ಒಬ್ಬ ಬಾಲಕರಾಜ. ಒಂದು ಪುಟ್ಟ ಸಿಂಹಾಸನದ ಮೇಲೆ ಕೂತಿದ್ದಾನೆ. ಅವನ ಸೈನಿಕರು ಪಕ್ಕದ ಹಳ್ಳಿಯ ಒಬ್ಬ ಪಟೇಲನನ್ನು ಕೈಕಾಲು ಕಟ್ಟಿ ಎಳೆದು ತಂದಿದ್ದಾರೆ. ಆ ಹಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿದ್ದ, ಪಾಪ, ದಿಕ್ಕಿಲ್ಲದ ಒಬ್ಬಳು ವಿಧವೆಯ ಮಾನಭಂಗ ಮಾಡಿದ್ದ ಆ ದುಷ್ಟ. ತನ್ನನ್ನು ವಿಚಾರಣೆ ಮಾಡಲು ಈ ಎಳೆಪೋರನಿಗೆ ಎಲ್ಲಿದೆ ಧೈರ್ಯ, ಎನ್ನುವ ಸೊಕ್ಕು ಬೇರೆ ಆ ಪಟೇಲನಿಗೆ. ಆದರೆ ಆ ಬಾಲಕರಾಜ ಆ ದಪ್ಪ ಮೀಸೆ ಹೊತ್ತ ಪಟೇಲನ ವಿಚಾರಣೆಯನ್ನು ಸಾಂಗವಾಗಿ ನಡೆಸಿದ. ಪಟೇಲ ತಪ್ಪಿತಸ್ಥತೆಂಬುದು ರುಜುವಾತಾಯಿತು. ಈಗ ಬಾಲಕರಾಜ ಯಾವ ಶಿಕ್ಷೆ ಕೊಡಬಹುದೆಂದು ಎಲ್ಲರೂ ಕುತೂಹಲದಿಂದ ಅವನ ಕಡೆಯೇ ನೋಡತೊಡಗಿದರು.

ಆ ಬಾಲಕ ಕಠೋರ ಸ್ವರದಲ್ಲಿ ತೀರ್ಪು ನೀಡಿದ;”ಅಪರಾಧಿಯ ಎರಡೂ ಕೈ, ಕಾಲು ಕತ್ತರಿಸಿ ಹಾಕಿ!” ಅಬ್ಬ! ಆ ಹುಡುಗನ ನ್ಯಾಯನಿಷ್ಠುರತೆ ಕಂಡು ಅಲ್ಲಿದ್ದವರೆಲ್ಲ ಮೂಗಿನ ಮೇಲೆ ಬೆರಳಿಟ್ಟುಕೊಂಡರು. ಆಶ್ವರ್ಯದ ಜೊತೆಗೆ ಅಷ್ಟೇ ಸಂತೋಷವೂ ಆಯಿತು. ಊರಿನ ಜನರು ತಮ್ಮತಮ್ಮಲ್ಲಿ ಈ ರೀತಿ ಮಾತನಾಡಿಕೊಳ್ಳತೊಡಗಿದರು; “ನೋಡಿ, ನಮ್ಮ ಬಾಲಕರಾಜ ಎಷ್ಟು ನ್ಯಾಯಪ್ರಿಯ! ದುಷ್ಟರನ್ನು ಕಂಡರೆ ಅವನು ಎಳ್ಳಷ್ಟೂ ಅಂಜುವವನಲ್ಲ, ಅವರಿಗೆ ಸರಿಯಾದ ಶಿಕ್ಷೆಕೊಡುವ ಧೈರ್ಯ ಅವನಿಗಿದೆ. ಬಡಬಗ್ಗರನ್ನು, ದಿಕ್ಕಿಲ್ಲದವರನ್ನು ಕಂಡರೆ ಅವನಿಗೆ ತುಂಬ ಕನಿಕರ. ಅವರನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು ಅವನು ಸದಾ ಸಿದ್ಧ. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಎಲ್ಲ ಹೆಂಗಸರನ್ನೂ ಸ್ವಂತ ತಾಯಿಯಂತೆ ಕಾಣುತ್ತಾನೆ. ಮುಂದೆ ಬೆಳೆದು ದೊಡ್ಡವನಾದ ಮೇಲೆ ಇವನು ತನ್ನ ದೇಶವನ್ನು, ಧರ್ಮವನ್ನು ಉಳಿಸುವ ದೊಡ್ಡ ರಾಜನಾಗುತ್ತಾನೆ. ಅವನ ಸಹಾಯಕ್ಕೆ ನಾವೆಲ್ಲ ನಿಲ್ಲಬೇಕಲು.”

ಇಷ್ಟು ಸಣ್ಣ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಇಷ್ಟು ಧೈರ್ಯ, ನ್ಯಾಯ, ನಿಷ್ಠೆಗಳನ್ನು  ತೋರಿ ಜನರ ಪ್ರೀತಿಯನ್ನು ಗಳಿಸಿದ ಆ ಬಾಲಕರಾಜ ಯಾರು? ಅವನೇ ಶಿವಾಜಿ! ಅವನಿಗಿನ್ನೂ ಆಗ ೧೪ ವಯಸ್ಸು, ಅಷ್ಟೆ. ಪುಣೆ ಊರು ಸುತ್ತಮುತ್ತಲ ಹತ್ತಾರು ಹಳ್ಳಿಗಳೇ ಅವನ ಪುಟ್ಟ ರಾಜ್ಯ.  ಅವನ ತಂದೆ ಶಹಾಜಿರಾಜ ಬಿಜಾಪುರದ ಸುಲ್ತಾನನ ಕೈಕೆಳಗಿನ ಒಬ್ಬ ಸರದಾರ. ಅವನಿಗೆ ತನ್ನ ಮಗನ ಸ್ವಭಾವ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಗೊತ್ತು. ಶಿವಾಜಿ ಸಿಂಹದಂತೆ  ನಿರ್ಭಯನಾದ ಬಾಲಕ, ಪರದೇಶಿಯರಿಗಂತೂ ಅವನು ಸುತಾರಾಂ ತಲೆಬಾಗುವವನಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನು ಕಂಡು ಅವನಿಗೆ ತುಂಬ ಸಂತೋಷ. ತಂದೆಗೆ ಮಗನ ಈ ಗುಣಗೊತ್ತಾದ ರೀತಿ ಬಹು ಸ್ವಾರಸ್ಯವಾಗಿದೆ.

ಒಂದು ಸಲ ತಂದೆ ಶಹಾಜಿರಾಜ ಶಿವಾಜಿಯನ್ನು ಬಿಜಾಪುರದ ದರ್ಬಾರಿಗೆ ಕರೆದುಕೊಂಡು ಹೋದ. ಆಗಿನ್ನೂ ಶಿವಾಜಿಗೆ ಹನ್ನೆರಡು ವರ್ಷವೂ ತುಂಬಿರಲಿಲ್ಲ. ಬಿಜಾಪುರದ ಮುಸಲ್ಮಾನ ಸುಲ್ತಾನನಿಗೆ ಶಹಾಜಿ ಮೂರು ಸಲ ನೆಲಮುಟ್ಟಿ ನಮಸ್ಕಾರ ಮಾಡಿದ. ಆಮೇಲೆ ಮಗನಿಗೂ ಅದೇ ರೀತಿ ಮಾಡಲು ಹೇಳಿದ. ಆದರೆ…. !

ಶಿವಾಜಿ ಮಾತ್ರ ಎರಡು ಹೆಜ್ಜೆ ಹಿಂದೆ ಸರಿದ. ತಲೆಬಾಗದೆ ನೆಟ್ಟಗೇ ನಿಂತ. ನಮ್ಮ ದೇಶವನ್ನು, ನಮ್ಮ ಧರ್ಮವನ್ನು ತುಳಿದಿರುವ ಪರಕೀಯ ರಾಜನಿಗೆ ನಾನು ತಲೆಬಾಗುವುದಿಲ್ಲ ಎನ್ನುವ ನಿರ್ಧಾರ ಅವನ ಕಣ್ಣಲ್ಲಿ ಮಿಂಚಿತು. ಶಿವಾಜಿ ನಮಸ್ಕಾರ ಮಾಡದೆ ಹಾಗೆಯೇ ಸಿಂಹನಡಿಗೆಯಿಂದ ದರ್ಬಾರಿನಿಂದ ವಾಪಸಾದ. ಬಿಜಾಪುರದ ಆಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಅದುವರೆಗೆ ಅಷ್ಟು ನಿರ್ಭಯವಾಗಿ ಯಾರೂ ನಡೆದುಕೊಂಡಿರಲಿಲ್ಲ. ಆ ಬಾಲಕನ ಎದೆಗಾರಿಕೆ ಕಂಡು ಎಲ್ಲರೂ ಬೆಕ್ಕಸಬೆರಗಾದರು. ಶಿವಾಜಿ ದರ್ಬಾರಿನಿಂದ ಮನೆಗೆ ಬರುತ್ತಿರುವಾಗ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಇನ್ನೊಂದು ಘಟನೆ ನಡೆಯಿತು. ಒಬ್ಬ ಕಟುಕ ಹಸುವನ್ನು ಕೊಲ್ಲಲು ಕತ್ತಿ ಎತ್ತಿದ್ದ. ಆ ದೃಶ್ಯ ಶಿವಾಜಿಯ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಬಿದ್ದದ್ದೇ ತಡ, ಅವನು ತನ್ನ ಕಿರುಗತ್ತಿಯನ್ನು ಎಳೆದು ಆ ಕಟುಕನ ಕೈಯನ್ನು ಕತ್ತಿರಿಸಿ ಚೆಲ್ಲಿದ!

ತನ್ನ ಎಳೆಮಗನ ಈ ಎಲ್ಲ ವರ್ತನೆ ಕಂಡು ತಂದೆ ಶಹಾಜಿಗೆ ಕೋಪ ಬಂದಿತೇ? ಛೇ, ಅವನಿಗೆ ಸಂತೋಷವೇ ಆಯಿತು. ಸ್ವದೇಶದ ಮೇಲೆ, ಸ್ವಧರ್ಮದ ಮೇಲೆ ಮಗನಿಗಿದ್ದ ಪ್ರೀತಿ ಕಂಡು ಅವನ ಹೃದಯ ಹಿಗ್ಗಿತು. ತನಗಂತೂ ಸ್ವತಂತ್ರ ರಾಜನಾಗಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ. ಕೊನೆಯ ಪಕ್ಷ ತನ್ನ ಮಗನಾದರೂ ಸ್ವತಂತ್ರನಾದ ಶೂರ ರಾಜನಾಗಿ ಬಾಳಿ ಬೆಳಗಲಿ ಎಂದು ಹರಿಸಿ ಅವನನ್ನು ಪುಣೆಗೆ ಕಳಿಸಿಕೊಟ್ಟ.

ಇಷ್ಟೆಲ್ಲ ಧೈರ್ಯ, ಶೌರ್ಯ, ದೇಶಭಕ್ತಿ, ಧರ್ಮ, ಪ್ರೇಮದ ಗುಣಗಳು ಶಿವಾಜಿಗೆ ಹೇಗೆ ಬಂದುವುದು ಎನ್ನುವಿರಾ? ಎಳೆಮಗುವಾದಾಗಿನಿಂದಲೂ ಅವನ ತಾಯಿ ಜೀಜಾಬಾಯಿ ಅವನಿಗೆ ರಾಮಾಯಣ, ಮಹಾಭಾರತ, ಪುರಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಬರುವ ವೀರರ, ಸಾಧುಸಂತರ ಕಥೆಗಳನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದಳು. ಅವನ್ನು ಕೇಳಿ ತಾನೂ ರಾಮನಂತೆ, ಕೃಷ್ಣನಂತೆ ಆಗಬೇಕು, ಭೀಮ ಅರ್ಜುನರಂತೆ ಆಗಬೇಕು, ಎಂದು ಶಿವಾಜಿಯ ಮನಸ್ಸು ಹಾತೊರೆಯತೊಡಗಿತು. ಜೊತೆಗೆ ದಾದಾಜಿ ಕೊಂಡದೇವನಂತಹ ಆದರ್ಶ ಗುರುವೂ ಅವನಿಗೆ ಸಿಕ್ಕಿದ. ಅಲ್ಲದೆ, ಶಿವಾಜಿ ತನ್ನ ಹತ್ತನೆ ವಯಸಸಿನಲ್ಲಿ ಬೆಂಗಳೂರಿಗೆ ಬಂದಿದ್ದ. ಆಗ ಅವನ ತಂದೆ ಶಹಾಜಿರಾಜನ ಆಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಜರುಗುತ್ತಿದ್ದ ಪವಿತ್ರವಾದ ಹಿಂದು ರೀತಿನೀತಿಗಳನ್ನು ಕಂಡು ಶಿವಾಜಿ ಸ್ಫೂರ್ತಿ ಪಡೆದಿದ್ದ. ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಹಿಂದೆ ವೈಭವದಿಂದ ಮೆರೆದಿದ್ದ ವಿಜಯನಗರದ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ ನೆನಪೂ ಅವನಿಗೆ ಹುಮ್ಮಸ್ಸು ತುಂಬಿತು.

