ್, ವೆತ್ತಲೆ, ನಾಯಕರ್, ವೆತುಕನ್ ಗೆಂಟು, ಸಿಲೋನ್ ವೇಟನ್, ವೇಡುವಾಸ, ವೆದ್ದಾನ್, ವೇಂಟೆಕಾರನ್, ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ ಜಾಟ್, ಪಂಜಾಬ್ ಭಿಲ್, ಬಾಲಮೀಕ್ಷಿ, ವಾಲ್ಮೀಕಿ, ನಾಯಕಮಾಂಗ್, ಬಂಗಾಲಬಿಹಾರ ಸೇನ್, ಕೇರಳ, ನಾಯರ್, ಮಲೇಶಿಯಾ ಕಾಶ್ಮೀರ ಡೋಗ್ರಾ, ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ ರಾಮೋಶಿ, ರಾಣವಾಸಿ, ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ ಬೋವಿ, ಬೋಯಿ, ನಾಯನಿ, ದೊರೆಬಿಡ್ಡಲು, ಬೊಯಾಸು.

ಹೀಗೆ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿರುವ ಹಲವು ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿಯ ಬೇಡರ ಪದಗಳು ಅನೇಕ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿವೆ. ಮೂಲತಃ ಇವುಗಳನ್ನು ವಿವೇಚಿಸಿದ್ದು ಬೇಟೆಯಾಡುವ ವೃತ್ತಿಯ ವಿಚಾರದಿಂದ ಎಂಬುದನ್ನು ನಾವು ಗಮನಿಸಬೇಕು. ಇಂದು ಇಲ್ಲಿಯ ಕೆಲವು ಪದಗಳು ಬೇರೊಂದು ಮತ ಜಾತಿಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಸಹ ನಾವು ಮರೆಯು ವಂತಿಲ್ಲವಾದರೂ ಮೂಲದಲ್ಲಿ ಇವೆಲ್ಲ ಒಂದೇ ಕರುಳು ಬಳ್ಳಿಯ ಕುಡಿಗಳಾಗಿದ್ದ ವೆಂಬುದನ್ನು ತಳ್ಳಿ ಹಾಕುವಂತಿಲ್ಲ.

ಕರ್ನಾಟಕ ಮತ್ತು ಕೇರಳ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಬೇಡ, ಬ್ಯಾಡ, ಬ್ಯಾಡರು, ಬೇಡರು, ತಳವಾರ, ನಾಯಕ, ಕಿರಾತಕ, ಬಾರಿಕ, ಕನ್ನಯ್ಯ, ರಾಮೋಶಿ, ಬೈಡರ್ ಎಂಬ ವಿಭಿನ್ನ ಹೆಸರು ಬೇಡರಲ್ಲಿ ಬಳಕೆಯಾಗುತ್ತಿವೆ. ರಾಜಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿಯೂ ಸಹ ಅವರು ಮಾಡುತ್ತಿರುವ ಬನ್ನೆ ಆಧಾರವಾಗಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಬಾಲಮೀಕಿ, ವಾಲ್ಮೀಕಿ, ಭಿಲ್ಲ, ನಾಯಕ, ವೇಟನ್, ವೇಟೆಗಾರನ್, ಬಿಲ್ ನಾಯ್ಕರ್, ಕಾಟ್ಟುನಾಯಕರ್, ವೆತ್ತಲೆನಾಯ್ಕರ್, ವೇಟುವನ್, ತೋಟಿಯನಾಯ್ಕರ ಎಂಬಿತ್ಯಾದಿ ಹೆಸರನ್ನು ಶೋಧಿಸಲಾಗಿದೆ. ಕರ್ನಾಟಕದ ಕೆಲಭಾಗದಲ್ಲಿ ನಾಯಕ, ನಾಯಕ ಮಕ್ಕಳು, ಅರಮನೆಯ ರಾಜಪರಿವಾರ, ಬೇಡರು, ಬೋಯಿಗಳು, ಪರಿವಾರದವರು, ಇವೆಲ್ಲ ಬೇಡರೆಂದೇ ಗುರುತಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಬೇಡರಲ್ಲಿ ೩೦ ಉಪವಿಭಾಗಗಳಿರುವುದರಿಂದ ಇವರಲ್ಲಿ ಮೇಲ್ನೋಟಕ್ಕೆ ಭಿನ್ನತೆ ಕಾಣಬಹುದು. ಆದರೆ ಮೂಲ ಮಾತ್ರ ಒಂದೆ. ಪಾಳೇಗಾರ, ಮ್ಯಾಸನಾಯಕ, ಬಾರಿಕ್, ಕನ್ನಯ್ಯಜಾತಿ, ಕಿರಾತಕಜಾತಿ ಎಂದು ಕರ್ನಾಟಕದ ಗಡಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಬೇರಡ, ವೇರನ್‌ಬಾರಕ್, ದೊರೆಬಿಡ್ಡನಾಯಕ, ನಾಯಕವಾಡಿ ಎಂಬ ಇನ್ನಿತರ ಉಪನಾಮಗಳು ಸಹ ಪ್ರಚಲಿತದಲ್ಲಿವೆ.

