ಕರ್ನಾಟಕದ ಆಧುನಿಕ ಚರಿತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಕರ್ನಾಟಕ ಏಕೀಕರಣ ಒಂದು ಮಹತ್ವ ಪೂರ್ಣ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಘಟನೆ. ಹಾಗೆಯೇ ಕನ್ನಡ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಸ್ಥಾಪನೆಯೂ ಮತ್ತೊಂದು ಮಹತ್ವದ ಘಟನೆ. ಕನ್ನಡ-ಕನ್ನಡಿಗ-ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಕಲ್ಪನೆಯಡಿಯಲ್ಲಿ ಅಸ್ತಿತ್ವಕ್ಕೆ ಬಂದ ಕನ್ನಡ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಹರವು ವಿಸ್ತಾರವಾದದ್ದು. ಈ ಕಾರಣದಿಂದ ಕನ್ನಡ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಆಶಯ ಮತ್ತು ಗುರಿ ಇತರ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳಿಗಿಂತ ಭಿನ್ನ ಹಾಗೂ ಪ್ರಗತಿಪರ. ಕನ್ನಡದ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಎಚ್ಚರಿಸುವ ಕಾಯಕವನ್ನು ಉದ್ದಕ್ಕೂ ಅದು ನೋಂಪಿಯಿಂದ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಬಂದಿದೆ. ಕರ್ನಾಟಕತ್ವದ ‘ವಿಕಾಸ’ ಈ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಮಹತ್ತರ ಆಶಯವಾಗಿದೆ.

ಕನ್ನಡ ಅಧ್ಯಯನ ಮೂಲತಃ ಶುದ್ಧ ಜ್ಞಾನದ, ಕಾಲ, ದೇಶ, ಜೀವನ ತತ್ವದ ಪರವಾಗಿರುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಅಧ್ಯಯನವನ್ನು ಒಂದು ವಾಗ್ವಾದದ ಭೂಮಿಕೆ ಎಂದು ನಾವು ಭಾವಿಸಬೇಕಾಗಿದೆ. ಕನ್ನಡ ಬದುಕಿನ ಚಿಂತನೆಯ ಭಾಗವೆಂದೇ ಅದನ್ನು ರೂಪಿಸಿ ವಿವರಿಸಬೇಕಾಗಿದೆ. ಅಂದರೆ, ದೇಸಿ ಬೇರುಗಳ ಗುರುತಿಸುವಿಕೆ ಕನ್ನಡ ಅಧ್ಯಯನದ ಮುಖ್ಯ ಭಿತ್ತಿಯಾಗಬೇಕಾಗಿದೆ. ಕನ್ನಡ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯು ಬಹುತ್ವದ ನೆಲೆಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿದೆ. ಸಮಾಜಮುಖಿ ಚಿಂತನೆಗಳ ವ್ಯಾಪಕ ಅಧ್ಯಯನ ಬದುಕಿನ ಸಂಕೀರ್ಣ ಲಕ್ಷಣಗಳ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಇದು ಪರಿಚಯಿಸುತ್ತದೆ. ನಾವು ಇದನ್ನು ಎಲ್ಲ ವಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡದ ಅನುಷ್ಠಾನದ ಮೂಲಕ ಉಳಿಸಿ, ಬೆಳೆಸಬೇಕಾಗಿದೆ. ಆಗ ಕನ್ನಡ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯು ವಿಶ್ವಪ್ರಜ್ಞೆಯಾಗಿ ರೂಪುಗೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ‘ಕನ್ನಡದ್ದೇ ಮಾದರಿ’ಯ ಶೋಧ ಇಂದಿನ ಮತ್ತು ಬರುವ ದಿನಗಳ ತೀವ್ರ ಅಗತ್ಯವಾಗಿದೆ.

ಕನ್ನಡ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಭಾಗವಾಗಿರುವ ಕನ್ನಡ ಅಧ್ಯಯನವು ಕಾಲದಿಂದ ಕಾಲಕ್ಕೆ ಹೊಸ ತಿಳಿವಳಿಕೆಯನ್ನು ತನ್ನ ತೆಕ್ಕೆಗೆ ಜೋಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತ ಬಂದಿದೆ. ಹೀಗಾಗಿ ವಿದೇಶಿ ಮತ್ತು ದೇಶಿ ವಿದ್ವಾಂಸರು ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡ ಈ ವಿದ್ವತ್‌ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಮುಂದಿನ ವಿದ್ವಾಂಸರು ಕಾಲದಿಂದ ಕಾಲಕ್ಕೆ ಹೊಸಬೆಳೆಯನ್ನು ತೆಗೆಯುತ್ತ ಬಂದಿದ್ದಾರೆ. ಕನ್ನಡ ಅಧ್ಯಯನ ಪಳೆಯುಳಿಕೆಯ ಶಾಸ್ತ್ರವಾಗದೆ, ಬದಲಾಗುತ್ತಿರುವ ಕಾಲಮಾನದಲ್ಲಿ ಎದುರಾಗುತ್ತಿರುವ ಆಹ್ವಾನಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ತನ್ನ ಗತಿಯನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತ ಬಂದಿರುವುದು ಗಮನಿಸತಕ್ಕ ಅಂಶ. ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಚಿಂತನೆಗಳು ಆಧುನೀಕರಣದ ಈ ಕಾಲಘಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಸಕಾಲಿಕಗೊಳ್ಳುವುದು ಅನಿವಾರ್ಯವಾಗಿದೆ. ಮಾಹಿತಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಮೂಲಕ ಜಗತ್ತಿನ ಜ್ಞಾನಪ್ರವಾಹವೇ ನಮ್ಮ ಅಂಗೈಯೊಳಗೆ ಚುರುಕಾಗುವ ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡದ ಚಹರೆ ಮತ್ತು ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆಯ ಚಲನಶೀಲತೆಯನ್ನು ಶೋಧಿಸಲು ಭಾಷಾ ಆಧುನೀಕರಣ ಮತ್ತು ಪ್ರಮಾಣೀಕರಣದ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳ ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಅಧ್ಯಯನದ ಹೊಸ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳನ್ನು ಅನುಲಕ್ಷಿಸಿ, ಭಾಷಾನೀತಿ, ಭಾಷಾಯೋಜನೆ ರೂಪಿಸುವುದು ಅನಿವಾರ್ಯ ಹಾಗೂ ಅವಶ್ಯವಾಗಿದೆ. ಆಗ ಅಧ್ಯಯನದ ಸ್ವರೂಪ ಹಾಗೂ ಬಳಕೆಯ ವಿಧಾನದಲ್ಲಿ ಪರಿವರ್ತನೆ ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ.

ನಮ್ಮೆದುರು ನುಗ್ಗಿ ಬರುತ್ತಿರುವ ಜಾಗತೀಕರಣಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿರೋಧವಾಗಿ ನಮ್ಮ ದೇಶೀಯ ಜ್ಞಾನಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಮರುಶೋಧಿಸಿ ಆ ಮುಲಕ ಕುಸಿಯುತ್ತಿರುವ ನಮ್ಮ ಬೇರುಗಳನ್ನು ಬಲಗೊಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಾಗಿದೆ. ಭಾಷೆ, ಸಾಹಿತ್ಯ, ವ್ಯಾಕರಣ, ಛಂದಸ್ಸು, ಚರಿತ್ರೆ, ಕೃಷಿ, ವೈದ್ಯ, ಪರಿಸರ ಮುಂತಾದ ಅಧ್ಯಯನ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಹೊಸ ಆಲೋಚನೆಯ ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಬೇಕಾಗಿದೆ. ಆಧುನಿಕ ವಿಜ್ಞಾನ, ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವೇ ‘ಜ್ಞಾನ’ ಎಂದು ರೂಪಿಸಿರುವ ಇಂದಿನ ಆಲೋಚನೆಗೆ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ಈ ಜ್ಞಾನಶಾಖೆಗಳಲ್ಲಿ ಹುದುಗಿರುವ ದೇಶಿ ಪರಂಪರೆಯ ಜ್ಞಾನದ ಹುಡುಕಾಟ ನಡೆಯಬೇಕಾಗಿದೆ. ಅಂತಹ ಪ್ರಯತ್ನಗಳಿಗೆ ಬೇಕಾದ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಕ ಸೂತ್ರಗಳ ಹಾಗೂ ಆಕರ ಪರಿಕರಗಳ ನಿರ್ಮಾಣದ ನೆಲೆ ತುಂಬ ಮುಖ್ಯವಾಗಿದೆ. ಕನ್ನಡ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವು ಕಳೆದ ಹದಿನಾರು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಈ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಹಲವು ಯೋಜನೆಗಳ ಮೂಲಕ ರೂಪಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ, ರೂಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದೆ. ಇದೊಂದು ಚಲನಶೀಲ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿದೆ. ಸಮಕಾಲೀನ ಭಾಷಿಕ, ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಗೆ ಮುಖಾಮುಖಿಯಾಗುತ್ತ ಕನ್ನಡ ನಾಡುನುಡಿಯನ್ನು ಹೊಸದಾಗಿ ಶೋಧಿಸುತ್ತಾ, ವಿವರಿಸುತ್ತಾ ಬಂದಿದೆ. ಅಂದರೆ ಕನ್ನಡದ ಅರಿವಿನ ವಿಕೇಂದ್ರೀಕರಣವೇ ವರ್ತಮಾನದ ಹೊಸ ಬೆಳವಣಿಗೆ. ಇದು ಕನ್ನಡ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಜೀವಧಾತುವಾಗಿದೆ.