ಸ್ವರಾಜ್ಯಲಕ್ಷ್ಮಿಗೆ ಕೋಟೆಗಳ ಕೋಟೆ

ಶಿವಾಜಿ ಹುಟ್ಟಿದ್ದು ಶಿವನೇರು ಕೋಟೆಯಲ್ಲಿ, ಕ್ರಿ.ಶ. ೧೬೩೦ರಲ್ಲಿ. ಅವನು ಸ್ವರಾಜ್ಯವನ್ನು ಕಟ್ಟುವ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ್ದೂ ಕೋಟೆಗಳ ಸಹಾಯದಿಂದಲೇ, ತನ್ನ ೧೯ನೆಯ ವಯಸ್ಸಿಗೇ ಅವನು ಮೊದಲನೆಯ ಕೋಟೆ ಗೆದ್ದ. ಆ ಕೋಟೆಯ ಹೆಸರು ತೋರಣಗಡ. ತೋರಣ! ಎಂತಹ ಸುಂದರವಾದ ಅರ್ಥಪೂರ್ಣವಾದ ಹೆಸರು! ಸ್ವರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಕಟ್ಟಿದ ತೋರಣ ಅದು! ಕಾವಿಬಣ್ಣದ ಪವಿತ್ರ ಭಗವಾಧ್ವಜ ಅದರ ಮೇಲೆ ಹಾರಾಡತೊಡಗಿತು. ಸ್ವರಾಜ್ಯದ ಆ ಮೊದಲನೆಯ ಕೋಟೆಯನ್ನು ಭದ್ರಪಡಿಸಬೇಕೆಂದು ಕೂಡಲೇ ಶಿವಾಜಿ ತನ್ನ ಸೈನಿಕರಿಗೆ ಆಜ್ಞೆ ಮಾಡಿದ. ಅವನಿಗೆ ಲಲ್ಲಿ ಇನ್ನೊಂದು ಅದೃಷ್ಟ ಕಾದಿತತು. ನೆಲ ಅಗೆಯುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಹಣದ ಕೊಪ್ಪರಿಗೆಗಳು ಸಿಕ್ಕವು. ಸ್ವರಾಜ್ಯದೇವತೆಗೆ ಲಕ್ಷ್ಮಿಯ ಮೊದಲ ಕಾಣಿಕೆ ಅದು! ಆದರೆ ಅಷ್ಟೊಂದು ಹಣವನ್ನು ನೋಡಿ ಆ ಬಡ ಮಾವಳಿಗರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬನಿಗಾದರೂ ಬಾಯಲ್ಲಿ ನೀರು ಬಂದಿತೇ? ಇಲ್ಲ. ಅದಷ್ಟೂ ಹಣವನ್ನು ಅವರು ಒಯ್ದು ಶಿವಾಜಿಗೆ ತಲುಪಿಸಿದರು. ಏಕೆ? ಅದು ಸ್ವರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಹಣ, ದೇವರ ಹಣ, ತಾವು ಮುಟ್ಟಬಾರದು!

ತೋರಣಗಡದ ನಂತರ ಶಿವಾಜಿ ಒಂದೊಂದಾಗಿ ಕೋಟೆಗಳನ್ನು ಗೆಲ್ಲುತ್ತಾ ಹೊರಟ. ಶಿವಾಜಿಯು ತನ್ನ ಕೋಟೆಗಳನ್ನು ಹಿಡಿಯುತ್ತಿದ್ದಾನೆಂಬ ಸುದ್ದಿ ಬಿಜಾಪುರದ ಸುಲ್ತಾನನ ಕಿವಿಗೆ ಬಿತ್ತು. ಅವನು ಕೆರಳಿ ಕೆಂಡವಾದ.

ಶಿವಾಜಿಯನ್ನು ಬಗ್ಗು ಬಡಿಯಲು ಒಂದು ಧೂರ್ತ ಉಪಾಯ ಯೋಚಿಸಿದ. ಅದರಂತೆ ಅವನು ವಂಚನೆಯಿಂದ ಶಹಾಜಿರಾಜನನ್ನು ಸೆರೆಹಿಡಿಸಿ ಬಿಜಾಪರಕ್ಕೆ ಎಳೆತರಸಿದ, ಸೆರೆಮನೆಗೆ ತಳ್ಳಿದ. ಇನ್ನು ಅವನಿಗೆ ಚಿತ್ರಹಿಂಸೆ ಕೊಟ್ಟು ಕತ್ತರಿಸಿಹಾಕಲಾಗುವುದು ಎಂದು ಎಲ್ಲೆಲ್ಲೂ ಸುದ್ದಿ ಹಬ್ಬಿತು.

ಅತ್ತ ಸ್ವರಾಜ್ಯ ಹುಟ್ಟಿದ ಸಂತಸ ಸಡಗರಗಳಲ್ಲಿ ತೇಲುತ್ತಿದ್ದ ಶಿವಾಜಿಗೆ ಈ ಸುದ್ದಿ ಸಿಡಿಲಿನಂತೆ ಬಂದು ಎರಗಿತು. ತಾಯಿ ಜೀಜಾಬಾಯಿಗಂತೂ ಎದೆಯೊಡೆಯಿತು. ತನ್ನ  ಮಂಗಳಸೂತ್ರವನ್ನು ಕಿತ್ತುಹಾಕಲು ಯಮನೇ ತನ್ನ ಕೊರಳಿಗೆ ಕೈಹಾಕಿದಂತೆ ಅನಿಸಿತು. ಈ ಸುದ್ದಿ ಬರುತ್ತಿದ್ದಂತೆಯೇ ಇನ್ನೂ ಎರಡು ಭಯಂಕರ ಸಮಾಚಾರಗಳು ಬಂದವು. ಬಿಜಾಪುರದ ಶೂರ ಸರದಾರ ಫತ್ತೇಖಾನನು ದೊಡ್ಡ ಸೇನೆಯೊಂದಿಗೆ ಶಿವಾಜಿಯ ಮೇಲೆ ದಂಡೆತ್ತಿ ಹೊರಟಿದ್ದಾನೆ;

ಅತ್ತ ಬೆಂಗಲೂರಿನಲ್ಲಿದ್ದ ಶಿವಾಜಿಯ ಅಣ್ನ ಸಂಭಾಜಿಯ ಮೇಲೆಯೂ ಇನ್ನೊಬ್ಬ ಸರದಾರ ಫರ‍್ರಾದಖಾನ ಹೊರಟಿದ್ದಾನೆ! ಸುಲ್ತಾನನ ಉಪಾಯ ಏನೆಂದು ಶಿವಾಜಿಗೆ ಥಟ್ಟನೆ ಹೊಳೆಯಿತು. ತಾನು ಸುಲ್ತಾನನಿಗೆ ಶರಣುಬರದೆ, ಯುದ್ಧ ಮಾಡಿದ್ದೇ ಆದರೆ ತಂದೆಯ ಪ್ರಾಣ ತೆಗೆಯುವನೆಂಬ ಬೆದರಿಕೆ ಅದು! ಏನು ಮಾಡಬೇಕೆಂದು ಶಿವಾಜಿ ಚಿಂತಾಗ್ರಸ್ತನಾದ. ಆಗ ಅವನ ಹದಿನಾಲ್ಕು ವಯಸ್ಸಿನ ಹೆಂಡಿತ ಸಹೀಬಾಯಿ ಹೇಳಿದಳು. “ಎಕೆ ಚಿಂತಿಸುವಿರಿ? ತಂದೆಯನ್ನೂ ಬಿಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಿ, ಸ್ವರಾಜ್ಯವನ್ನೂ ಉಳಸಿಕೊಳ್ಳಿ. ಬಂದಿರುವ ವೈರಿಯನ್ನು ಧ್ವಂಸಮಾಡಿ.”  ಶಿವಾಜಿಯಂತಹ ಶೂರ ಗಂಡಿಗೆ ಅವಳು ತಕ್ಕ ಹೆಂಡತಿ, ಅಲ್ಲವೇ?

ಶಿವಾಜಿ ನಿರ್ಧಾರ ಮಾಡಿ ಎದ್ದ. ಬಿಜಾಪುರದ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ಪರಂದರಗಡದ ದಳಪತಿಯನ್ನು ತನ್ನ ಸಿಹಿಮಾತಿನಿಂದ ಒಲಿಸಿಕೊಂಡ. ಅಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಸಣ್ಣ ಸೈನ್ಯ ನಿಲ್ಲಿಸಿದ. ಮೇಲೇರಿ ಬಂದ ಫತ್ತೇಖಾನನೊಂದಿಗೆ ನಡೆದ ಯುದ್ಧವೇ ಸ್ವರಾಜ್ಯದ ಹೋರಾಟಗಾರರಿಗೆ ಮೊದಲನೆಯ ಯುದ್ಧ ಪರೀಕ್ಷೆ. ಕದನದಲ್ಲಿ ಶಿವಾಜಿ ಮತ್ತು ಅವನ ಸಂಗಡಿಗರು ತೋರಿದ ಶೌರ್ಯದೆದುರು ಫತ್ತೇಖಾನ ಸೋತು ಪತ್ತೆಹತ್ತದಂತೆ ಪಲಾಯನ ಮಾಡಿದ. ಅತ್ತ ಸಂಭಾಜಿಯೂ ಫರ‍್ರಾದಖಾನ ಮಗ್ಗಲು ಮುರಿದು ಹೊಡೆದೋಡಿಸಿದ.

ಇಷ್ಟೆಲ್ಲ ಗೆಲುವಾಯಿತು. ಸರಿಯೆ. ಆದರೆ ತಂದೆಯ ಪ್ರಾಣವನ್ನು ಹೇಗೆ ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು? ಈ ಘೋರ ಚಿಂತೆ ಮಾತ್ರ ಶಿವಾಜಿಯನ್ನು ಕಾಡುತ್ತಲೇ ಇತ್ತು. ಅದಕ್ಕೊಂದು ಯುಕ್ತಿ ಮಿಂಚಿನಂತೆ ಅವನಿಗೆ ಹೊಳೆಯಿತು. ಅವನ ತೋಳುಗಳಂತೆಯೇ ಮೆದುಳೂ ಬಹು ಚುರುಕು. ಆಗ ದಿಲ್ಲಿಯಲ್ಲಿ ಶಹಜಹಾನ್‌ಬಾದಶಹನಾಗಿದ್ದ. ಅವನಿಗೆ ಶಿವಾಜಿಯು ಕೂಡಲೇ ಒಂದು ಕಾಗದ ಬರೆದ: “ನಮ್ಮ ತಂದೆಯನ್ನು ಬಿಜಾಪುರದ ಸುಲ್ತಾನ ಮೋಸದಿಂದ ಸೆರೆಹಡಿದಿಟ್ಟಿದ್ದಾನೆ. ತಂದೆಯವರ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಕೂಡಲೇ ಅವರು ಮತ್ತು ನಾನು ತಮ್ಮ ಸೇವೆ ಮಾಡಲು ಕಾತುರರಾಗಿದ್ದೇವೆ. ” ಬಿಜಾಪುರದ ಸುಲ್ತಾನನಿಗೆ ಈ ಪತ್ರದ ಸುಳಿವು ಹತ್ತಿತ್ತು. “ಮೊದಲೇ ದಿಲ್ಲಿ ಬಾದಶಹ ತನ್ನ ಮೇಲೆ ಬೀಳಲು ಹೊಂಚುಹಾಕುತ್ತಿದ್ದಾನೆ. ಇನ್ನು ಇದೇ ನೆವಮಾಡಿಕೊಂಡು ತನ್ನ ಮೇಲೆ ಬಿದ್ದರೆ ಏನು ಗತಿ?” ಎಂದು ಸುಲ್ತಾನ ಹೆದರಿದ. ಕೂಲೇ ಶಹಾಜಿರಾಜನನ್ನು ರಾಜಮರ್ಯಾದೆಯೊಂದಿಗೆ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದ. ಸ್ವರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಬಂದಿದ್ದ ಮೊದಲನೆಯ ಅಪಾಯವನ್ನು ಶಿವಾಜಿ ತನ್ನ ಶೌರ್ಯ, ಚಾತುರ್ಯಗಳಿಮದ ಪರಿಹರಿಸಿದ್ದು ಈ ರೀತಿ.

ಶಿವಾಜಿಗೆ ಇಪ್ಪತ್ತೆಂಟು ವಯಸ್ಸಾಯಿತು. ಆ ವೇಳೆಗೆ ಕೊಂಡಾಣಾ, ಪುರಂದರ, ಕಲ್ಯಾಣ, ರಾಜಗಡಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ನಲವತ್ತು ಕೋಟೆಗಳ ಮೇಲೆ ಸ್ವರಾಜ್ಯದ ಬಾವುಟ ಹಾರಾಡತೊಡಗಿತು. ಅದೇ ವೇಳೆಗೆ ಪಶ್ಚಿಮದ ಕರಾವಳಿಯ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ಇಂಗ್ಲೀಷರು, ಪೋರ್ಚುಗೀಸರು ಮುಂತಾದವರು ಬಂದು ತಳವೂರತೊಡಗಿದ್ದರು. ಇಂದಲ್ಲ ನಾಳೆ, ಈ ಬಿಳಿ ಜನರ ಪಿಡುಗು ದೇಶವನ್ನೆಲ್ಲ ನುಂಗಬಹುದೆಂದು ಶಿವಾಜಿ ಊಹಿಸಿದ. ಅವರ ಹಾವಳಿಯನ್ನು ಮೊಳಕೆಯಲ್ಲೆ ಚಿವುಟಿಹಾಕಬೇಕೆಂದು ಸಮುದ್ರಕೋಟೆಗಳನ್ನು ಶಿವಾಜಿ ಕಟ್ಟಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ. ಸಮರನೌಕೆಗಳನ್ನು ಶಿವಾಜಿ ಕಟ್ಟಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ. ಸಮರನೌಕೆಗಳನ್ನು, ಸಮರಯೋಧರ ಪಡೆಗಳನ್ನು ಸಿದ್ಧಗೊಳಿಸಿದ. ನಮ್ಮ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಈ ರೀತಿ ಬಿಳಿ ಜನರ ಅಪಾಯವನ್ನು ಮೊದಲೇ ಊಹಿಸಿ ಅದನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟಲು ಯತ್ನಿಸಿದವರಲ್ಲಿ ಶಿವಾಜಿಯೇ ಮೊದಲಿಗ.

ಶಿವಾಜಿ ಅಫಜಲಖಾನನ ಹೊಟ್ಟೆಯನ್ನು ಚೂರಿಯಿಂದ ಬಗೆ.

