ಭಾಗ
ಶಾಲೆಯನ್ನು ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಮಕ್ಕಳು ಬಿಡುವ ಸಮಸ್ಯೆ

ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಹಾಗೂ ಪ್ರೌಢಶಾಲೆಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ನಾವು ಎದುರಿಸುತ್ತಿರುವ ಸಮಸ್ಯೆಯೆಂದರೆ ಮಕ್ಕಳು ಶಾಲೆಯನ್ನು ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಬಿಡುವ ಸಂಗತಿಯಾಗಿದೆ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಮಗುವಿಗೆ ೧೦ ವರ್ಷಗಳ ಶಾಲಾ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿ ಮತ್ತು ಉಚಿತವಾಗಿ ಒದಗಿಸುವ ಜವಾಬುದಾರಿಗೆ ಸಮಾಜವು ಬದ್ಧವಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ೧೦ ವರ್ಷಗಳ ಶಾಲಾಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಪಡೆಯುವ ಭಾಗ್ಯ ಅನೇಕ ಮಕ್ಕಳಿಗಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಇದಕ್ಕೆ ಬಡತನವನ್ನು ಮುಖ್ಯ ಕಾರಣವನ್ನಾಗಿ ನೀಡುತ್ತಾ ಬರಲಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಮಕ್ಕಳು ಶಾಲೆಯನ್ನು ಬಿಡಲು ಅನೇಕ ಕಾರಣಗಳು ಸಾರ್ಧಯ. ಅದಕ್ಕೆ ಬಡತನವನ್ನು ಮಾತ್ರವೇ ಕಾರಣ ಮಾಡುವುದು ಸೂಕ್ತವೆನಿಸುವುದಿಲ್ಲ.

[1]

ಅನೇಕ ಸಾಮಾಜಿಕ – ರಾಜಕೀಯ – ಚಾರಿತ್ರಿಕ ಕಾರಣಗಳು ಇದರ ಹಿಂದಿರಲು ಸಾಧ್ಯ. ಮೊದಲ ತಲೆಮಾರಿನ ಅಕ್ಷರಸ್ಥ ಮಕ್ಕಳ ಸಮಸ್ಯೆ ಒಂದು ಬಗೆಯದ್ದಾದರೆ ವಲಸೆ ಹೋಗುವ ಕುಟುಂಬಗಳಲ್ಲಿನ ಮಕ್ಕಳ ಸಮಸ್ಯೆ ಇದಕ್ಕಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿದೆ. ಈಚಿನ ಅಧ್ಯಯನಗಳು ತೋರಿಸಿರುವಂತೆ ಶಾಲೆಯೊಳಗಿನ ವಾತಾವರಣವೂ ಬಹಳ ಮುಖ್ಯ. ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಶಾಲೆ – ಪಾಠ ಆಕರ್ಷಣೀಯವಾಗುವಂತೆ ಮಾಡುವುದು, ಉಚಿತ ಊಟ, ಪಠ್ಯಪುಸ್ತಕ, ಸಮವಸ್ತ್ರ ಮುಂತಾದವುಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುವುದು ಮಕ್ಕಳು ಶಾಲೆಯನ್ನು ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಬಿಡುವುದನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಬಲ್ಲವು. ಆವರ್ತನ ರೀತಿಯ ವಲಸೆಯು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿರುವ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಉದ್ಯೋಗ ಭದ್ರತೆಯ ಪಾತ್ರ ತುಂಬಾ ಮುಖ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಸಮಸ್ಯೆಯು ದಲಿತ ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಅಧಿಕವಾಗಿರುವುದು ಅಚ್ಚರಿಯ ಸಂಗತಿಯೇನಲ್ಲ. ಹಾಗೆಯೇ ಗಂಡುಮಕ್ಕಳಿಗಿಂತ ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳು ಶಾಲೆಯನ್ನು ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಬಿಡುವುದು ಅಧಿಕ. ಹೀಗೆ ಶಾಲೆಯನ್ನು ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಬಿಡುವ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸಮಸ್ಯೆಗೆ ಅನೇಕ ಮುಖಗಳಿವೆ.

ಇದನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟುವ ಕಾರ್ಯಯೋಜನೆಯೂ ಕೂಡ ಬಹುರೂಪಿಯಾಗಿರಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಸರ್ಕಾರವು ಶಾಲಾ ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು ಅಧಿಕಗೊಳಿಸುವುದರ ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಉತ್ತಮಪಡಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟಬಹುದೆಂದು ತಿಳಿದಿರುವಂತಿದೆ. ಆದರೆ ಅವಕಾಶಗಳನ್ನು ಒಂದು ಕಡೆ ವಿಸ್ತರಿಸಿದಂತೆ ಇನ್ನೊಂದು ಕಡೆ ಅವುಗಳನ್ನು ಧಾರಣೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಅವಶ್ಯವಾದ ಜನರ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಉತ್ತಮ ಪಡಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ದಲಿತರು ಹಾಗೂ ಹಿಂದುಳಿದ ವರ್ಗಗಳ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಇದು ಬಹಳ ಮುಖ್ಯವಾಗಿದೆ.