ಇತ್ತೀಚಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಸಂಶೋಧಕರು ಉಪೇಕ್ಷಿತ ಸಮುದಾಯ, ಜಾತಿ, ಕೋಮು, ಸಂಸ್ಕೃತಿ, ಉಪಭಾಷೆ, ಮತಪಂಥ ಮತ್ತು ಜನಪದ ಕಲೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಆಸಕ್ತಿ ತಾಳಿದ್ದಾರೆ. ಆ ವಿಷಯಗಳ ಮಾಹಿತಿಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಚೌಕಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಅವುಗಳ ವಿಶಿಷ್ಟತೆ, ಅನನ್ಯತೆ ಹಾಗೂ ಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನೂ ಸಮುದಾಯಗಳ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಶಕ್ತಿಗಳೆಂದು ವೈಭವೀಕರಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಮೇಲ್ನೋಟದ ಯಾಂತ್ರಿಕ ಗ್ರಹಿಕೆ ಮತ್ತು ತೋರಿಕೆಯ ಹುಸಿ ಅಭಿಮಾನದ ಧೋರಣೆಯ ಅವನ್ನು ವೈಭವೀಕರಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಿದೆ. ಇದು ತಲೆಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಟೋಪಿಯನ್ನು ವರ್ಣಿಸಿದಂತೆ; ಮೂಗನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಮೂಗುತಿಯನ್ನು ಕೊಂಡಾಡಿದಂತೆ. ಅಕಡೆಮಿಕ್ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಈ ವೈಭವೀಕರಣ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದರೆ, ಆ ಕಡೆ ಸಮುದಾಯಗಳು ಗಂಭೀರವಾದ ಆರ್ಥಿಕ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಿವೆ. ಸಮುದಾಯಗಳ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಗೆ ಬೆನ್ನು ಮಾಡಿ, ಸಮುದಾಯಗಳ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ತೋರಿಕೆಯ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಶಕ್ತಿ ಎಂದು ಕೊಂಡಾಡುತ್ತಿರುವುದು ವಿಷಾದದ ಸಂಗತಿ ಮತ್ತು ಅಮಾನವೀಯ ಧೋರಣೆ. ಇಂತಹ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡುವವರಿಗೆ ಈ ಗ್ರಹಿಕೆ ಯಾಂತ್ರಿಕ ದಾರಿಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದೆ. ವಸಾಹತು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಶ್ರೇಷ್ಠತೆಯನ್ನು ಕೊಂಡಾಡಿದ ಉದಾರವಾದಿ ಧೋರಣೆಗೂ, ಇವತ್ತು ಸಮುದಾಯಗಳ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ಕಲೆಗಳಿಗೆ ಶಕ್ತಿಯಿದೆ ಎಂದು ಕೊಂಡಾಡುತ್ತಿರುವ ಜನವಿರೋಧಿ ಧೋರಣೆಗೂ ಬಹಳ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಿಲ್ಲ.