ಶತ್ರುಗಳಿಗೆ ಸಿಂಹಸ್ವಪ್ನ

ಶಿವಾಜಿಯ “ಹಿಂದವಿ ಸ್ವರಾಜ್ಯ” ದ ಕನಸು ಕ್ರಮೇಣ ನನಸಾಗುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ಕಂಡು ಅತ್ತ ಬಿಜಾಪುರದ ಸುಲ್ತಾನ ಅದಿಲಶಹಾ ಕಂಗೆಟ್ಟ. ದಿನವೂ ಒಂದಲ್ಲ ಒಂದು ಕೋಟೆ ಕೈಬಿಟ್ಟು ಹೋದ ಸುದ್ದಿಯೇ! ಬಾದಶಹನ ಸಕುತಾಯಿ ಒಬ್ಬಳಿದ್ದಳು. ಉಲಿಯಾ ಬಂಡಿಯಾ ಬೇಗಂ ಅಂತ ಅವಳ ಹೆಸರು. ಅವಳಂತೂ ಶಿವಾಜಿಯ ಮೇಲೆ ಬೆಂಕಿ ಕಾರತೊಡಗಿದಳು. ಅವಳೇ ಒಂದು ದಿನ ವಿಶೇಷ ದರ್ಬಾರನ್ನು ಕರೆದಳು. ಬಿಜಾಪುರದ ವೀರಾಧಿವೀರ ಸೇನಾಪತಿಗಳೆಲ್ಲ ಬಂದರು. ಆ ರಾಜಸಭೆಯಲ್ಲಿ ನಡುವೆ ಬೆಳ್ಳಿಯ ತಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ತಾಂಬೂಲ ಇಟ್ಟಿತ್ತು. “ನಿಮ್ಮಲ್ಲಿ ಶಿವಾಜಿಯನ್ನು ಹಿಡಿದು ತರಬಲ್ಲ ವೀರನು ಈ ತಾಂಬೂಲ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲಿ” ಎಂದು ಉಲಿಯಾ ಬೇಗಂ ನಾಗರಹಾವಿನಂತೆ ಬುಸುಗುಟ್ಟಿದಳು. ಏಳಡಿ ಎತ್ತರದ ಬೆಟ್ಟದಂತಹ ಶೂರ ಸರದಾರನೊಬ್ಬ ಎದ್ದು ಬಂದ. ಆ ವೀಳ್ಯ ಕೈಗೆತ್ತಿಕೊಂಡ. ಅವನೇ ಅಫಜಲಖಾನ್‌! ಮಹಾಶೂರನಾಗಿದ್ದಂತೆಯೇ ಅಷ್ಟೇ ಕ್ರೂರಿ, ಕಪಟಿ ಎಂದು ದೇಶದಾದ್ಯಂತ ಹೆಸರು ಪಡೆದಿದ್ದ ಪಠಾಣ ಸರದಾರ ಅವನು, ಬಾದಶಹ ಮತ್ತು ಉಲಿಯ ಬೇಂಗಂರು ಅವನನ್ನು ಗುಟ್ಟಾಗಿ ಕರೆದು “ಸ್ನೇಹದ ಸೋಗುಹಾಕಿ ಶಿವಾಜಿಯನ್ನು ಕೊಂದು ಹಾಕು” ಎಂದು ಕಿವಿಂತ್ರವನ್ನು ಉಪದೇಶಿಸಿ ಕಳಿಸಕೊಟ್ಟರು. ಜೊತೆಗೆ ೨೫ ಸಾವಿರ ಸೈನಿಕರ ಭರಿ ಸೇನೆ. ಆ ಸಣ್ಣ “ಬೆಟ್ಟದ ಇಲಿ”ಯನ್ನು ಹೊಸಗಿಹಾಕಲು ಎಷ್ಟು ತಯಾರಿ ನೋಡಿ!

ಅಫಜಲಖಾನ ನೆಟ್ಟಗೆ ಶಿವಾಜಿಯ ಕುಲದೇವತೆಯಾದ ತುಳಜಾಪುರದ ಭವಾನಿಯನ್ನು ನಾಶಮಾಡಲು ಹೊರಟ. ತುಳಜಾಭವಾನಿಯ ಮೂರ್ತಿ ಅವನ ಕೊಡಲಿಯ ಪೆಟ್ಟಿಗೆ ಸಕ್ಕಿ ನುಚ್ಚುನೂರಾಯಿತು. ಅನಂತರ ಖಾನನು ಹಸುವನ್ನು ಕತ್ತರಿಸಿ ಅದರ ರಕ್ತವನ್ನು, ಒಡೆದ ವಿಗ್ರಹದ ಮೇಲೆಲ್ಲ ಚೆಲ್ಲಾಡಿದ. ಅದೇ ರೀತಿ ಪಂಢರಪುರದ ದೇವಾಲಯವನ್ನೂ ಖಾನನು ಹಾಳುಗೆಡವಿದ. ಇವೆಲ್ಲ ಅನಾಹುತಗಳ ಸುದ್ದಿ ಶಿವಾಜಿಗೆ ನಿತ್ಯ ತಲುಪುತ್ತಿತು. ಹೀಗೆಲ್ಲ ಮಾಡಲು ಖಾನನ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಇದ್ದ ಒಳ ಉದ್ದೆಶ ಏನು ಗೊತ್ತೆ? ಶಿವಾಜಿ ಕಾಡು, ಕೋಟೆಗಳಲ್ಲಿ ಅಡಗಿರುವವರೆಗೆ ಅವನನ್ನು ಗೆಲ್ಲಲು, ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ದೇವಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಹಾಳು ಮಾಡಿದರೆ, ಗೋವುಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ತ್ರೀಯರ ಮೇಲೆ ಕೈ ಎತ್ತಿದರೆ ಅವನು ಕೆರಳಿ ತನ್ನೊಂದಿಗೆ ಯುದ್ಧ ಮಾಡಲು ಬಯಲಿಗೆ ಬರುವನು, ಆಗ ಅವನನ್ನು ಸುಲಭವಾಗಿ ಸೋಲಿಸಬಹುದು. ಇದೇ ಖಾನನ ತಂತ್ರ.

ಶಿವಾಜಿಗೂ ಈ ತಂತ್ರ ಅರ್ಥವಾಯಿತು. ತಾನು ಕೋಟೆಯಿಂದ ಇಳಿದು ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಹೋದರೆ ತನ್ನನ್ನು ಖಾನನು ನಾಶ ಮಾಡಿಬಿಡುವನೆಂಬುದು ಅವನಿಗೆ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಗೊತ್ತಿತ್ತು. ಅದಕ್ಕಾಗಿ ತಾನು ಜಾವಳಿ ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ಹೊಸದಾಗಿ ಕಟ್ಟಿಸಿದ್ದ ಪ್ರತಾಪಗಡಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ ನಿಲ್ಲಬೇಕು. ಅಲ್ಲಿಗೆ ಅಫಜಲಖಾನನು ಬರುವಂತೆ ಮಾಡಬೇಕು, ಅಲ್ಲಿ ಅವನನ್ನು ಎದುರಿಸಬೇಕು- ಆ ರೀತಿ ಶಿವಾಜಿ ನಿರ್ಧರಿಸಿದ. ಅದೇ ಸಮಯಕ್ಕೆ ಅವನಿಗೆ ಕನಸಿನಲ್ಲಿ ಭವಾನಿ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷಳಾಗಿ “ಜಯಶಾಲಿಯಾಗು” ಎಂದು ಹರಿಸಿದಳು. ಶಿವಾಜಿ ಪ್ರತಾಪಗಡಕ್ಕೆ ಹೊರಡುವ ಗಳಿಗೆ ಬಂದಿತು. ಆಗ ಶಿವಾಜಿ ತನ್ನ ಜೊತೆಗೆ ಹೊರಟು ನಿಂತ ಸಂಗಡಿಗರಿಗೆಲ್ಲ ಹೀಗೆ ಧೈರ್ಯ ಹೇಳಿದ: “ಹಿಂದೆ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನು ಕಂಸನನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿದಂತೆ ನಾನೂ ಈ ರಾಕ್ಷಸನನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿ, ಧರ್ಮಸ್ಥಾಪನೆ ಮಾಡುವೆನು.” ತಾಯಿ ಜೀಜಾಬಾಯಿಯೂ ಅವನನ್ನು “ಗೆದ್ದುಬಾ” ಎಂದು ಹರಿಸಿ ಕಳಿಸಿಕೊಟ್ಟಳು. ತಾಯಿಗೆ ತಕ್ಕ ಮಗ, ಮಗನಿಗೆ ತಕ್ಕ ತಾಯಿ!

ಶಿವಾಜಿ ಪ್ರತಾಪಗಡದಿಂದ ಇಳಿದು ಕೆಳಗೆ ಬರುವಂತೆ ಮಾಡಲು ಅಫಜಲಖಾನನು ಉಪಾಯದಿಂದ ತನ್ನ ರಾಯಭಾರಿಯನ್ನು ಶಿವಾಜಿಯ ಬಳಿಗೆ ಕಳಿಸಿಕೊಟ್ಟ. ಅವನು ಶಿವಾಜಿಗೆ ನಯವಾಗಿ “ಅಫಜಲಖಾನ ಸಾಹೇಬರೂ ನಿಮ್ಮ ತಂದೆಯವರೂ ತುಂಬ ಸ್ನೇಹಿತರು. ಅವರ ಭೇಟಿಗಾಗಿ ನೀವು ಬರಬೇಕು. ನಿಮಗೆ ಅವರು ಸ್ವಲ್ಪವೂ ಕೇಡು ಬಗೆಯುವುದಿಲ್ಲ” ಎಂದು ಹೇಳಿದ. ಶಿವಾಜಿಯೂ ತನ್ನ ರಾಯಭಾರಿಯ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಖಾನನಿಗೆ ಪತ್ರ ಕಳುಹಿಸಿದ “ತಾವೆಂದರೆ ನನ್ನ ಸಾಕ್ಷಾತ್‌ಚಿಕ್ಕಪ್ಪನಿಂದ್ದಂತೆ. ನನ್ನ ಅಪರಾಧವನ್ನೆಲ್ಲ ಮನ್ನಿಸಬೇಕು. ತಾವೇ ಪ್ರತಾಪಗಡಕ್ಕೆ ಬಂದು ನನ್ನನ್ನು ಕೈಹಿಡಿದು ಉದ್ಧಾರ ಮಾಡಬೇಕು. ನನ್ನನ್ನು ಬಿಜಾಪುರ ಬಾದಶಹರಲ್ಲಿಗೆ ಕರೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗಬೇಕೆಂದು ಶಿವಾಜಿಯ ಕಾಗದದಲ್ಲಿನ ನಯವಿನಯ ಖಾನನನ್ನು ಮರುಳು ಮಾಡಿತು. ಶಿವಾಜಿಯ ರಾಯಭಾರಿ ಬೇರೆ ಖಾನನ ಶೌರ್ಯ, ಶಿವಾಜಿಯ ಅಂಜುಬುರುಕುತನಗಳನ್ನು ವರ್ಣಿಸಿ ಖಾನನನ್ನು ಉಬ್ಬಿಸಿದ.

ಸರಿ, ತನ್ನೆಲ್ಲ ಸೈನ್ಯ ಸಿಬ್ಬಂದಿಯೊಂದಿಗೆ ಖಾನ ಆ ದಟ್ಟವಾದ ಜಾವಳಿ ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ಬಂದಿಳಿದ. ಪ್ರತಾಪಗಡದ ಬುಡದಲ್ಲೆ ಬಂದು ನಿಂತ. ಶಿವಾಜಿ ಮತ್ತು ಅಫಜಲಖಾನ ಇಬ್ಬರೂ “ಸ್ನೇಹದ ಭೇಟಿ” ಮಾಡಬೇಕೆಂದು ನಿಶ್ವಯವಾಯಿತು. “ಶಿವಾಜಿ ತುಂಬ ಭಯ ಬಿದ್ದಿದ್ದಾನೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಖಾನಸಾಹೇಬರು ಒಬ್ಬರೇ ಬಂದು ಭೇಟಿ ಮಾಡಬೇಕು. ಇಬ್ಬರು ಅಂಗರಕ್ಷಕರೂ ಸ್ವಲ್ಪ ದೂರದಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲಬೇಕು” ಎನ್ನುವ ಒಪ್ಪಂದವೂ ಖಾನನಿಗೆ ಹಿಡಿಸಿತು.

ಭೇಟಿ ನಿಶ್ಚಿತವಾದ ದಿನಕ್ಕೆ ಹಿಂದಿನ ರಾತ್ರಿ. ಪ್ರತಾಪಗಡದ ಮೇಲೆ ಯಾರಿಗೆ ನಿದ್ರೆ ಬರಬೇಕು? ನೇತಾಜಿ, ತಾನಾಜಿ, ಕಾನೋಜಿ ಇವರೆಲ್ಲರೂ ತಂತಮ್ಮ ಸೈನ್ಯದೊಂದಿಗೆ ಬೆಟ್ಟದ ಬುಡದಲ್ಲಿ ಹೋಗಿ ಅಡಗಿ ಕುಳಿತರು. ಕೋಟೆ ಮೇಲಿನ ತೋಪು ಹಾರಿದ ಸದ್ದು ಕಿವಿಗೆ ಬಿದ್ದೊಡನೆ ವೈರಿ ಸೈನಿಕರ ಮೇಲೆ ಬಿದ್ದು ಅವರನ್ನು ದ್ವಂಸ ಮಾಡಬೇಕೆಂದು ಅವರಿಗೆಲ್ಲ ಶಿವಾಜಿ ಆಜ್ಞಾಪಿಸಿದ್ದ. ಬೆಳಗಾಯಿತು. ಶಿವಾಜಿ ಎಂದಿನಂತೆ ಸ್ನಾನ, ಪೂಜೆ, ಶಿವಧ್ಯಾನ ಮಾಡಿದ. ತಲೆಗೆ, ಮೈಗೆ ಉಕ್ಕಿನ ಕವಚ ಧರಿಸಿದ.

