ಜಯದೇವಿತಾಯಿ ಲಿಗಾಡೆ

Home/Birthday/ಜಯದೇವಿತಾಯಿ ಲಿಗಾಡೆ
Loading Events

೨೩..೧೯೧೨ ೨೪..೧೯೮೬ ಅಖಂಡ ಕರ್ನಾಟಕದ ಕನಸು ಕಂಡು, ಕರ್ನಾಟಕದ ಏಕೀಕರಣಕ್ಕಾಗಿ ಮುಂಚೂಣಿಯಲ್ಲಿ ನಿಂತು ಹೋರಾಡುತ್ತಾ, ಕನ್ನಡನಾಡು-ನುಡಿಗಾಗಿ ದುಡಿಯುತ್ತಿದ್ದ ಗಡಿನಾಡ ಧೀರೋದ್ದಾತ ಮಹಿಳೆ ಜಯದೇವಿಯವರು ಹುಟ್ಟಿದ್ದು ರಾಜಕೀಯ, ಸಾಮಾಜಿಕ, ಧಾರ್ಮಿಕ ವಿಚಾರಗಳಿಗೆ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿ ಪಡೆದಿದ್ದ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ಸೊಲ್ಲಾಪುರದಲ್ಲಿ ೧೯೧೨ ರ ಜೂನ್‌ ೨೩ ರಂದು. ತಂದೆ ಚೆನ್ನಬಸಪ್ಪ ಮಡಕಿ, ತಾಯಿ ಸಂಗವ್ವನವರ ಮೂರನೆಯ ಮಗಳಾಗಿ ಮಾತೃಭಾಷೆ ಕನ್ನಡವಾದರೂ ಕಲಿತದ್ದು ೫ ನೆಯ ತರಗತಿಯವರೆಗೆ ಮರಾಠಿಯಲ್ಲಿ. ನಂತರ ಕನ್ನಡ ಕಲಿತು, ಮೆಟ್ರಿಕ್‌ನಲ್ಲಿ ಉತ್ತೀರ್ಣರಾದ ನಂತರ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅದರಲ್ಲೂ ಶರಣರ ವಚನಗಳ ಅಧ್ಯಯನದಿಂದ ಶರಣ ಸಾಹಿತ್ಯವನ್ನೂ ಆಳವಾಗಿ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡತೊಡಗಿದರು. ವ್ಯವಹಾರಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ ಭಾಷಾ ಜ್ಞಾನವನ್ನೂ ಸಂಪಾದಿಸಿದರು. ತಾಯಿ ಸಂಗವ್ವನವರು ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಅಕ್ಕಪಕ್ಕದ ಮಹಿಳೆಯರನ್ನೆಲ್ಲಾ ಸೇರಿಸಿಕೊಂಡು ಭಜನೆ-ಕೀರ್ತನೆಗಳನ್ನೂ ಹೇಳಿಕೊಡುತ್ತಿದ್ದುದು, ಇವರ ಮನಸ್ಸಿನ ಮೇಲೂ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಿ ಕೇಳುತ್ತಲೇ ಕಲಿತ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಇವರು ತಮ್ಮ ಓರಗೆಯವರಿಗೆ ಕಲಿಸತೊಡಗಿದರು. ಕಂಠಮಾಧುರ್ಯ ಹೊಂದಿದ್ದು ಕೇಳುಗರಿಗೆ ಇವರ ಹಾಡುಗಳು ಇಂಪಾಗಿರುತ್ತಿದ್ದುವು. ೧೪ ನೆಯ ವಯಸ್ಸಿಗೇ ಸೊಲ್ಲಾಪುರದ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ಶ್ರೀಮಂತ ಕುಟುಂಬವಾದ ಲಿಗಾಡೆ ಮನೆತನದ ಚೆನ್ನಮಲ್ಲಪ್ಪನವರೊಡನೆ ಮದುವೆಯಾಗಿ ಹೋದ ನಂತರ ಜಯದೇವಿ ಲಿಗಾಡೆ ಎನಿಸಿಕೊಂಡರು. ಸಂಸಾರದಲ್ಲೇ ಕಳೆದು ಹೋಗದೆ ತಮ್ಮ ತಾಯಿಯಂತೆಯೇ ಹಲವಾರು ಧಾರ್ಮಿಕ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡರು. ಶರಣರ ವಚನಗಳನ್ನೂ ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡುತ್ತಾ ಹೋದಂತೆ ಇವರ ಧ್ವನಿ, ಭಾಷಾಶೈಲಿ, ವಿಚಾರ ಸರಣಿಯು ಕೇಳುಗರನ್ನು ಮಂತ್ರಮುಗ್ಧರನ್ನಾಗಿಸುತ್ತಿದ್ದವು. ಸಾಹಿತ್ಯ ಹಾಗೂ ಸಮಾಜ ಸೇವೆಯೇ ಇವರ ಧ್ಯೇಯವಾಗಿದ್ದು