ಕೋಷ್ಟಕ – ೯ರಲ್ಲಿ ೧ ರಿಂದ ೭ನೆಯ ತರಗತಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಶಾಲೆಯನ್ನು ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಬಿಟ್ಟ ಮಕ್ಕಳ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಜಿಲ್ಲಾವಾರು ನೀಡಲಾಗಿದೆ. ಅದನ್ನು ನಕ್ಷೆಯ ಮೂಲಕವೂ ತೋರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ಕೋಷ್ಟಕ ಹಾಗೂ ನಕ್ಷೆಗಳು ಸಮಸ್ಯೆಯ ಪ್ರಮಾಣ ಹಾಗೂ ಅದರ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತವೆ. ರಾಜ್ಯಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಶಾಲೆಯನ್ನು ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಬಿಟ್ಟ ಮಕ್ಕಳ ಪ್ರಮಾಣವು ಶೇ. ೧೪.೪೭ ರಷ್ಟಿದೆ. ಆದರೆ ಬೆಂಗಳೂರು ನಗರ ಜಿಲ್ಲೆ (ಶೇ. ೧೫.೯೩) ದಾವಣಗೆರೆ (ಶೇ. ೧೪.೪೦) ಮತ್ತು ಕೋಲಾರ (ಶೇ. ೧೧.೮೮) ಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟರೆ ಉಳಿದಂತೆ ದಕ್ಷಿಣ ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಇದರ ಪ್ರಮಾಣವು ಶೇ. ೧೦ ಮತ್ತು ೧೦ ಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆಯಿದೆ. ಆದರೆ ರಾಜ್ಯದ ಬೆಳಗಾವಿ ವಿಭಾಗ ಹಾಗೂ ಗುಲಬರ್ಗಾ ವಿಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಸಮಸ್ಯೆಯ ಪ್ರಮಾಣ ತೀವ್ರವಾಗಿದೆ. ಬೆಳಗಾವಿ ವಿಭಾಗದ ಮೂರು ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಅದು ಶೇ. ೨೦ ಕ್ಕಿಂತ ಅಧಿಕವಿದೆ. ಈ ಸಮಸ್ಯೆಯು ಅತ್ಯಂತ ಗಂಭೀರ ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿರುವುದು ಗುಲಬರ್ಗಾ ವಿಭಾಗದ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಎಂಬುದು ಗಮನಿಸಬೇಕಾದ ಸಂಗತಿ. ಈ ವಿಭಾಗದ ೫ ಜಿಲ್ಲೆಗಳ ಪೈಕಿ ಮೂರರಲ್ಲಿ ಅದು ಶೇ. ೩೦ ಕ್ಕಿಂತ ಅಧಿಕವಿದೆ. ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಅಸಮಾನತೆಯು ರಾಜ್ಯದ ಯಾವ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಯಾವ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಮಡುಗಟ್ಟಿಕೊಂಡಿದೆ ಎಂಬುದು ಕೋಷ್ಟಕ – ೭ ರಿಂದ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ.

ಶಾಲೆಯನ್ನು ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಬಿಡುವ ಮಕ್ಕಳ ಪ್ರಮಾಣ : ೨೦೦೫ (೧೯೯೭೯೮ ರಲ್ಲಿ ದಾಖಲಾದ ಮಕ್ಕಳು)

ಕೋಷ್ಟಕ

ಸಂ. ಜಿಲ್ಲೆಗಳು ರಿಂದ ೭ನೆಯ ತರಗತಿ (ಶೇಕಡ)
ಗಂಡು ಹೆಣ್ಣು ಒಟ್ಟು
೧. ಬೆಂಗಳೂರು (ನಗರ) ೧೬.೫೮ ೧೫.೨೪ ೧೫.೯೩
೨. ದಾವಣಗೆರೆ ೧೫.೪೫ ೧೩.೩೮ ೧೪.೪೦
೩. ಕೋಲಾರ ೧೨.೫೩ ೧೧.೧೭ ೧೧.೮೮
೪. ಶಿವಮೊಗ್ಗ ೧೦.೪೦ ೯.೩೬ ೯.೯೦
೫. ಚಿತ್ರದುರ್ಗ ೯.೫೩ ೯.೭೪ ೯.೬೩
೬. ಬೆಂಗಳೂರು (ಗ್ರಾಮಾಂತರ) ೭.೧೦ ೬.೪೧ ೬.೭೭
೭. ತುಮಕೂರು ೬.೦೧ ೫.೯೦ ೫.೯೬
(ಬೆಂಗಳೂರು ವಿಭಾಗ)
೮. ಮಂಡ್ಯ ೧೧.೦೭ ೧೦.೨೭ ೧೦.೬೯
೯. ಚಾಮರಾಜನಗರ ೧೦.೪೨ ೧೦.೫೧ ೧೦.೪೬
೧೦. ಮೈಸೂರು ೮.೨೯ ೯.೧೦ ೮.೬೮
೧೧. ಹಾಸನ ೮.೮೩ ೭.೮೬ ೮.೩೫
೧೨. ಕೊಡಗು ೭.೬೧ ೭.೬೫ ೭.೬೩
೧೩. ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು ೫.೫೪ ೫.೧೯ ೫.೩೬
೧೪. ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ೩.೯೫ ೩.೭೦ ೩.೮೩
೧೫. ಉಡುಪಿ ೩.೨೭ ೩.೫೮ ೩.೪೨
(ಮೈಸೂರು ವಿಭಾಗ)
೧೬. ಬಿಜಾಪುರ ೨೪.೬೬ ೨೭.೨೭ ೨೫.೮೧
೧೭. ಬಾಗಲಕೋಟೆ ೨೦.೨೯ ೨೦.೭೪ ೨೦.೫೦
೧೮. ಗದಗ ೨೦.೩೭ ೧೯.೮೫ ೨೦.೧೨
೧೯. ಹಾವೇರಿ ೧೫.೦೪ ೧೪.೬೯ ೧೪.೮೭
೨೦. ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡ ೮.೮೯ ೮.೫೨ ೮.೭೧
೨೧. ಬೆಳಗಾವಿ ೭.೮೪ ೯.೧೨ ೮.೪೪
೨೨. ಧಾರವಾಡ ೬.೪೦ ೬.೯೧ ೬.೬೪
(ಬೆಳಗಾವಿ ವಿಭಾಗ)
೨೩. ಗುಲಬರ್ಗಾ ೩೬.೫೪ ೩೯.೦೭ ೩೭.೬೫
೨೪. ರಾಯಚೂರು ೩೨.೧೭ ೩೭.೦೪ ೩೪.೨೪
೨೫. ಕೊಪ್ಪಳ ೩೧.೨೪ ೩೪.೫೬ ೩೨.೭೮
೨೬. ಬೀದರ್ ೩೧.೫೦ ೨೦.೫೮ ೨೧.೦೭
೨೭. ಬಳ್ಳಾರಿ ೧೭.೯೧ ೧೯.೭೬ ೧೮.೭೬
(ಗುಲಬರ್ಗಾ ವಿಭಾಗ)
ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ೧೪.೫೯ ೧೪.೩೪ ೧೪.೪೭