‘ಹರದೇಶಿ-ನಾಗೇಶಿ: ಕಲೆ ಮತ್ತು ಕಲಾವಿದರು: ಲಿಂಗಸಂಬಂಧಿ ಅಧ್ಯಯನ’ ಕೃತಿ ರಚನೆಗೆ ಡಾ. ಶೈಲಜ ಹಿರೇಮಠ ಅವರು ವ್ಯಾಪಕವಾದ ಕ್ಷೇತ್ರಕಾರ್ಯ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಕ್ಷೇತ್ರಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ಎದುರಾದ ಅನೇಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಲ್ಲಿ ಇವರಿಗೆ ಅಪಮಾನವಾಗುವ ಮತ್ತು ನೋವಾಗುವ ಪ್ರಸಂಗಗಳೂ ನಡೆದಿವೆ. ಆದರೂ ಕ್ಷೇತ್ರಕಾರ್ಯವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿರುವುದು ಅವರ ಅಧ್ಯಯನದ ಬದ್ಧತೆಯನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.

‘ಹರದೇಶಿ-ನಾಗೇಶಿ’ಯನ್ನು ಕಲಾವಿದರ ಸಮಗ್ರ ಬದುಕಿನ ಭಿತ್ತಿಯಲ್ಲಿಟ್ಟು ಚರ್ಚಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಕಲಾವಿದರ ಬದುಕಿನಲ್ಲಿ ವರ್ಗ, ಜಾತಿ ಮತ್ತು ಲಿಂಗ ಅಸಮಾನತೆಗಳಿದ್ದು, ಈ ಅಸಮಾನತೆಗಳನ್ನು ಊಳಿಗಮಾನ್ಯ ಶಾಹಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ನಿರಂತರವಾಗಿ ರಕ್ಷಿಸಿಕೊಂಡು ಬರುತ್ತಿದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ‘ಹರದೇಶಿ-ನಾಗೇಶಿ’ಯ ಅಧ್ಯಯನವೆಂದರೆ ಅದು ಊಳಿಗಮಾನ್ಯಶಾಹಿ ಕ್ರೌರ್ಯಗಳ, ವಿಕೃತಿಗಳ ಅಧ್ಯಯನವೇ ಆಗುತ್ತದೆ. ಹಾಗಾಗಿಯೇ ಪ್ರಸ್ತುತ ಬರವಣಿಗೆ ಆ ಜಗತ್ತಿನ ನಾನಾ ಸ್ತರಗಳ ಅದೆಷ್ಟೊ ಕತ್ತಲ ಜಗತ್ತಿನ ಸಂಕೀರ್ಣಗಳನ್ನು ತೆರೆದು ತೋರಿಸಿದೆ. ಕಲೆಯ ಮೇಲಿನ ಅಭಿಮಾನವು ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಸರಿದು ಕಲೆಯ ಹಿಂದಿನ ದುಡಿಮೆಯ ಕ್ರೌರ್ಯಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚು ಒತ್ತು ಬಿದ್ದಿದೆ. ಕಲಾವಿದರಿಗೆ ‘ಹರದೇಶಿ-ನಾಗೇಶಿ’ಯು ಹೊಟ್ಟೆಪಾಡಿನ ಅನಿವಾರ್ಯತೆಯಾಗಿದ್ದರೆ; ಮೇಲ್ವರ್ಗದ ಪುರುಷ ಪ್ರೇಕ್ಷಕ ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಇದನ್ನು ಹಾಡುವವರು ‘ದೇವದಾಸಿ’ಯರೆಂಬುದು ಮುಖ್ಯವಾಗಿದೆ. ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಕೆಳಜಾತಿಗಳ ಮಹಿಳಾ ಕಲಾವಿದರು ಅನುಭವಿಸುವ ಅಪಮಾನ, ಯಾತನೆ ಮತ್ತು ವೇದನೆಗಳ ಒಳಸೂಕ್ಷ್ಮಗಳು ಅನಾವರಣವಾಗಿವೆ.