ಸೊಂಟದಲ್ಲಿ ಭವಾನಿ ಖಡ್ಗ, ಚೂರಿ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡು. ಅಂತರಂಗದಲ್ಲಿ ಭವಾನಿಯನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸುತ್ತಾ ಖಾನನ ಭೇಟಿಗೆ ಗಡದಿಂದ ಇಳಿದುಬಂದ. ಬೆಟ್ಟದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಖಾನನ ಪಾಳಯಕ್ಕೆ ಕಾಣದಂತೆ ಭೇಟಿಯ ಜಾಗ ಏರ್ಪಾಟಾಗಿತ್ತು. ಅಲ್ಲಿ ಚಪ್ಪರದಲ್ಲಿ ಖಾನನು ಕಾಯುತ್ತಾ ಕುಳಿತಿದ್ದ. ಶಿವಾಜಿಯನ್ನು ಕಂಡೊಡನೆ ಎದ್ದ. ಇಬ್ಬರ ಕಣ್ಣುಗಳೂ ಸಂಧಿಸಿದವು. ಸ್ನೇಹದ ಆಲಿಂಗನೆಯ ನಟನೆ ಮಾಡಿ ಖಾನನು ಶಿವಾಜಿಯನ್ನು ಕರೆದ. ಆಲಿಂಗನೆಗಾಗಿ ಖಾನ ತನ್ನ ಪ್ರಚಂಡ ಬಾಹುಗಳನ್ನು ಮುಂದೆ ಚಾಚಿದ. ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷ ಮೃತ್ಯುವಿನ ಆಲಿಂಗನೆಯೇ ಸರಿ! ಆದರೆ ಯಾರ ಮೃತ್ಯುವೋ? ಶಿವಾಜಿಯೂ ಮುಂದೆ ಬಂದು ಆಲಿಂಗಿಸಿಕೊಂಡ. ಕೂಡಲೇ ಖಾನ ತನ್ನ ಗುಪ್ತವಾದ ಚೂರಿಯನ್ನು ತೆಗೆದು ಕಟಕಟನೆ ಹಲ್ಲು ಕಡಿಯುತ್ತಾ ಶಿವಾಜಿಯ ಬಗಲಿಗೆ ಇರಿದ. ಶಿವಾಜಿಯ ಉಕ್ಕಿನ ಕವಚ ಕರ‍್ರೆಂದು ಸೀಳಿತು. ತಕ್ಷಣವೇ ಶಿವಾಜಿ ಖಾನನ ಅಪ್ಪುಗೆಯಿಂದ ಬಿಡಿಸಿಕೊಂಡು ತನ್ನ ಚೂರಿಯನ್ನು ತೆಗೆದು ಖಾನನ ಹೊಟ್ಟೆಯನ್ನು ಆಳವಾಗಿ ಬಗೆದುಹಾಕಿ. ಖಾನನು “ಅಯ್ಯೋ ಸತ್ತೆ” ಎಂದು ಅರಚಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾ, ಹೊರಚೆಲ್ಲಿದ್ದ ತನ್ನ ಕರಳನ್ನು ಹೊಟ್ಟೆಯೊಳಕ್ಕೆ ತಳ್ಳಿ ಚಪ್ಪರದಿಂದ ಹೊರಕ್ಕೆ ಓಡತೊಡಗಿದ. ಆದರೆ ಶಿವಾಜಿ ಅವನನ್ನು ಬಿಡಲಿಲ್ಲ. ಅವನು ಬೀಸಿದ ಕತ್ತಿಯ ಒಂದೇ ಹೊಡೆತಕ್ಕೆ ಖಾನನ ತಲೆ ಹಾರಿತು. ಖಾನನ ತಲೆಯನ್ನು ತನ್ನ ಕತ್ತಿಯ ಕೊನೆಗೆ ಸಿಕ್ಕಿಸಿಕೊಂಡು ಶಿವಾಜಿ ಕೋಟೆ ಮೇಲಕ್ಕೆ ಓಡಿದ. ಕೂಡಲೇ ತೋಪು ಸಹ ಆಕಾಶ ಬಿರಿಯುವಂತೆ ಅಬ್ಬರಿಸಿತು. ಇನ್ನೇನು ಶಿವಾಜಿ ಕೈಗೆ ಸಿಕ್ಕಿದ ಎಂದು ಖಾನನ ಸೈನಿಕರೆಲ್ಲ ಸಂತೋಷದಲ್ಲಿ ಮೈಮರೆತಿದ್ದರು. ಅವರ ಮೇಲೆ ಶಿವಾಜಿಯ ಸೈನಿಕರು ಏಕಾಏಕಿ ಚಿರತೆಗಳಂತೆ ಬಿದ್ದರು. ತುಳಜಾ ಭವಾನಿ ಈಗ ತನ್ನ ಸೇಡನ್ನು ಪೂರ್ತಿಯಾಗಿ ತೀರಿಸಿಕೊಂಡಳು. ಖಾನನ ಸೈನ್ಯ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಧ್ವಂಸವಾಯಿತು. ಶಿವಾಜಿಗೆ ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಗೆಲುವಾಯಿತು. ಅತ್ತ ಮಗನ ಗತಿ ಏನಾಗುವುದೋ ಎಂದು ತಾಯಿ ಜೀಜಾಬಾಯಿ ಎಡಗೈಯಲ್ಲಿ ಜೀವ ಹಿಡಿದುಕೊಂಡು ರಾಜಗಡದ ಮೇಲೆ ಕೂತಿದ್ದಳು. ಅವಳಿಗೆ ಮಗನಿಂದ ಉಡುಗೊರೆ ಹೋಯಿತು. ಆ ಉಡುಗೊರೆ ಯಾವುದಿರಬಹುದು ಊಹಿಸಿ ನೋಡುವಾ? ಅಫಜಲಖಾನನ ರುಂಡ!

ಅಫಜಲಖಾನನನ್ನು ಕೊಂದು ಹಾಕಿದ ಮಹಾಶೂರನೆಂದು ಶಿವಾಜಿಯ ಖ್ಯಾತಿ ದೇಶ-ವಿದೇಶಗಳಲ್ಲೆಲ್ಲ ಹಬ್ಬಿತು. ಬಿಜಾಪುರದ ಸಲ್ತಾನನಿಗಂತೂ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಕತ್ತಲು ಕವಿಯಿತು. ಆದರೆ ಶಿವಾಜಿ ಮಾತ್ರ ಗೆಲುವಿನ ಗುಂಗಿನಲ್ಲಿ ಮೈಮರೆಯಲಿಲ್ಲ. ಅದೇ ಉಸಿರಿನಲ್ಲಿ ಬಿಜಾಪುರ ರಾಜ್ಯದ ಎಲ್ಲ ಕಡೆಗಳಲ್ಲೂ ತನ್ನ ದಾಳಿ ಮುಂದುವರೆಸಿ ಅನೇಕ ಕೋಟೆಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದುಕೊಂಡ.

ಆಗ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಬಿಜಾಪುರದ ಸುಲ್ತಾನ, ಸಿದ್ಧಿಜೌಹರ್ ಎನ್ನುವ ತನ್ನ ಒಬ್ಬ ದೊಡ್ಡ ಸೇನಾಪತಿಯನ್ನು ಆರಿಸಿ ಶಿವಾಜಿಯ ಮೇಲೆ ಕಳಿಸಿಕೊಟ್ಟ, ೭೦ ಸಾವಿರ ಸೈನ್ಯದೊಂದಿಗೆ. ಪನ್ನಾಳಗಡದಲ್ಲಿದ್ದ ಶಿವಾಜಿಯನ್ನು ಹಿಡಿಯಲು, ಜೌಹರನನ್ನು ಬಲವಾದ ಮುತ್ತಿಗೆ ಹಾಕಿದ. ಇಂಗ್ಲೀಷರೂ ಅವನ ಸಹಾಯಕ್ಕೆಂದು ಭಾರಿ ತೋಪನ್ನು ತಂದರು. ಬರುಬರುತ್ತಾ ಮುತ್ತಿಗೆ ಬಹು ಬಿಗಿಯಾಯಿತು. ಮಳೆಗಾಲ ಬಂದರೆ ಮುತ್ತಿಗೆ ಸಡಿಲವಾಗುವುದೆಂದು ಶಿವಾಜಿ ಎಣಿಸಿದ್ದ. ಆದರೆ ಅದು ಸುಳ್ಳಾಯಿತು.

ರಾಯಗಡದಲ್ಲಿ ಶಾಸ್ತ್ರೋಕ್ತವಾಗಿ ಶಿವಾಜಿಯ ಪಟ್ಟಾಭಿಷೇಕವಾಯಿತು.

ಮುತ್ತಿಗೆಯನ್ನು ಹೊರಗಿನಿಂದ ಭೇದಿಸಲು ಶಿವಾಜಿಯ ಮಹಾದಂಡನಾಯಕ ನೇತಾಜಿ ಪಾಲ್ಕರನೂ ಒಂದು ಕೈ ನೋಡಿದ. ಆದರೆ ಆ ಪ್ರಯತ್ನವು ವಿಫಲವಾಯಿತು. ಇದೇ ಸಮಯಕ್ಕೆ ಬಿಜಾಪುರದ ವಿನಂತಿ ಮೇರೆಗೆ ದಿಲ್ಲಿ ಬಾದಶಹ ಔರಂಗಜೇಬನೂ ತನ್ನ ಸೋದರಮಾವ ಶಾಯಿಸ್ತೆ ಖಾನನನ್ನು ೧ ಲಕ್ಷ ಸೇನೆಯೊಂದಿಗೆ ಶಿವಾಜಿಯ ಮೇಲೆ ಬಿಳಲು ಆಜ್ಞಾಪಿಸಿದ. ಎರಡೂ ಕಡೆಯಿಂದ ಮೃತ್ಯುಪಾಶ ಬಿಗಿಯುತ್ತಿತ್ತು. ಅದರಿಂದ ಇನ್ನು ಶಿವಾಜಿ ಆಗಲಿ, ಸ್ವರಾಜ್ಯವಾಗಲಿ ಉಳಿಯಲು ಸಾಧ್ಯವೇ ಇಲ್ಲ ಎಂದು ಎಲ್ಲರೂ ಭಾವಿಸಿದರು.

ಅಂತಹ ಅಪಾಯದ ದಿನಗಳಲ್ಲೂ ಶಿವಾಜಿಯ ಬದಲಿಗೆ ಜೀಜಾಬಾಯಿಯೇ ರಾಜಧಾನಿಯಲ್ಲಿ ಕುಳಿತು ಸ್ವರಾಜ್ಯದ ಎಲ್ಲ ಕಾರುಬಾರುಗಳನ್ನು ಬಿಗಿಯಾಗಿ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದಳು. ಇತ್ತ ಶಿವಾಜಿ ಕೊನೆಗೆ ನಿರ್ಧಾರಕ್ಕೆ ಬಂದ. ಮುತ್ತಿಗೆಯಿಂದ ಪಾರಾಗಿ ಹೋಗಬೇಕೆಂದು ! ಹೇಗೆ? ಜೌಹರನ ಸರ್ಪಕಾವಲು ಇದೆಯಲ್ಲ? ಚಿಂತೆ ಇಲ್ಲ ! ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಂಡು ಹೋಗಲು ಇದ್ದುದರಲ್ಲಿ ಕಡಿಮೆ ಅಪಾಯದ ಹಾದಿಯನ್ನು ಶಿವಾಜಿ ಹುಡುಕಿ ತೆಗೆದ. ಜೊತೆಗೇ ರಾಯಭಾರಿಯ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಸಿದ್ಧಿಜೌಹರಿನಿಗೆ ಶರಣಾಗತಿಯ ಪತ್ರ! ತಾನು ಮರುದಿನ ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಯಾವ ಷರತ್ತೂ ಇಲ್ಲದೆ ಶರಣಾಗತನಾಗುವುದಾಗಿಯೂ ತನಗೆ ಕ್ಷಮೆ ತೋರಬೇಕಾಗಿಯೂ ಕಳಕಳಿಯ ವಿನಂತಿ! ಆ ಕಾಗದದ ಸುದ್ದಿ ಜೌಹರನ ಸೈನ್ಯದಲ್ಲಿ ಹಬ್ಬಿದ್ದೇ ತಡ ಅಂದು ರಾತ್ರಿ ಎಲ್ಲರೂ ಆನಂದದಿಂದ ಮೈಮರೆತರು. ಶಿವಾಜಿಯ ಕಾಗದಗಳೆಂದರೆ ವೈರಿಗಳನ್ನು ಮರುಳುಗೊಳಿಸುವ ಸಮ್ಮೋಹನಾಸ್ತ್ರಗಳೇ! ಅಂದು ಮಳೆ, ಗುಡುಗು, ಮಿಂಚುಗಳ ರಾತ್ರಿ. ಆ ಹೊತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಶಿವಾಜಿ, ಜೊತೆಗೆ ೮೦೦ ಸೈನಿಕರು, ಗಡದ ಮೇಲಿಂದ ಭೂತಗಳಂತೆ ಸದ್ದಿಲ್ಲದೆ ಕೆಳಗಿಳಿದು ವಿಶಾಲಗಡದ ಕಡೆಗೆ ಹೊರಟರು. ಮುತ್ತಿಗೆಯ ಕಾವಲುಗಾರರು ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ಡೇರೆಗಳಲ್ಲಿ ಇದ್ದರು. ಆದರೆ ಶಿವಾಜಿಯ ಶರಣಾಗತಿಯ ಗುಂಗಿನಲ್ಲಿ! ಅವರಿಗೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಸುಳಿವು ಹತ್ತಿದರೂ ಸರ್ವನಾಶವೇ! ಹೆಜ್ಜೆಹೆಜ್ಜೆಗೂ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಕಾತರ. ಆದರೆ ಭವಾನಿ ಕೃಪೆ. ಕೊನೆಗೆ ಆ ಟೋಳಿ ಶತ್ರುಕಣ್ಣುಗಳಿಂದ ಪಾರಾಗಿ ಹೊರಟಿತು. ಶಿವಾಜಿಯನ್ನು ಪಲ್ಲಕ್ಕಿಯಲ್ಲಿ ಹೊತ್ತು ಆ ಮಾವಳಿ ವೀರರು ಒಂದೇ ಸಮನೆ ಓಡತೊಡಗಿದರು. ಅಷ್ಟರಲ್ಲಿ ಮಿಂಚು ಸುಳಿಯಿತು. ವೈರಿಯ ಗೂಢಚಾರನೊಬ್ಬ ಅವರನ್ನು ನೋಡಿದ. ಕೂಡಲೇ ಅವನು ಓಡಿಹೋಗಿ ಸಿದ್ದಿ ಜೌಹರನಿಗೆ ಸುದ್ದಿ ಮುಟ್ಟಿಸಿದ. ಅವನಿಗಂತೂ ಆಕಾಶವೇ ತಲೆಮೇಲೆ ಕಳಚಿಬಿದ್ದಂತೆ ಆಯಿತು. ಆದರೂ ಅವನು ಎದೆಗುಂದದೆ ಕೂಡಲೇ ತನ್ನ ಅಳಿಯ ಸಿದ್ಧ ಮಸೂದನನ್ನು ಕರೆದ. ಅವನ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಕುದುರೆ ಸೈನ್ಯ ಕೊಟ್ಟು ಶಿವಾಜಿಯನ್ನು ಬೆನ್ನಟ್ಟಲು ಕಳುಹಿಸಿದ. ಇತ್ತ ಶಿವಾಜಿಗೂ ಇನ್ನು ಪಾರಾಗುವುದು ಕಷ್ಟ ಎನಿಸಿತು. ಆಗ ಅವನು ಮಾಡಿದ ಉಪಾಯ ಏನು ಗೊತ್ತೇ? ಒಂದು ಪಲ್ಲಕ್ಕಿಯಲ್ಲಿ ತಾನು ಕುಳಿತು ಬೇರೊಂದು ಅಡ್ಡದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಹೊರಟ. ಶಿವಾಜಿಯಂತೆಯೇ ಗಡ್ಡ ಮೀಸೆ ಇದ್ದ ಇನ್ನೊಬ್ಬನಿಗೆ ವೇಷ ಹಾಕಿ ಮುಂಚಿನ ದಾರಿಯಲ್ಲೇ ಪಲ್ಲಕ್ಕಿಯಲ್ಲಿ ಕೂಡಿಸಿ ಕಳಿಸಿಕೊಟ್ಟ. ಸಿದ್ದಮಸೂದ ಧಾವಿಸಿ ಬಂದವನೇ ಆ ನಕಲಿ ಶಿವಾಜಿಯನ್ನು ಹಿಡಿದುಕೊಂಡು ಹೊರಟ! ಶಿವಾಜಿ  ಸಿಕ್ಕಿದನೆಂದು ಕೇಳಿ ಸಿದ್ಧಿ ಜೌಹರನಿಗೆ ಆದ ಆನಂದ ಅಷ್ಟಿಷ್ಟಲ್ಲ. ಆದರೆ …….! ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷ ಕೈಗೆ ಸಿಕ್ಕ ಆ “ಶಿವಾಜಿ” ಯನ್ನು ನೋಡಿ ಮಾತನಾಡಿಸಿದ ಮೇಲೆ ಗೊತ್ತಾಯಿತು. ಅವನು ಪನ್ನಾಳಗಡದ “ಶಿವಾಜಿ” ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಒಬ್ಬ ಕ್ಷೌರಿಕ ಎಂದು! ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಮುಖಕ್ಕೆ ಮಂಗಳಾರತಿ ಎತ್ತಿದಂತಾಯಿತು.

