ಡಾ. ರಾಮಮನೋಹರ ಲೋಹಿಯಾ ಅವರು ‘ಶೀಲದೋಷ’ (‘Falult of Character’) ‘ತಿಳಿವಳಿಕೆಯ ದೋಷ’ (‘Fault, of understanding’) ಇವುಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಶೀಲದೋಷದಿಂದ ಸಮೂಹದ ಬದುಕಿನ ಮೇಲೆ ಆಗುವ ದುಷ್ಪರಿಣಾಮಕ್ಕಿಂತ ತಿಳಿವಳಿಕೆಯ ದೋಷದಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ದುಷ್ಪರಿಣಾಮ ಹೆಚ್ಚು ಗಂಭೀರವಾದದ್ದು ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಶೀಲದೋಷ ಇದ್ದರೆ ಅದನ್ನು ತಿದ್ದಬಹುದು, ಸರಿಪಡಿಸಬಹುದು. ತಿಳಿವಳಿಕೆಯ ದೋಷ ಇದ್ದರೆ ಅದನ್ನೂ ಸರಿಪಡಿಸಬಹುದು. ಆದರೂ ತಿಳಿವಳಿಕೆಯ ದೋಷವನ್ನು ತಿದ್ದಿಕೊಳ್ಳುವವರೆಗೆ, ಸರಿಪಡಿಸುವವರೆಗೆ ಆ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದ ಎಲ್ಲ ಪ್ರಯತ್ನ, ಹಾಕಿದ ಎಲ್ಲ ಶ್ರಮ ವ್ಯರ್ಥವಾಗುತ್ತವೆ; ಅವು ದುಷ್ಪರಿಣಾಮವನ್ನೇ ಮಾಡಿರುತ್ತವೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ತಿಳಿವಳಿಕೆಯ ದೋಷ ಇದ್ದಲ್ಲಿ ಶೀಲಶುದ್ಧಿ ಇದ್ದಷ್ಟೂ ಆ ಅಪಾಯ, ಆ ದುಷ್ಪರಿಣಾಮ ಹೆಚ್ಚು. ಯಾಕೆಂದರೆ ತನ್ನ ತಿಳಿವಳಿಕೆಯಂತೆ ಅದರ ಸಾಧನೆಗಾಗಿ ಪ್ರಾಮಾಣಿಕ ನಿಷ್ಠೆಯಿಂದ, ಶೀಲಶುದ್ಧಿಯಿಂದ ಆ ವ್ಯಕ್ತಿ ದುಡಿದಿರುತ್ತಾನೆ. ಅಂದರೆ ದೋಷಯುಕ್ತವಾದದ್ದನ್ನು ಸಮರ್ಥವಾದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯರೂಪಕ್ಕೆ ತರುವುದಕ್ಕೇ ಆ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಪ್ರಾಮಾಣಿಕ ನಿಷ್ಠೆ, ಶೀಲಶುದ್ಧಿ ಬಳಕೆಯಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಹಾಗಾದಾಗ ಪ್ರಮಾಣಿಕ ನಿಷ್ಠೆ ಶೀಲಶುದ್ಧಿಗಳೆಂಬ ಗುಣಾಂಶಗಳೂ, ಸದ್ಗುಣಗಳು ದೋಷವನ್ನು ಉಲ್ಬಣಗೊಳಿಸುವ ಸಾಧನಗಳಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿತವಾಗಿ ಬಿಡುತ್ತವೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ವ್ಯಕ್ತಿ ಜೀವನದಲ್ಲಾಗಲಿ, ಸಮೂಹ ಬದುಕಿನಲ್ಲಾಗಲಿ ‘ಶೀಲದೋಷ’, ತಿಳಿವಳಿಕೆಯ ದೋಷ ಎರಡೂ ಉಂಟಾಗದಂತೆ ಲಕ್ಷ್ಯವಹಿಸುವುದು ಅಗತ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿಯೂ ‘ಶೀಲದೋಷ’ಕ್ಕಿಂತ ‘ತಿಳಿವಳಿಕೆಯ ದೋಷ’ ಎರಡೂ ಉಂಟಾಗದಂತೆ ಲಕ್ಷ್ಯ ವಹಿಸುವುದು ಅಗತ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಶೀಲದೋಷ’ ಕ್ಕಿಂತ ‘ತಿಳಿವಳಿಕೆಯ ದೋಷ’ ಸಮೂಹ ಬದುಕಿನ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಅಪಾಯಕಾರಿಯಾದದ್ದು ಎಂದು ಡಾ. ಲೋಹಿಯಾ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುತ್ತಾರೆ.

ರಾಜಕಾರಣದ ಸಮೂಹ ಬದುಕಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಚಟುವಟಿಕೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ರಾಜಕಾರಣದಲ್ಲಿ ತಿಳಿವಳಿಕೆಯ ದೋಷವಾಗದಂತೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಎಚ್ಚರ, ಲಕ್ಷ್ಯ ವಹಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ನಮ್ಮ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಪರಂಪರಾಗತವಾಗಿ ಉಳಿದು ಬೆಳೆದು ಬಂದಿರುವ ಜಾತಿ, ಮತಧರ್ಮಗಳು ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ರಾಜಕಾರಣಗಳು ತಿಳಿವಳಿಕೆಯ ದೋಷದ ಫಲಗಳಾಗಿವೆ ಎಂಬುದು ಚರಿತ್ರೆಯ ಅನುಭವದಿಂದ ತಿಳಿದು ಬಂದಿರುವ ಸಂಗತಿಯಾಗಿದೆ. ಆ ಸಂಬಂಧವಾದ ತಿಳಿವಳಿಕೆಯ ದೋಷದ ಬಗ್ಗೆ ಆದುನಿಕ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಜ್ಞೆ, ಪರಿಜ್ಞಾನ ಉಂಟಾದದ್ದರ ಫಲವಾಗಿಯೇ ಸೆಕ್ಯುಲರ್ – ಜಾತಿ- ಮತಧರ್ಮ ನಿರಪೇಕ್ಷವಾದ, ‘ಸೋಷಿಯಲಿಸ್ಟ್’-ಸಮಾಜವಾದೀ ಸಮಾಜ, ಸಂಸ್ಕೃತಿ ನಿರ್ಮಾಣದ ಅಗತ್ಯವನ್ನು, ಆದರ್ಶವನ್ನು ನಮ್ಮ ಸಂವಿಧಾನದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.

ನಮ್ಮ ಸಂವಿಧಾನದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಪಾದಿತವಾದ ‘ಸಾಮಾಜಿಕ ನ್ಯಾಯ’ ಪರಿಕಲ್ಪನೆ ಕೂಡ ಪ್ರಧಾನವಾಗಿ ಈ ತಿಳಿವಳಿಕೆಯ ಫಲವೇ ಆಗಿದೆ. ಡಾ. ಬಿ.ಆರ್.ಅಂಬೇಡ್ಕರ್. ಡಾ. ರಾಮಮನೋಹರ ಲೋಹಿಯಾ ಮುಂತಾದವರು ಜಾತಿ ವಿನಾಶದ ಬಗ್ಗೆ ಏರುದನಿಯಲ್ಲಿ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುತ್ತ ಬಂದ ಚರಿತ್ರೆ ‘ಸಾಮಾಜಿಕ ನ್ಯಾಯ’ದ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಗ ದೃಢ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಾಗಿ ಇದೆ. ಜಾತಿವಿನಾಶ ಮಾಡುವುದಕ್ಕಾಗಿಯೆ, ಜಾತಿ-ಧರ್ಮ ನಿರಪೇಕ್ಷವಾದ ಸಮಾಜ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯತ್ತ ಸಾಗುವುದಕ್ಕಾಗಿಯೇ ಶೋಷಿತ ಜಾತಿ-ಪಂಗಡಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ ವಿಶೇಷ ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು, ಅವಕಾಶಗಳನ್ನು ಮೀಸಲಾಗಿ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಕಲ್ಪಿಸಲಾಯಿತು. ಅದು ಅಗತ್ಯವೂ ಆಗಿತ್ತು; ಆಗಿದೆ. ಆದರೆ ಸಮಾಜಿಕ ಅನ್ಯಾಯಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾದ ಪರಂಪರಾಗತವಾಗಿ ಬಂದ ಜಾತೀಯತೆ ಮತೀಯತೆಗಳನ್ನು ಮರಳಿ ಪೋಷಿಸುವಂತಾಗಿರುವ, ಆಗುತ್ತಿರುವ ಅಪಾಯ ಈಗ ಎಲ್ಲೆಲ್ಲೂ ಕಾಣಿಸುತ್ತಿದೆ. ಜಾತಿ-ಮತರ್ಧರ್ಮ ಪರವಾದ ಸಂಘಟನೆಗಳು ಸಂಘ-ಸಂಘಟನೆಗಳು, ಜಾತಿ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಹೊಸ ಮಠಗಳ ಸ್ಥಾಪನೆ, ಒಳಮೀಸಲಾತಿಯ ಹಕ್ಕೊತ್ತಾಯಗಳು ಸಾಮಾಜಿಕ ನ್ಯಾಯ ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಅಗತ್ಯವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಲೇ ಜಾತಿ-ಮತಧರ್ಮಗಳ ಭೇದಭಾವವನ್ನು, ಅವುಗಳ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಅಸ್ತಿತ್ವವನ್ನು ಬಲಗೊಳಿಸುವುದರಲ್ಲಿ, ಅದನ್ನು ನಿರಂತರಗೊಳಿಸುವುದರಲ್ಲಿ ಸ್ಪರ್ಧಾತುರದಲ್ಲಿ ನಿರತವಾಗಿವೆ. ಚರಿತ್ರೆಯ ಆ ದುಷ್ಟ ಪರಂಪರೆ ಪುನರಾವರ್ತನೆಯಾಗುತ್ತಿದೆ. ದಿನೇದಿನೇ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಲೇ ಹೋಗುತ್ತಿದೆ. ಇದು ದೇಶದ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಎದುರಿಸುತ್ತಿರುವ ದೊಡ್ಡ ಅಪಾಯವಾಗಿದೆ.