ಟಿಪ್ಪಣಿ : ಪ್ರತಿ ವಿಭಾಗದಲ್ಲೂ ಜಲ್ಲೆಗಳನ್ನು ಅವರೋಹಣ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಜೋಡಿಸಿದೆ.

ಮೂಲ : ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರ ೨೦೦೫, ತಾಲ್ಲೂಕುವಾರು ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಅಂಕಿಅಂಶ, ೨೦೦೫, ಸರ್ವಶಿಕ್ಷ ಅಭಿಯಾನ, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಶಿಕ್ಷಣ ಇಲಾಖೆ, ಬೆಂಗಳೂರು.

ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಪರಿವರ್ತನಾ ಸೂಚ್ಯಂಕ : ೨೦೦೫೦೬ ರಿಂದ ೨೦೦೬೦೭

ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಹಂತದ ಏಳನೆಯ ತರಗತಿಯಿಂದ ಪ್ರೌಢ ಹಂತದ ಎಂಟನೆಯ ತರಗತಿಗೆ ಮಕ್ಕಳ ಸಾಗುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಪರಿವರ್ತನಾ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯೆಂದು ಕರೆಯಲಾಗಿದೆ. ಶೈಕ್ಷಣಿಗ ಪ್ರಗತಿಯ ಮಾಪನದ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಇದು ತುಂಬಾ ಮುಖ್ಯವಾದ ಸಂಗತಿಯಾಗಿದೆ. ಏಕೆಂದರೆ ಪರಿವರ್ತನಾ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಶಿಕ್ಷಣದ ಸಾರ್ವತ್ರೀಕರಣ ಸೂಚಿಯನ್ನಾಗಿ ಬಳಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಈ ದಿಶೆಯಲ್ಲಿ ಕರ್ನಾಟಕವು ರಾಜ್ಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಸಾಧಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ ಸಾಧನೆ ನಿಜಕ್ಕೂ ಅದ್ಭುತವಾಗಿದೆ. ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿನ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಪರಿವರ್ತನಾ ಸೂಚ್ಯಂಕ ೦.೮೯೯. ಶಿಕ್ಷಣದ ಸಾರ್ವತ್ರೀಕರಣದ ಸನಿಹ ಅದು ಸಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಆತಂಕಕಾರಿ ಸಂಗತಿಯೆಂದರೆ ಶಿಕ್ಷಣದ ಸಾರ್ವತ್ರೀಕರಣದ ಸ್ವರೂಪವು ರಾಜ್ಯಾದ್ಯಂತ ಏಕರೂಪವಾಗಿಲ್ಲ. ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಸಾರ್ವತ್ರೀ ಕರಣ ಸಾಧನೆಯ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ರಾಜ್ಯದ ಗುಲಬರ್ಗಾ ವಿಭಾಗವು ಬಹಳ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಬೆಳಗಾವಿ ವಿಭಾಗವೂ ಸಾಕಷ್ಟು ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ರಾಜ್ಯಮಟ್ಟದ ಹಾಗೂ ದಕ್ಷಿಣ ಕರ್ನಾಟಕದ ಪ್ರದೇಶದ ಬೆಂಗಳೂರು ಮತ್ತು ಮೈಸೂರು ವಿಭಾಗಗಳ ಸಾಧನೆಯನ್ನು ಮಾತ್ರ ಗಮನದಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡರೆ ನಮಗೆ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿನ ಶಿಕ್ಷಣ ಪ್ರಗತಿಯ ಪೂಣ್ ರೂಪದ ದರ್ಶನವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಇದನ್ನು ಕೋಷ್ಟಕದಲ್ಲಿ ತೋರಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಕೋಷ್ಟಕ – ೧೦ ರಲ್ಲಿ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ತೋರಿಸಿರುವಂತೆ ದ.ಕ. ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಪರಿವರ್ತನಾ ಸೂಚ್ಯಂಕ ೦.೯೭೩ ರಷ್ಟಿದ್ದರೆ ಉ.ಕ. ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಅದು ೦.೮೦೯ ರಷ್ಟಿದೆ. ಆದರೆ ಗುಲಬರ್ಗಾ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಪರಿವರ್ತನಾ ಸೂಚ್ಯಂಕ ಕೇವಲ ೦.೭೭೯ ರಷ್ಟಿದೆ. ಶಿಕ್ಷಣದ ಸಾರ್ವತ್ರೀಕರಣದ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ದ.ಕ. ಪ್ರದೇಶ ಎಷ್ಟು ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿದೆ ಮತ್ತು ಉ.ಕ. ಪ್ರದೇಶ ಎಷ್ಟು ದೂರದಲ್ಲಿದೆ ಎಂಬುದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಪರಿವರ್ತನಾ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಪರಿಧಿಯಿಂದ ಹೊರಹೋದ ೧.೦೧ ಲಕ್ಷ ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ದ.ಕ. ಪ್ರದೇಶದ ಪಾಲು ಕೇವಲ ಶೇ. ೧೪.೪೧ ರಷ್ಟಾದರೆ ಉ.ಕ. ಪ್ರದೇಶದ ಪಾಲು ಶೇ. ೮೫.೫೯. ಅಂದರೆ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಪರಿಧಿಯಿಂದ ಹೊರ ನಡೆದ ೧.೦೧ ಲಕ್ಷದಲ್ಲಿ ದ.ಕ. ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಸೇರಿದವರು ಕೇವಲ ೦.೧೫ ಲಕ್ಷವಾದರೆ ಉ.ಕ. ಪ್ರದೇಶದ ಮಕ್ಕಳ ಸಂಖ್ಯೆ ೦.೮೬ ಲಕ್ಷ. ರಾಜ್ಯದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಉ.ಕ. ಪ್ರದೇಶದ ಪಾಲು ಕೇವಲ ಶೇ. ೪೨.೭. ಆದರೆ ಪರಿವರ್ತನಾ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಪರಿಧಿಯಿಂದ ಹೊರ ನಡೆದ ಮಕ್ಕಳ ಪ್ರಮಾಣವು ಶೇ. ೮೫.೫೮.

ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಪರಿವರ್ತನಾ ಸೂಚ್ಯಂಕ : ೨೦೦೫೦೬ ರಿಂದ ೨೦೦೬೦೭ (ವಿಭಾಗವಾರು)

ಕೋಷ್ಟಕ೧೦

ರಾಜ್ಯ ಪ್ರದೇಶ ವಿಭಾಗಗಳು ೨೦೦೫೦೬ ರಲ್ಲಿ ೭ನೆಯ ತರಗತಿ ದಾಖಲಾತಿ ೨೦೦೬೦೭ರಲ್ಲಿ ೮ನೆಯ ತರಗತಿ ದಾಖಲಾತಿ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಪರಿವರ್ತನಾ ಸೂಚ್ಯಂಕ
ಬೆಂಗಳೂರು ವಿಭಾಗ ೩೩೩,೯೦೩ ೩೨೪,೯೪೬  – ೮೯೫೭ ೦.೯೭೩
(೩೩.೫೩) (೩೬.೩೦) (೮.೯೦)
ಮೈಸೂರು ವಿಭಾಗ ೨೧೧,೫೪೯ ೨೦೬,೦೦೦  – ೫೫೪೯ ೦.೯೭೪
(೨೧.೨೪) (೨೩.೦೧) (೫.೫೧)
ದ.ಕ. ಪ್ರದೇಶ ೫೪೫,೪೫೨ ೫೩೦,೯೪೬  – ೧೪೫೦೬ ೦.೯೭೩
(೫೪.೭೭) (೫೯.೩೧) (೧೪.೪೧)
ಬೆಳಗಾವಿ ವಿಭಾಗ ೨೭೯,೫೮೮ ೨೩೧,೨೧೨  – ೪೮೩೭೬ ೦.೮೨೭
(೨೮.೦೮) (೨೫.೮೩) (೪೮.೦೮)
ಗುಲಬರ್ಗಾ ವಿಭಾಗ ೧೭೦,೭೯೦ ೧೩೩,೦೪೬  – ೩೭೭೪೪ ೦.೭೭೯
(೧೭.೧೫) (೧೪.೮೬) (೩೭.೫೧)
ಉ.ಕ. ಪ್ರದೇಶ ೪೫೦,೩೭೮ ೩೬೪,೨೫೮  – ೮೬೧೨೦ ೦.೮೦೯
(೪೫.೨೩) (೪೦.೬೯) (೮೫.೫೯)
ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ೯೯೫,೮೩೦ ೮೯೫,೨೦೪  – ೧೦೦೬೨೬ ೦.೮೯೯
(೧೦೦.೦೦) (೧೦೦.೦೦) (೧೦೦.೦೦)

ಟಿಪ್ಪಣಿ : ಆವರಣದಲ್ಲಿನ ಅಂಕಿಗಳು ಒಟ್ಟು ಮೊತ್ತದ ಶೇಕಡ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತವೆ.

ಮೂಲ : ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರ, ೨೦೦೭, ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಮಾಹಿತಿ, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಶಿಕ್ಷಣ ಇಲಾಖೆ, ಸರ್ವಶಿಕ್ಷ ಅಭಿಯಾನ, ಬೆಂಗಳೂರು.

