[i ಶುದ್ಧಭಿನ್ನಾ]

೯೨೨   (ಶುದ್ಧಭಿನ್ನಾ ರಾಗವು) ಧೈವತವನ್ನು ಅಂಶವಾಗಿಯೂ ಅದನ್ನೇ ನ್ಯಾಸವಾಗಿಯೂ ಪಡೆದಿದ್ದು ಸಂಪೂರ್ಣ(ರಾಗ)ವಾಗಿದೆ. (ಅದರ) ಧೈವತರಿಷಭಗಳ ನಡುವೆಯೂ ಹಾಗೆಯೇ ಷಡ್ಜಮಧ್ಯಮಗಳ ನಡುವೆಯೂ ಸಂವಾದ(=ಪರಸ್ಪರ ಸಂಚಾರ)ವಿದೆ.  ೧೨೫

೯೨೩   ಈ ಶುದ್ಧಭಿನ್ನಾರಾಗವು ಭಿನ್ನಪಂಚಮದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದೆಯೆಂದು ಹೆಸರುವಾಗಿಯಾಗಿದೆ. ಜನರನ್ನು ಇದು ರಂಜಿಸುವುದನ್ನು ಕಂಡು ಕಿನ್ನರರು ಯಾವಾಗಲೂ ಇದನ್ನು ಹಾಡುತ್ತಾರೆ.                                                                                  ೧೨೬

೯೨೪   ಉದಾಹರಣಂ- (ಅ) ಧಾನಿಧಾಸಸಧಾ ನೀಧಾನೀಸಾಗಾಸನಿಗಾನಿಧಾ ಪಾಪಾನಿನಿಮಪಾಮಾಪಾಪಮದಾ ಧಾಪಾಧಾಪಾಧಾಪಾಧಾದಾ | (ಶುದ್ಧಭಿನ್ನಾ)                                                                                                                               61

[ii ವರಾಟೀ]

೯೨೫   (ವರಾಟೀರಾಗವು) ಮಧ್ಯಮವನ್ನು ಅಂಶವಾಗಿಯೂ ಧೈವತವನ್ನು ನ್ಯಾಸವಾಗಿಯೂ ರಿಷಭವನ್ನು ದುರ್ಬಲವಾಗಿಯೂ ಪಡೆದಿದೆ. ಷಡ್ಜಧೈವತಗಳ ನಡುವೆ ಸಂವಾದ (=ಪರಸ್ಪರ ಸಂಚಾರ)ವಿದೆ; ಎರಡು ಶ್ರುತಿಗಳನ್ನುಳ್ಳ(=ಗಾಂಧಾರ ನಿಷಾದ) ಸ್ವರಗಳ ಹಾಗೂ ಧೈವತದ ನಡುವೆಯೂ (ಸಂವಾದವಿದೆ).                                                                                                           ೧೨೭

೯೨೬   ಧೈವತ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯಮಗಳನ್ನು ಬಹು(ತ್ವ)ವಾಗಿ ಪಡೆದಿರುವ ಈ ಭಾಷಾ ರಾಗವು ಷಾಡವವಾಗಿದೆ; ಹೀಗೆ ವರಾಟಿಯು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ವಿಧ್ಯಾಧರರು (ಅದನ್ನು) ಹಾಡುತ್ತಾರೆ.                                                                                  ೧೨೮

೯೨೭   ಉದಾಹರಣಂ- (ಅ) ಮಾಧಾಸಧಾನಿಧಾ ಪಾನಿಮಾಮಾಗಾಸಾಗಾಮಾಗಾ ಸಾಧಾನೀಧಾ | (ಆ) ಧಾಧಾಧಾಧಾಸಾಧಾ ನೀಪಾಪಾಮಾಗಾಸಾಗಾಮಾ [ಧಾಧಾ] (ವರಾಟೀ)                                                                                    62

____

[iii ಧೈವತಭೂಷಿತಾ]

೯೨೮   …………………………… |
ಮಂದ್ರೇ sತ್ರ ಋಷಭಃ ಕಾರ್ಯೋ [ಧೈವತಶ್ಚ] ಮುಹುರ್ಮುಹುಃ |
ಸ್ಫುರಿತಂ ತತ್ರ ಕರ್ತವ್ಯಂ ದ್ರುತಮಧ್ಯವಿಲಂಬಿತಮ್                                                               || ೧೨೯ ||