ಈ ಮನೋಧರ್ಮದ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿಯೆ ಹಿಂದುತ್ವವಾದದ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಮತೀಯವಾದೀ ರಾಜಕಾರಣವನ್ನು ಅಥವಾ ಅಂಥ ರಾಜಕೀಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುವ ಬಿಜೆಪಿ ಮತ್ತು ಸಂಘಪರಿವಾರದವರ ‘ರಾಜಕಾರಣವು’ ವೇಗದಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಹಿಡಿದುಕೊಳ್ಳುವಷ್ಟು ಶಕ್ತಿಶಾಲಿಯಾಗಿ ಬೆಳೆಯುವುದಕ್ಕೆ ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು. ಆ ರಾಜಕಾರಣವು ಅಧಿಕಾರ ಹಿಡಿಯುತ್ತಿದ್ದಂತೆಯೇ ಬಿಜೆಪಿ ತನಗೆ ಸರಳ ಬಹುಮತ ಕೂಡ ಇಲ್ಲದಿದ್ದಾಗಲೂ ಸಂವಿಧಾನ ಮರುಪರೀಶೀಲನೆಯ ಅಗತ್ಯವನ್ನು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿತು. ಈಗಿರುವ ಸಂವಿಧಾನ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುತ್ತಿರುವ ರಾಜ್ಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಬುಡವನ್ನೇ ಅಲ್ಲಾಡಿಸುವ ಅಥವಾ ಸಾಧ್ಯವಾದರೆ ಬುಡಮೇಲು ಮಾಡುವ ಹೊಂಚು, ಹುನ್ನಾರ ಮರುಪರಿಶೀಲನೆಯ ಹಿಂದೆ ಇತ್ತು. ಸಂಘಪರಿವಾರದ ಮತೀಯವಾದಿ ರಾಜಕಾರಣದ ಅಬ್ಬರಕ್ಕೆ ಕಳೆದ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಚುನಾವಣೆ ಕೆಲಮಟ್ಟಿಗೆ ಕಡಿವಾಣ ಹಾಕಿದೆ, ಎಂಬುದೇನೊ ನಿಜ. ಆದರೆ ಅದು ಬಿರುಗಾಳಿ ಬಂದು ಮತ್ತೊಂದು ಬಿರುಗಾಳಿಯ ಬಿರುಬೀಸು ಬರುವುದಕ್ಕೆ ನಡುವಿನ ಸ್ತಬ್ಧ ಅಥವಾ ರಭಸರಹಿತ ಸ್ಥಿತಿಯಾಗಿದ್ದರೂ ಆಗಿರಬಹುದು ಎಂಬುದನ್ನು ಮರೆಯುವಂತಿಲ್ಲ. ಕಳೆದ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ನಮ್ಮ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿಯೇ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಜನತೆ ಬೇರೆ ಯಾವೊಂದು ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷಕ್ಕಿಂತ ಬಿಜೆಪಿ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳನ್ನೇ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ವಿಧಾನಸಭೆಗೆ ಆರಿಸಿ ಕಳಿಸಿತೆಂಬ ಸಂಗತಿಯನ್ನು ನೆನಪಿನಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವುದು ಅಗತ್ಯ.

ಜಾತಿ-ಮತಧರ್ಮೀಯ ರಾಜಕಾರಣ ಮಾಡುವುದು ತಪ್ಪ; ಮತಧರ್ಮೀಯ ರಾಜಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ದೇಶ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಪಡೆಯುತ್ತಿದ್ದಾಗಲೆ ಹೋಳಾಯಿತು; ಮತ್ತೆ ಅಂಥ ಸಂದರ್ಭ ಪುನರಾವರ್ತನೆ ಆಗದಂತೆ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಭಾರತೀಯನ ಕರ್ತವ್ಯ, ಹೊಣೆ ಎಂಬ ತಿಳಿವಳಿಕೆ ಜನರಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲ ಎಂಬಂತಿಲ್ಲ. ಈ ತಿಳಿವಳಿಕೆ ಜನರಲ್ಲಿ ಇದೆ ಅಂದರೆ ಜನರಲ್ಲಿರುವ ‘ತಿಳಿವಳಿಕೆಯ ದೋಷ’ ಇಂದಿನ ಈ ನೀತಿಗೇಡಿ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗೆ ಕಾರಣವಲ್ಲ. ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನರಲ್ಲಿ ಈ ಜಾತಿ – ಮತಧರ್ಮೀಯ ರಾಜಕಾರಣದ ಕೀಳುರುಚಿಯನ್ನು, ದುಷ್ಟರುಚಿಯನ್ನು ಬೆಳೆಸುತ್ತಿರುವವರು ಮತ್ತು ಫೋಷಿಸುತ್ತಿರುವವರು ಕುರ್ಚಿರೋಗದ ರಾಜಕಾರಣಿಗಳು ಮತ್ತು ವ್ಯಕ್ತಿಸ್ವಾರ್ಥದ ವಿದ್ಯಾವಂತರು. ಇದರಿಂದ ಪ್ರಚೋದಿತರಾದ ಜನಸಾಮಾನ್ಯರಲ್ಲಿ ‘ತಿಳಿವಳಿಕೆಯ ದೋಷ’ ಸ್ವಲ್ಪಮಟ್ಟಿಗೆ ಇದ್ದೀತೇನೊ! ಆದರೆ ಧೂರ್ತ ರಾಜಕಾರಣಿಗಳಲ್ಲಿ, ವ್ಯಕ್ತಿ ಸ್ವಾರ್ಥಸಾಧಕ ವಿದ್ಯಾವಂತರಲ್ಲಿ ಇಂಥ ರಾಜಕಾರಣ ತಪ್ಪು, ಒಟ್ಟೂ ದೇಶದ ಹಿತದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ವಿನಾಶಕಾರಿ ಎಂಬ ತಿಳಿವಳಿಕೆ ಇಲ್ಲ ಎಂಬಂತಿಲ್ಲ; ಆ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಅವರಲ್ಲಿಯೂ ‘ತಿಳಿವಳಿಕೆ ದೋಷ’ ಇದೆ ಎಂಬಂತಿಲ್ಲ. ಇಲ್ಲಿಯೂ ರಾಜಕಾರಣಿಗಳ ಹಾಗೂ ವ್ಯಕ್ತಿ ಸ್ವಾರ್ಥಸಾಧಕ ವಿದ್ಯಾವಂತರ ‘ಶೀಲದೋಷ’ವೇ ಇದೆ. ಅದು ಸೋಂಕು ರೋಗವಾಗಿ ಜನಸಾಮಾನ್ಯರ ಮೆದುಳನ್ನು ಮೇಯುತ್ತಿದೆ. ‘ಶೀಲದೋಷ’ಕ್ಕಿಂತ ತಿಳಿವಳಿಕೆಯ ದೋಷವು ಸಮೂಹ ಜೀವನ ಅಥವಾ ರಾಷ್ಟ್ರ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಅಪಾಯಕಾರಿ ಎಂದು ಡಾ. ಲೋಹಿಯಾ ಹೇಳಿದ್ದಾರಷ್ಟೆ, ‘ತಿಳಿವಳಿಕೆಯ ದೋಷ’ ಇಲ್ಲದೆ ದೋಷಯುಕ್ತವಾದ ತಿಳಿವಳಿಕೆಯನ್ನೇ ಅದು ದೋಷಯುಕ್ತವಾದದ್ದೆಂದು ತಿಳಿದೂ ತಿಳಿದೂ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುವುದಕ್ಕೆ, ಪ್ರಚಾರ ಮಾಡುವುದಕ್ಕೆ ನಂಬಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ ‘ಶೀಲದೋಷ’ ಎಂದು ಬೇರೆ ಹೇಳಬೇಕಾಗಿಲ್ಲ. ಇಂಥ ‘ಸಮೂಹ ಶೀಲದೋಷ’ವು ಅಂದರೆ ಜಾತಿ-ಮತಧರ್ಮ ಸಂಬಂಧವಾದ ‘ಶೀಲದೋಷವು’ ‘ವ್ಯಕ್ತಿದೋಷ’ಕ್ಕಿಂತ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಮತ್ತು / ಅಥವಾ ಸಮೂಹದ ಸಾಮಾನ್ಯ ‘ತಿಳಿವಳಿಕೆಯ ದೋಷ’ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಅಪಾಯಕಾರಿ ಎಂಬುದು ಹೆಚ್ಚು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಅನುಭವಕ್ಕೆ ಬರುತ್ತಲಿದೆ.