ಈ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಅಸಮಾನತೆಯನ್ನು ಬಹಳ ಗಂಭೀರವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸುವ ಅಗತ್ಯವಿದೆ. ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಜಾರಿಯಲ್ಲಿರುವ ಸರ್ವಶಿಕ್ಷ ಅಭಿಯಾನದ ನೇತೃತ್ವ ವಹಿಸಿರುವವರು ಸಮಸ್ಯೆಯ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಸ್ವರೂಪಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಗಮನ ನೀಡಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ದುರದೃಷ್ಟದ ಸಂಗತಿಯೆಂದರೆ ಸದ್ಯ ಅಂತಹ ದೃಷ್ಟಿಕೋನ ಅಲ್ಲಿ ಗೈರುಹಾಜರಾಗಿದೆ. ಈತಲೂ ಕಾಲ ಮಿಂಚಿಲ್ಲ. ಶಿಕ್ಷಣಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ತೀವ್ರ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಅಸಮಾನತೆ ಗಳಿವೆ. ಅವುಗಳನ್ನು ಗಮನದಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಶಿಕ್ಷಣ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಈಗ ಸರ್ವಶಿಕ್ಷ ಅಭಿಯಾನವು ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ರಾಜ್ಯ ಕೇಂದ್ರಿತ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸುವುದು ತುಂಬಾ ಅಗತ್ಯವಾಗಿದೆ.

ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಿಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಪರಿವರ್ತನಾ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ : ತರಗತಿವಾರು

ಕೋಷ್ಟಕ೧೧

ತರಗತಿಗಳು ೨೦೦೪೦೫ ರಲ್ಲಿ ದಾಖಲಾತಿ ೨೦೦೫೦೬ರಲ್ಲಿ ದಾಖಲಾತಿ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಶೇಕಡ ವ್ಯತ್ಯಾಸ
ಒಂದನೆಯ ತರಗತಿ ೧೧೫೭೮೭೮ ೧೨೧೯೬೫೨  –  –
ಎರಡನೆಯ ತರಗತಿ ೧೧೬೬೦೮೫ ೧೦೯೮೦೧೭  – ೫೯೮೬೧  – ೫.೧೭
ಮೂರನೆಯ ತರಗತಿ ೧೧೬೩೭೪೯ ೧೧೩೯೫೧೧  – ೨೬೫೭೪  – ೨.೨೮
ನಾಲ್ಕನೆಯ ತರಗತಿ ೧೧೯೫೨೮೫ ೧೧೩೩೧೯೧  – ೩೦೫೫೮  – ೨.೬೩
ಐದನೆಯ ತರಗತಿ ೧೧೩೭೨೮೭ ೧೧೬೭೪೦೮  – ೨೭೮೭೭  – ೨.೩೩
ಆರನೆಯ ತರಗತಿ ೧೦೬೫೩೮೯ ೧೦೪೯೩೯೯  – ೮೭೮೮೮  – ೭.೭೩
ಏಳನೆಯ ತರಗತಿ ೧೦೧೫೦೬೦ ೯೯೫೮೩೦  – ೪೯೫೫೯  – ೬.೫೩
ಎಂಟನೆಯ ತರಗತಿ ೮೦೨೯೫೬ ೮೪೧೦೫೯  – ೧೭೪೦೦೧  – ೧೭.೧೪
ಒಂಬತ್ತನೆಯ ತರಗತಿ ೬೭೫೧೬೭ ೭೦೦೨೨೦  – ೧೦೨೭೩೬  – ೧೨.೭೯
ಹತ್ತನೆಯ ತರಗತಿ ೫೫೭೭೫೫ ೬೧೫೬೫೫  – ೫೯೫೧೨  – ೮.೮೧
ಒಟ್ಟು ದಾಖಲಾತಿ ೯೯೩೬೬೧೧ ೯೯೫೯೯೪೪  –  –

ಮೂಲ : . ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರ, ೨೦೦೫, ತಾಲ್ಲೂಕುವಾರು ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಅಂಕಿಅಂಶ, ಸರ್ವಶಿಕ್ಷ ಅಭಿಯಾನ, ಬೆಂಗಳೂರು.
೨. ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರ, ೨೦೦೬, ಸಮಗ್ರ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಅಂಕಿ – ಅಂಶ, ೨೦೦೬, ಸರ್ವಶಿಕ್ಷ ಅಭಿಯಾನ, ಬೆಂಗಳೂರು.