ಬೇಡರು ಪಂಜಾಬಿನ ಗಿರಿಶಿಖರಗಳಿಂದ ಕರ್ನಾಟಕದೆಡೆ ಬಂದರೆಂದು, ಇವರಿಗೆ ಭಿಲ್ಲರು, ನಾಯಕರು, ಬೇರಾರ್ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದರೆಂದು ಕೆಲವು ವಿದ್ವಾಂಸರ ಅಭಿಪ್ರಾಯವಿದೆ. ಅದರಂತೆ, ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿರುವ ನಾಯಕರು ಮತ್ತು ಮುಂಬೈ, ಸಿಂಧೂದೇಶ, ಗುಜರಾತ,  ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿರುವ ರಾಮೋಶಿಗಳು ಹಾಗೂ ಡೆಕ್ಕನ್ ಭೂಮಿ, ಉತ್ತರ ಇಂಡಿಯಾದಲ್ಲಿರುವ ಬಾಲಮೀಕಿ ನಾಯಕರು ಒಂದೇಯಾಗಿದ್ದರೆಂಬುದು ಹಲವರ ಸ್ಪಷ್ಟ ವಿಚಾರಗಳಾಗಿವೆ.

ಬೇಡರಲ್ಲಿ ಕವಲೊಡೆದ ಅನೇಕ ಪಂಗಡಗಳು ಮುಂದೆ ಬಹು ಭಾವಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಬೆಳೆದವು. ಇವು ಬೇಡರ ವಿಕಾಸದ ಪ್ರಮುಖ ಘಟ್ಟವೆಂದೇ ಗುರುತಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಅಂಥವುಗಳಲ್ಲಿ ವಾಲ್ಮೀಕಿ, ತಳವಾರ, ಪರಿವಾರ ಮುಂತಾದವು ಮುಖ್ಯವು.