೯೨೯   ತಾರಮಂದ್ರಗತಿಂ ಕುರ್ಯಾತ್ ತಥಾರೋಹಾವರೋಹಕಮ್ |
ತಥಾ ಭಾಷಾ ಚ ವಿಜ್ಞೇಯಾ ಭಿನ್ನಪಂಚಮಸಂಭವಾ ||                                                             || ೧೩೦ ||

೯೩೦   ಉದಾಹರಣಂ –(ಅ) ಧಾಧಾನಿಧಾಸಾಸಾನಿಧಾ ಧಾನಿಧಾಧಾಧಾಪಾಮಾಗಾರಿರಿರಿಗಾಮಪಾಪಾಧಾ ಪಗಾರಿರಿಧಮಾಧಾಪಾಪಾಧಾ ಪಾಮರಿಗಾಮಾನೀ ಧಾಪಾಧಾಧಾ | ಧಾಮಪಾಧಾಪಾನಿರಿಗರಿಸಾರಿಧಾ ರಿಧಾರಿಧಾರಿಪಾಧಾದಾಧಾಧಾನಿ | (ಆ)ಸಾಸಾರಿಗಾಗಾಮಸಾಮಪಮಾಧಾಧಾ ಧಾಪಾಧಾಸಾನಿಧೈವತಧಾಧಾ | (ಧೈವತಭೂಷಿತಾ)                                                                                 63

[iv ವಿಶಾಲಾ]

೯೩೧   ವಿಶಾಲಾ ಪಂಚಮಾಂಶಾ ತು ಧೈವತಾಂತಾ ಮನೋಹರಾ |
ಸುಸಂಪೂರ್ಣಸ್ವರಾ ಹ್ಯೇಷಾ ಸಂಚಾರಃ ಸಧಯೋರ್ಹಿ ಚ |
ಏಷಾ ಭಾಷಾ ತು ವಿಜ್ಞೇಯಾ ಕಿನ್ನರೈರ್ಗೀಯತೇ ಸದಾ                                                         || ೧೩೧ ||

೯೩೨   ಉದಾಹರಣಂ- (ಅ) ಪಾಧಾಸಾಸಾಧಾನೀ ಗಾಸಾನಿಧಾಧಾ | (ಆ) ಪಾಧಾ ಧಾ (ಇ) ನಿಸಾಸಾನೀಧಾ ಪಾಮಾಗಾನಿನಿನಿರಿಗಾಮಾಮಾಗಾಮಮಧಾ ನೀಧಾನಿಸಾರಿ ಗಾರಿಸಾಸಾನಿಧಾ ರಿಗಾಸ ನಿಸಾನಿಧಾನಿ ನೀಧಾಪಧಧಧಪಾಪಾಮಾಗಾರಿರಿಧಾರಿರಿಮ ಮಧ್ಯಮಗಮಾಪಾಪಾಪಾಪಾ ನಿಧಧಧಧಪಾಮಾ ಧಾನಿಸಾಸಾಸಾರಿರಿರಿಮಮಮಪಮಪಾಪಾಧಾ ನೀಸಾನೀಧಾಪಾಧಾಧಾ ಪಾನಿನಿನಿಸಾಸಾಮಧಾಪಾಧಾನಿಧಾ (ವಿಶಾಲಾ)                                                                                        64

ಏತಾ ಯಾಷ್ಟಿಕಪ್ರೋಕ್ತಾ ಭಿನ್ನಪಂಚಮಭಾಷಾಃ |

ಪಾಠವಿಮರ್ಶೆ : ೯೨೮ ಆ, ಈ ೯೨೮-೯೨೯ ೯೨೯ ಆ ೯೩೦ಅ ೯೩೧ ಈ ೯೩೩ಇ, ಈ

—-

[iii ಧೈವತಭೂಷಿತಾ]

೯೨೮ (ಧೈವತಭೂಷಿತಾ ರಾಗದ) ಮಂದ್ರದಲ್ಲಿ ಪುನಃ ಪುನಃ ಧೈವತವನ್ನು ಪ್ರಯೋಗಿಸಬೇಕು. (ಸ್ವರಗಳಲ್ಲಿ) ಸ್ಫುರಿತ(ಗಮ)ವನ್ನು ದ್ರುತ, ಮಧ್ಯ ಮತ್ತು ವಿಲಂಬಿತ(ಲಯ)ಗಳಲ್ಲಿ ಹಿಡಿಯಬೇಕು.                                                                                    ೧೨೯