ನಮ್ಮ ದೇಶ ಅವಿದ್ಯಾವಂತರ ಸಂಖ್ಯೆ ಹೆಚ್ಚಿರುವ ದೇಶ, ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಉಳಿಸಿ ಬೆಳೆಸುವುದಕ್ಕೆ ಅವರ ‘ತಿಳಿವಳಿಕೆಯ ದೋಷ’ ಮಾರಕವಾಗಬಹುದು ಎಂಬ ಆತಂಕ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಬರುವ ಮತ್ತು ಬಂದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ವಿಚಾರವಂತರಲ್ಲಿ ಇತ್ತು. ಆದರೆ ಈಗ ವಿದ್ಯಾವಂತರ, ಪದವೀಧರರ ಸಂಖ್ಯೆ ಹೆಚ್ಚಿದೆ. ಅಂಥ ‘ತಿಳಿವಳಿಕೆಯ ದೋಷ’ ಈಗ ಹಿಂದಿನಷ್ಟಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ವ್ಯಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಸಮೂಹದ ನೆಲೆಯ ‘ಶೀಲದೋಷ’ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಜೀವನದ ಮಟ್ಟವನ್ನು ಅಧೋಗತಿಗೆ ಒಯ್ಯುತ್ತಲಿದೆ. ಬೇರೆ ಜಾತಿ – ಮತಧರ್ಮಗಳಿಗೆ ಸೇರಿದಾಗ ಕೆಡುಕೊ, ಅನ್ಯಾಯವೊ ಆದರೆ ಆಗಲಿ ನಮಗೆ ಮಾತ್ರ ಅನುಕೂಲವಾದರೆ ಸಾಕು ಎಂಬಂಥ ಸಂಕುಚಿತ ಮನೋಭಾವ, ಸ್ವಾರ್ಥಪರ ದೃಷ್ಟಿ ದೇಶದ ಜನತೆಯ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಆಳುತ್ತಿರುವಂಥ ಸ್ಥಿತಿಯ ನಿರ್ಮಾಣ ವೇಗದಲ್ಲಿ ಆಗುತ್ತಿದೆ. ಇದು ದುರಂತ ಡಾ. ಲೋಹಿಯಾ ಈಗ ಬದುಕಿದ್ದರೆ ಶೀಲ ದೋಷದ ಬಗೆಗಿನ ಅವರ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ಪುನಾರಚಿಸುತ್ತಿದ್ದರೆಂದು ತೋರುತ್ತದೆ. ‘ಶೀಲದೋಷ’, ‘ತಿಳಿವಳಿಕೆ ದೋಷ’ ಎರಡೂ ನಮ್ಮ ದೇಶದ ಸುಖ, ನೆಮ್ಮದಿಯನ್ನು ಕೆಡಿಸುತ್ತಿವೆ; ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ವಿಕೃತಗೊಳಿಸುತ್ತಲಿವೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಹೆಚ್ಚು ಇನ್ನೊಂದು ಕಡಿಮೆ ಅಪಾಯಕಾರಿ ಎಂದು ಹೇಳುವಂತಿಲ್ಲ. ಎರಡೂ ಸಮಾನ ಅಪಾಯಕಾರಿಗಳಾಗಿ ಬಿಟ್ಟಿವೆ. ಇದರಿಂದ ದೇಶ, ದೇಶದ ಜನ ಪಾರಾಗುವಂಥ ರಾಜಕಾರಣದ ಅಗತ್ಯ ಇಂದು ತುರ್ತಾಗಿ ಇದೆ. ಪರ್ಯಾಯ ರಾಜಕಾರಣದ ಬಗ್ಗೆ ಯೋಚಿಸುವವರು ಈ ಬಗ್ಗೆ ಗಂಭೀರ ಚಿಂತನೆ ನಡೆಸಿ ಕಾರ್ಯಪ್ರವೃತ್ತರಾಗಬೇಕಾಗಿದೆ.

ಡಾ. ನಟರಾಜ್ ಹುಳಿಯಾರ್ ಅವರು ನಿನ್ನೆ ಅವರ ಪ್ರಬಂಧಮಂಡನೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಪರ್ಯಾಯ ರಾಜಕಾರಣಕ್ಕೆ ‘ಕೋಮುಸೌಹಾರ್ದ ವೇದಿಕೆ’ ಯನ್ನು ವೇದಿಕೆಯನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕೆಂದು ಸಲಹೆ ಮಾಡಿದರು. ಇಂಥ ಸಲಹೆ ಮತ್ತು ಇಂಥ ಯೋಚನೆ ಸರಿಯಾದದ್ದಲ್ಲ, ಎಂಬುದು ನನ್ನ ಅಭಿಪ್ರಾಯ.

ಭಿನ್ನ ಕೋಮುಗಳ ನಡುವೆ ಕೋಮು ಸಂಬಂಧವಾದ ಕಾರಣಗಳಿಗಾಗಿ ಘರ್ಷಣೆಯೊ, ಗಲಭೆಯೊ, ಹಿಂಸಾಚಾರವೊ ನಡೆಯುವುದುಂಟು. ಅಂಥ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅದು ಬೆಳೆದು ಉಲ್ಬಣಗೊಳ್ಳದಂತೆ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಅಗತ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಸರ್ಕಾರ ಅದನ್ನು ಕಾನೂನು ಮತ್ತು ಸುವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಸಮಸ್ಯೆಯೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿ ವಾತಾವರಣವನ್ನು ಶಾಂತಿಸ್ಥಿತಿಗೆ ತರಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತದೆ. ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ಕೋಮುಗಳಿಗೆ ಸೇರಿದ ಯಾವ ಕೋಮುಗಳಿಗೂ ಸೇರದೆ ಇರುವ ಶಾಂತಿಪ್ರಿಯ ನಾಗರಿಕರು ಕೋಮುಗಳ ನಡುವೆ ಸೌಹಾರ್ದ, ಶಾಂತಿ ನೆಲಸುವಂತೆ ಮಾಡಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುವುದೂ ಅಗತ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಅಂಥ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ‘ಕೋಮು ಸೌಹಾರ್ದ ವೇದಿಕೆ’ ಅಥವಾ ‘ಶಾಂತಿ ಸಮಿತಿ’ ರಚಿಸಿಕೊಂಡು ಕಾರ್ಯ ಪ್ರವೃತ್ತರಾಗುವ ಅಗತ್ಯವುಂಟಾಗುತ್ತದೆ.

ಉದ್ವಿಗ್ನ ಸ್ಥಿತಿ ಮುಗಿದು ಶಾಂತಿ ಅಥವಾ ಸಮಸ್ಥಿತಿ ಮರಳಿದ ಮೇಲೆ ಅಂಥ ವೇದಿಕೆ ಅಥವಾ ಸಮಿತಿಗಳ ಅಗತ್ಯವಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಆ ಗಲಭೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಹಿಂಸಾಚಾರಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗಿ ಸಂತ್ರಸ್ಥರಾದವರಿಗೆ ನೆರವು, ಸಾಂತ್ವನ ನೀಡುವ ಅಗತ್ಯ ಇರುವವರೆಗೂ ಅಂಥ ವೇದಿಕೆ ಅಥವಾ ಸಮಿತಿಗಳ ಮುಂದುವರಿಕೆ ಅಗತ್ಯವಾದೀತು. ಶಾಂತಿ ಸಮಿತಿಯೊ, ಕೋಮುಸೌಹಾರ್ದ ವೇದಿಕೆಯೊ ಶಾಶ್ವತ ಸಮಿತಿಯಾಗಿ ಅಥವಾ ವೇದಿಕೆಯಾಗಿ ಇರುವುದು ಸಾಧ್ಯವೂ ಇಲ್ಲ ; ಅಗತ್ಯವೂ ಇಲ್ಲ. ಭೂಕಂಪ, ನೆರೆಹಾವಳಿ ಮುಂತಾದ ಪ್ರಕೃತಿ ವಿಕೋಪ ಅಥವಾ ಬೇರೆ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ಆಪಘಾತ, ಅವಘಡಗಳಾದಾಗ ಸಂತ್ರಸ್ತರ ನೆರವಿಗೆ ‘ನಾಗರಿಕ ವೇದಿಕೆ’ಗಳು ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತವೆ. ಅವು ಶಾಶ್ವತ ವೇದಿಕೆ ಅಥವಾ ಸಮಿತಿಗಳಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಕೋಮುಸೌಹಾರ್ದ ವೇದಿಕೆಯನ್ನು ಪರ್ಯಾಯ ರಾಜಕಾರಣದ ವೇದಿಕೆಯಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕೆಂಬ, ಬಾಬಾಬುಡನ್‌ಗಿರಿ ಸೌಹಾರ್ದ ವೇದಿಕೆಯ ಸಂಚಾಲಕ ಮಂಡಲಿಯ ಸದಸ್ಯರಾದ ಡಾ. ನಟರಾಜ್ ಹುಳಿಯಾರ್ ಅವರ ಸಲಹೆ ಒಪ್ಪುವಂಥದಲ್ಲ; ಹಾಗೆ ಮಾಡುವುದರಲ್ಲಿ ಅರ್ಥವಿಲ್ಲ; ಹಾಗೆ ಯೋಚಿಸುವುದರಲ್ಲಿಯೂ ನನಗೆ ಅರ್ಥ ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ.