ಹೈದರಾಬಾದಿನ ರಜಾಕರ ಹಾವಳಿಯಿಂದ ನಿರಾಶ್ರಿತರಾದವರಿಗೆ ಆಶ್ರಯ ನೀಡಿ ಅಶನ-ವಸನಗಳ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮಾಡಿದರು. ೧೯೪೬ ರಲ್ಲಿ ಪತಿ ಚೆನ್ನಮಲ್ಲಪ್ಪನವರು ನಿಧನರಾದಾಗ ಮನಸ್ಸಿನ ಮೇಲಾದ ಮಾಸದ ಗಾಯ. ಆದರೆ ರಜಾಕರ ಹಾವಳಿ ತಡೆಯಲು ತಮ್ಮ ದುಗುಡವನ್ನು ಬದಿಗೊತ್ತಿ ಮಾತೃ ಸ್ವರೂಪಿಣಿಯಾಗಿ ನೊಂದವರನ್ನೂ ಸಂತೈಸಿದ್ದರಿಂದ ‘ತಾಯಿ’ ಎನಿಸಿಕೊಂಡು ಜಯದೇವಿ ತಾಯಿ ಲಿಗಾಡೆ ಎಂದೇ ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾದರು. ಶ್ರೀಮಂತ ಮನೆತನದ ಸೊಸೆ ಎನಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರೂ ಮಾನವೀಯತೆಯ ಗುಣಗಳು ‘ತಾಯಿ’ ಯವರಲ್ಲಿ ತುಂಬಿಕೊಂಡಿದ್ದವು. ಮೂರು ಮಕ್ಕಳ ತಾಯಿಯಾದ ನಂತರ ವ್ರತದಂತೆ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯವನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡುತ್ತಾ ಅದರಲ್ಲೂ ವಚನ ಸಾಹಿತ್ಯದ ತ್ರಿಪದಿಗಳ ಅಧ್ಯಯನದಲ್ಲಿ ನಿರತರಾಗಿ ಅಕ್ಕಮಹಾದೇವಿ, ಬಸವಣ್ಣ, ಅಲ್ಲಮಪ್ರಭು, ನಿಜಗುಣ, ಚೆನ್ನಬಸವಣ್ಣ ಮುಂತಾದವರ ಜೀವನಚರಿತ್ರೆ, ವಚನಗಳನ್ನು ಅಭ್ಯಸಿಸಿದರು. ಕನ್ನಡ, ಹಿಂದಿ, ಮರಾಠಿ, ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಪಾಂಡಿತ್ಯ ಪಡೆದಿದ್ದ ಜಯದೇವಿ ತಾಯಿಯವರು ರಚಿಸಿದ ಮೊದಲ ಕೃತಿ ಜಯಗೀತ (೧೯೫೨) ಕವನಗಳ ಸಂಗ್ರಹ. ಇದರಲ್ಲಿನ ‘ಹಿಗ್ಗುತಿದೆ ವಿಶ್ವ’ ಕವನವು ಅಕಾಡಮಿಯ ನೆರವಿನಿಂದ ೧೪ ಭಾಷೆಗಳಿಗೆ ತರ್ಜುಮೆಯಾಗಿದೆ. ರವೀಂದ್ರನಾಥ ಠಾಕೂರರ ಭಕ್ತಿಗೀತೆಯಂತೆ ಬರೆದ ಗೀತೆಗಳು ಈ ಕೃತಿಯಲ್ಲಿವೆ. ಇಲ್ಲಿನ ಕೆಲವು ಗೀತಗಳು ‘ಭಾರತೀಯ ಕವಿತಾ’ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲೂ ಸೇರ್ಪಡೆಯಾಗಿದೆ. ಇವರ ಈ ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಸಾಮಾಜಿಕ ಪ್ರಜ್ಞೆಯ ಜೊತೆಗೆ ಅಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಭಾವವೂ ತುಂಬಿದೆ. ನಂತರ ಪ್ರಕಟಗೊಂಡ ಕೃತಿ ತಾಯಿಯ ಪದಗಳು (೧೯೫೯).  ಇದು ಸಾವಿರದ ಪದಗಳುಳ್ಳ ಪದ ಸಮೂಹ. ಸಾವು ಇರದ ಪದ ಸಂಗ್ರಹವೆನ್ನಬಹುದು. “ಸಾವಿರ ಗುಡಿಯ ಸರಗೊಳಿಸಿದೆನವ್ವಾ, ಸಾವೆಷ್ಟು ಅದಕ ಬದುಕೆಷ್ಟು ಅದನಾನರಿಯೆ, ಸಾವು ಬದುಕಿನ ದೊರೆಯ ಧರಿಸೇನಾ” ಎಂದಿದ್ದಾರೆ ಈ ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ. ೧೯೬೫ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಗೊಂಡದ್ದು ‘ಸಿದ್ಧರಾಮೇಶ್ವರ ಪುರಾಣ’. ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಇದೊಂದು ಕಳಶ ಪ್ರಾಯವಾದ ಕೃತಿಯಾಗಿದ್ದು ಲೇಖಕಿಯರ ಕೃತಿಗಳಲ್ಲೇ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಕೃತಿ ಎನಿಸಿದೆ. ೧೨ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಪ್ರಮುಖ ವಚನಕಾರರಲ್ಲೊಬ್ಬರಾದ ಸಿದ್ಧರಾಮನ ಜೀವನ, ಸಾಧನೆ, ಸಿದ್ಧಿಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡ ಪುರಾಣವು ತ್ರಿಪದಿಯಲ್ಲಿದ್ದು ೪೧ ಸಂಧಿಗಳ ೪೧೦೦ ಪದಗಳ ಮಹಾಕಾವ್ಯ. ಇದಕ್ಕೆ ರಾಜ್ಯ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡಮಿಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯೂ ದೊರೆತಿದ್ದು (೧೯೬೮), ಮೂರು ಮುದ್ರಣಗಳನ್ನು ಕಂಡ ಕೃತಿ (೧೯೬೫, ೬೬, ೬೭). ಈ ಕೃತಿಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ ನಂತರ ಅನಾರೋಗ್ಯವೂ ಕಾಡ ತೊಡಗಿದ್ದರ ಜೊತೆಗೆ ಕೌಟುಂಬಿಕ ಜಟಿಲತೆ, ವ್ಯಾವಹಾರಿಕ ಅಡ್ಡಿ ಆತಂಕಗಳು, ಆಸ್ಪತ್ರೆ ವಾಸ-ಇವುಗಳನನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದ ತಾಯಿಯವರು “ಏನೊಂದು ಸೂಜಿ! ಸೋಸಿ ನೋಡುವಿ ತನುವನು-ಸಿದ್ಧರಾಮ, ನಸುನಗುತ ನಿನ್ನನೆ ನೆನೆವೆನು” ಎಂದಿದ್ದಾರೆ. ರೋಗದಿಂದ ನರಳುತ್ತಿದ್ದರೂ ಸಿದ್ಧರಾಮೇಶ್ವರನ ಕೆಲಸವನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸದೆ ನರಳಿತೆಯಲ್ಲಿಯೂ ವಚನಗಳು ಅರಳ ತೊಡಗಿದವು. ತಾಳುವೆನು ಯಾತನೆಯ, ಬಾಳುವೆನು ನಿನಗಾಗಿ, ಕಾಳ ಬಂದರೂ ಹೆದರೇನು-ಸಿದ್ಧರಾಮ, ದಾಳಿ ತಂದಿರುವೆ ಈ ದೇಹಕೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಲೇ, ಬಲವಿಲ್ಲದ ಕೈಯನ್ನೊಮ್ಮೆ ನೋಡಿದ ಜಯದೇವಿಯವರು ಈ ಕಣ್ಣಕುಕ್ಕುವ ಚಿನ್ನದ ಬಳೆ ಏಕೆ ಎಂದು ಅದನ್ನೂ ತೆಗೆದಿರಿಸಿ ರುದ್ರಾಕ್ಷಿ ಕಂಕಣ ಧರಿಸಿದರು. ಹತ್ತು ವರುಷಗಳ ನಿರಂತರ ಪರಿಶ್ರಮದಿಂದ ಕೃತಿಯ ರಚನೆಯನ್ನೂ ಪೂರೈಸಿದರು. ನಂತರ ಇವರು ಹೊರತಂದ ಕೃತಿಗಳೆಂದರೆ ‘ಬಂದೇವು ಕಲ್ಯಾಣಕೆ’, ‘ಸಾವಿರ ಪದಗಳು’ ಮತ್ತು ಅರಿವಿನಾಗರದಲ್ಲಿ (ಸಂಪಾದಿತ) ಮುಂತಾದವು ಪ್ರಕಟವಾದವು. ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರಿಯರಿಗೂ ಕನ್ನಡನಾಡಿನ ಶರಣರನ್ನೂ ಪರಿಚಯಿಸಲು ಕೃತಿ ರಚಿಸಿದ್ದು ಮರಾಠಿ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ. ಸಿದ್ಧವಾಣಿ, ಬಸವದರ್ಶನ, ಸಮೃದ್ಧ ಕರ್ನಾಟಕಾಂಚಿ ರೂಪ-ರೇಷಾ, ಮಹಾಯೋಗಿನಿ, ಸಿದ್ಧರಾಂ ಚಿತ್ರಿವಧಿ, ಬಸವವಚನಾಮೃತ, ಶೂನ್ಯ ಸಂಪಾದನೆ ಮುಂತಾದವುಗಳು. ಮರಾಠಿ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಬಸವಣ್ಣನವರ ವಚನಗಳು, ನೀಲಮ್ಮನ ವಚನಗಳು, ೨೧೫೦ ಪದ್ಯಗಳ ಸ್ವತಂತ್ರಕೃತಿ, ಅಕ್ಕಮಹಾದೇವಿ ಪುರಾಣ, ಮರಾಠಿ ಅನುಭಾವ ಪದಗಳು ಮುಂತಾದ ೧೦ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಕೃತಿಗಳು ಪ್ರಕಟಣೆಯಾಗಬೇಕಿದೆ. ಉತ್ತಮ ಕವಯಿತ್ರಿಯೂ ಆಗಿದ್ದ ಜಯದೇವಿ ತಾಯಿಯವರು ಹುಬ್ಬಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿ, ತುಮಕೂರಿನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಅಖಿಲಭಾರತ ವೀರಶೈವ ಮಹಿಳಾ ಪರಿಷತ್ತಿನ ಅಧ್ಯಕ್ಷೆಯಾಗಿ, ಉಡುಪಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ವಿಶ್ವಹಿಂದೂ ಪರಿಷತ್ತಿನ ಮಹಿಳಾಗೋಷ್ಠಿಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷೆಯಾಗಿ, ಕರ್ನಾಟಕ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಜಾನಪದ ಸಮ್ಮೇಳನಾಧ್ಯಕ್ಷೆಯಾಗಿ, ಮುಂಬಯಿ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಮ್ಮೇಳನದ (೧೯೫೧) ಮಹಿಳಾಗೋಷ್ಠಿಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷೆಯಾಗಿದ್ದರ ಜೊತೆಗೆ ಮಂಡ್ಯದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ೪೮ ನೆಯ ಅಖಿಲ ಭಾರತ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಮ್ಮೇಳನದ ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆಯ ಗಾದಿ ಏರಿ, ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಮ್ಮೇಳನದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿಯೇ ಮೊದಲಬಾರಿಗೆ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ಆಯ್ಕೆಯಾದ ಮಹಿಳೆ ಎಂಬ ಗೌರವಕ್ಕೂ ಪಾತ್ರರಾದರು. ಕರ್ನಾಟಕ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವು ಸೆನೆಟ್‌ ಸದಸ್ಯೆಯಾಗಿ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿದ್ದಲ್ಲದೆ ಡಿ.ಲಿಟ್‌ ಪದವಿಯನ್ನೂ ನೀಡಿ ಗೌರವಿಸಿತು. ‘ತಾಯಿ’ಯವರ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸೇವೆಯನ್ನೂ ಗುರುತಿಸಿ ಅಭಿಮಾನಿಗಳು ಅರ್ಪಿಸಿದ ಗೌರವ ಗ್ರಂಥ ‘ಜಯದೇವಿ’ (೧೯೭೨). ಜನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಜೀವಾಳದಂತಿದ್ದ ತ್ರಿಪದಿ ರಚನಕಾರ್ತಿಯ ತ್ರಿಪದಿಯ ನಾದ ಮಾಧುರ್ಯ ತಟಸ್ಥವಾದುದು ೧೯೮೬ರ ಜುಲೈ ೨೪ ರಂದು.