ಇದುವರೆಗಿನ ಮಹಿಳಾ ಅಧ್ಯಯನಗಳು ಮಹಿಳೆ ಹಾಗೂ ಆಕೆಯ ದುಡಿಮೆಯನ್ನು ಸರಳೀಕರಿಸಿ ಏಕಾಕಾರದಲ್ಲಿ ಗ್ರಹಿಸಿವೆ. ಇದನ್ನು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ಕುಟುಂಬ, ಸಂಘಟಿತ ಹಾಗೂ ಅಸಂಘಟಿತ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಗುರುತಿಸಿವೆ. ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಮಹಿಳಾ ಅಧ್ಯಯನವೆಂಬುದು ಕೇವಲ ಇಷ್ಟಕ್ಕೆ ಸೀಮಿತವಾಗಿದೆ. ಇವುಗಳಿಂದ ಹೊರಗಿರುವ ಅಸಂಖ್ಯಾತ ಮಹಿಳಾ ಸಮುದಾಯಗಳನ್ನು, ವಿವಿಧ ಜಾತಿ ಶ್ರೇಣೀಕರಣಗಳನ್ನು, ಅವುಗಳ ವಿವಿಧ ವೃತ್ತಿಗಳನ್ನು, ಕಸುಬುಗಳನ್ನು, ಹೊಟ್ಟೆಪಾಡಿನ ಹಲವು ಅನಿವಾರ್ಯತೆಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ವಿಭಿನ್ನ ಕಲಾ ಪ್ರಕಾರಗಳ ಭೌತಿಕ ಹಾಗೂ ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಜಗತ್ತನ್ನು ಪ್ರವೇಶ ಮಾಡಿಯೇ ಇಲ್ಲ. ಈ ಅಧ್ಯಯನವು ಈ ದೊಡ್ಡ ಮಿತಿಯಿಂದ ತನ್ನನ್ನು ಬೇರ್ಪಡಿಸಿಕೊಂಡು ಮಹಿಳಾ ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕೆ ಹೊಸ ವಿಧಾನವೊಂದನ್ನು ನಿರ್ಮಾಣ ಮಾಡಿದೆ.

ಡಾ.ಶೈಲಜ ಹಿರೇಮಠ ಅವರ ಬರವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಲಿಂಗಸಂಬಂಧಿ ಅಧ್ಯಯನವೆಂಬುದು ಕೇವಲ ಪುರುಷವಿರೋಧಿ ನೆಲೆಗೆ ಸೀಮಿತವಾಗಿಲ್ಲ. ‘ಹರದೇಶಿ-ನಾಗೇಶಿ’ ಕಲಾವಿದರ ದುಡಿಮೆಯ ಹಿಂದಿನ ಒತ್ತಡಗಳು, ಜಾತಿ ಶ್ರೇಣೀಕರಣದ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು, ಅವುಗಳ ಮೂಲಕ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗಿರುವ ಸಾಮಾಜಿಕ ವಸ್ತುಸ್ಥಿತಿಯ ಸಕಲ ವಿಷಮತೆಗಳ ಹಲವು ಮುಖಗಳನ್ನು ಶೋಧಿಸಿದೆ. ಈ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಲಿಂಗಸಂಬಂಧಿ ಆಯಾಮದಿಂದ ಶುರುವಾಗುವ ನೋಟವು ಆರ್ಥಿಕತೆ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಅಸಮಾನತೆ, ಊಳಿಗಮಾನ್ಯಶಾಹಿ ಮೌಲ್ಯಗಳು, ಸ್ಥಳೀಯ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ, ಆಧುನಿಕತೆಯ ಪ್ರವೇಶ, ಕ್ಯಾಸೆಟ್ ಮಾರಾಟ, ಕಲಾವಿದರ ಐಡೆಂಟಿಟಿಯ ಪ್ರಶ್ನೆ, ಅವರ ನಡುವಿನ ಪೈಪೋಟಿ, ಅವರ ಅಸಹಾಯಕತೆ, ಅನಾರೋಗ್ಯ, ಅವುಗಳ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಉಪಶಮನ, ಸಾಂದರ್ಭಿಕ ತಂತ್ರಗಳು, ಅವರ ಸ್ವಾಭಿಮಾನ, ಪ್ರತಿರೋಧ, ಮಾನಸಿಕ ಮತ್ತು ಭಾವನಾತ್ಮಕ ತೊಳಲಾಟಗಳ ಸಂಕೀರ್ಣ ಹಾಗೂ ಅತಿಸೂಕ್ಷ್ಮ ಮಗ್ಗಲುಗಳನ್ನು