ಕೋಮುಸೌಹಾರ್ದ ವೇದಿಕೆ ಭಿನ್ನ ಕೋಮುಗಳ ನಡುವೆ ಗಲಭೆ, ಘರ್ಷಣೆ ಉಂಟಾದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಉಳಿದ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಸೌಹಾರ್ದ ಉಳಿಸಲು, ಬೆಳೆಸಲು ಕೆಲಸ ಮಾಡಬಹುದು ಎಂದು ವಾದಿಸಬಹುದು. ಆದರೆ ಆ ವಾದ ಭಿನ್ನ ಕೋಮುಗಳ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಅಸ್ತಿತ್ವ ಮತ್ತು ಮುಂದುವರಿಕೆಯನ್ನು ಒಪ್ಪುತ್ತದೆ, ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಅಂಶವನ್ನು ಗಮನಿಸಬೇಕು. ಕೋಮುಗಳು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಇದ್ದೂ ಸೌಹಾರ್ದ ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಸಾಧ್ಯ ಎಂದು ಹಾಗೆ ವಾದಿಸುವವರು ನಂಬುತ್ತಾರೆ. ಕೋಮು ಗಲಭೆ, ಘರ್ಷಣೆ, ಹಿಂಸಾಚಾರಗಳ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಬಹಿರಂಗವಾಗಿ ಆಗೊಮ್ಮೆ ಈಗೊಮ್ಮೆ ಏರುದನಿಯಲ್ಲಿ ಅಬ್ಬರದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಗೊಳ್ಳುವ ಘಟನೆ, ಸಂಗತಿಗಳಷ್ಟಕ್ಕೇ, ಅವುಗಳನ್ನು ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾಗಿ ಶಮನಗೊಳಿಸುವಷ್ಟಕ್ಕೇ ಅವರ ಆ ಕೋಮುಸೌಹಾರ್ದದ ಪರಿಕಲ್ಪನೆ ಸೀಮಿತವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ನಮ್ಮ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಜಾತಿ, ಕೋಮು, ಮತಧರ್ಮಗಳ (Caste, Community, Religion) ಸೌಹಾರ್ದ ಸಹಬಾಳ್ವೆ ತೋರಿಕೆಯದಾಗಿದೆಯೆ ಹೊರತು ನಿಜವಾದ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಸೋದರತ್ವವನ್ನು (Fraternity) ಬೆಳೆಸುವಂಥದಾಗಿಲ್ಲ. ಅವುಗಳ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಅಸ್ತಿತ್ವ ಉಳಿಸಿಕೊಂಡಿರುವವರೆಗೆ ಅದು ಸಾದ್ಯವೂ ಇಲ್ಲ. ಅವುಗಳ ಸ್ವರೂಪವೇ ಅಂಥದು, ಎಂಬುದನ್ನು ನಮ್ಮ ದೇಶದ ಪ್ರಾಚೀನ ಮತ್ತು ಆಧುನಿಕ ಚರಿತ್ರೆ ನಮಗೆ ಮನವರಿಕೆ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿದೆ; ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತಲೇ ಇದೆ. ಆಧುನಿಕ ಭಾರತದ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಸಮಾಜ-ಸಂಸ್ಕೃತಿ – ರಾಜಕೀಯ ಚಿಂತಕರಾದ ಡಾ. ಬಿ.ಆರ್.ಅಂಬೇಡ್ಕರ್, ಡಾ. ರಾಮಮನೋಹರ ಲೋಹಿಯಾರವರು ಜಾತಿ ವಿನಾಶದ (Annihilation of Caste) ಬಗ್ಗೆ ಸುಧಾರಣಾವಾದೀ ಚಿಂತಕರಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಒತ್ತುಕೊಟ್ಟು ವಾದಿಸುತ್ತಿದ್ದದ್ದನ್ನು ಈ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಿಂದ ಅರ್ಥ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು.

ನಮ್ಮ ಸಂವಿಧಾನದಲ್ಲಿ ಮತಧಾರ್ಮಿಕ ಹಕ್ಕುಗಳ (Religious Rights) ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರಸ್ತಾಪ ಇದೆಯೆ ಹೊರತು ಜಾತಿ ಹಕ್ಕುಗಳ (Caste Rights) ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಲು ಜಾತಿವಾರು ಜನಗಣತಿಯೂ ಇಲ್ಲ ಅಂದರೆ ಜಾತಿಗಳ ಅಸ್ತಿತ್ವ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಕಳಚಿ, ಕಳೆದು ಕರಗಿ ಹೋಗಲಿ ಎಂಬ ಆಶಯ ಆ ಚಿಂತನೆಯ ಹಿಂದೆ ಇತ್ತು. ಮತಧರ್ಮಗಳ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನೂ ಸಕಾರಣ ನಿರ್ಬಂಧಗಳ (Reasonable restrictions) ಹದ್ದುಬಸ್ತಿನಲ್ಲಿಡುವ, ಅವುಗಳ ಅಬ್ಬರವನ್ನು ತಡೆಯುವ ಉದ್ದೇಶ ಸಂವಿಧಾನದಲ್ಲಿ ಇರುವುದೂ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಈಗ ಏನಾಗಿದೆ?

ಜಾತಿ, ಮತಧರ್ಮಗಳ ಸಂಘ, ಸಂಘಟನೆ, ಮಠ, ಮದರಸ, ಕ್ರೈಸ್ತ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಮುಂತಾದವು ಧಾರ್ಮಿಕ ಹಕ್ಕುಗಳ ಕೊಡೆಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ರಕ್ಷಣೆ ಪಡೆದುಕೊಂಡು ವಿಜೃಂಭಿಸುತ್ತಿವೆ. ಜಾತೀಯವಾದವು ಹಿಂದೂ ಮತಧರ್ಮೀಯವಾದವನ್ನು ಬೆಳಸುವುದರಲ್ಲಿ, ಪೋಷಿಸುವುದರಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸುತ್ತಿದೆ. ಜಾತೀಯವಾದವನ್ನು ಹಾಗೂ ಜಾತೀಯವಾದವು ರೂಪಿಸುತ್ತಿರುವ, ರೂಪಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ ‘ವೋಟ್ ಬ್ಯಾಂಕ್’ಅನ್ನು ಭಗ್ನಗೊಳಿಸುವುದು ತುರ್ತು ಅಗತ್ಯವಾಗಿದೆ. ಹಿಂದೂ, ಮುಸ್ಲಿಂ, ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಮುಂತಾದ ಮತಧರ್ಮೀಯ ರಾಜಕೀಯವನ್ನು ಸಕಾರಣ ನಿರ್ಬಂಧಗಳ ಹದ್ದುಬಸ್ತಿನಲ್ಲಿಡಬೇಕಾಗಿದೆ. ವೀರಶೈವ / ಲಿಂಗಾಯಿತ ಮೊದಲಾದವರು ಇತ್ತೀಚಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಬಲವಾಗಿ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುತ್ತಿರುವ, ಹಕ್ಕೊತ್ತಾಯ ಮಾಡುತ್ತಿರುವ ಮತಧರ್ಮೀಯ ರಾಜಕಾರಣವನ್ನು ಹದ್ದುಬಸ್ತಿನಲ್ಲಿಡುವುದಕ್ಕೆ ಸಾಧ್ಯವಾಗುವ ಸ್ಥಿತಿ ಈಗ ಉಳಿದಿಲ್ಲ; ದಾರಿಯೂ ನಿಚ್ಚಳವಾಗಿ ಕಾಣಿಸುತ್ತಿಲ್ಲ. ಅಂಥ ಗೋಜಲು ಸ್ಥಿತಿ, ದಿಕ್ಕೆಟ್ಟ ಸ್ಥಿತಿ ಉಂಟಾಗಿದೆ.

‘ಕೋಮುಸೌಹಾರ್ದ ವೇದಿಕೆ’ಯವರು ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರಿನ ಬಾಬಾಬುಡನ್ ಗಿರಿಯ ದತ್ತಪೀಠ ಸಂಬಂಧವಾದ ವಿವಾದದಲ್ಲಿ ಹಿಂದೂ ಸಂಘಪರಿವಾರದವರ ವಿರುದ್ಧ ಹಾಗೂ ಮುಸ್ಲಿಮರ ಪರ ನಿಲುವನ್ನು ತಳೆದರು. ಸಂಘಪರಿವಾರದವರಿಗೆ ವಿರೋಧ ಒಡ್ಡುವ ಬಲಾಬಲ ಪ್ರದರ್ಶನವನ್ನು ಬೃಹತ್ ಮೆರವಣಿಗೆಯ ಮೂಲಕ ಮಾಡಿದರು. ಕರ್ನಾಟಕದ ಎಂಬತ್ತಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಜನ ಖ್ಯಾತ ಪ್ರಗತಿಪರರು, ವಿಚಾರವಾದಿಗಳು ಅಧ್ಯಕ್ಷೀಯ ಮಂಡಳಿ ಹಾಗೂ ಸಂಚಾಲಕ ಮಂಡಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಇರುವ ‘ಸೌಹಾರ್ದ ವೇದಿಕೆ’ ಈ ವಿವಾದದಲ್ಲಿ ಸಂಘಪರಿವಾರದವರ ನಿಲುವಿನ ವಿರುದ್ಧ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದ್ದರಿಂದ, ದನಿ ಎತ್ತಿದ್ದರಿಂದ ಸರ್ಕಾರ ಹೆಚ್ಚಿನ ಎಚ್ಚರ ಮತ್ತು ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯಿಂದ ನಡೆದುಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು; ಕರಪತ್ರದಲ್ಲಿ ಸಂಘಪರಿವಾರದವರು ಹೇಳಿಕೊಂಡಿರುವಂತೆ ‘ಅದು ಸಂಘಪರಿವಾರಕ್ಕೆ ದಿಗಿಲು ಹುಟ್ಟಿಸಿತು’, ಅದನ್ನು ಯಾರೂ ಅಲ್ಲಗಳೆಯುವಂತಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಕೋಮುಸೌಹಾರ್ದ ವೇದಿಕೆಯ ಹೋರಾಟದ ಸ್ವರೂಪ ಸರಿಯಾಗಿತ್ತು ಎನ್ನಬಹುದೆ? ಅದನ್ನು ಸಮರ್ಥಿಸಬಹುದೆ?

ಸಂಘಪರಿವಾರದವರ ಬಲಾಬಲಕ್ಕೆ ಕಡಿಮೆ ಅಲ್ಲದಂಥ ಸಂಖ್ಯಾಬಲವನ್ನು, ಜನಬೆಂಬಲವನ್ನು ಮುಸ್ಲಿಮರ ಪರವಾಗಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲು ಕೋಮುಸೌಹಾರ್ದ ವೇದಿಕೆ ಏಳೆಂಟು ಮಠಾಧಿಪತಿಗಳ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ಕೂಡ ಪಡಯಿತು. ಆ ಮಠಾಧಿತಿಗಳು ಮೆರವಣಿಗೆಯಲ್ಲೂ ನೇರವಾಗಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದರು.ನಿಡುಮಾಮಿಡಿ ಮಠದ ವೀರಭದ್ರ ಚನ್ನಮಲ್ಲ ಸ್ವಾಮಿಗಳು, ಚಿತ್ರದುರ್ಗ ಮುರುಘಾಮಠದ ಮುರುಘಾರಾಜೇಂದ್ರ ಶರಣರು ಮೊದಲಾದವರು ಇದ್ದರು. ನಿಡುಮಾಮಿಡಿ ಸ್ವಾಮಿಗಳು ಅವರ ಪೂರ್ವಾಶ್ರಮದಲ್ಲಿ ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡ ಓದುತ್ತಿದ್ದಾಗ ನನ್ನ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯಾಗಿದ್ದವರು.