ವಾಲ್ಮೀಕಿ : “ತ್ರೇತ್ರಾಯುಗದ ಮೂಲಸಂವೇದನೆಯನ್ನು ಬದುಕಿನ ಮೌಲ್ಯವನ್ನು, ಸೋಲುಗೆಲವುಗಳನ್ನೆಲ್ಲಾ ಒಟ್ಟಾಗಿ ಹಿಡಿದಿಟ್ಟ ದಾರ್ಶನಿಕ ಶಕ್ತಿ ವಾಲ್ಮೀಕಿಗೆ ದಕ್ಕಿತು ಮತ್ತು ಅದು ರಾಮಾಯಣದ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಹೊರಬಿತ್ತು”. ಇಂಥ ಶಕ್ತಿ ಸಿಗುವ ಮುನ್ನ ಆದಿ ಮಾನವನಂತೆ ಅಡವಿಯಲ್ಲಿ ಅಲೆಯುತ್ತಿದ್ದ ವಾಲ್ಮೀಕಿ ಪ್ರಚೇತಸ ಮತ್ತು ಪ್ರಮೋಜೆಯರ ಮಗನಾಗಿ ಹುಟ್ಟಿ ತಮಸಾ ನದಿ ತೀರದಲ್ಲಿ ವಾಸವಾಗಿದ್ದನು. ನಂತರ ಕಿರಾತರ ಯಜಮಾನ ನಾಗುವ ಮೂಲಕ ಕಾಮಕೇತು, ಲಕ್ಷ, ಮೀನಮಲ್ಲರೆಂಬ ಹನ್ನೆರಡು ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಏಳು ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ವಾಲ್ಮೀಕಿಯು, ಅವರ ಮುಖಂಡತ್ವದಲ್ಲೇ ಪಡೆ ರಚಿಸಿ ದರೋಡೆ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದನೆಂದು ಒಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯವಿದೆ. ಮುಂದೆ ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ಚದುರಿ ಹೋದ ಈ ಪಡೆಗಳೇ ‘ಬೇಡರ’ ಸಮುದಾಯದ ವಂಶ ವಿಕಾಸಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಇದನ್ನೇ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಾಗಿಟ್ಟುಕೊಂಡ ಹಲವರು ಬೇಡ ಸಮುದಾಯದ ಮೂಲ ವಾಲ್ಮೀಕಿಯೆಂದು ವಾದಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇದರಿಂದ ಬೇಡರ ಒಂದು ಗುಂಪು ತಮ್ಮನ್ನು ‘ವಾಲ್ಮೀಕಿ’, ವಾಲ್ಮೀಕಿ ಮಕ್ಕಳೆಂದು ಕರೆಯಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಇಚ್ಛಿಸುತ್ತಾರೆ. ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದಲ್ಲಿ ಕಬ್ಬಲಿಗರು ವಾಲ್ಮೀಕಿ ಪೂಜಕರಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಅವರಿಗೆ ವಲ್ಯಾಲ್ಯಾ (ವಾಲ್ಮೀಕಿ) ಕೋಳಿ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಅದರಂತೆ ತ್ರೇತಾಯುಗದಲ್ಲಿ ಗುಹ, ಶಬರಿ, ದ್ವಾಪರದಲ್ಲಿದ್ದ ಏಕಲವ್ಯ, ಧರ್ಮವ್ಯಾಧ, ಕಲಿಯುಗದಲ್ಲಿದ್ದ ಬೇಡರ ಕಣ್ಣಪ್ಪರನ್ನು ಬೇಡರು ತಮ್ಮ ಪೂರ್ವಜರೆಂದು ಇಂದಿಗೂ ಆರಾಧಿಸುತ್ತಿರುವುದರ ಅರ್ಥ ಇವರ ವಂಶ ವಿಕಾಸವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ ಅವರ ವಂಶದವರೆಂದು ಹೇಳಿಕೊಳ್ಳಲು ಹೆಮ್ಮೆಪಡುತ್ತಾರೆ. ‘ವಾಲ್ಮೀಕಿ ತನ್ನ ವಂಶದ ಚರಿತ್ರೆಯನ್ನು ರಾಮಾಯಣವಾಗಿಸಿರಬಹುದೆ’, ಎಂಬ ಬಲವಾದ ಊಹೆಯೊಂದು ಇದೆ.

ತಳವಾರ : ಬೇಡರಲ್ಲಿಯೇ ಇನ್ನೊಂದು ಹೆಸರು ‘ತಳವಾರ’. ಯವನರ ವಿರುದ್ಧ ಸದಾ ಖಡ್ಗಧಾರಿಯಾಗಿದ್ದ ಇವರು ವೃತ್ತಿಯಿಂದ ಯುದ್ಧಕ್ಕಾಗಿ ಹೋರಾಡುವ ಸೈನಿಕ ರಾಗಿದ್ದರು.

ಆದುದರಿಂದಲೇ ಇವರಿಗೆ ತಲವಾರ್ (ಖಡ್ಗ) ಎಂದು ಹೆಸರು ಬಂತೆಂದು ತರ್ಕ. ಆದರೆ ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ ನೋಡುವುದಾದರೆ ಕ್ರಿ.ಶ. ಮೂರನೆಯ ಶತಮಾನಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ನಾಗಾರ್ಜುನಕೊಂಡದ ಇಕ್ಷ್ವಾಕು ವಂಶದ ದೊರೆಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಲವರ, ತಲವರ, ತಳವರ, ತಳಾರ, ತಳಾ, ತಳವಾರ, ಮಹಾತಲವಾರ, ನಾಡತಳವಾರ ಎಂಬ ರಕ್ಷಣ ವಿಭಾಗದ ಹುದ್ದೆ ಗಳಿದ್ದವೆಂದು ತಿಳಿದುಬರುತ್ತದೆ. ಕ್ರಿ.ಶ. ೬ ಮತ್ತು ೮ನೇ ಶತಮಾನದ ಶಾಸನಗಳಲ್ಲಿ ತಳಾ, ತಳರ, ತಲವಾರನೆಂದು ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ವಡ್ಡಾರಾಧನೆಯಲ್ಲೂ ತಳವ, ತಳಾರ ಎಂಬಿತ್ಯಾದಿ ರೂಪಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದೆ. ಇವೆಲ್ಲವೂ ಕಾವಲುಗಾರ, ಗ್ರಾಮರಕ್ಷಕ, ನಾಡನಗರ ಅಧಿಕಾರಿಯೆಂಬ ಅರ್ಥವನ್ನು ಸ್ಫುರಿಸುತ್ತವೆ. ಇಂಥ ಅನೇಕ ತಳವಾರರು ಪಾಳೆಗಾರರಾಗಿ ಕೋಟೆಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟಿ ಆಳಿದ ಉದಾಹರಣೆಗಳು ಉಲ್ಲೇಖಗೊಂಡಿವೆ. ತರುವಾಯ ಸುದ್ದಿ ತಲುಪಿಸುವ ಪತ್ರ ಒಯ್ಯುವ ಓಲೆಕಾರ ವೃತ್ತಿಗೆ ಸೀಮಿತವಾಗುತ್ತ ಸಾಗಿದ ಈ ತಳವಾರರು ‘ಬೇಡ ಸಮುದಾಯ’ದ ಅವಿಭಾಜ್ಯ ಅಂಗವೆನ್ನುವುದು ಮರೆಯಲಾಗದು.