ಸರಿ, ಮತ್ತೆ ಸಿದ್ಧಿಮಸೂದ ಹೊರಟ. ಅಷ್ಟು ಹೊತ್ತಿಗೆ ಮೂವತ್ತು ಮೈಲಿ ಕಳೆದು ಶಿವಾಜಿ ಮತ್ತು ಸಂಗಡಿಗರು ಗಾಜಾಪುರ ಎನ್ನುವ ಕಣಿವೆ ಬಳಿ ಬಂದಿದ್ದರು. ಅಲ್ಲಿಯ ವಿಶಾಲಗಡಕ್ಕೆ ೧೫ ಮೈಲಿ. ಅದೇ ವೇಳೆಗೆ ಸಿದ್ಧಿಮಸೂದನ ಐದು ಸಾವಿರ ರಾವುತರೂ ಅಲ್ಲಿಗೆ ಧಾವಿಸಿದರು. ಶಿವಾಜಿಯ  ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ಭೀಮನಂತೆ ಪರಾಕ್ರಮಶಾಲಿಯಾದ ಸರದಾರ ಇದ್ದ. ಅವನ ಹೆಸರು ಬಾಜಿಪ್ರಭು ದೇಶಪಾಂಡೆ. ಅವನು ತನ್ನ ಬಳಿಯ ಅರ್ಧಪಾಲು ಸೈನಿಕರನ್ನು ಶಿವಾಜಿಯ ಜೊತೆಗೆ ಕೊಟ್ಟು ಕೂಡಲೇ ವಿಶಾಲಗಡಕ್ಕೆ ಹೋಗುವಂತೆ ಒತ್ತಾಯಿಸಿದ. ಉಳಿದ ಅರ್ಧ ತುಕಡಿಯೊಂದಿಗೆ ಸಿದ್ದಿ ಮಸೂದನನ್ನು ತಡೆಯಲು ತಾನು ಸ್ವತಃ ನಿಂತ. ಎರಡು ಕೈಗಳಲ್ಲೂ ಕತ್ತಿಯನ್ನು ಮಿಂಚಿನಂತೆ ತಿರುಗಿಸುತ್ತಾ ಬಾಜಿಪ್ರಭು ಹೋರಾಟಕ್ಕೆ ನಿಂತನೆಂದರೆ ಸಾಕ್ಷಾತ್‌ಕಾಲಭೈರವನೇ! ಆ ಇಕ್ಕಟ್ಟಾದ ಕಣಿವೆಯಲ್ಲಿ ಅಲೆಯಲೆಯಾಗಿ ಮೇಲೇರಿ ಬರುತ್ತಿದ್ದ ಪಠಾಣ ಸೈನಿಕರನ್ನು ಅವನು ಲೀಲಜಾಲವಾಗಿ ಕತ್ತರಿಸಿ ಚೆಲ್ಲತೊಡಗಿದ. ಅವನ ಮೈಗೆಲ್ಲ ಗಾಯಗಳಾಗಿ ರಕ್ತ ಸುರಿಯತೊಡಗಿತು. ಆದರೂ ಸಂಜೆಯವರೆಗೆ ಒಂದೇ ಸಮನೆ ಅವನು ಕೆಚ್ಚಿನಿಂದ ಕಾದುತ್ತಲೇ ಹೋದ. ಅವನ ಸಂಗಡಿಗರೂ ಕೆಚ್ಚಿನಿಂದ ಕಾದಿದರು. ಕೆಲವರು ಪ್ರಾಣವನ್ನೂ ತೆತ್ತರು. ಕೊನೆಗೆ ಒಮ್ಮೆ ಬಾಜಿ ಪ್ರಭುವಿನ ಕೊರಳಿಗೆ ವೈರಿಯ ಕತ್ತಿ ಏಟು ಬಿತ್ತು. ಅವನು ನೆಲಕ್ಕೆ ಬಿದ್ದ. ಅದೇ ಸಮಯಕ್ಕೆ ಶಿವಾಜಿಯು ವಿಶಾಲಗಡಕ್ಕೆ ವೈರಿಗಳು ಹಾಕಿದ್ದ ಮುತ್ತಿಗೆಯನ್ನು ಭೇದಿಸಿ ಗಡದ ಮೇಲೆ ಹೋಗಿ ತೋಪು ಹಾರಿಸಿದ. ಆ ಸದ್ದು ಕೇಳಿ ಸಾಯುತ್ತ ಬಿದ್ದಿದ್ದ ಬಾಜಿ ಪ್ರಭುವಿನ ಕಿವಿಯಲ್ಲಿ ಅಮೃತ ಸುರುವಿದಂತಾಯಿತು. ತನ್ನ ಪ್ರಾಣ ತೆತ್ತು ತನ್ನ ಸ್ವಾಮಿ ಶಿವಾಜಿಯ ಪ್ರಾನ ಉಳಿಸಿದೆನೆಂಬ ಹೆಮ್ಮೆಯಿಂದ ಆ ಸ್ವರಾಜ್ಯದ ವೀರ ಕಣ್ಮುಚ್ಚಿದ. ಅಂತಹ ವೀರನ ರಕ್ತ ಬಿದ್ದ ಆ ಕಣಿವೆಯು ಪವಿತ್ರವಾಯಿತು. ಅಲ್ಲಿಂದಾಚೆಗೆ ಅದರ ಹೆಸರೇ “ಪಾವನಖಂಡಿ” ಎಂದಾಯಿತು. ಇಂತಹ ಪ್ರಾಣಪ್ರಿಯ ಸಂಗಡಿಗರ ಪೈಕಿ ಒಬ್ಬೊಬ್ಬರನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡಾಗಲೂ ಶಿವಾಜಿಗೆ ಆಗುತ್ತಿದ್ದ ಮನಸ್ಸಿನ ಸಂಕಟವನ್ನು ವರ್ಣಿಸಲು ಹೇಗೆ ಸಾಧ್ಯ?

ಶಿವಾಜಿ ಪನ್ನಾಳಗಡದಿಂದ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಂಡು ತನ್ನ ರಾಜಧಾನಿ ಸೇರಿದ ಎನ್ನುವ ಸುದ್ದಿ ಬಿಜಾಪುರದ ಸುಲ್ತಾನನಿಗೆ ಮುಟ್ಟಿತು. ಅವನಿಗೆ ಸಾವಿರ ಸಿಡಿಲು ಹೊಡೆದಂತಾಯಿತು. ಶಿವಾಜಿಯ ಮೇಲೆ ಕೂಡಲೇ ಮತ್ತೆ ಕೈ ಎತ್ತುವ ಸಾಹಸ ಅವನಿಗೆ ಆಗಲಿಲ್ಲ. ಇತ್ತ ಶಿವಾಜಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಆಗಲೇ ಮುಂದಿನ ಕೆಲಸ ಕಾದಿತ್ತು. ಶಾಯಿಸ್ತೇಖಾನನ ಕಾಟವನ್ನು ಕಳೆಯುವುದು. ಅದಕ್ಕಾಗಿ ಮುಸಲ್ಮಾನರಿಗೆ ಪವಿತ್ರವಾದ ರಮಜಾನ್‌ತಿಂಗಳನ್ನೇ ಶಿವಾಜಿ ಆರಿಸಿಕೊಂಡ. ದಿನವಿಡೀ ಉಪವಾಸ ಮಾಡಿ ರಾತ್ರಿ ಗಡದ್ದಗಿ ಊಟ ಹೊಡೆದು ಅವರೆಲ್ಲ ನಿದ್ರೆ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಂತಹ ಸಮಯ. ಜೊತೆಗೆ ಶಿವಾಜಿ ಆರಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದು ಔರಂಗಜೇಬನು ಪಟ್ಟಕ್ಕೇರಿದ ದಿನ ಬೇರೆ. ಸರಿ, ಅವೊತ್ತು ಹಬ್ಬದ ಸಡಗರ, ಗದ್ದಲ ಕೇಳಬೇಕೆ? ಆ ದಿನ ರಾತ್ರಿ ಶಿವಾಜಿ ರಾಜಗಡದ ಮೇಲಿಂದ ಎರಡು ಸಾವಿರ ಸೈನಿಕರ ಸಹಿತವಾಗಿ ಕೆಳಗಿಳಿದ. ಪುಣೆಗೆ ಒಂದು ಮೈಲಿ ದೂರದಲ್ಲಿ ಬಂದು ನಿಂತ. ಪುಣೆಯಲ್ಲಿ ಶಿವಾಜಿ ಬೆಳೆದ ಲಾಲಮಹಲಿನಲ್ಲೇ ಈಗ ಶಾಹಿಸ್ತೇಖಾನನ ಬಿಡಾರ. ಪುಣೆಯ ಸುತ್ತಮುತ್ತ ಒಂದು ಲಕ್ಷ ಮೊಗಲ್‌ಸೈನಿಕರು ಪಾಳೆಯ ಬಿಟ್ಟಿದ್ದರು.

ಶಿವಾಜಿಯ ಲಂಗೋಟಿ ಸ್ನೇಹಿತ ಬಾಬಾಜಿ ಎನ್ನುವವನು ಸಣ್ಣ ಟೋಳಿಯೊಂದಿಗೆ ಮುಂದೆ ಹೊರಟ. ಹಿಂದೆ ಶಿವಾಜಿಯ ಟೋಳಿ. ಬಾಬಾಜಿ ಬಾಯಿಗೆ ಬಂದಂತೆ ಗಟ್ಟಿಯಾಗಿ ಹರಟೆ ಕೊಚ್ಚುತ್ತಾ ಸೀದಾ ಊರಿನೊಳಕ್ಕೆ ನಡೆದ. ಅವರನ್ನು ಕಾವಲುಗಾರರು ತಡೆದು ಗದರಿಸಿದರು. ಅದಕ್ಕೆ ಬಾಬಾಜಿ “ನಾವೂ ಖಾನಸಾಹೇಬರ ಕಡೆಯವರೇ, ಕಾವಲು ಕಾಯಲು ಹೊರಗೆ ಹೋಗಿದ್ದೆವು” ಎಂದು ಹೇಳಿ ಒಳಕ್ಕೆ ಹೊರಟೇಬಿಟ್ಟ. ಅದೇ ರೀತಿ ಹಿಂದಿನ ಟೋಳಿಯೂ ಒಳಹೊಕ್ಕಿತು! ಮೊಗಲ ಕಾರುಬರು ಎಂದರೆ ಕೇಳಬೇಕೇ, ಮದುವೆ ಗೊಂದಲವೇ ಎಷ್ಟೋ ಮೇಲು! ಶಿವಾಜಿ ಸೀದಾ ಲಾಲಮಹಿನ ಹಿತ್ತಲ ಬಾಗಿಲ ಬಳಿ ಹೋದ. ಅಲ್ಲಿಂದ ಅಡಗೆಮನೆಗೆ ನುಗ್ಗಿ, ಅಲ್ಲಿದ್ದವರನ್ನು ಕತ್ತರಿಸಿ ಹಾಕಿ ಶಾಯಿಸ್ತೆಖಾನನ ಮಲಗುವ ಕೋನೆ ಕಡೆಗೆ ಹೊರಟ. ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಅಡ್ಡವಾಗಿದ್ದ ಸಣ್ಣ ಗೋಡೆಯನ್ನು ಕೆಡವಿದ್ದೂ ಆಯಿತು. ಗೋಡೆ ಬಿದ್ದು ಸದ್ದು ಕೇಳಿ ಗಾಬರಿಯಾಗಿ ಒಬ್ಬ ಸೇವಕ ಶಾಹಿಸ್ತೆಖಾನನ ಬಳಿಗೆ ಓಡಿಹೋಗಿ ಕೂಗಿಕೊಂಡ. ಆದರೆ ನಿದ್ರೆಯ ಅಮಲಿನಲ್ಲಿದ್ದ ಖಾನ ” ಅಡಿಗೆಮನೆಯಲ್ಲಿ ಏನೋ ಇಲಿ ಸದ್ದು ಇರಬೇಕು, ಹೋಗು” ಎಂದು ಗದರಿಸಿ ಕಳಿಸಿದ. ನಿಜಕ್ಕೂ ಇಲಿಯ ಸದ್ದೇ ಅದಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ ಅಡಿಗೆಮನೆ ಇಲಿಯದಲ್ಲ, “ಬೆಟ್ಟದ ಇಲಿ” ಯ ಸದ್ದು!