‘ಕೋಮುಸೌಹಾರ್ದ ವೇದಿಕೆ’ಯ ಸದಸ್ಯರು ಪ್ರಗತಿಪರರು, ವಿಚಾರವಾದಿಗಳು; ಯಾವೊಂದು ಜಾತಿ-ಮತಧರ್ಮದ ಪರ ಇರುವವರೂ ಅಲ್ಲ. ಅವರು ಸಂಘಪರಿವಾರದವರ ಮತಧರ್ಮವಾದೀ ರಾಜಕಾರಣವನ್ನು ಮಾತ್ರವಲ್ಲ ಮುಸ್ಲಿಂ, ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಅಥವಾ ಇನ್ಯಾವುದೇ ಮತಧರ್ಮವಾದೀ ರಾಜಕಾರಣವನ್ನು ಕೂಡ ವಿರೋಧಿಸುವವರು ಅಥವಾ ಒಪ್ಪದವರು. ಸಂವಿಧಾನದ ಆಶಯವಾದ ‘ಸೆಕ್ಯುಲರ್’ -ಜಾತಿ-ಮತಧರ್ಮ ನಿರಪೇಕ್ಷ, ‘ಸೋಷಿಯಲಿಸ್ಟ್’ -ಸಮಾಜವಾದಿ ಸಮಾಜ-ಸಂಸ್ಕೃತಿ ನಿರ್ಮಾಣದ ಬಗ್ಗೆ ನಂಬಿಕೆ, ನಿಷ್ಠೆ ಇರುವವರು, ಎಂಬುದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಗ್ರಹಿಕೆಯಾಗಿದೆ. ‘ಸೌಹಾರ್ದ ವೇದಿಕೆ’ಯು ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೮, ೧೯೯೩ರ ಸಮಾವೇಶವನ್ನು ‘ಭಾರತದ ಕೋಮುವಿರೋಧಿ ಚಳವಳಿಯ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ದಾಖಲಾಗುವ ಡಿ. ೨೮ರ ಸಮಾವೇಶ’ ಎಂದೇ ಕರಪತ್ರದಲ್ಲಿ ಹೇಳಿಕೊಂಡಿದೆ. ಆದರೆ ಅಂಥವರು ಮಠಾಧಿಪತಿಗಳನ್ನು ಜತೆ ಸೇರಿಸಿಕೊಂಡು ಅಥವಾ ಮಠಾಧಿಪತಿಗಳ ಜತೆ ಸೇರಿಕೊಂಡು ಬಲಾಬಲ ಪ್ರದರ್ಶನಕ್ಕೆ ಇಳಿದದ್ದು ಸರಿ ಎಂದು ಸಮರ್ಥಿಸುವುದು ಹೇಗೆ? ಹಾಗೆಯೆ ‘ಕೋಮು ಸೌಹಾರ್ದ’ದ ಮಾತನಾಡುತ್ತ ಎರಡೂ ಕೋಮುಗಳ ಹಕ್ಕಿನ ಸಂಬಂಧದ ವಿವಾದದಲ್ಲಿ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಯಾವುದೇ ಒಂದು ಕೋಮಿನ ಪರ ನಿಂತು ನೇರಹೋರಾಟಕ್ಕೆ ಇಳಿಯುವುದು ಸರಿಯೆ? ಅದು ‘ಸೌಹಾರ್ದ’ದ ನಿಲುವಾಗುತ್ತದೆಯೊ, ಸಂಘರ್ಷದ ನಿಲುವಾಗುತ್ತದೆಯೊ? ಸಂವಿಧಾನದ ಧಾರ್ಮಿಕ ಹಕ್ಕಿನ ಪ್ರಕಾರ / ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ತೀರ್ಪಿನ ಪ್ರಕಾರ ನ್ಯಾಯ ಇರುವವರ ಪರವಾಗಿ ನ್ಯಾಯ ದೊರಕಿಸಿಕೊಡಲು ನೇರವಾಗಿ ಸರ್ಕಾರದ ಮೇಲೆ ಪ್ರಗತಿಪರರು, ವಿಚಾರವಂತರು ಒತ್ತಡ ಹೇರುವುದು ಬೇರೆ. ಈ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಗಮನಿಸಬೇಕು.

ಪ್ರಗತಿಪರರು, ವಿಚಾರವಂತರು ಇಂಥ ವಿವಾದ ಸೃಷ್ಟಿಯಾದಾಗ ಸರಿತಪ್ಪು ಕುರಿತಂತೆ ಮಾತನಾಡಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಅಗತ್ಯವಾದರೆ ಹೋರಾಟವನ್ನೂ ಮಾಡಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಆರೋಗ್ಯ ಕಾಪಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕೆ ಅದು ಬೇಕು. ಆದರೆ, ಹೋರಾಟದ ಸ್ವರೂಪ ಯಾವ ರೀತಿಯಾದಾಗಿರಬೇಕೆಂಬ ಬಗ್ಗೆ ಸ್ಪಷ್ಟತೆ ಇರಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ದತ್ತಪೀಠ ಸಂಬಂಧದ ಅದರ ಹೋರಾಟದ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಗಮನಿಸುತ್ತ ಬಂದ ನನಗೆ ಕೋಮು ಸೌಹಾರ್ದ ವೇದಿಕೆಯವರಿಗೆ ಅಂಥ ಸ್ಪಷ್ಟತೆಯೆ ಕೊರತೆ ಇದೆ ಎಂದು ಅನಿಸಿದೆ. ಅಂಥ ನಿಲುವು, ನೋಟ ಪರ್ಯಾಯ ರಾಜಕಾರಣದ ತಾತ್ವಿಕೆ ನೆಲೆಯನ್ನು ಸಡಿಲಗೊಳಿಸುವ, ನೈತಿಕ ದನಿಯನ್ನು ಕ್ಷೀಣಗೊಳಿಸುವ ಅಪಾಯ ಇದೆ.

ದೇಶದಲ್ಲಿ ಒಂದೂವರೆ-ಎರಡು ದಶಕಗಳಿಂದಂತೂ ಸಂಘಪರಿವಾರದವರ ಹಿಂದೂ ಮತಧರ್ಮವಾದೀ ‘ರಾಜಕೀಯವು ಸಂವಿಧಾನದ ಸೆಕ್ಯುಲರ್’ ‘ಸೋಷಿಯಲಿಸ್ಟ್’ ಸಮಾಜ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ನಿರ್ಮಾಣದ ಆಶಯ, ಆದರ್ಶದ ಬಗ್ಗೆ ನಿಷ್ಠೆ ಇರುವವರಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಆತಂಕಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. ಅದೊಂದು ಸವಾಲಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸಿದೆ. ಗಾಂಧೀಜಿಯ ಹತ್ಯೆಯ ಆನಂತರದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ದನಿ ಕುಗ್ಗಿ ಹೋಗಿದ್ದ, ಜನಬೆಂಬಲ ತಪ್ಪಿ ಹೋಗಿದ್ದ ಹಿಂದುತ್ವವಾದವು ನಮ್ಮ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಆಶಯಗಳನ್ನೇ ಭಗ್ನಗೊಳಿಸುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ, ರಭಸದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ತಡೆಯಲು ಜನಜಾಗೃತಿಯನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುವುದು ಪರ್ಯಾಯ ರಾಜಕೀಯದ ಬಗ್ಗೆ ಚಿಂತಿಸುತ್ತಿರುವವರ ಹಾಗೂ ಪ್ರಗತಿಪರರ, ವಿಚಾರವಂತರ ತುರ್ತು ಕರ್ತವ್ಯವಾಗಿದೆ.

ಈ ಹಿಂದುತ್ವವಾದ ಹೀಗೆ ಹೆಚ್ಚಿಕೊಂಡಿರುವುದಕ್ಕೆ ಕಾರಣಗಳೇನು, ಎಂಬ ಬಗ್ಗೆ ಯೋಚಿಸಬೇಕು. ಜಾತೀಯವಾದವು ಸಂಘ, ಸಂಘಟನೆಗಳ ರೂಪತಾಳಿ ‘ವೋಟ್ ಬ್ಯಾಂಕ್’ಗಳ ಸ್ವರೂಪ ತಳೆದು ಬೆಳೆಯತೊಡಗಿದಂತೆ ‘ಸೆಕ್ಯುಲರ್’ ರಾಜಕಾರಣದ ಬಗ್ಗೆ ನಿಷ್ಠೆ ಸಡಿಲವಾಗುತ್ತ ಹೋಗಿ, ಆ ಮನಸ್ಥಿತಿಯೇ ಮತಧರ್ಮವಾದಿ ರಾಜಕಾರಣದ ಮನಃಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಬೆಳೆಸುವುದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು, ಎಂಬುದನ್ನು ಮರೆಯಬಾರದು. ಹಿಂದುಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ ಇತರ ಮತಧರ್ಮೀಯರಲ್ಲಿಯೂ ಇಂಥ ಮನಃಸ್ಥಿತಿ ತಪ್ಪಲ್ಲ ಎಂಬಂಥ ಪ್ರತಿಗಾಮಿ ಭಾವನೆ; ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಬೆಳೆಯುವಂತಾಯಿತು. ಇತರ ಮತಧರ್ಮೀಯರಲ್ಲಿ ಆತ್ಮರಕ್ಷಣೆಯ ವಾದವನ್ನು ಅದು ಹುಟ್ಟುಹಾಕುವುದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಸಿಮಿಯಂಥ ತೀವ್ರವಾದಿ ಮುಸ್ಲಿಂ ಯುವ ಸಂಘಟನೆಗಳ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೂ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಸಿಮಿಯಂಥ ತೀವ್ರವಾದಿ ಮುಸ್ಲಿಂ ಯುವಸಂಘಟನೆಗಳ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೂ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಜಾತೀಯವಾದಿ ಮನಃಸ್ಥಿತಿ ಬದಲಾಗದೆ, ಅದು ಅಳಿಸಿಹೋಗದೆ ಸಂಘಪರಿವಾರದ ಹಿಂದೂವಾದದ ಮತೀಯವಾದೀ ಅಬ್ಬರ ಕಡಿಮೆಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಇತರ ಮತಧರ್ಮೀಯರ ಮತೀಯವಾದೀ ರಾಜಕಾರಣವೂ ಕಡಿಮೆಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ಪ್ರಗತಿಪರರು, ವಿಚಾರವಾದಿಗಳು ಜಾತೀಯವಾದವನ್ನು ಮತ್ತು ಮತೀಯವಾದವನ್ನು ವಿರೋಧಿಸುವಂಥ ಮನಃಸ್ಥಿತಿಯ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕಾಗಿ ದುಡಿಯುವುದು, ಹೋರಾಡುವುದು ಅಗತ್ಯವಾಗಿದೆ.