ಶೋಧಿಸುತ್ತ, ನಿರೂಪಿಸುತ್ತ ಸಾಗಿದೆ. ಈ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಶೋಧದ ತೀವ್ರತೆಯ ಅಸಾಮಾನ್ಯ ಒಳನೋಟಗಳೆ ‘ಹರದೇಶಿ=ನಾಗೇಶಿ’ಯ ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕೆ ಖಚಿತವಾದ ತಾತ್ವಿಕತೆಯನ್ನು ಹಾಗೂ ತಾತ್ವಿಕ ಬದ್ಧತೆಯನ್ನು ರೂಪಿಸಿವೆ. ಬರವಣಿಗೆಯ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ಈ ತಾತ್ವಿಕ ಖಚಿತತೆ ಮತ್ತು ತಾತ್ವಿಕ ಬದ್ಧತೆ ಕ್ರಿಯಾಶೀಲವಾಗಿದೆ. ಕಲಾವಿದರ ನೆಲೆಯ ಸಾಮಾಜಿಕ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಯು ನಿರೂಪಣೆಯ ಮೂಲಕವೇ ಗಟ್ಟಿಯಾಗಿ ರೂಪುಗೊಂಡಿದೆ. ಅದು ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕೆ ಸೂಕ್ತವಾದ ವಿಧಾನವನ್ನೂ ಮತ್ತು ಶಕ್ತಿಶಾಲಿಯಾದ ಧೋರಣೆಯನ್ನೂ ರೂಪಿಸಿದೆ. ಹಾಗಾಗಿ ಇಲ್ಲಿಯ ಆಲೋಚನೆ ಮತ್ತು ಮಂಡನೆಗಳಲ್ಲಿ ಗೊಂದಲಗಳಿಲ್ಲ; ಅಸ್ಪಷ್ಟತೆಗಳಿಲ್ಲ.

ಕ್ಷೇತ್ರಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದ ವಿವರಗಳನ್ನು ವಿವರಗಳನ್ನು ಅವರದೇ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ನಿರೂಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಕಲಾವಿದರು ತಮ್ಮೆಲ್ಲ ಸಂಕೀರ್ಣ ವಸ್ತುಸ್ಥಿತಿಯೊಂದಿಗೆ ನೇರವಾಗಿ ಮತ್ತು ಭಾವನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಓದುಗರನ್ನು ಎದುರಾಗುತ್ತಾರೆ. ಆ ನಿರೂಪಣೆಗೆ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಒಳನೋಟದ ಚರ್ಚೆಗಳನ್ನೂ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಸಂಶೋಧನ ಕೃತಿಯೊಂದು ಅನಾಯಾಸವಾಗಿ ಸಮುದಾಯದ ಸಂಕೀರ್ಣ ರೂಪದ ಅಖಂಡ ಸೃಜನಶೀಲ ಆತ್ಮಕಥನವಾಗಿ ರೂಪುಪಡೆದಿದೆ. ಸಂಶೋಧನೆಯನ್ನು ಇಂತಹ ನಿರೂಪಣೆಯ ಮೂಲಕವೂ ಮಾಡಬಹುದೆಂಬುದಕ್ಕೆ ಇದೊಂದು ಮಾದರಿಯಾಗಿದೆ. ಸಮುದಾಯಗಳನ್ನು ಕುರಿತ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ಸಮಾಜಶಾಸ್ತ್ರದ ಗ್ರಹಿಕೆಗಳು ಎಷ್ಟು ಯಾಂತ್ರಿಕ ಎಂಬುದನ್ನು ಬಯಲುಗೊಳಿಸಿದೆ. ‘ಹರದೇಶಿ-ನಾಗೇಶಿ’ಯ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯಲ್ಲಿ ಬೆವರು ಮತ್ತು ಕಣ್ಣೀರಿನಲ್ಲಿ ಒದ್ದೆಯಾಗಿರುವ ಆರ್ಥಿಕ, ಸಾಮಾಜಿಕ ವಾಸ್ತವಗಳು ರೂಪುಗೊಂಡಿರುವುದು ಮುಖ್ಯವಾದ ಸಂಗತಿ. ಇಂತಹ ಮಹತ್ವದ ಕೃತಿಯನ್ನು ರಚಿಸಿದ ಡಾ. ಶೈಲಜ ಹಿರೇಮಠ ಅವರಿಗೆ ಅಭಿನಂದನೆಗಳು.

ಡಾ. ಎ.ಮುರಿಗೆಪ್ಪ
ಕುಲಪತಿಗಳು