ನಾಯಕ : ಬೇಡರ ಗುಂಪಿನಲ್ಲಿ ಶೂರನಾದ ವ್ಯಕ್ತಿ ಪಾಳೆಪಟ್ಟುಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟಿಕೊಂಡು ಪಾಳೆಯಗಾರನೆನಿಸಿದ. ಆತನೆ ಮುಂದೆ ಮುಖಂಡನಾದ. ನೇತೃತ್ವ ವಹಿಸಿದ ಈತನಿಗೆ ‘ನಾಯಕ’ನೆಂದೇ ಗೌರವಸೂಚಕ ಅಭಿದಾನವಿತ್ತರು. ‘ನಾಯಕ’ ಎಂಬ ಪದವು ಕ್ರಿ.ಶ. ೯ನೇ ಶತಮಾನದವರೆಗೆ ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಸೇನಾಪತಿ, ಪಡೆದಳ, ಮುಂದಾಳು, ಮುಖ್ಯಸ್ಥನೆಂಬ ಅರ್ಥಗಳಲ್ಲೇ ಬಳಕೆಯಾಗಿದೆ. ಬೇಡರ ಹೆಸರುಗಳು ಕೊನೆಗೆ ‘ನಾಯಕ’ ಪದ ಬಳಕೆಯಾಗುವ ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಬೋವ, ಬೋಯ, ಬೋಯಿ ಎಂದಿದ್ದ ಬಗ್ಗೆ ಹಲವಾರು ದಾಖಲೆಗಳು ಇಂದಿಗೂ ದೃqsಕರಿಸುತ್ತವೆ. ಬೇಡರ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ೫೭೦ ವರ್ಷಗಳಷ್ಟು ದೀರ್ಘಕಾಲ ಇಂಥ ನಾಯಕರು ‘ಶ್ರೀಮನ್ಮಹಾನಾಯಕಾಚಾರ್ಯ’ ಎಂಬ ಬಿರುದು ಹೊತ್ತು ಆಳ್ವಿಕೆ ಮಾಡಿದರೆಂಬುದು ಗಮನಾರ್ಹ.

‘ನಾಯಕ್ಡಾ’ ಎಂದರೆ ತೆಲುಗಿನಲ್ಲಿ ಅಪರಾಧಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವವ ಎಂದರ್ಥವಿದೆ. ಆದರಂತೆ ಅಡವಿಯಲ್ಲಿ ಬಟ್ಟೆಯಿಲ್ಲದೇ ತಿರುಗುವ ‘ಚೋಳಿ ಪಾಲನಾಯಕ’ರನ್ನು ಇದೇ ಸಾಲಿಗೆ ಸೇರಿಸಲಾಗಿದ್ದು ಇವರೆಲ್ಲ ಮೇಲಿನ ನಾಯಕ ಶ್ರೇಣಿಗೆ ಸೇರಿದವರಲ್ಲ ಎಂಬುದು ಹಲವಾರು ತಜ್ಞರ ಅಭಿಪ್ರಾಯ.