ಪರಿಸ್ಥಿತಿ, ಹೀಗಿರುವಾಗ ಪ್ರಗತಿಪರರೆಂಬುವರು, ಜಾತಿ-ಮತಧರ್ಮ ನಿರಪೇಕ್ಷತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಸಮಾಜವಾದೀ ಸಮಾಜ-ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ನಂಬಿಕೆ, ನಿಷ್ಠೆ ಇದೆ ಎಂದು ಹೇಳುವವರು ಮಠಾಧಿಪತಿಗಳನ್ನು ತಮ್ಮ ಹೋರಾಟದ ಅಸ್ತ್ರಗಳನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದನ್ನು ಸಮರ್ಥಿಸುವುದು ಹೇಗೆ? ಆ ಮಠಾಧಿಪತಿಗಳು ಸುಧಾರಣಾವಾದೀ ಮನೋಭಾವದವರಿರಬಹುದು;”ಪ್ರಗತಿಪರ ಸ್ವಾಮಿ”ಗಳಿರಬಹುದು (ಡಾ. ರಾಜೇಂದ್ರ ಚೆನ್ನಿ, ‘ನಡುಹಗಲಿನಲ್ಲಿ ಕಂದೀಲುಗಳು’ – ‘ಕವಲುದಾರಿಯಲ್ಲಿ ವೀರಶೈವ ಧರ್ಮ’ ಪು. ೧೪೭). ಅವರ ಆ ಬಗೆಗಿನ ಪ್ರಾಮಾಣಿಕತೆಯನ್ನು ನಾನು ಪ್ರಶ್ನಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಅವರುಗಳ ಮಠಾಧಿಪತಿ ಅಸ್ತಿತ್ವವು ಜಾತಿ-ಮತಧರ್ಮದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆಯೇ ನಿಂತಿರುವ ಮಠವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಇಲ್ಲ. ಮಠದ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಬಿಟ್ಟ ಘಳಿಗೆಯಿಂದ ಅವರು ಮಠಾಧಿಪತಿಗಳಾಗುವುದಿಲ್ಲ; ಅವರಿಗೆ ಮೊದಲಿನಂತೆ ಸ್ವಾಮಿತನದ ಪ್ರಭಾವಳಿ ಇರುವುದಿಲ್ಲ; ಮತಧರ್ಮೀಯ ಮೂಲದಿಂದಲೇ ಪಡೆದ ಶಕ್ತಿ, ಪ್ರಭಾವಳಿಗಳನ್ನು ಮಠಾಧಿಪತಿಗಳ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುವುದರಲ್ಲಿ ತತ್ವ ಇದೆಯೊ? ತಂತ್ರ ಇದೆಯೊ? ಪ್ರಗತಿಪರರೂ ವಿಚಾರವಾದಿಗಳೂ ಪ್ರಜಾಸತ್ತಾತ್ಮಕ ರಾಜ್ಯವ್ಯವಸ್ಥೆ ಇರುವ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಹೀಗೆ ತಂತ್ರರಾಜಕೀಯದ ಮೊರೆ ಹೋಗಬೇಕಾದುದು ಅಗತ್ಯವೆ, ಅನಿವಾರ್ಯವೆ?

ಹಿಂದೂ ಮತಧರ್ಮೀಯ ರಾಜಕಾರಣವನ್ನು ಮಾಡುವ ಸಂಘಪರಿವಾರದವರನ್ನು ನಿಷ್ಠುರವಾಗಿ ಟೀಕಿಸುವಂತೆಯೇ, ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತ ಮತಧರ್ಮ ಸ್ಥಾನಮಾನದ ಕಾರಣ ಮುಂದೆ ಮಾಡಿ ವೀರಶೈವರು / ಲಿಂಗಾಯಿತರು ೨೦೦೦ ದಿಂದೀಚೆಗೆ ಮಾಡುತ್ತಿರುವ ಮತಧರ್ಮವಾದೀ ರಾಜಕಾರಣ ಸರಿಯಲ್ಲ, ಎಂದು ಕೋಮುಸೌಹಾರ್ದ ವೇದಿಕೆ ಟೀಕಿಸಿದ್ದುಂಟೆ? ಟೀಕಿಸುತ್ತಿದೆಯೆ? ಪ್ರತಿಭಟನಾ ಮೆರವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದ ಮಠಾಧಿಪತಿಗಳು ಟೀಕಿಸಿದ್ದುಂಟೆ? ಟೀಕಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆಯೆ? ನನ್ನ ಗಮನಕ್ಕೆ ಬಂದಿಲ್ಲ; ಇದ್ದರೆ ತಿಳಿಯಬಯಸುತ್ತೇನೆ. ಕೋಮುಸೌಹಾರ್ದ ವೇದಿಕೆಯ ಸಂಚಾಲಕ ಮಂಡಳಿಯ ಸದಸ್ಯರ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಹೆಸರಿರುವವರಲ್ಲಿಯೆ ಅಖಿಲ ಭಾರತ ವೀರಶೈವ ಮಹಾಸಭೆಯ ಜಾತಿ / ಮತಧರ್ಮವಾದೀ ಚಳವಳಿಯನ್ನು ಬರವಣಿಗೆಯ ಮೂಲಕ ಅತ್ಯುತ್ಸಾಹದಿಂದ ಬೆಂಬಲಿಸಿದವರೂ ಇದ್ದಾರೆ. ಅವರೇ ಡಾ. ಎಂ. ಚಿದಾನಂದ ಮೂರ್ತಿಯವರ ವೀರಶೈವರು / ಲಿಂಗಾಯತರು ಹಿಂದೂಗಳೇ, ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಮತಧರ್ಮದವರಲ್ಲ ಎಂಬ ವಾದವನ್ನು ಮಾತ್ರ ಉಗ್ರವಾಗಿ ಖಂಡಿಸಿದ್ದು ಉಂಟು (‘ಲಿಂಗಾಯತರು ಯಾರು?’ – ಅಲ್ಲಮಪ್ರಭು ಬೆಟ್ಟದೂರು, ಆಂದೋಲನ ೫.೫.೨೦೦೦) ಕೋಮುಸೌಹಾರ್ದ ವೇದಿಕೆಯ ಸಂಚಾಲ ಮಂಡಲಿಯ ಮೊದಲ ಹೆಸರಿನವರಾದ ಡಾ. ರಾಜೇಂದ್ರ ಚೆನ್ನಿಯವರೂ ‘ಕವಲುದಾರಿಯಲ್ಲಿ ವೀರಶೈವ ಧರ್ಮ’ ಎಂಬ ಅವರ ಲೇಖನದಲ್ಲಿ ಅದೇ ಬಗೆಯ ನಿಲುವನ್ನು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಡಾ. ಎಂ.ಚಿದಾನಂದಮೂರ್ತಿಯವರ ಬದಲು ವಿಜಯ ಸಂಕೇಶ್ವರ ಮತ್ತು ಅವರ ಲಾರಿಯ ಮೇಲೆ ಹರಿಹಾಯ್ದಿದ್ದಾರೆ. ವಿಜಯ ಸಂಕೇಶ್ವರ ಅವರನ್ನು “ಬಸವದ್ರೋಹಿ, ಸ್ವಜಾತಿದ್ರೋಹಿ, ಬಿಜೆಪಿ ಲಿಂಗಾಯತ ಮುಖಂಡರು” ಎಂದು ಬೈದಿದ್ದಾರೆ (ನಡುಹಗಲಲ್ಲಿ ಕಂದೀಲುಗಳು ‘ಕವಲು ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ವೀರಶೈವ ಧರ್ಮ’ ೨೦೦೪ : ಪು.೧೪೮). ಯಾಕೆ ಹೀಗೆ? ಪ್ರಗತಿಪರರ ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ, ‘ಕೋಮುವಿರೋಧಿ ಚಳವಳಿ’ ಕಾರರಾದ ಅವರ ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಈ ಎರಡೂ ಕಡೆಯವರ ನಿಲುವುಗಳೂ ಪ್ರಶ್ನಾರ್ಹವೇ ಆಗಬೇಕಲ್ಲವೆ?