ಕೋಷ್ಟಕ – ೧೧ ರಲ್ಲಿ ೨೦೦೪ – ೦೫ ರಿಂದ ೨೦೦೫ – ೦೬ರ ನಡುವೆ ಒಂದನೆಯ ತರಗತಿಯಿಂದ ಹತ್ತನೆಯ ತರಗತಿವರೆಗಿನ ದಾಖಲಾತಿಯಲ್ಲಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನು ತೋರಿಸಿದೆ. ಒಂದನೆಯ ತರಗತಿಗೆ ೨೦೦೪ – ೦೫ ರಲ್ಲಿ ದಾಖಲಾದ ಮಕ್ಕಳ ಸಂಖ್ಯೆ ೧೧.೫೮ ಲಕ್ಷ. ಈ ಮಕ್ಕಳೆಲ್ಲ ೨೦೦೫ – ೦೬ ರಲ್ಲಿ ಎರಡನೆಯ ತರಗತಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಬೇಕು. ಆದರೆ ವಾಸ್ತವಿಕವಾಗಿ ೨೦೦೫ – ೦೬ ರಲ್ಲಿ ಎರಡನೆಯ ತರಗತಿಗೆ ದಾಖಲಾದ ಮಕ್ಕಳ ಸಂಖ್ಯೆ ೧೦.೯೮ ಲಕ್ಷ. ಇಲ್ಲಿ ಉಂಟಾಗಿರುವ ಕಡಿತದ ಸಂಖ್ಯೆ ೫೯೮೬೧. ಅದೇ ರೀತಿ ಮೂರನೆಯ ತರಗತಿಯಲ್ಲಿ ಉಂಟಾದ ಕಡಿತದ ಸಂಖ್ಯೆ ೨೬೫೭೪. ಇದು ಹೀಗೆ ಮುಂದುವರದು ಏಳನೆಯ ತರಗತಿಯಿಂದ ಎಂಟನೆಯ ತರಗತಿ ನಡುವೆ ಉಂಟಾದ ಕಡಿತದ ಸಂಖ್ಯೆ ೧.೭೪ ಲಕ್ಷ.

ಈ ವಿವರಗಳಿಂದ ತಿಳಿಯುವ ಸಂಗತಿಯೆಂದರೆ ೧ ರಿಂದ ೧೦ನೆಯ ತರಗತಿವರೆಗಿನ ಶಿಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಏಳನೆಯ ತರಗತಿಯಿಂದ ಎಂಟನೆಯ ತರಗತಿಗೆ ನಡೆಯುವ ಪರಿವರ್ತನೆಯ ತುಂಬಾ ನಿರ್ಣಾಯಕವಾಗುವ ಹಂತವಾಗಿದೆ. ಈ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಕಡಿತದ ಪ್ರಮಾಣ ಶೇ. ೧೭.೧೪. ಅದೇ ರೀತಿ ಎಂಟರಿಂದ ಒಂಬತ್ತನೆಯ ತರಗತಿವರೆಗೆ ನಡೆದ ಪರಿವರ್ತನೆಯಲ್ಲಿ ಕಡಿತದ ಪ್ರಮಾಣ ಶೇ. ೧೨.೭೯. ಒಂಬತ್ತನೆಯ ತರಗತಿಯಿಂದ ಹತ್ತನೆಯ ತರಗತಿಗೆ ನಡೆಯುವ ಪರಿವರ್ತನೆಯಲ್ಲಿನ ಕಡಿತದ ಪ್ರಮಾಣ ಶೇ. ೮.೮೧.

ಇಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಬೇಕಾದ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಸಂಗತಿಯೊಂದಿದೆ. ಕೋಷ್ಟಕ – ೮ ರಲ್ಲಿ ತೋರಿಸಿರುವಂತೆ ೨೦೦೪ – ೦೫ ರಿಂದ ೨೦೦೫ – ೦೬ರ ನಡುವಿನ ಏಳನೆಯ ತರಗತಿಯಿಂದ ಎಂಟನೆಯ ತರಗತಿವರೆಗಿನ ಪರಿವರ್ತನೆಯಲ್ಲಿ ಕಡಿತದ ಸಂಖ್ಯೆ ೧.೭೪ ಲಕ್ಷ. ಆದರೆ ಕೋಷ್ಟಕ – ೯ ರಲ್ಲಿ ತೋರಿಸಿರುವಂತೆ ಕಡಿತದ ಸಂಖ್ಯೆ ೨೦೦೫ – ೨೦೦೬ ರಿಂದ ೨೦೦೬ – ೦೭ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ೧.೭೪ ಲಕ್ಷದಿಂದ ೧.೦೧ ಲಕ್ಷಕ್ಕೆ ಇಳಿದಿದೆ. ಇದೊಂದು ಆಶಾದಾಯಕ ಸೂಚನೆ ಹಾಗೂ ಸಾಧನೆಯಾಗಿದೆ.

ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ದುಸ್ಥಿತಿಯ ಕೂಪ

ಈಗಾಗಲೇ ತಿಳಿದುಬಂದಿರುವಂತೆ ಶಾಲೆ ಬಿಟ್ಟ ಮಕ್ಕಳ ಪ್ರಮಾಣವು ಹೈದರಾಬಾದ್‌ಕರ್ನಾಟಕ ಪ್ರದೇಶದ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಧಿಕ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿದೆ. ಈ ವಿಭಾಗದ ಕೆಲವು ತಾಲ್ಲೂಕುಗಳಲ್ಲಿ ಸಮಸ್ಯೆಯು ಅತ್ಯಂತ ಗಂಭೀರ ಸ್ವರೂಪ ತಳೆದಿದೆ. ಇದೊಂದು ಆತಂಕಕಾರಿ ಸಂಗತಿಯಾಗಿದೆ. ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ದುಸ್ಥಿತಿಯ ಕೂಪದಂತಿರುವ ತಾಲ್ಲೂಕುಗಳ ವಿವರವನ್ನು ಕೋಷ್ಟಕ – ೧೨ ರಲ್ಲಿ ನೀಡಿದೆ.