ಸಂಪರ್ಕ ಮಾಹಿತಿ

ಕನ್ನಡ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಇಲಾಖೆ
ಇ-ಕನ್ನಡ ವಿಭಾಗ
ಮೊದಲನೆಯ ಮಹಡಿ, ಕನ್ನಡ ಭವನ
ಜಯಚಾಮರಾಜೇಂದ್ರ ಒಡೆಯರ್ ರಸ್ತೆ
ಬೆಂಗಳೂರು- ೫೬೦ ೦೦೨

Phone: ೦೮೦-೨೨೨೨೭೪೭೮

Fax: ೦೮೦-೨೨೨೧೪೩೭೯

Web: http://www.kanaja.karnataka.gov.in

ಕಣಜ – ಅಂತರಜಾಲ ಕನ್ನಡ ಜ್ಞಾನಕೋಶ

ಕಣಜವು ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರದ ಕರ್ನಾಟಕ ಜ್ಞಾನ ಆಯೋಗದ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯಂತೆ ರೂಪಿಸಿ, ಪ್ರಸಕ್ತ ಕನ್ನಡ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಇಲಾಖೆ ಜಾರಿಗೊಳಿಸುತ್ತಿರುವ ಅಂತರಜಾಲ ಕನ್ನಡ ಜ್ಞಾನಕೋಶವಾಗಿದೆ. ಎಲ್ಲ ಬಗೆಯ ಜ್ಞಾನ ಸಾಹಿತ್ಯವನ್ನೂ ಕಲಿಕೆಗಾಗಿ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗೆ ನೀಡುವುದು ಯೋಜನೆಯ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿದೆ.
‘ಕಣಜದಲ್ಲಿ ನೀವೂ ಬರೆಯಬಹುದು. ಈ ಲೇಖನಗಳ ಹಕ್ಕುಸ್ವಾಮ್ಯದ ವಿವರಕ್ಕಾಗಿ ಈ ಕೊಂಡಿಗೆ ಬನ್ನಿ.

ಇತ್ತೀಚಿನ ಕೃತಿಗಳು

Go to Top