ಸಾಧು-ಸನ್ಯಾಸಿ, ಸಂತ, ಮಠಾಧಿಪತಿಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಕ್ಕಿಕೊಂಡು ಸಂಘಪರಿವಾರದವರು ಹಿಂದೂ ಮತಧರ್ಮವಾದೀ ರಾಜಕಾರಣವನ್ನು ಮಾಡಿದಂತೆಯೇ ಮಾಡುತ್ತಿರುವಂತೆಯೆ ವೀರಶೈವ / ಲಿಂಗಾಯತರೊ (ವೀರಶೈವ / ಲಿಂಗಾಯತ ಮಹಾಸಭೆಗಳವರಾಗಲಿ, ಡಾ. ಎಂ. ಚಿದಾನಂದಮೂರ್ತಿಯವರಂಥ ‘ಏಕಾಂಗ’ ಹೋರಾಟಗಾರರಾಗಲಿ) ಸನ್ಯಾಸಿಗಳಾದ ಮಠಾಧಿಪತಿಗಳನ್ನೊ ಮತ್ತು ಅಥವಾ ಅವರ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಆಶೀರ್ವಾದಗಳನ್ನೊ ಬೆಂಬಲಕ್ಕಿಟ್ಟುಕೊಂಡೇ ಮತೀಯವಾದೀ ರಾಜಕಾರಣವನ್ನು ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ, ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಸಂಘಪರಿವಾರದವರು ರಥಯಾತ್ರೆ ಮಾಡಿದಂತೆಯೇ ಅಖಿಲ ಭಾರತ ವೀರಶೈವ ಮಹಾಸಭೆಯವರೂ ಉಳವಿಯಿಂದ ೨೫.೧೧.೨೦೦೦ದಿಂದ ‘ಜನಗಣತಿ ಜಾಗೃತ ಜಾಥಾ’ ಮಾಡಿದ್ದುಂಟು. ಮೈಸೂರು ನಗರದಲ್ಲಿ ಏರ್ಪಡಿಸಿದ ವೀರಶೈವ / ಲಿಂಗಾಯತ ಜನಗಣತಿ ಹಾಗೂ ಜಾಗೃತಿ ಜಾಥಾ ಜಿಲ್ಲಾ ಸಮ್ಮೇಳನದಲ್ಲಿ ಅಖಿಲ ಭಾರತ ವೀರಶೈವ ಮಹಾಸಭೆಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಭೀಮಣ್ಣ ಖಂಡ್ರೆಯವರು, ಆಡಿದ ಮಾತುಗಳಿವು : “… ಇನ್ನು ಮುಂದೆ ನಾವು ಮಠಮಾನ್ಯಗಳ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ರಾಜಕೀಯ ಮುಖಂಡರ ಸಹಕಾರದಿಂದ ಬೆಳೆದು ಶಕ್ತಿವಂತರಾಗಬೇಕು…. ಜನಗಣತಿ ಜಾಗೃತಿ ಜಾಥಾ ಎಂಬ ಅಶ್ವಮೇಧ ಯಾಗವನ್ನು ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ನಾವು ಸ್ವಾಮೀಜಿಗಳ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ ಸ್ಥಾಪನೆಗೆ ಶ್ರಮಿಸುತ್ತಿದ್ದೇವೆ. ಅದಕ್ಕೆ ಎಲ್ಲರ ಸಹಕಾರಬೇಕು.” (ಆಂದೋಲನ ೬.೧೨.೨೦೦೦).

ಅಖಿಲ ಭಾರತ ವೀರಶೈವ ಮಹಾಸಭೆ ಮತ್ತು ಅದರ ವಕ್ತಾರರಾದ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಭೀಮಣ್ಣ ಖಂಡ್ರೆ, ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷರುಗಳಾದ ವಿಶ್ವನಾಥರೆಡ್ಡಿ ಮುದ್ನಾಳ್, ತಿಪ್ಪಣ್ಣ ಅವರುಗಳ ಪ್ರಕಾರ ವೀರಶೈವರು ಹಿಂದೂಗಳಲ್ಲ. ವೀರಶೈವ ಎಂಬುದೊಂದು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಸ್ವತಂತ್ರ ಧರ್ಮ. ವೀರಶೈವ, ಲಿಂಗಾಯತರು ಒಂದೇ; ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಅಲ್ಲ. ಸಂಶೋಧಕ ವಿದ್ವಾಂಸರಾದ ಡಾ. ಎಂ. ಚಿದಾನಂದಮೂರ್ತಿಯವರು, ಮಠಾಧಿಪತಿಗಳಾದ ಡಾ. ಶಿವಾನಂದ ಶಿವಾಚಾರ್ಯರು, ಶ್ರಿ ರಂಭಾಪುರಿ ಜಗದ್ಗುರುಗಳು ಮತ್ತಿತರರ ಪ್ರಕಾರ ವೀರಶೈವರು ಹಿಂದೂಗಳು, ವೀರಶೈವವು ಹಿಂದೂಧರ್ಮದ ಒಂದು ಪ್ರಭೇದ ಅಥವಾ ಬೆಳವಣಿಗೆಯೇ ಹೊರತು ಅದೊಂದು ಸ್ವತಂತ್ರ ಧರ್ಮವಲ್ಲ. ವೀರಶೈವ ಲಿಂಗಾಯತರು ಒಂದೇ; ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಅಲ್ಲ. ಸಿದ್ಧಗಂಗಾ ಮಠದ ಡಾ. ಶಿವಕುಮಾರಸ್ವಾಮಿಗಳು, ಬೇಲಿ ಮಠದ ಶಿವರುದ್ರ ಸ್ವಾಮಿಗಳು ವೀರಶೈವರು ಲಿಂಗಾಯತರು ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಅಲ್ಲ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಒಮ್ಮೆ ಅವರು ಹಿಂದೂಗಳು ಎಂದರೆ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಅವರು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಮತಧರ್ಮದ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ದಾಖಲಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕೆಂದು ಹೇಳುವ ದ್ವಂದ್ವದಲ್ಲಿ, ಸಂದಿಗ್ಧದಲ್ಲಿ ಈ ಸ್ವಾಮಿಗಳು ಇದ್ದಾರೆ.

ಅಖಿಲ ಭಾರತ ಲಿಂಗಾಯತ ಮಹಾಸಭಾದ ಮಾತೆ ಮಹಾದೇವಿಯವರ ಪ್ರಕಾರ ವೀರಶೈವರು ಹಿಂದೂಗಳು; ಲಿಂಗಾಯತರು ಹಿಂದೂಗಳಲ್ಲ. ವೀರಶೈವರು ಲಿಂಗಾಯತರು ಒಂದೇ ಅಲ್ಲ; ಬೇರೆ ಬೇರೆ. ಲಿಂಗಾಯತರದು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಸ್ವತಂತ್ರ ‘ಧರ್ಮ’, ವೀರಶೈವರದು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಸ್ವತಂತ್ರ ‘ಧರ್ಮ’ವಲ್ಲ. ಅಖಿಲ ಭಾರತೀಯ ಬೇಡ ಜಂಗಮ, ಬಡಗ ಜಂಗಮ, ಮಲಜಂಗಮ ಸಮಾಜ ಸಂಸ್ಥೆ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾದ ಕೊಳದ ಮಠದ ಶ್ರೀ ಶಾಂತವೀರ ಸ್ವಾಮೀಜಿಯವರು ಈ ಜಂಗಮ ಉಪಜಾತಿಗಳವರು ‘ಹಿಂದೂ-ವೀರಶೈವ’ರೆಂದು ಒಪ್ಪುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಉಪಜಾತಿಗಳ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ದಾಖಲಾತಿಯೂ ಇರಬೇಕೆನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಹೀಗೆ ಮತಧರ್ಮ ರಾಜಕಾರಣದಲ್ಲಿ (Politics of Religion) ಒಂದು ಒಟ್ಟಾರೆ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ರೂಪುಗೊಳ್ಳದೇ ಇರುವುದು ಅಧಿಕಾರ ರಾಜಕಾರಣದ (Power Politics) ಹಿತಾಸಕ್ತಿ ತೀವ್ರವಾಗಿರುವ ವೀರಶೈವ ಲಿಂಗಾಯತ ರಾಜಕಾರಣಿಗಳಿಗೆ ತಲೆನೋವಾಗಿದೆ. ಅವರು ಎಲ್ಲ ಬಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯಗಳನ್ನು ಹೇಗಾದರೂ ನಿವಾರಿಸಿ ಒಂದು ಒಟ್ಟು ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ರೂಪಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನವನ್ನು ಬಿರುಸಿನಿಂದ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಅದೇನೂ ಗುಟ್ಟಾಗಿ ಉಳಿದಿಲ್ಲ. ಕಳೆದ ಐದಾರು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಈ ವಿದ್ಯಮಾನಗಳು ನಡೆಯುತ್ತಲೇ ಇವೆ.

ಇದು ಒಂದು ಒಟ್ಟಾರೆಯ ಗಟ್ಟಿರೂಪ ಪಡೆದದ್ದಾದರೆ ಆಗ ಅದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಹಿಂದುತ್ವವಾದೀ ಮತಧರ್ಮರಾಜಕಾರಣ ಮತ್ತು ಅದರ ಅಧಿಕಾರ ರಾಜಕಾರಣದ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಹಿಂದುತ್ವವಾಈ ರಾಜಕಾರಣ ಹಾಗೂ ವೀರಶೈವ/ಲಿಂಗಾಯತ ರಾಜಕಾರಣಗಳು ಸಮನೆಲೆಯಲ್ಲಿಯೊ ಸಮಾನಾಂತರ ನೆಲೆಯಲ್ಲಿಯೊ ವ್ಯವಹರಿಸುತ್ತವೆ. ಕರ್ನಾಟಕದ ರಾಜಕೀಯದ ಮಟ್ಟಿಗಂತೂ ವೀರಶೈವ/ಲಿಂಗಾಯತ ರಾಜಕಾರಣವೂ ಹಿಂದುತ್ವವಾದೀ ರಾಜಕಾರಣವನ್ನು ಜತೆಗೂಡಿಕೊಂಡರೂ ಅದರ ಅಧಿಕಾರ ರಾಜಕಾರಣವನ್ನು ಬಹುಪಾಲು ತನ್ನ ನಿಯಂತ್ರಣದಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಬಲ್ಲಂಥ ಶಕ್ತಿ ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಅದರ ಮತಧರ್ಮ ರಾಜಕಾರಣಕ್ಕೆ ತೊಂದರೆಯೇನೂ ಆಗುವುದಿಲ್ಲ. ಅದು ವೀರಶೈವ/ಲಿಂಗಾಯತ ರಾಜಕಾರಣ ಮಾಡಲು ಮುಂದಾಗಿರುವವರಿಗೆ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಗೊತ್ತಿದೆ.