ಶಿವಾಜಿ ಮತ್ತು ಸಂಗಡಿಗರು ಒಳಕ್ಕೆ ನುಗ್ಗಿದರು. ಅಷ್ಟು ಹೊತ್ತಿಗೆ ಇಡೀ ಲಾಲಮಹಲ ತುಂಬ “ವೈರಿ ಬಂದ” “ವೈರಿ ಬಂದ” ಎನ್ನುವ ಅಬ್ಬರ ಎದ್ದಿತು. ಶಾಯಿಸ್ತೆಖಾನನನ್ನು ಅವನ ಹೆಂಡತಿಯರು ಪರದೆಯ ಹಿಂದೆ ಅಡಗಿಸಿಟ್ಟರು. ದೀಪ ಆರಿಸಿದರು. ಶಿವಾಜಿ ಅಲ್ಲಿಗೂ ನುಗ್ಗಿ ಆ ಕತ್ತಲಲ್ಲೆ ಕತ್ತಿ ಬೀಸಿದ. ಶಾಹಿಸ್ತೆಖಾನನ ಮೂರು ಬೆರಳು ಶಿವಾಜಿಯ ಒಂದೊಂದು ಅಕ್ಷರಕ್ಕೆ ಒಂದೊಂದರಂತೆ! ತುಂಡಾಯಿತು. ಕೂಡಲೇ ಖಾನನು ಕಿಟಕಿಯಿಂದ ಕೆಳಕ್ಕೆ ಹಾರಿಕೊಂಡ. ಅಷ್ಟೊತ್ತಿಗೆ ಹೊರಗಿನಿಂದ ಮೊಗಲ ಸೈನಿಕರು ಲಾಲಮಹಲನ್ನು ಮುತ್ತಿದರು. ಆ ಕತ್ತಲು, ಗದ್ದಲಗಳಲ್ಲಿ ಶಿವಾಜಿಯ ಸೈನಿಕರೇ ಜೋರಾಗಿ “ವೈರಿಯನ್ನು ಹಿಡಿಯಿರಿ, ಕತ್ತರಿಸಿ” ಎಂದು ಅಬ್ಬರಿಸುತ್ತಾ ಲಾಲಮಹಲಿನ ಬಾಗಿಲನ್ನು ತಾವೇ ತೆರೆದು ಹೊರಬಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಮೊಗಲ ಪಾಳಯದಿಂದ ಪಾರಾಗಿ ಅಲ್ಲಿ ತಮಗಾಗಿ ಕಾಯುತ್ತಿದ್ದ ಕುದುರೆಗಳನ್ನು ಹತ್ತಿ ಸಿಂಹಗಡಕ್ಕೆ ಪರಾರಿಯಾದರು!

ಈ ಘಟನೆಯಿಂದ ಶಿವಾಜಿ ಎಂದರೆ “”ಬೆಟ್ಟದ ಇಲಿ” ಎಂಬುದು ಹೋಗಿ, ಅವನು ಮನುಷ್ಯನೇ ಅಲ್ಲ, ಅವನೊಂದು “ಭೂತ” ಎಂದೇ ವೈರಿಗಳಿಗೆಲ್ಲ ಖಾತ್ರಿಯಾಗಿ ಹೋಯಿತು! ಜೌರಂಗಜೇಬನಿಗಂತೂ ಆದ ಅಪಮಾನ ಅಷ್ಟಿಷ್ಟಲ್ಲ. ಅವನು ಶಾಯಿಸ್ತೆಖಾನನಿಗೆ ಶಿಕ್ಷೆ ಎಂದು ಹೇಳಿ ಬಂಗಾಳಕ್ಕೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಿದ.

ಇಷ್ಟೆಲ್ಲ ವಿಸ್ತಾರವಾಗಿ ಸ್ವರಾಜ್ಯವನ್ನು ಕಟ್ಟಿ ಆಳಬೇಕಾದರೆ ಮತ್ತು ಭೂಸೈನ್ಯ ಸಾಗರಸೈನ್ಯಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟಬೇಕಾದರೆ ಶಿವಾಜಿಗೆ ಅಪಾರವಾಗಿ ಹಣ ಬೇಕಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ ಅವನಿಗೆ ಹಣ ಎಲ್ಲಿಂದ ಬರಬೇಕು, ಪಾಪ! ನಮ್ಮ ದೇಶದ ಸಂಪತ್ತನ್ನೆಲ್ಲ ಸೂರೆಗೊಂಡು ಮರೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಔರಂಗಬೇಬನಿಂದಲೇ ಆ ಹಣವನ್ನು ವಸೂಲು ಮಾಡಬೇಕೆಂದು ಶಿವಾಜಿ ನಿಶ್ಚಯಿಸಿದ. ಹೇಗೆ? ಆಗಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಸೂರತ್‌ಎಂದರೆ ಮೊಗಲ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದಲ್ಲೇ ಅತ್ಯಂತ ಸಿರಿವಂತ ನಗರ. ಸಾಕ್ಷಾತ್ ಕುಬೇರನಗರವೇ. ಸರಿ, ಒಂದು ಸಲ ಇದಕ್ಕಿದ್ದಂತೆ ಶಿವಾಜಿ ಸೂರತ್ ಮೇಲೆ ದಾಳಿಯಿಟ್ಟ. ಅಲ್ಲಿನ ಅಪಾರ ಐಶ್ವರ್ಯವನ್ನೆಲ್ಲ ಸೂರೆಮಾಡಿ ತನ್ನ ಕುದುರೆಗಳ ಬೆನ್ನು ಮೇಲೆ ಹೇರಿಕೊಂಡು ವಾಯುವೇಗದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ರಾಜಧಾನಿಗೆ ವಾಪಸ್ಸು ಬಂದ.

ಮೊಗಲ ಸಾರ್ವಭೌಮನ ಮುಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ

ಇನ್ನಂತೂ ಔರಂಗಜೇಬನಿಗೆ ಶಿವಾಜಿ ಮೇಲಿನ ಕೋಪ ತಡೆಯದಾಯಿತು. ಹಾಗೆಂದು, ಅವನೇ ಸ್ವತಃ ಶಿವಾಜಿಯ ಮೇಲೆ ದಂಡೆತ್ತಿ ಬರುವ ದುಸ್ಸಾಹಸವನ್ನು ಮಾತ್ರ ಮಾಡಲಿಲ್ಲ! ಅವನಿಗೆ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಗೊತ್ತಿತ್ತು – ಆ “ಬೆಟ್ಟದ ಇಲಿ”ಯ ಉಗುರುಗಳು ಎಷ್ಟು ಹರಿತವಾಗಿವೆ ಎಂಬುದು! ಅದಕ್ಕಾಗಿ ಅವನು ಒಂದು ಧೂರ್ತ ತಂತ್ರ ಯೋಚಿಸಿ: ಸಿಂಹದ ಮೇಲೆ ಕಾದಾಡಲು ಸಿಂಹವನ್ನೇ ಕಳಿಸಬೇಕು. ಆ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ರಾಜಾ ಜಯಸಿಂಹನನ್ನು ಆರಿಸಿದ. ಜಯಸಿಂಹ ಮಹಾಶೂರ, ಜಾಣ ಸರದಾರ. ಆದರೆ ಏನು ಹೇಳಬೇಕು? ನಮ್ಮ ದೇಶ ಧರ್ಮಗಳಿಗೆ ಘೋರ ವೈರಿಯಾಗಿದ್ದಂತಹ ಔರಂಗಜೇಬನಿಗೆ ಅವನು ಬಾಲಬಡಕ ಸೇವಕನಾಗಿದ್ದ. ಜಯಸಿಂಹ ತನ್ನ ಭಾರಿ ಸೈನ್ಯದೊಂದಿಗೆ ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ ಇಳಿದುಬಂದ. ಬಂದವನೇ ಬಿಜಾಪುರ ಸುಲ್ತಾನನನ್ನು ತನ್ನ ಕಡೆಗೆ ಒಲಿಸಿಕೊಂಡ. ಶಿವಾಜಿಯೊಂದಿಗೆ ಅವನ ಯುದ್ಧ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. ಮೊದಲ ಹೆಜ್ಜೆಯಾಗಿ ಜಯಸಿಂಹನ ಬಲಗೈ ಆಗಿ ಬಂದಿದ್ದ ದಿಲೇರಖಾನನು ಪುರಂದರಗಡಕ್ಕೆ ಮುತ್ತಿಗೆ ಹಾಕಿದ. ಆಗ ಒಂದು ದಿನ ಇದ್ದಕ್ಕಿದ್ದಂತೆ ಶಿವಾಜಿಯೇ ಜಯಸಿಂಹನಿಗೆ ಸ್ನೇಹಸಂಧಿಯ ಪತ್ರ ಬರೆದ. ಅಲ್ಲದೆ ಸ್ವತಃ ಶಿವಾಜಿ ಜಯಸಿಂಹನನ್ನು ಕಂಡು, “ದಿಲ್ಲಿ ಬಾದಶಹನಿಗೆ ಇನ್ನು ಮುಂದೆ ನಿಷ್ಠೆಯಿಂದಿರುವೆ”, ಎಂದೂ ಹೇಳಿದ.

ಸಹ್ಯಾದ್ರಿಯ ಬೆಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ಬೆಳೆದ ಸಿಂಹ ಶಿವಾಜಿ. ಅಂತಹವನು ಈ ರೀತಿ, ಏಕಾಏಕಿ ದಿಲ್ಲಿ ನರಿಗೆ ತಲೆಬಾಗುವುದೆಂದರೇನು? ಎಲ್ಲರೂ ಚಕಿತರಾದರು. ಆದರೆ ಅದರಲ್ಲಿ ಒಂದು ರಹಸ್ಯ ತಂತ್ರವಿದ್ದಿರಬೇಕೆಂದು ಅನೇಕರ ಊಹೆ. ಔರಂಗಜೇಬನಿಗೆ ಗುಲಾಮನಾದಂತೆ ನಟಿಸಿ ದಿಲ್ಲಿಗೆ ಹೋಗಿ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷ ಭೇಟಿಯಲ್ಲಿ ಔರಂಗಜೇಬನನ್ನೇ ಏಕೆ ಮುಗಿಸಬಾರದು, ಎಂದು ಶಿವಾಜಿಯ ಆಲೋಚನೆ ಇದ್ದಿರಬಹುದು. ಅವನ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಾಹಸ, ಚಾತುರ್ಯದಿಂದ ಕೂಡಿದ ಯೋಜನೆ ಅದು. ಅದರಂತೆ ಶಿವಾಜಿ ಔರಂಗಜೇಬನ ಭೇಟಿಗೆ ಹೊರಟ, ಮಗ ಸಂಭಾಜಿಯನ್ನೂ ಕರೆದುಕೊಂಡು ಹೊರಟ. ಇತ್ತ ಸ್ವರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿನ ಪ್ರಜೆಗಳಿಗೆ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಕಾಳಜಿಯೇ ಕಾಳಜಿ. ಅತ್ತ ದಾರಿಯುದ್ದಕ್ಕೂ ಹಿಂದು ಜನರು ಶಿವಾಜಿಯನ್ನು ಸ್ವಾಗತಿಸಿದರು. – ತಮ್ಮ ಉದ್ಧಾರಕನೆಂದು ಅವನನ್ನು ಕಣ್ತುಂಬ ನೋಡಿ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ನಮಸ್ಕರಿಸಿದರು. ಔರಂಗಜೇಬನ ಭೇಟಿಗೆಂದು ಶಿವಾಜಿ ಆಗ್ರಾಕ್ಕೆ ತಲುಪಿದ. ಆದರೆ ಔರಂಗಜೇಬನೂ ಮಹಾಘಾಟಿ. ಅವನು ಶಿವಾಜಿಯನ್ನು ತನ್ನ ಹತ್ತಿರ ಬರಲು ಬಿಡಲೇ ಇಲ್ಲ. ದರ್ಬಾರಿನಲ್ಲಿ ದೂರದಲ್ಲಿಯೇ ಶಿವಾಜಿಯನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿದ. ಅದರಿಂದ ಶಿವಾಜಿಗೆ ತುಂಬ ನಿರಾಶೆಯಾಯಿತು. ಶಿವಾಜಿಗೆ ಅಪಮಾನವಾಗುವಂತೆಯೂ ಔರಂಗಜೇಬ ನಡೆದುಕೊಂಡ. ಶಿವಾಜಿಯನ್ನು ಗೌರವದಿಂದ ನಡೆಸಿಕೊಳ್ಳುವುದಾಗಿ ಹೇಳಿದ್ದ ಮಾತಿಗೆ ಔರಂಗಜೇಬ ತಪ್ಪಿದ. ಸರಿ, ದರ್ಬಾರಿನಲ್ಲೆ ಶಿವಾಜಿ ಕೆರಳಿ ಕೆಂಡವಾದ. ಔರಂಗಜೇಬನನ್ನು ಲೆಕ್ಕಿಸದೆ ದರ್ಬಾರಿನಿಂದ ಹೊರಕ್ಕೆ ಹೊರಟುಬಂದ.

ಈಗ ನಿಜಕ್ಕೂ ಶಿವಾಜಿ ದೊಡ್ಡ ಅಪಾಯಕ್ಕೆ ಗುರಿಯಾದ. ಏಕೆಂದರೆ ಕೈಗೆ ಸಿಕ್ಕ ವೈರಿಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಕೊಡುವಷ್ಟು ಔರಂಗಜೇಬ ದಡ್ಡನಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಅವನು ಶಿವಾಜಿಯನ್ನು ಕೂಡಲೇ ಸೆರೆಯಲ್ಲಿಟ್ಟ. ಅವನನ್ನು ಕತ್ತರಿಸಿ ಹಾಕುವಂತೆಯೂ ಆಜ್ಞಾಪಿಸಿದ!