ಒಟ್ಟು ೧೪ ತಾಲ್ಲೂಕುಗಳಲ್ಲಿ ಸಮಸ್ಯೆ ಗಂಭೀರ ಸ್ವರೂಪ ತಳೆದಿದೆ ಈ ೧೪ರ ಪೈಕಿ ೮ ತಾಲ್ಲೂಕುಗಳು ಗುಲಬರ್ಗಾ ಜಿಲ್ಲೆಗೆ ಸೇರಿವೆ. ಪ್ರದೇಶವಾರು ನೋಡಿದಾಗ ಎಲ್ಲ ೧೪ ತಾಲ್ಲೂಕುಗಳು ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಸೇರಿವೆ. ಈ ಕೂಪದ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ದಕ್ಷಿಣ ಕರ್ನಾಟಕ ಪ್ರದೇಶದ ಒಂದು ತಾಲ್ಲೂಕು ಇಲ್ಲ. ಒಟ್ಟು ೧೪ ತಾಲ್ಲೂಕುಗಳಲ್ಲಿ ೧೨ ಗುಲಬರ್ಗಾ ವಿಭಾಗಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ್ದರೆ, ಎರಡು ಬೆಳಗಾವಿ ವಿಭಾಗದ ತಾಲ್ಲೂಕುಗಳಾಗಿವೆ. ಈ ೧೪ ತಾಲ್ಲೂಕುಗಳ ರಾಜ್ಯದ ಅತ್ಯಂತ ಹಿಂದುಳಿದ ತಾಲ್ಲೂಕುಗಳೂ ಆಗಿವೆ.[2]

ಡಿ.ಎಂ.ನಂಜುಂಡಪ್ಪ ವರದಿಯ ಪ್ರಕಾರ ೧೪ ತಾಲ್ಲೂಕುಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸ್ಥಾನಗಳು ೧೦೦ರ ಮೇಲಿವೆ. ಗುಲಬರ್ಗಾ, ಸವಣೂರು, ಮತ್ತು ಗಂಗಾವತಿ ತಾಲ್ಲೂಕುಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟರೆ ಉಳಿದ ೧೧ ತಾಲ್ಲೂಕುಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸ್ಥಾನವು ೧೫೦ ಕ್ಕಿಂತ ಮೇಲಿವೆ. ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ಅಥವಾ ವರಮಾನದ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಉನ್ನತ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಸಾಧಿಸಿಕೊಂಡ ತಾಲ್ಲೂಕುಗಳೆಲ್ಲವೂ ಶೈಕ್ಷಣಿಕವಾಗಿಯೂ ಉತ್ತಮವಾಗಿರುತ್ತವೆಂದು ಹೇಳಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಶೋರಾಪುರ ತಾಲ್ಲೂಕು ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿನ ೧೪ರ ಪೈಕಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಲ್ಲಿ ೬ನೆಯ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ. ಆದರೆ ಸಾಕ್ಷರತೆಯಲ್ಲಿ ಅದರ ಸ್ಥಾನ ೧೦ ಮತ್ತು ಶಾಲೆಯನ್ನು ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಬಿಡುವ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಇದರ ಸ್ಥಾನ ೧೨. ಸಿಂದಗಿಯು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಲ್ಲಿ ೯ನೆಯ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದ್ದರೂ ಸಾಕ್ಷರತೆಯಲ್ಲಿ ಅದು ಉನ್ನತ ಸಾಧನೆ ಸಾಧಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ.

ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ದುಸ್ಥಿತಿಯ ಕೂಪಗಳು ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮಟ್ಟ

ಕೋಷ್ಟಕ೧೨

ತಾಲ್ಲೂಕುಗಳು ಸಾಕ್ಷರತೆ (ಶೇ.) ಸ್ಥಾನ ೨೦೦೧ – ೦೨ ಸಮಗ್ರ ಸಂಯುಕ್ತ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸೂಚ್ಯಂಕ ಸ್ಥಾನ ಶಾಲೆಯನ್ನು ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಬಿಟ್ಟ ಮಕ್ಕಳ ಪ್ರಮಾಣ ೧೯೯೭ – ೯೮ರ ದಾಖಲಾತಿ (ಶೇ.) ೨೦೦೫ (೧ – ೭ನೆಯ ತರಗತಿ) ಸ್ಥಾನ
ಗುಲಬರ್ಗಾ ೬೭.೪೦ ೦.೮೯ ೪೧.೮೫
ಸವಣೂರು ೫೯.೮೮ ೦.೮೭ ೩೫.೨೨
ಗಂಗಾವತಿ ೫೩.೯೩ ೦.೯೩ ೩೫.೦೩
ಸಿಂದಗಿ ೫೨.೪೮ ೦.೬೪ ೩೬.೨೨
ಅಫಜಲಪುರ ೫೧.೬೭ ೦.೬೨ ೧೦ ೪೨.೯೦ ೧೦
ಸಿಂಧನೂರು ೫೭.೬೬ ೦.೭೮ ೩೬.೭೫
ಚಿಂಚೋಳಿ ೪೯.೩೮ ೦.೫೭ ೧೨ ೩೮.೬೫
ಸೇಡಂ ೪೩.೨೩ ೦.೭೨ ೩೮.೮೨
ಜೇವರ್ಗಿ ೪೪.೨೬ ೦.೫೭ ೧೩ ೪೮.೨೦ ೧೧
ಶೋರಾಪುರ ೪೩.೮೪ ೧೦ ೦.೭೦ ೪೮.೩೩ ೧೨
ಮಾನವಿ ೪೨.೭೮ ೧೧ ೦.೬೯ ೪೧.೬೯
ದೇವದುರ್ಗ ೩೯.೫೬ ೧೨ ೦.೫೩ ೧೪ ೪೧.೪೯
ಶಹಾಪುರ ೩೮.೫೩ ೧೩ ೦.೬೨ ೧೧ ೫೩.೬೪ ೧೪
ಯಾದಗೀರ್‌ ೩೭.೪೩ ೧೪ ೦.೬೭ ೪೯.೯೫ ೧೩