೯೨೯   ಹಾಗೆಯೇ ಅದರ ತಾರಮಂದ್ರ(ಸ್ಥಾಯಿ)ಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಚಾರವನ್ನು ಆರೋಹಣ ಮತ್ತು ಅವರೋಹಣಗಳೆರಡರಲ್ಲೂ ಮಾಡಬೇಕು. ಹೀಗೆ ಈ ಭಾಷಾ ರಾಗವು ಭಿನ್ನಪಂಚಮದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದ್ದೆಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು.                                                           ೧೩೦

೯೩೦   ಉದಾಹರಣಂ –(ಅ) ಧಾಧಾನಿಧಾಸಾಸಾನಿಧಾ ಧಾನಿಧಾಧಾಧಾಪಾಮಾಗಾರಿರಿರಿಗಾಮಪಾಪಾಧಾ ಪಗಾರಿರಿಧಮಾಧಾಪಾಪಾಧಾ ಪಾಮರಿಗಾಮಾನೀ ಧಾಪಾಧಾಧಾ | ಧಾಮಪಾಧಾಪಾನಿರಿಗರಿಸಾರಿಧಾ ರಿಧಾರಿಧಾರಿಪಾಧಾದಾಧಾಧಾನಿ | (ಆ)ಸಾಸಾರಿಗಾಗಾಮಸಾಮಪಮಾಧಾಧಾ ಧಾಪಾಧಾಸಾನಿಧೈವತಧಾಧಾ | (ಧೈವತಭೂಷಿತಾ)                                                                                 63

[iv ವಿಶಾಲಾ]

೯೩೧   ವಿಶಾಲಾ ರಾಗವು ಪಂಚಮವನ್ನು ಅಂಶವಾಗಿಯೂ ಧೈವತವನ್ನು ನ್ಯಾಸವಾಗಿಯೂ ಹೊಂದಿದ್ದು ಮನಸ್ಸನ್ನು ರಂಜಿಸುತ್ತದೆ. (ಅದರಲ್ಲಿ) ಒಳ್ಳೆಯ ಸ್ವರಗಳು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿವೆ. (ಅದರಲ್ಲಿ ಪರಸ್ಪರ) ಸಂಚಾರವು ಷಡ್ಜಧೈವತಗಳಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ. ಹೀಗೆ ಈ ಭಾಷಾ ರಾಗವನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ಅದನ್ನು ಕಿನ್ನರರು ಯಾವಾಗಲೂ ಹಾಡುತ್ತಾರೆ.                                                       ೧೩೧

೯೩೨   ಉದಾಹರಣಂ- (ಅ) ಪಾಧಾಸಾಸಾಧಾನೀ ಗಾಸಾನಿಧಾಧಾ | (ಆ) ಪಾಧಾ ಧಾ (ಇ) ನಿಸಾಸಾನೀಧಾ ಪಾಮಾಗಾನಿನಿನಿರಿಗಾಮಾಮಾಗಾಮಮಧಾ ನೀಧಾನಿಸಾರಿ ಗಾರಿಸಾಸಾನಿಧಾ ರಿಗಾಸ ನಿಸಾನಿಧಾನಿ ನೀಧಾಪಧಧಧಪಾಪಾಮಾಗಾರಿರಿಧಾರಿರಿಮ ಮಧ್ಯಮಗಮಾಪಾಪಾಪಾಪಾ ನಿಧಧಧಧಪಾಮಾ ಧಾನಿಸಾಸಾಸಾರಿರಿರಿಮಮಮಪಮಪಾಪಾಧಾ ನೀಸಾನೀಧಾಪಾಧಾಧಾ ಪಾನಿನಿನಿಸಾಸಾಮಧಾಪಾಧಾನಿಧಾ (ವಿಶಾಲಾ)                                                                                        64

ಇವು ಯಾಷ್ಟಿಕನು ನಿರೂಪಿಸಿದ ಭಿನ್ನಪಂಚಮ (ಜನ್ಯವಾದ) ಭಾಷಾರಾಗಗಳು

____