ಇನ್ನಿತರರು : ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದಲ್ಲಿ ರಾಮೋಶಿ, ರಾಣವಾಸಿಗಳೆಂದು ಕರೆಯಿಸಿಕೊಳ್ಳುವವರು ತಾವು ಶ್ರೀರಾಮನ ವಂಶದವರೆಂದು ಹೆಮ್ಮೆಪಡುತ್ತಾರೆ; ಹೇಳಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಇದೇ ಪದ್ಧತಿ, ಪಂಥದ ರಾಮ ಕೊಂಡಾಡಿಗಳು ರಾಮನ ಜಪ-ತಪ ಮಾಡುತ್ತಾ ಆತನ ಮಹಿಮೆಯನ್ನು ಸ್ತುತಿಸುತ್ತಾ ಸಂಚರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇವರಿಬ್ಬರ ಮೂಲ ‘ಬೇಡ’ ಜನಾಂಗವೆಂಬುದು ನಿರ್ವಿವಾದ. ಇಟ್ಟ ಗುರಿ ತಪ್ಪದಂತೆ ಹೊಡೆಯುವ ಗುರಿಕಾರ, ಪಾಳೆಪಟ್ಟುಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟಿಕೊಂಡು ಆಳಿದ ಪಾಳೆಯಗಾರರೆಲ್ಲ ಬೇಡ ಸಮುದಾಯದ ವಿಕಾಸಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾದವರು. ಇವರೆಲ್ಲರ ನಂತರ ‘ನಾಯಕ’ರೆನಿಸಿಕೊಂಡರು. ನಾಯಿಡು, ನಾಯಿನನೆಂದು ಕರೆದದ್ದು ತೆಲುಗಿನಲ್ಲಿ ಇದೇ ಅರ್ಥಕ್ಕಾಗಿ.