ಟಿಪ್ಪಣಿ : . ಸಾಕ್ಷರತೆ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಅವರೋಹಣ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಜೋಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮಟ್ಟವನ್ನು ಡಾ.ಡಿ.ಎಂ. ನಂಜುಂಡಪ್ಪ ಸಮಿತಿ ವರದಿಯ ಸೂಚ್ಯಂಕದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಸ್ಥಾನ ನೀಡಲಾಗಿದೆ. ಶಾಲೆಯನ್ನು ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಬಿಟ್ಟ ಮಕ್ಕಳ ಪ್ರಮಾಣಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ, ಯಾವ ತಾಲ್ಲೂಕುಗಳ ಪ್ರಮಾಣ ಶೇ. ೩೫ ಕ್ಕಿಂತ ಅಧಿಕವಿದೆಯೋ ಅವುಗಳನ್ನು ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ದುಸ್ಥಿತಿ ಕೂಪಗಳೆಂದು ಕರೆಯಲಾಗಿದೆ.

. ಇಲ್ಲಿ ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡಿರುವ ೧೪ ತಾಲ್ಲೂಕುಗಳಿಗೆ ಶ್ರೇಣಿಯನ್ನು ನೀಡಲಾಗಿದೆ.

ಮೂಲ : ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರ, ೨೦೦೫, ತಾಲ್ಲೂಕುವಾರು ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಅಂಕಿ – ಅಂಶ, ೨೦೦೫
ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಶಿಕ್ಷಣ ಇಲಾಖೆ, ಸರ್ವಶಿಕ್ಷ ಅಭಿಯಾನ, ೨೦೦೫, ಪು. ೩೩೯

[1] ಉಚಿತ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಸರ್ಕಾರಿ ಶಾಲೆಗಳ ಮುಲಕ ಒದಗಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಆದರೆ ಶಾಲೆಗೆ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಕಳುಹಿಸಲು ಅದು ಮಾತ್ರ ಸಾಕಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಮತ್ತೊಂದು ಸಂಗತಿಯೆಂದರೆ ಸರ್ಕಾರಿ ಶಾಲೆಗಳ ಶಿಕ್ಷಕರ ಔದಾಸೀನ್ಯ ಮನೋಭಾವ. ಬಡಮಕ್ಕಳ ಸಮಸ್ಯೆ ಬಗ್ಗೆ ಶಿಕ್ಷಕರು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹದಾಯವಾಗಿ ಸ್ಪಂದಿಸುತ್ತಿಲ್ಲ (ವಿವರಗಳಿಗೆ ನೋಡಿ : ವಿಮಲಾ ರಾಮಚಂದ್ರನ್, ೨೦೦೪).

[2] ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಅಸಮಾನತೆ ಕುರಿತಂತೆ ಅಧ್ಯಯನ ನಡೆಸಲು ಸರ್ಕಾರವು ಡಾ. ಡಿ.ಎಂ. ನಂಜುಂಡಪ್ಪ ಅವರ ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆಯಲ್ಲಿ ಸಮಿತಿಯೊಂದನ್ನು ೨೦೦೦ ದಲ್ಲಿ ನೇಮಿಸಿತ್ತು. ಸಮಿತಿಯು ಸಾವಿರ ಪುಟಗಳನ್ನು ಮೀರಿದ ಬೃಹತ್‌ವರದಿಯನ್ನು ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ೨೦೦೨ ರಲ್ಲಿ ಸಲ್ಲಿಸಿದೆ. ರಾಜ್ಯದ ತಾಲ್ಲೂಕುಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಘಟಕಗಳನ್ನಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಿದ ಸಮಿತಿಯು ಅವುಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮಟ್ಟವನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು ೩೫ ಸೂಚಿಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ‘ಸಮಗ್ರ ಸಂಯುಕ್ತ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸೂಚ್ಯಂಕ’ವೆಂಬ ಮಾಪನವನ್ನು ರೂಪಿಸಿದೆ. ಈ ಸೂಚಿಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ರಾಜ್ಯದ ೧೭೫ ತಾಲ್ಲೂಕುಗಳಿಗೂ ಶ್ರೇಣಿಯನ್ನು ನೀಡಿದೆ. ಈ ಸೂಚ್ಯಂಕವು ಅತ್ಯಧಿಕ ಮಡಿಕೇರಿ ತಾಲ್ಲೂಕಿನಲ್ಲಿದ್ದರೆ ಕನಿಷ್ಟ ದೇವದುರ್ಗ ತಾಲ್ಲೂಕಿನಲ್ಲಿದೆ (ವಿವರಗಳಿಗೆ ನೋಡಿ: ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರ (೨೦೦೦). ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಅಸಮಾನತೆ ನಿವಾರಣಾ ಅಧ್ಯಯನ ಸಮಿತಿ ವರದಿ).