ಆದರೆ ಅಂತಹ ಗಂಡಾಂತರದ ಗಳಿಗೆಯಲ್ಲಿಯೂ ಶಿವಾಜಿ ಎದೆಗೆಡಲಿಲ್ಲ. ಅವನ ಬುದ್ಧಿ ಸಾಹಸ ಆಗಲೂ ಅತ್ಯಂತ ಉಜ್ವಲವಾಗಿ ಬೆಳಗಿತು. ಇದ್ದಕ್ಕಿದಂತೆ ಶಿವಾಜಿಗೆ “ಜ್ವರ” ಬಂದಿತು. “ಖಾಯಿಲೆ” ಜೋರಾಯಿತು. ತನ್ನ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಬಂದ ಮಾರಾಠಾ ಸೇನೆ ವಾಪಸ್ಸು ಹೋಗಲು ಔರಂಗಜೇಬನಿಂದ ಶಿವಾಜಿ ಅನುಮತಿ ಬೇಡಿದ. ಸದ್ಯ ಒಳ್ಳೆಯದೇ ಆಯಿತೆಂದು ಔರಂಗಜೇಬ ಸಂತೋಷದಿಂದ “ಆಗಲಿ” ಎಂದ! ಶಿವಾಜಿ ತನ್ನ “ಖಾಯಿಲೆ” ಗುಣವಾಗಲೆಂದು ಊರಿನ ಫಕೀರರಿಗೆ, ಸಂನ್ಯಾಸಿಗಳಿಗೆ ನಿತ್ಯ ಮಿಠಾಯಿ ಹಂಚತೊಡಗಿದ. ಊರಿನ ಶ್ರೀಮಂತರಿಗೂ ಅವನಿಂದ ಉಡುಗೊರೆಗಳು ಹೋಗತೊಡಗಿದವು. ಇವೆಲ್ಲಕ್ಕೂ ಔರಂಗಜೇಬನೇ ಅನುಮತಿ ಕೊಟ್ಟ. ಅವನಂತಹ ಮಹಾಧೂರ್ತನಿಗೂ ಯಾವ ಸಂದೇಹವೂ ಬರಲಿಲ್ಲ! ಹಕೀಮರು, ವೈದ್ಯರು ಯಾರಿಗೂ ಜಗ್ಗಲಿಲ್ಲ “ಖಾಯಿಲೆ”. ಶಿವಾಜಿಯನ್ನು ವಧಿಸಬೇಕೆಂದು ಔರಂಗಜೇಬನು ನಿಶ್ಚಯಿಸಿದ್ದ ದಿನಕ್ಕೆ ಹಿಂದಿನ ದಿನ ಬೆಳಗಾಯಿತು. ಶಿವಾಜಿಗೆ “ಖಾಯಿಲೆ” ವಿಕೋಪಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ “ಪ್ರಜ್ಞೆ ತಪ್ಪಿತು.”

ನಿತ್ಯದಂತೆ ಅಂದೂ ಮಿಠಾಯಿ ಬುಟ್ಟಿಗಳು ಒಳಕ್ಕೆ ಬಂದವು. ಸಕತ್‌”ಖಾಯಿಲೆ” ಆಗಿ ಮಲಗಿದ್ದ ಶಿವಾಜಿ ಚಂಗನೆ ಹಾರಿ ಒಂದು ಬುಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಕುಳಿತ. ಇನ್ನೊಂದರಲ್ಲಿ ಸಂಭಾಜಿ. ಕೂಡಲೇ ಬುಟ್ಟಿಗಳನ್ನು ಮುಚ್ಚಿ, ಬೋವಿಗಳೂ ಅವನ್ನು ಎತ್ತಿಕೊಂಡು ಹೊರಕ್ಕೆ ಹೊರಟರು.

ದಿನವೂ ಎಲ್ಲ ಬುಟ್ಟಿಗಳನ್ನು ತೆಗೆದು ತೆಗೆದು ನೋಡುತ್ತಿದ್ದ ಕಾವಲುಗಾರರಿಗೆ ಅವು ಬರಿಯ ಮಿಠಾಯಿ ಬುಟ್ಟಿಗಳೆಂದು ಈ ವೇಳೆಗೆ ಖಾತ್ರಿಯಾಗಿ ಹೋಗಿತ್ತು. ಅಂದೂ ಸಹ ಮುಂಚೆ ಹೊರಟ ಒಂದೆರಡು ಬುಟ್ಟಿಗಳನ್ನು ಕಾವಲುಗಾರ ಮುಖಂಡ ಪೋಲಾದಖಾನ ಇಳಿಸಿ ನೋಡಿದ. ಬರಿಯ ಮಿಠಾಯಿ. ಆಕಸ್ಮಾತ್ ಶಿವಾಜಿ, ಸಂಭಾಜಿ ಕುಳಿತಿದ್ದ ಬುಟ್ಟಿಗಳನ್ನೇ ಏನಾದರೂ ತೆಗೆದುನೋಡಬೇಕೆಂದು ಖಾನನಿಗೆ ಅನಿಸಿದಲ್ಲಿ, ಏನು ಗತಿ? ಆದರೆ ಭವಾನಿಯ ಕೃಪೆ. ಖಾನನ ಮೈಮರೆವು. ಪೋಲಾದ ಖಾನನು “ಅಚ್ಚಾ ಜಾನೇ ದೋ” ಎಂದ. “ಜಾನೇ ದೋ” (ಬದುಕಿಕೊಳ್ಳಲಿ ಬಿಡು) ಎಂದು ಅವನ ಮಾತಿನ ಅರ್ಥ ವಾಯಿತು. ಅಲ್ಲವೇ ?

ಒಳಗೆ ಕೊಠಡಿಯಲ್ಲಿ ಶಿವಾಜಿ ಮಲಗಿದ್ದ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ತಕ್ಷಣವೇ ಹೀರೋಜಿ ಎಂಬ ಶಿವಾಜಿಯ ಸಂಗಡಿಗ ಹೋಗಿ ಮಲಗಿದ. ಶಿವಾಜಿಯು ಕೊಟ್ಟಿದ್ದ ರಾಜ ಉಂಗುರವನ್ನು ತನ್ನ ಬೆರಳಿಗೆ ಅವನು ತೊಟ್ಟುಕೊಂಡ. ಆ ಕೈಯನ್ನು ಮಾತ್ರ ಹೊರಗೆ ಚಾಚಿ ಮುಸುಕು ಹೊದ್ದುಕೊಂಡು ಮಲಗಿದ. ಮದಾರಿ ಎನ್ನುವ ಇನ್ನೊಬ್ಬ ಹುಡುಗ ಏನೂ ಅರಿಯದವನಂತೆ ಅವನ ಕಾಲೊತ್ತುತ್ತಾ. ಕೂತ. ಆಗಿಂದಾಗ್ಯೆ ಪೋಲಾದಖಾನ ಒಳಕ್ಕೆ ಬಂದು “ಶಿವಾಜಿ”ಯ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ನೋಡಿಕೊಂಡು ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದ. ಹೀಗೆಯೇ ಸಂಜೆ ಕಳೆದು ರಾತ್ರಿ ಆಯಿತು. ಆಗ ಮಲಗಿದ್ದ “ಶಿವಾಜಿ” ಮೆಲ್ಲಗೆ ಎದ್ದ. ಹಾಸಿಗೆ, ದಿಂಬುಗಳನ್ನೇ ಮನುಷ್ಯನ ಆಕೃತಿ ಮಾಡಿ ಅವನನ್ನು ಅದೇ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ಮಲಗಿಸಿದ. ತನ್ನ ನಿತ್ಯದ ವೇಷ ಧರಿಸಿ ಹೀರೋಜಿ ಹೊರಗೆ ಬಂದು ಕಾವಲುಭಟರಿಗೆ “ಶಿವಾಜಿಯ ಸ್ಥಿತಿ ತೀರ ಕೆಟ್ಟಿದೆ, ಈಗಲೋ, ಆಗಲೋ, ಒಳಕ್ಕೆ ಯಾರನ್ನೂ ಬಿಡಬೇಡಿ. ನಾನು ಈಗಲೇ ಔಷಧ ತರುತ್ತೇನೆ” ಎಂದು ಹೇಳಿ ಹೊರಟ. ಮದಾರಿಯೂ ತೆಪ್ಪಗೆ ಅವನನ್ನು ಹಿಂಬಾಲಿಸಿದ. ಅವರು ಹೋದವರು, ಹಾಗೆಯೇ ಹೊರಟೇ ಹೋದರು. ಒಳಗೆ ಮಂಚದ ಮೇಲೆ “ಶಿವಾಜಿ” ಶಾಂತವಾಗಿ ಮಲಗಿಯೇ ಇದ್ದ. ಹೊರಗೆ ಬಿಚ್ಚುಗತ್ತಿಯ ಪಹರೆ ನಡೆದೇ ಇತ್ತು !

ಮರುದಿನ ಬೆಳಗಾಯಿತು. ಅಂದೇ ಶಿವಾಜಿಯನ್ನು ಕೊಲ್ಲಬೇಕಾಗಿದ್ದ ದಿನ. ಪೋಲಾದಖಾನ ಬಂದ. ಇಡೀ ಮನೆ ಅಷ್ಟು ಶಾಂತವಾಗಿರುವುದನ್ನು ಕಂಡು ಅವನಿಗೆ ಏನೋ ಸಂಶಯ. ಒಳಗೆ ಬಂದ. “ಶಿವಾಜಿ” ಮಲಗಿದ್ದುದು ಕಣ್ಣಿಗೆ ಬಿತ್ತು. ಸದ್ಯ, ಖಾನನಿಗೆ ಜೀವದಲ್ಲಿ ಜೀವ ಬಂದಿತು. ಆದರೆ ಇದೇನು ಆಲುಗಾಟವೇ ಇಲ್ಲವಲ್ಲ ? ಶಿವಾಜಿ ಏನಾದರೂ ಸತ್ತು ಗಿತ್ತು ಹೋದನೆ ? ಎಂದು ಖಾನ ಹತ್ತಿರ ಬಂದು ಶಾಲು ತೆಗೆದು ನೋಡಿದ. ಬರಿಯ ದಿಂಬು, ಹಾಸಿಗೆ ಸುರುಳಿ ! ಶಿವಾಜಿ ಅದೃಶ್ಯನಾಗಿದ್ದ! ಮಾಂಸ ಮೂಳೆಯ ಶಿವಾಜಿ ಹಾಸಿಗೆ ದಿಂಬುಗಳಾಗಿದ್ದ! ಪೋಲಾದ ಖಾನನಿಗೆ, ಅವನಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಔರಂಗಜೇಬನಿಗೆ, ಹೇಗೆ ಅನಿಸಿರಬೇಕೆಂದು ನೀವೇ ಊಹಿಸಿ ! ಒಂದೇ ಸಲಕ್ಕೆ ಸಾವಿರ ಚೇಳು ಕುಟುಕಿದಂತೆ ಅವರಿಗೆ ಆಗಿರಬೇಕಲ್ಲ ? ಕೂಡಲೇ ಶಿವಾಜಿಯನ್ನು ಹಿಡಿದು ತರಲು ಔರಂಗಜೇಬ ನಾಲ್ಕೂ ದಿಕ್ಕಿಗೆ ತನ್ನ ಸೈನ್ಯ ಅಟ್ಟಿದ.

ಅಷ್ಟು ಹೊತ್ತಿಗಾಗಲೇ ಶಿವಾಜಿ, ಸಂಭಾಜಿ ತಮಗಾಗಿ ಊರಾಚೆ ಕಾದಿರಿಸಿದ್ದ ಕುದುರೆಗಳನ್ನೇರಿ ವಾಯುವೇಗದಲ್ಲಿ ದಕ್ಷಿಣ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಪರಾರಿಯಾಗಿದ್ದರು. ದಾರಿಯುದ್ದಕ್ಕೂ ಸಮರ್ಥ ರಾಮದಾಸರ ಮಠಗಳು ಅವರಿಗೆ ರಕ್ಷಣೆ ಕೊಟ್ಟವು. ಗೋಸಾಯಿ-ಬೈರಾಗಿಗಳ ವೇಷ ಹಾಕಿಕೊಂಡು ಕೊನೆಗೂ ಶಿವಾಜಿ ರಾಜಗಡಕ್ಕೆ ಬಂದು ತಲುಪಿದ. ಆ ವೇಷದಲ್ಲಿ ತಾಯಿ ಜೀಜಾಬಾಯಿಗೂ ಮಗನ ಗುರುತು ಹತ್ತಲಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಗುರುತು ಹತ್ತಿದ ಮೇಲೆ? ಅಂತಹ ಗಳಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಹೆತ್ತ ಕರುಗಳಿಗೆ ಆಗುವ ಸಂತೋಷವನ್ನು ಯಾರು ತಾನೆ ವರ್ಣಿಸಬಲ್ಲರು ?

ಶಿವಾಜಿ ಆಗ್ರಾದಿಂದ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಂಡು ಬಂದ ಸುದ್ದಿ ಕೇಳಿ ದಕ್ಷಿಣದ ಎಲ್ಲ ವೈರಿಗಳ ಜಂಘಾಬಲವೇ ಉಡುಗಿ ಹೋಯಿತು. ಅಷ್ಟೇಕೆ, ಇಡೀ ಹಿಂದುಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಶಿವಾಜಿಯ ಖ್ಯಾತಿ ಹಬ್ಬಿತ್ತು. ಔರಂಗಜೇಬನಂತಹ ಮಹಾ ಕಪಟಿಯ ಕೈಯಿಂದ, ಅವನ ಸ್ವಂತ ರಾಜಧಾನಿಯಿಂದ, ಇಪ್ಪತ್ತುನಾಲ್ಕು ಘಂಟೆಯೂ ಬಿಚ್ಚುಗತ್ತಿ ಪಹರೆಯ ನಡುವಿನಿಂದ ಔರಂಗಜೇಬನ ಮೂಗಿಗೇ ಸುಣ್ಣ ಹಚ್ಚಿ ಶಿವಾಜಿ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಂಡು ಬಂದಿದ್ದ. ಒಂದೂವರೆ ಸಾವಿರ ಮೈಲಿ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ಮೊಗಲ ಸೈನಿಕರ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಮಣ್ಣೆರಚಿ ಬಂದಿದ್ದ. ಇಡೀ ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲೇ ಇಂತಹ ಚಾತುರ್ಯ, ಇಂತಹ ಸಾಹಸವನ್ನು ಯಾರು ಕಂಡು ಕೇಳಿರಲಿಲ್ಲ.