ಸದ್ಯ ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಬೇಡರನ್ನು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಎರಡು ಬಣಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣುತ್ತೇವೆ. ಮ್ಯಾಸಬೇಡರು, ಊರ ಬೇಡರೆಂದು ತಮ್ಮನ್ನು ತಾವೇ ಸೀಳಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಆಳುತ್ತಿರುವ ಅರಸನಿಗೆ ವೈರಿಗಳ ಬರುವಿಕೆ ಬಗ್ಗೆ ಗೂಢಾಚಾರಿಕೆ ತಲುಪಿಸುತ್ತ ಕಾಡಿನಲ್ಲೆ ಅಲೆಯು ತ್ತಿದ್ದವರೆಲ್ಲ ಮ್ಯಾಸಬೇಡರಾದರೆ, ಊರಲ್ಲಿದ್ದವರೆಲ್ಲ ಊರ ಬೇಡರಾದರು. ಮ್ಯಾಸಬೇಡರಲ್ಲಿ ಊರುಮ್ಯಾಸ, ಅಡವಿಮ್ಯಾಸ, ಕಳ್ಳಮ್ಯಾಸ, ಮುಂಜಿ ಮ್ಯಾಸಗಳೆಂದು ವಿಧಗಳಿವೆ. ‘ಮೋಯಿಸ’ ಇದರರ್ಥವೇ ಮ್ಯಾಸವೆಂದು ಡಾ. ಕೃಷ್ಣಮೂರ್ತಿ ಹನೂರ ಅವರ ತರ್ಕ. ‘ಮೀಸಲು’ ಸೈನ್ಯವಾಗಿದ್ದ ಇವರ ವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಗ್ರಾಮೀಣರು ‘ಮ್ಯಾಸ’ ಎಂಬರ್ಥದಲ್ಲಿ ಪ್ರಯೋಗಿಸಿರುವುದನ್ನು ಡಾ. ಹನೂರ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಇವರನ್ನೇ ಕೆಲವೆಡೆ ಊರುನಾಯಕರು, ಮ್ಯಾಸನಾಯಕರೆಂದು ಗುರುತಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಮಾರಮ್ಮನಾಯಕರು, ಮುತ್ಯಾಲ ನಾಯಕರು, ಹಾಲು ಬೇಡರು, ಮೊಂಡಬೇಡರು, ಸಂಚಲು, ಭಿಲ್ಲರು, ರಾಜಪರಿವಾರದವರು, ಕೊಂಡರಾಜುಲು ಎಂದೆಲ್ಲ ಕರೆಯುವಲ್ಲಿ ಅವರ ವೃತ್ತಿ ಮತ್ತು ಗುಣವಿಶೇಷಗಳನ್ನು ಅರ್ಥೈಸಲೇಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಕೆಲವರು ಕ್ರಮೇಣ ಊರುಕಟ್ಟಿ ವಿಸ್ತರಿಸಿ ಅವುಗಳ ಮೇಲೆ ಒಡೆತನ ಸಾಧಿಸಿ ರಾಜ್ಯಪಾಲರಾದರು. ‘ರಾಜ’ರೆನಿಸಿಕೊಂಡರು. ಇಂಥ ‘ರಾಜ’ರಿಗೆ ಸಹಾಯಕರಾಗಿ ದೇವತಾಪೂಜೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ದೇವರ ನೈವೇದ್ಯಕ್ಕೆ ಮೀಸಲು ಹಾಲು ತರುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಬೇರೆ ಹಟ್ಟಿಗಳನ್ನೆ ಕಟ್ಟಿ ಕೊಂಡಿದ್ದ ಕೆಲವರು ಗೋಪಾಲಕರಾದರು. ಅವರನ್ನೇ ಮುಂದೆ ‘ಯಾದವ’ರೆಂದು ಗುರುತಿಸಲಾಯಿತು. ಇವರನ್ನು ಕೆಲವು ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮ್ಯಾಸನಾಯಕರು, ಮೀಸಲು ನಾಯಕರು, ಕಾಡುಗೊಲ್ಲರೆಂದು ಸಹ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿರುವುದು ಉಲ್ಲೇಖಾರ್ಹ. ಗಡಿ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಶೃತಿಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸುವ ಗೂಢಚಾರರಿಗೆ ಗುಡ್ಲನಾಯಕರೆಂದು, ಅಡವಿಯಲ್ಲೆ ಗುಡಿಸಲು ಹಾಕಿಕೊಂಡು ವೇಷ ಮರೆಯಿಸಿಕೊಂಡು ತಿರುಗುತ್ತ ವೈರಿ ಸುಳಿವು ನೀಡುವ ಇನ್ನು ಕೆಲವು ಗೂಢಚಾರರಿಗೆ ವತ್ತಡೇ ಮಾರಮ್ಮನಾಯ್ಕರು, ಮುತ್ಯಾಲಮ್ಮನಾಯ್ಕರು ಮತ್ತು ಮೊಂಡ ರೆಂದೆಲ್ಲಾ ಶೋಧಕರು ಅವರನ್ನು ಗುರುತಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇವರೆಲ್ಲ ಅಲೆಮಾರಿಗಳಾಗಿಯೇ ಇಂದಿಗೂ ಉಳಿದದ್ದು ಸತ್ಯಸಂಗತಿ. ಅದರಂತೆ ಮೂಲಬೇಡ ವಂಶೀಯರಾದ ಬಿಲ್ಲರು ಸಹ ಅಡವಿಯಲ್ಲಿಯೇ ಬೇಟೆಯಾಡಿ ಜೀವಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಇವರಂತೆ ಸಂಚರು ಅಥವಾ ರಾಮಕೊಂಡಾಡಿಗಳು ರಾಮ ಜಪದಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸಿ ಜೀವನ ಸವೆಸಲಾರಂಭಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ಹೀಗೆ ‘ಬೇಡ ಜನಾಂಗದ ಉಗಮ ಹಾಗೂ ವಿಕಾಸ’ವನ್ನು ನೋಡುವಾಗ ನಾಡಿನ ಪ್ರಾಚೀನ ಜನಪದವನ್ನೇ ಆಶ್ರಯಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಹಾಗಾದಾಗ ಮಾತ್ರ ಇವರು ನಮಗೆ ಅರ್ಥವಾಗಬಲ್ಲರು. ಸಮುದಾಯದ ಅಧ್ಯಯನದ ಪರ್ವಕಾಲದಲ್ಲಿರುವ ನಮ್ಮ ಇಂದಿನ ಸಂಶೋಧನೆ ‘ಬೇಡ ಸಮುದಾಯದಂಥ’ ವಿಶಿಷ್ಟ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಪರಿಕರಗಳನ್ನು ಅತಿ ಬೇಗ ಗುರುತಿಸಿದಷ್ಟು ಅನುಕೂಲ. ಯಾಕೆಂದರೆ ನಾಗರೀಕತೆಯ ಮುದ್ರೆ ಇವರ ಮೇಲೆ ಪ್ರಬಲವಾಗಿ ಅಚ್ಚೊತ್ತಿರುವುದರಿಂದ ಅದರ ಉಳಿವು ಮುಂದಿನ ಅಭ್ಯಾಸಿಗರಿಗೆ ಅವಶ್ಯವಿದೆ.

* * *