ಅಂಥ ಸ್ಥಿತಿ ಉಂಟಾದಲ್ಲಿ ಕರ್ನಾಟಕವು ಮತಧರ್ಮವಾದೀ ರಾಜಕಾರಣದ ಆಡುಂಬೊಲವಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಅಪಾಯವನ್ನು ಇಂದು ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಪರ್ಯಾಯ ರಾಜಕಾರಣ ಕಟ್ಟುವವರು ಮುಂದಾಗಿಯೇ ನಿರೀಕ್ಷಿಸಿ ಅಂಥ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳನ್ನು ರಾಜಕೀಯವಾಗಿ ಎದುರಿಸಲು ಸಿದ್ಧವಾಗಬೇಕಾಗಿದೆ. ಪ್ರಗತಿಪರ ಚಿಂತಕರೂ ಈ ಬಗ್ಗೆ ಗಂಭೀರವಾಗಿ ಯೋಚಿಸುವುದು ಅಗತ್ಯವಾಗಿದೆ.

ವೀರಶೈವ/ಲಿಂಗಾಯತ ರಾಜಕಾರಣ ಒಂದು ಗಟ್ಟಿ ರೂಪವನ್ನೊ, ಸಮಗ್ರ ರೂಪವನ್ನೊ ಪಡೆಯುತ್ತಿದ್ದಂಎ ಕೋಮುಸೌಹಾರ್ದ ವೇದಿಕೆಯ ಜೊತೆ ಸೇರಿಕೊಂಡು ಸಂಘ ಪರಿವಾರದವರನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಿದ ‘ಪ್ರಗತಿಪರ’ ಮಠಾಧಿಪತಿಗಳು ಎಲ್ಲಿರುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ಹೇಳುವುದು ಸುಲಭವಲ್ಲ. ಅವರುಗಳು ಆ ರಾಜಕಾರಣದೊಂದಿಗೆ ಸೇರದೆ ತಮ್ಮ ಈಗಿನ ನಿಲುವಿನ ಬಗ್ಗೆ ದೃಢ ನಿಷ್ಠೆ ಇರುವವರೇ ಆಗಿದ್ದಾರೂ ಆಯಾ ಮಠಗಳಿಗೆ ನಡೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಭಕ್ತಾಧಿಗಳೊ ಶರಣಾದಿಗಳೊ ಆ ಮಠಾಧಿಪತಿಗಳಷ್ಟೆ ನಿಷ್ಠೆಯುಳ್ಳವರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ಸರಳವಾಗಿ ಹೇಳುವಂತಿಲ್ಲ. ಅಂಥ ಸಂದರ್ಭ ಉಂಟಾದಲ್ಲಿ ಆಗ ಈ ಮಠಾಧಿಪತಿ ಸ್ಥಾನಮಾನದ ಮೋಹ ಬಿಡದಿದ್ದರೆ ಹೇಗೊ ಒಂದು ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಹೊಂದಿಕೊಂಡು ಅವರು ಅಲ್ಲಿಯೇ ಮುಂದುವರಿಯುವಂತಾದೀತು. ಈ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳನ್ನು ಕೂಡ ತಳ್ಳಿಹಾಕುವಂತಿಲ್ಲ.

ಪರ್ಯಾಯ ರಾಜಕಾರಣ ಮಾಡಬೇಕೆನ್ನುವವರು ರಾಜಕೀಯ ನಾಯಕತ್ವದ ಸ್ವರೂಪದ ಬಗ್ಗೆಯೂ ಗಂಭೀರವಾಗಿ ಚಿಂತನೆ ಮಾಡಬೇಕಾದ ಸಂದರ್ಭವೂ ಇದೆ. ಜಾತಿ, ಮತಧರ್ಮೀಯ ‘ವೋಟ್ ಬ್ಯಾಂಕ್’ ರಾಜಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಇಂಥ ಜಾತಿಯವರ ನಾಯಕರು, ಇಂಥ ಮತಧರ್ಮದವರ ನಾಯಕರು ಎಂದು ಮಾತ್ರ ಗುರುತಿಸುವುದು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವಂಥ ರೀತಿಯ ರಾಜಕೀಯ ನಾಯಕರು ಎಲ್ಲೆಲ್ಲೂ ಕಾಣಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ಪಕ್ಷ ಬಿಟ್ಟರೆ ಉಳಿದ ಎಲ್ಲ ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷಗಳ ನಾಯಕರು ಈ ಸ್ವರೂಪ, ಚರ್ಯೆಯವರೇ ಆಗಿಬಿಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ; ಆಗುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಜಾತಿ, ಮತಧರ್ಮ ಭೇದವಿಲ್ಲದೆ ಎಲ್ಲ ಜನರೂ ‘ಇವರು ನಮ್ಮ ನಾಯಕರು’ ಎಂದು ಹೇಳಿಕೊಳ್ಳುವಂಥ ‘ಜನನಾಯಕರು’ ಕಾಣಿಸುತ್ತಿಲ್ಲ ಅಥವಾ ಅಂಥವರು ತೀರಾ ಅಪರೂಪವಾಗುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಮನ್ನಣೆಗೆ ಪಾತ್ರರಾಗುವಂಥ ಜನನಾಯಕರಾಗಬೇಕೆಂಬ ಕನಸು, ಆದರ್ಶ ಹೊತ್ತವರಿದ್ದರೆ ಅವರಿಗೆ ಹಾಗೆ ಬೆಳೆಯುವುದಕ್ಕೆ ಬಿಡದಂಥ ವಾತಾವರಣವೇ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗಿಬಿಟ್ಟಿದೆ. ಇಂಥ ಉಸಿರು ಕಟ್ಟಿಸುವ ಪ್ರತಿಗಾಮೀ ವಾತಾವರಣವನ್ನು ಭೇದಿಸಲೇಬೇಕಾದ ಸವಾಲನ್ನೂ ಕೂಡ ಪರ್ಯಾಯ ರಾಜಕಾರಣ ಮಾಡುವವರು ಎದುರಿಸಬೇಕಾಗಿದೆ.

‘ಜನನಾಯಕರು’ ಬರುವಂತಾಗುವುದಕ್ಕೆ ಅಗತ್ಯವಾದ ವಾತಾವರಣ ಕಲ್ಪಿಸಿಕೊಡುವುದರಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯವ್ಯಾಪಿ ಪ್ರಸಾರವಿರುವ ಪತ್ರಿಕೆಗಳವರೂ ಒಂದಷ್ಟು ಯೋಚಿಸುವ ಅಗತ್ಯವಿದೆಯೇನೊ! ಜಾತಿ, ಮತಧರ್ಮೀಯ ರಾಜಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ರಾಜಕಾರಣಿಗಳು ‘ಜಾತಿನಾಯಕರು’, ‘ಮತಧರ್ಮೀಯ ನಾಯಕರು’ ಎಂದು ಆಗಿ ಬಿಡುತ್ತಿದ್ದಾರಷ್ಟೇ. ನಮ್ಮ ಪತ್ರಿಕೆಗಳು ಕೂಡ ‘ಪ್ರದೇಶನಾಯಕ’ರನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತಿವೆಯೇ ಎಂದು ಯೋಚಿಸುವಂತಾಗಿದೆ. ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ಜನನಾಯಕ ಯೋಗ್ಯತೆಯ ಪ್ರತಿಭಾವಂತ ರಾಜಕಾರಣಿಗಳಿದ್ದರೂ ಪತ್ರಿಕೆಗಳ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಆವೃತ್ತಿಗಳ ಕಾರಣದಿಂದ ರಾಜ್ಯದ ಉಳಿದ ಪ್ರದೇಶಗಳವರಿಗೆ ಅವರ ಬಗ್ಗೆ, ಅವರು ಮಂತ್ರಿಯೊ ಅಂಥದೇ ಇನೋನೊ ಆಗುವವರೆಗೆ, ಅಗತ್ಯವಾದಷ್ಟು ಪರಿಚಯವೇ ಆಗಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಸಂಬಂಧವಂತೂ ಅವರ ಬಗ್ಗ ಬೆಳೆದಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಮಂತ್ರಿಯೊ ಅಂತದೇ ಇನ್ನೇನೋ ಆಗಬೇಕಾದರೆ ಜನನಾಯಕ ಲಕ್ಷಣದ ನಾಯಕಗುಣಕ್ಕಿಂತ ಜಾತಿ, ಮತಧರ್ಮ, ಪ್ರದೇಶ ಸೀಮಿತ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಯ ಜೊತೆಗೆ ಮಾತ್ರ ಒಡನಾಡುವಂಥ, ಅಂಥ ವಿಷಯ ಸಂಗತಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತ್ರ ಚಿಂತಿಸುವಂಥ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಾಗಿಬಿಡಬೇಕಾದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳ ಒತ್ತಡ ಇದೆ. ಪತ್ರಿಕೆಯ ಸುದ್ದಿ ವರದಿಗಾರರಲ್ಲಿಯೂ ಎಷ್ಟೋ ಜನರಲ್ಲಿ ಯಾವುದು ಮುಖ್ಯ ಯಾವುದು ಅಮುಖ್ಯ, ಯಾರು ಮುಖ್ಯ ಯಾರು ಅಮುಖ್ಯ ಎಂಬ ಜ್ಞಾನ, ಪರಿಜ್ಞಾನ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಇರುವುದಕ್ಕೆ ಅಗತ್ಯವಾದ ತರಬೇತಿ, ತಿಳಿವಳಿಕೆಯ ಕೊರತೆಯೂ ಕಾಣಿಸುತ್ತಿದೆ. ಈ ಸಮಸ್ಯೆಗೆ ಪರಿಹಾರ ಏನೊ, ಪರಿಹಾರ ಹೇಗೊ ನನಗೆ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಈ ಕೊರತೆಯೂ ಇದೆ ಎಂಬುದು ನನಗೆ ಮನವರಿಕೆಯಾಗಿದೆ. ಅದನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದ್ದೇನೆ.

೨೯೧೨೨೦೦೪