ಶಿವಾಜಿ ಮಹಾರಾಜ – ದೇಶದ, ಧರ್ಮದ ರಕ್ಷೆ

ಆ ವೇಳೆಗೆ ಇಡೀ ಹಿಂದೂದೇಶದ ಎಲ್ಲ ಹಿಂದು ಜನರಿಗೆ ಸ್ಪೂರ್ತಿಕೇಂದ್ರವಾಗಿದ್ದಂತಹ ಸ್ವರಾಜ್ಯವನ್ನು ಶಿವಾಜಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ. ಆದರೂ ಶಿವಾಜಿಗೆ ಶಾಸ್ತ್ರದ ಪ್ರಕಾರವಾಗಿ ಪಟ್ಟಾಭಿಷೇಕ ಆಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ಎಷ್ಟೋ ಜನರ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಅವನು “ಅಧಿಕೃತ ರಾಜ”ನೆಂದೇ ಅನಿಸುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಆ ಕೊರತೆಯನ್ನು ನೀಗಿಸಲು ಕಾಶಿಯಿಂದ ಗಾಗಾಭಟ್ಟನೆಂಬ ಮಹಾಪಂಡಿತನೊಬ್ಬ ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ ಬಂದ. ಶಾಸ್ತ್ರೋಕವಾಗಿ ಶಿವಾಜಿಗೆ ಪಟ್ಟಾಭಿಷೇಕ ಮಾಡಿದ. ೧೬೭೪ರಲ್ಲಿ ಆ ಶುಭ ಸಮಾರಂಭ ನೆರವೇರಿತು. ಶಿವಾಜಿಗೆ ಆಗ ನಲ್ವತ್ತು ನಾಲ್ಕು ವಯಸ್ಸು. ಎತ್ತರವಾದ ರಾಯಗಡವೇ ಹೊಸ ರಾಜಧಾನಿಯಾಯಿತು. ಆ ಕೋಟೆಯ ಮೇಲೆ ತಾಯಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ ಮಾಡಿ ಚಿನ್ನದ ಸಿಂಹಾಸನದ ಮೇಲೆ ಶಿವಾಜಿ ಕುಳಿತ. ಗಾಗಾಭಟ್ಟ ಅವನ ತಲೆಯ ಮೇಲೆ ಬಂಗಾರದ ರಾಜ ಛತ್ರಿ ಹಿಡಿದು ಶಿವಾಜಿ ಛತ್ರಪತಿ ಆದನೆಂದು ಘೋಷಿಸಿದ. ಮುತ್ತೈದೆಯರು ಶಿವಾಜಿಗೆ ಆರತಿ ಬೆಳಗಿದರು. ಸಾಧು ಸಂನ್ಯಾಸಿಗಳು ಆಶೀರ್ವಾದ ಮಾಡಿದರು. ನೆರೆದ ಜನಸ್ತೋಮ “ಶಿವಾಜಿ ಮಹಾರಾಜರಿಗೆ ಜಯವಾಗಲಿ” ಎಂದು ಪ್ರಚಂಡವಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿತು. ಕೋಟೆಯ ತೋಪುಗಳು ಮೊಳಗಿದವು. ಬಿಜಾಪುರದ ಸುಲ್ತಾನನಿಂದ ಮೊದಲ್ಗೊಂಡು ಇಂಗ್ಲಿಷವರೆಗೆ ಎಲ್ಲರೂ ಶಿವಾಜಿಯನ್ನು ಸ್ವತಂತ್ರ ಹಿಂದು ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಎಂದು ಒಪ್ಪಿ ಉಡುಗೊರೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು. ಸಮರ್ಥ ರಾಮದಾಸರು ಆ ಪ್ರಸಂಗದ ಮಹಿಮೆಯನ್ನು ವರ್ಣಿಸಲು ಕಾವ್ಯಕಟ್ಟಿ ಹಾಡಿದರು: “ದುಷ್ಟರು ನಾಶವಾದರು. ದೇಶ ಧರ್ಮಗಳು ಉದ್ಧಾರವಾದವು. ಆನಂದಮಯ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ ನಿರ್ಮಾಣವಾಯಿತು.”

ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ಧ್ವಂಸಮಾಡಿ, ಶಿವಾಜಿಯು ಸ್ವತಂತ್ರ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಕಟ್ಟಿದ್ದು ಮಾತ್ರ ಅಲ್ಲ, ಶಿವಾಜಿಯು ತನ್ನ ಪ್ರಜೆಗಳ ಸುಖಕ್ಕಾಗಿ ಅನೇಕ ಸುಧಾರಣೆಗಳನ್ನೂ ಕೈಗೊಂಡ. ಅವನಿಗೆ ಪ್ರಜೆಗಳೇ ದೇವರು. ಯಾರೂ ಅವರಿಗೆ ಹಿಂಸೆ, ಅನ್ಯಾಯ ಮಾಡಲು ಅವನು ಬಿಡುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ಗೆಲ್ಲಲು ದೂರದೂರದವರೆಗೆ ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದ ತನ್ನ ಸೈನಿಕರಿಗೆಲ್ಲ ಅವನು ಕಟ್ಟಪ್ಪಣೆ ಮಾಡಿದ್ದ: “ದಾರಿಯಲ್ಲಿನ ಹಳ್ಳಿಯ ಜನರಿಗೆ ನಿಮ್ಮಿಂದ ಯಾವ ತೊಂದರೆಯೂ ಆಗಬಾರದು. ಹೊಲಗದ್ದೆಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದು ನಿಂತಿರುವ ಫಸಲುಗಳಿಗೆ ಕೈಹಾಕಬಾರದು.” ಈ ಆಜ್ಞೆಯನ್ನು ಮೀರಿ ನಡೆದವರಿಗೆ, ಅವರು ಯಾರೇ ಇರಲಿ, ಶಿವಾಜಿಯಿಂದ ಉಗ್ರವಾದ ಶಿಕ್ಷೆ ಕಾದಿತ್ತು. ಹಳ್ಳಿಯ ಬಡ ರೈತರನ್ನು ಕಂಡರಂತೂ ಶಿವಾಜಿಗೆ ಪ್ರಾಣ. ಅವರೆಲ್ಲ ಆಗ ಭಾರಿಭಾರಿ ಜಹಗೀರುದಾರರ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಸಿಕ್ಕಿಕೊಂಡು ನರಳುತ್ತಿದ್ದರು. ಶಿವಾಜಿ ಅಂತಹ ಜಹಗೀರುಗಳನ್ನೆಲ್ಲ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡು ರೈತರಿಗೆಲ್ಲ ಆ ಜಮೀನನ್ನು ಹಂಚಿದ.

ಈಗಿನಂತೆ ಆಗಲೂ ಹಿಂದುಗಳಲ್ಲಿ ಅಸ್ಪೃಶತೆ ರೂಢಿಯಲ್ಲಿತ್ತು. ನಮ್ಮವರಲ್ಲೇ ಕೆಲವರನ್ನು ಅಸ್ಪೃಶ್ಯರೆಂದು ಕರೆದು ಅವರನ್ನು ಮಿಕ್ಕವರೆಲ್ಲ ದೂರವಿಟ್ಟಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಶಿವಾಜಿಗೆ ಅವರನ್ನು ಕಂಡರೂ ತುಂಬಾ ಪ್ರೀತಿ. ಅವರನ್ನು ತನ್ನ ಸೈನ್ಯಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸಿಕೊಂಡು ದೊಡ್ಡ ದೊಡ್ಡ ಹುದ್ದೆಗಳನ್ನು ಕೊಟ್ಟ. ಅವರೂ ಶಿವಾಜಿಯನ್ನು ಬಹು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಕಂಡರು. ಸ್ವರಾಜ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ತುಂಬ ಕಷ್ಟಪಟ್ಟರು. ಎಷ್ಟೋ ಜನ ಪ್ರಾಣವನ್ನೂ ಕೊಟ್ಟರು. ಈ ರೀತಿ ನಾವೆಲ್ಲ ಹಿಂದುಗಳು ಒಂದೇ ಧರ್ಮದವರು, ಒಬ್ಬರನ್ನೊಬ್ಬರು ದ್ವೇಷಿಸಬಾರದು ಎಂಬುದನ್ನು ಶಿವಾಜಿ ತನ್ನ ಸ್ವಂತ ನಡವಳಿಕೆಯಿಂದ ಕಲಿಸಿಕೊಟ್ಟ.

ಜನರ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸದ ಬಗೆಗಂತೂ ಶಿವಾಜಿಗೆ ತುಂಬ ಶ್ರದ್ಧೆ, ಸಂಸ್ಕೃತ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಆಗ ಕೇಳುವವರೇ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಎಲ್ಲೆಲ್ಲೂ ಪಾರ್ಸಿ ಭಾಷೆಯದೇ ವರ್ಚಸ್ಸು. ಶಿವಾಜಿ ಪಾರ್ಸಿ ಭಾಷೆಯ ಶಬ್ದಗಳನ್ನೆಲ್ಲ ಬಳಕೆಯಿಂದ ತೆಗೆದುಹಾಕಿ ಸಂಸ್ಕೃತ ಶಬ್ದಗಳನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತಂದ.

ಅಲ್ಲದೆ ಆಗಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಹಿಂದುಗಳನ್ನು ಮುಸಲ್ಮಾನರು ಬಲಾತ್ಕಾರವಾಗಿ ಮುಸಲ್ಮಾನರಾಗಿ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಹಿಂದುಗಳು ಮಾತ್ರ ಆ ರೀತಿ ಜಾತೆ ಕೆಟ್ಟವನನ್ನು ಮರಳಿ ಹಿಂದುಧರ್ಮಕ್ಕೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಒಪ್ಪುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಶಿವಾಜಿಗೆ ಇದು ಸರಿ ಎಂದು ಅನಿಸಲಿಲ್ಲ. ಹಿಂದುಧರ್ಮಕ್ಕೆ ವಾಪಸ್ಸು ಬರಲು ಇಚ್ಛೆ ಪಟ್ಟವರನ್ನು ಶಿವಾಜಿ ಶುದ್ಧಮಾಡಿ ಹಿಂದುಗಳಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡ. ಸಮುದ್ರ ಪ್ರಯಾಣ ಮಾಡಬಾರದು ಎಂಬುದು ಆಗ ನಮ್ಮ ಜನರಲ್ಲಿದ್ದ ಒಂದು ಮೂಢ ನಂಬಿಕೆ. ಅದನ್ನೂ ಶಿವಾಜಿ ಕಿತ್ತೆಸೆದ. ತಾನೇ ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿ ಹೋಗಿ ಕೋಟೆಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟಿಸಿ ಬಂದ.

ಲಂಚ, ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರ, ದೇಶದ್ರೋಹ ಮುಂತಾದ ಕೆಟ್ಟಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಮಾಡುವವರನ್ನು ಕಂಡರಂತೂ ಶಿವಾಜಿಗೆ ಕಿಡಿಕಿಡಿ. ಸ್ವರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಕೇಡು ಬಗೆದಲ್ಲಿ ಅವನು ತನ್ನ ಮಗನೇ ಆದರೂ ಶಿವಾಜಿ ಅವನನ್ನು ಶಿಕ್ಷಿಸದೆ ಬಿಡಲಿಲ್ಲ. ಶಿವಾಜಿ ಎಂದರೆ ಸಾಕ್ಷಾತ್‌ನ್ಯಾಯದೇವತೆ ಇದ್ದಂತೆ. ತನ್ನ ಸಂಬಂಧಿಕರು ಎಂದು ಹೇಳಿ ಯಾರ ಮೇಲೆಯೂ ಅವನು ವಿಶೇಷ ಕೃಪೆ ತೋರಿಸಲಿಲ್ಲ. ಗುಣಶಾಲಿಗಳು ಯಾರೇ ಇರಲಿ, ಅವರಿಗೇ ಶಿವಾಜಿಯ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ. ಇದರಿಂದ ಒಳ್ಳೆಯ ಗುಣ ಇದ್ದವರು ಮುಂದೆ ಬಂದರು. ಸ್ವಾರ್ಥಿಗಳ ಆಟ ನಡೆಯಲು ಸಾಧ್ಯ ಆಗಲಿಲ್ಲ. ಹೀಗೆ ಎಲ್ಲ ರೀತಿಯಿಂದಲೂ ದೊಡ್ಡ ಕ್ರಾಂತಿಪುರುಷ ಶಿವಾಜಿ.

ಶಿವಾಜಿ ಸ್ವರಾಜ್ಯವನ್ನು ಕಟ್ಟಿದ, ಆಳಿದ ರೋಮಾಂಚಕಾರಿ ಕತೆ ಇದು. ಈ ಕತೆ ಕೇಳಿದಾಗ ಶಿವಾಜಿಯಂತೆಯೇ ನಾವೂ ಆಗಬೇಕು ಎಂದು ಅನಿಸುತ್ತದೆ ಅಲ್ಲವೇ? ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ ಏನೆಂದರೆ ಶಿವಾಜಿ ಕಷ್ಟಪಟ್ಟದ್ದೆಲ್ಲ ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ, ಧರ್ಮಕ್ಕಾಗಿ. ಅವನು ತನ್ನ ಪ್ರಾಣವನ್ನು ಸಹ ಲೆಕ್ಕಿಸದೆ ಪದೇ ಪದೇ ಸಾವಿನ ದವಡೆಯಲ್ಲಿ ನುಗ್ಗಿ ಬರುತ್ತಿದ್ದುದು ಅದಕ್ಕಾಗಿಯೇ. ಹೀಗೆ ಅವನು ತನ್ನ ಕೊನೆ ಉಸಿರಿನವರೆಗೆ ನಮ್ಮ ಹಿಂದುದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ಬದುಕಿದ, ಹಿಂದುಧರ್ಮಕ್ಕಾಗಿ ಬದುಕಿದ. ಆದ್ದರಿಂದಲೇ ಅವನು ಕಾಲವಾಗಿ ಮುನ್ನೂರು ವರ್ಷಗಳಾಗುತ್ತಾ ಬಂದರೂ ಇಂದಿಗೂ ಅವನ ನೆನಪು ಕೈದೀಪವಾಗಿದೆ.